Không thể nào không cảm động trước nỗi đau của nàng, và khi trở lại Anh, tôi đã đối đãi với nàng bằng tất cả lòng tử tế trong khả năng của mình. Cái chết của mẹ nàng đã giúp nàng có đủ phương tiện trang trải cuộc sống, và nàng đã chuyển đến sống ở một khu vực thuận tiện hơn. Nhưng mất mát của nàng quá lớn, nỗi bất hạnh quá nghiệt ngã; hơn nữa, tôi chưa bao giờ nghĩ rằng nàng có thể coi việc nắm giữ một bí mật chuyên môn, một phần trải nghiệm văn chương, như một liều thuốc an ủi cho nỗi đau của mình. Dẫu vậy, thật lạ lùng là sau vài lần gặp gỡ, tôi không thể không tin rằng mình đã thoáng thấy một sự kỳ quặc như vậy. Tôi xin nói ngay rằng có những điều khác mà tôi không thể không tin, hay ít nhất là tưởng tượng ra; và vì tôi cảm thấy mình chưa bao giờ thực sự sáng tỏ về những điều này, nên đối với điểm mà tôi chạm đến ở đây, tôi chọn cách hoài nghi để bảo vệ ký ức của nàng. Suy sụp và cô độc, đầy tài năng và giờ đây, trong bộ tang phục sâu thẳm, với vẻ duyên dáng chín muồi và nỗi buồn không một lời oán trách, nàng hiển nhiên là một người phụ nữ xinh đẹp, đang sống một cuộc đời đầy vẻ tôn nghiêm và diễm lệ. Ban đầu, tôi đã tìm cách tự thuyết phục mình rằng tôi sẽ sớm vượt qua được sự dè dặt mà nàng đã thể hiện vào tuần sau thảm kịch, khi đáp lại lời khẩn cầu mà tôi biết rõ có thể đã khiến nàng thấy không đúng lúc. Chắc chắn rằng sự dè dặt đó là một cú sốc đối với tôi—chắc chắn rằng nó càng khiến tôi bối rối mỗi khi nghĩ về nó, dù tôi đã cố giải thích nó (với đôi chút thành công) bằng cách quy cho nàng những cảm xúc cao thượng, những nỗi e ngại mê tín, hay sự tinh tế của lòng trung thành. Đồng thời, chắc chắn rằng điều đó càng làm tăng thêm giá trị cho bí mật của Vereker, một bí mật mà tôi vốn đã coi là vô cùng quý giá. Tôi cũng có thể thú nhận một cách hèn mọn rằng thái độ bất ngờ của bà Corvick chính là nhát búa cuối cùng đóng đinh vào cái ý tưởng xui xẻo của tôi, biến nó thành nỗi ám ảnh mà tôi luôn luôn ý thức được.
Nhưng điều này chỉ càng giúp tôi khôn khéo hơn, thận trọng hơn, cho phép thời gian trôi đi trước khi tiếp tục theo đuổi ý định của mình. Trong khoảng thời gian đó, có biết bao nhiêu suy đoán, và một trong số đó vô cùng lôi cuốn. Corvick đã giấu kín thông tin với người bạn trẻ cho đến tận khi mọi rào cản cuối cùng đối với sự gần gũi của họ được gỡ bỏ—chỉ đến lúc đó anh mới chịu bật mí. Liệu đó có phải là ý định của Gwendolen, khi nắm bắt được gợi ý từ anh, chỉ giải phóng "con vật" ấy dựa trên cơ sở thiết lập lại một mối quan hệ như vậy? Liệu "hình bóng trong tấm thảm" có thể truy vết hay mô tả được hay không, hay chỉ dành cho những cặp vợ chồng—những đôi tình nhân đã hòa làm một? Một cách đầy bí ẩn, tôi nhớ lại rằng tại Kensington Square, khi tôi nhắc đến việc Corvick hẳn đã kể cho người con gái anh yêu nghe, Vereker đã thốt lên một vài lời gợi ý cho khả năng này. Có thể chẳng có gì trong đó, nhưng cũng đủ để khiến tôi tự hỏi liệu mình có phải cưới bà Corvick để có được thứ mình muốn hay không. Liệu tôi có sẵn sàng trả cái giá đó để đổi lấy phước lành từ tri thức của nàng? Ôi, đường đó dẫn đến sự điên rồ!—ít nhất tôi đã tự nhủ như vậy trong những giờ phút bối rối. Trong khi đó, tôi có thể thấy ngọn đuốc mà nàng từ chối chuyển giao vẫn đang bùng cháy trong căn phòng ký ức của nàng—tuôn trào qua đôi mắt nàng một luồng sáng tỏa rạng trong ngôi nhà cô quạnh. Sau sáu tháng, tôi hoàn toàn chắc chắn về những gì mà sự hiện diện ấm áp này bù đắp cho nàng. Chúng tôi đã nhiều lần nói về người đàn ông đã kết nối chúng tôi—về tài năng, nhân cách, sự quyến rũ cá nhân, sự nghiệp hứa hẹn, định mệnh khủng khiếp của anh, và cả mục đích rõ ràng của anh trong công trình nghiên cứu vĩ đại đó, thứ đáng lẽ đã là một bức chân dung văn chương tuyệt đỉnh, một dạng tác phẩm phê bình của Vandyke hay Velasquez. Nàng đã truyền đạt cho tôi biết bao lần rằng nàng bị câm lặng bởi sự cứng đầu, bởi lòng mộ đạo của mình, rằng nàng sẽ không bao giờ phá vỡ sự im lặng mà "đúng người"—như nàng nói—chưa được ban cho để phá vỡ. Tuy nhiên, thời khắc cuối cùng cũng đến. Một buổi tối, khi đã ngồi với nàng lâu hơn thường lệ, tôi đặt tay mình lên tay nàng một cách kiên quyết. "Giờ thì cuối cùng, đó là cái gì?"
