Sơn Nam Thủy Bắc

Sơn Nam Thủy Bắc

Lượt đọc: 436 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Lao Vào Khung Tranh

❊ ❊ ❊

Tôi vừa nhìn đã phải lòng ngay vùng nước hồ này.

Khi chiếc xe hơi bò lên dốc đã kiệt sức, đầu xe hốt lên một tiếng thở dài thượt rồi đột ngột hạ xuống. Một khoảng xanh lam khổng lồ bất ngờ hiện ra trước mắt, làm tâm trạng hành khách lập tức trở nên khoáng đạt và thanh mát. Phía trước vẫn đang làm đường, xe dừng lại trên đập cao, không thể đi tiếp được nữa. Hành khách nếu còn muốn đi tiếp, ghé thăm nơi mờ ảo phía bên kia mặt nước xanh lam, thì chỉ có thể tự thu dọn hành lý, mệt mỏi ra bờ nước tìm thuyền. Điều này làm tôi nhớ tới cảnh tượng trong tiểu thuyết cổ điển: các hảo hán cùng đường mạt lộ đến bên bờ nước, may nhờ tiểu nhị đến bắt liên lạc, một mũi tên vang bắn vào trong hồ, trong đầm sậy liền có thuyền nhanh của kẻ làm loạn lướt ra...

Mũi tên vang bắn từ thời cổ đại này, bắn xuyên qua thời Tống, Nguyên, Minh, Thanh, Dân quốc cho đến Trung Quốc mới, gió rít xé gió vèo vèo lại dư âm vang vọng——hôm nay tôi cũng đến đây xưng hùng làm giặc sao?

Tôi chưa từng thấy hồ chứa nước này——nó được xây dựng vào giữa những năm 70 của thế kỷ trước, là sau khi tôi rời khỏi nơi đây. Nghe nói nó nằm liền kề và nối liền với hai hồ chứa nước lớn khác, tạo thành hình chữ "Phẩm" theo dạng bậc thang, là một trong đại đa số các công trình thủy lợi để lại từ thời kỳ đỏ, đến nay vẫn mang lại lợi ích cho hàng trăm ngàn mẫu ruộng ngoài núi, cũng mang lại cho người dân trong núi già sinh kế mới như chèo thuyền và đánh cá. Điều này làm tôi ít nhiều có chút hiếu kỳ. Tôi vốn quen thuộc với vùng núi già trước khi hồ chứa nước xuất hiện. Là một thanh niên tri thức thời đó, tôi thường mang theo một bao gạo và một chiếc đòn gánh, đi bộ mấy chục cây số đến đây tìm mua tre gỗ, suốt quãng đường bị rắn dài, phân heo rừng cùng tiếng hú của báo làm cho kinh tâm động phách. Để đối phó với lệnh cấm chặt phá của nhà nước, né tránh sự ngăn cản của trạm lâm nghiệp địa phương, chúng tôi khi đó như lũ trộm ngày nghỉ đêm đi, mười mấy gã đàn ông kết thành một toán, sẵn sàng vượt trạm gác thậm chí đánh nhau bất cứ lúc nào. Có đôi khi ai đó tụt lại phía sau, không tìm thấy đường, trong ánh trăng hoảng hốt kêu cứu, sẽ làm dấy lên tiếng chó sủi xôn xao từ các xóm xa.

Khi đó ở đây cũng có điểm thanh niên tri thức, trong đó phần lớn là bạn học trung học của tôi, từng tiếp tế cho tôi khoai lang và bánh giầy, dùng ống tre thổi bùng ngọn lửa trong bếp lửa hết lần này đến lần khác cho tôi. Nơi họ cắm chốt khi xưa, nay đã bị nước lớn nhấn chìm, giữa vùng sóng xanh mênh mông không còn dấu vết để tìm. Khi chiếc thuyền máy tạch tạch tạch rẽ sóng xanh, tôi không tham gia vào chuyện trò cười đùa của hành khách bản địa, mà chỉ lặng lẽ quan sát và đo đạc mặt nước. Tôi biết, ngay lúc này, ngay dưới chân, ở nơi sâu thẳm tối tăm dưới mạn thuyền, có những bậc đá và tường thành tôi quen thuộc đang bồng bềnh chuyển dời, có bếp lò và ngưỡng cửa tôi quen thuộc đã mục nát, đang được tôm cá viếng thăm. Trên một phiến đá nào đó có lẽ vẫn còn lưu lại vết khắc năm xưa của tôi: một bàn cờ chưa thành hình.

Mễ Cẩu Tử, Cốt Giá Tử, Rận Bà Tử, Tiểu Trư, Cao Lệ... những biệt danh xa lạ với độc giả này, tôi không cần phải hồi tưởng mà có thể thốt ra ngay. Họ là những người bạn thời thanh niên tri thức của tôi, là từng câu chuyện nằm sâu dưới đáy nước, đủ để làm cuộn trào những dòng suy tưởng trong tôi. Ba mươi năm trước chim bay mỗi con một ngả, trong chớp mắt đã chẳng hề hay biết tuổi già xế bóng——trong giấc mộng lúc này của họ, liệu có một tiếng tạch tạch tạch lướt qua?