Nàng đã chờ đợi tôi và đã sẵn sàng. Nàng lắc đầu chậm rãi, dài dặc, không một tiếng động; sự nhân từ duy nhất nằm ở chỗ nó không thành lời. Sự nhân từ này không ngăn cản nó giáng xuống đầu tôi một tiếng "Không bao giờ!" lớn nhất, hay nhất và lạnh lùng nhất mà tôi từng phải hứng chịu trong suốt cuộc đời vốn đã đầy rẫy những lời từ chối. Tôi đón nhận nó và nhận ra rằng, theo sau cú đòn nặng nề ấy, những giọt nước mắt đã trào ra trong mắt tôi. Vậy là chúng tôi ngồi đó một lúc lâu và nhìn nhau; sau đó tôi từ từ đứng dậy, tôi tự hỏi liệu có ngày nào đó nàng sẽ chấp nhận mình; nhưng đó không phải là điều tôi thốt ra. Khi vuốt lại chiếc mũ, tôi nói: "Vậy thì tôi biết phải nghĩ gì rồi. Chẳng có gì cả!"
Một nỗi thương hại xa xăm, khinh khỉnh dâng lên trong nụ cười mờ nhạt của nàng; rồi nàng cất tiếng bằng một giọng nói mà giờ đây tôi vẫn còn nghe văng vẳng: "Đó là cuộc đời của tôi!" Khi tôi đứng ở cửa, nàng nói thêm: "Anh đã xúc phạm người ấy!"
—"Anh có ý nói Vereker ư?"
—"Tôi muốn nói đến Người Chết!"
Khi ra đến phố, tôi nhận ra sự đúng đắn trong lời buộc tội của nàng. Đúng vậy, đó chính là cuộc đời nàng—tôi cũng nhận ra điều đó; nhưng dù vậy, theo thời gian, cuộc đời nàng cũng đã dành chỗ cho một mối quan tâm khác. Một năm rưỡi sau cái chết của Corvick, nàng xuất bản cuốn tiểu thuyết thứ hai trong một tập, "Overmastered", cuốn sách mà tôi vồ lấy với hy vọng tìm thấy trong đó một tiếng vang tiết lộ điều gì đó hay một gương mặt thấp thoáng. Tất cả những gì tôi tìm thấy là một cuốn sách hay hơn nhiều so với tác phẩm thời trẻ của nàng, cho thấy, tôi nghĩ, môi trường tốt hơn mà nàng đã tiếp xúc. Là một cấu trúc tương đối phức tạp, nó quả là một tấm thảm có hình bóng riêng của nó; nhưng hình bóng đó không phải là hình bóng tôi đang tìm kiếm. Khi gửi một bài bình luận về nó cho tờ The Middle, tôi ngạc nhiên khi biết từ tòa soạn rằng một bài đánh giá đã được lên khuôn. Khi tờ báo phát hành, tôi không chút do dự khi cho rằng bài viết này, vốn dĩ hơi thô thiển và quá đà, là của Drayton Deane, người mà trước kia từng là bạn của Corvick, nhưng chỉ mới quen biết góa phụ của anh vài tuần nay. Tôi đã có một bản thảo sớm của cuốn sách, nhưng rõ ràng Deane đã có bản sớm hơn. Dù vậy, anh ta thiếu hẳn cái bàn tay nhẹ nhàng mà Corvick từng dùng để tô điểm cho sự tầm thường—anh ta chỉ bôi trát những thứ hào nhoáng lên một cách vụng về.