Ba đồng hỗn bất tẩm, dạ bán hữu hành chu. Đây là thơ của Đỗ Phủ. Độc hành ảnh, thân biên thụ. Đây là thơ của Giả Trường Giang. Vân gian mê thụ ảnh, vụ lý thất phong hình. Đây là thơ của Vương Bột. Dã khoáng thiên đê thụ, giang thanh nguyệt cận nhân. Đây là thơ của Mạnh Hạo Nhiên. Lô dịch hoang hàn dã thủy bình, tứ chu chi chi dạ trùng thanh. Đây là thơ của Du Quân Kỳ trong "Duyệt Vi Thảo Đường Tạp Ký"....Thuyền máy xé rách từng tấm bóng núi rừng in trên mặt nước, vòng qua từng hòn đảo hoang giữa hồ, đi vào một nếp gấp ngày càng hẹp của núi già, chìm đắm dưới khoảng trời ngày càng hẹp giữa hai ngọn núi. Tôi cảm thấy chiếc thuyền này không chỉ đang hành trình trong không gian, mà là đang tuần du trong hành lang nghệ thuật văn hóa lịch sử Trung Hoa, tiến vào cõi thơ sâu thẳm của người xưa.

Tôi dùng điện thoại di động nhận được cuộc gọi của một người bạn, trong tiếng ầm ĩ của động cơ diesel nghe không rõ lắm, chỉ nghe thấy một câu kinh ngạc của anh ấy: "Cậu đang ở đâu? Cậu thật sự đã đi Bát Khe rồi sao?"——Ý anh ấy là tên của xã này.

Tại sao lại không?

"Cậu định sống ở đó thật sao?"

Không được sao?

Tôi cảm thấy khoảng lặng của anh ấy có chút kỳ lạ.

Cuộc sống hòa mình vào sơn thủy, cuộc sống thường xuyên đổ mồ hôi lao động, há chẳng phải là một cuộc sống tự do nhất và trong lành nhất sao? Cuộc sống gần gũi với đất đai và ngũ cốc, há chẳng phải là một cuộc sống đáng tin cậy nhất và chân thật nhất sao? Tôi được đô thị đón nhận và nuôi dưỡng ba mươi năm, nếu không giả vờ làm bộ làm tịch, thì nên ôm lòng biết ơn và mãi mãi ghi nhớ. Rất nhiều người thân và bạn bè của tôi đều ở đô thị. Công việc của tôi cũng không thể tách rời khỏi đô thị nhộn nhịp. Nhưng đô thị không biết từ bao giờ đã ngày càng xa lạ, ở hai bên tuyến đường tôi vội vã đi làm về ngày càng không còn liên quan gì đến tôi, thật khó để tôi nhìn kỹ dù chỉ một lần; trong tin tức tội phạm và tin đồn nhảm nhí của truyền thông cũng hoàn toàn lệch pha với tôi, dù chỉ nhìn một cái cũng sinh ra chán nản. Tôi luôn không muốn bị những tòa nhà cao tầng của đô thị chèn ép, không muốn bị tiếng ồn của đô thị thiêu đốt, không muốn bị thang máy và sofa của đô thị giam cầm hết lần này đến lần khác. Dòng chuột thép do ô tô đan xen như thoi đưa trên đại lộ, cùng những nốt mụn thịt thép do các hộp máy điều hòa dày đặc trên tường nhà, giống như dịch hạch và hủi thời hiện đại, càng khiến tôi hết lần này đến lần khác kinh hãi, suýt nữa tưởng rằng tai dịch thời cổ đại lại một lần nữa tràn vào thành phố. Thời Kỷ Jura cũng đã xuất hiện, những con kỳ nhông xi măng và khủng long xi măng đã lấy danh nghĩa cầu vượt, giương nanh múa vuốt lao về phía cửa sổ của tôi.

"Cuộc sống có ý nghĩa gì cơ chứ?"

Những người nam nữ trong quán bar mệt mỏi truy hỏi, hầu như không tìm ra đáp án. Giống như một chiếc máy hát đĩa cổ bị hỏng, kim hát mãi mãi dừng lại ở một câu lặp đi lặp lại này, không thể đọc tiếp những âm thanh phía sau. Những người nam nữ này thường treo một vài bức ảnh phong cảnh hoặc tranh phong cảnh có khung trên tường nhà mình, coi như một vài gốc rễ lưu giữ ký ức tuổi thơ và ký ức thiên nhiên của họ, hoặc là vài tờ kỳ phiếu hứa hẹn về một tương lai tươi đẹp với chính mình. Tương lai chậm trễ không thể thực hiện, có lẽ vĩnh viễn không thể thực hiện——họ đã bị sức mạnh nào giam hãm lâu nay ở bên ngoài khung tranh? Đối với người đô thị mà nói, sông núi trong khung tranh thật sự xa xôi đến mức không thể chạm tới như vậy sao?

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.