Như thường lệ, vào lúc chín giờ rưỡi chiều, chiếc đồng hồ tháp lớn trên tòa nhà Ngân hàng Quốc gia Đầu tiên ở thành phố Marion chỉ thẳng kim phút xuống dưới.
Cũng như thường lệ vào giờ này, như ông đã làm suốt nhiều năm qua, Đại tá Symonds Dodd thong thả bước xuống từ chiếc xe đưa đón ông đến văn phòng. Hôm nay, phương tiện ấy là chiếc xe limousine của ông.
Do Đại tá Dodd sở hữu cả khu nhà của Ngân hàng Quốc gia Đầu tiên, chiếc đồng hồ lớn dường như đang hướng kim về phía ông với niềm tự hào dịu dàng của một tên đầy tớ trước ông chủ của mình. Nó như muốn nói rằng: "Kìa! Đại nhân đã đến!"
Đại tá Dodd chưa bao giờ cảm thấy lúng túng khi người ta chỉ trỏ về phía ông bất cứ nơi nào ông đi qua. Nếu một người là chúa tể tài chính và chính trị trong tiểu bang của mình, việc anh ta bị chỉ tay gọi tên là điều hiển nhiên.
Khi bước xuống xe, ông ân cần ôm trọn trong tay một bọc dài được gói cẩn thận bằng giấy lụa. Ông vẫn luôn mang theo một bọc đồ như thế mỗi khi đến văn phòng. Sáu giờ sáng nào, người làm vườn tại dinh thự nhà Dodd cũng đặt những đóa hoa tuyển chọn lên ghế chiếc xe được cắt cử để đưa người chủ đến thành phố.
Đại tá Dodd nâng niu bọc hoa dài với sự chăm chút hệt như một bảo mẫu dành cho đứa trẻ sơ sinh — nhưng ông lại cục cằn tung cái chân mập mạp đá một cú vào một đứa trẻ lang thang ngáng đường trên vỉa hè. Một giáo sư đại học ở Marion vô tình đi ngang qua khoảnh khắc đó, chứng kiến hành động ấy và biết rõ vị đại tá đang ôm thứ gì trên tay. Vị giáo sư liền ghi chép nhanh trong đầu để bổ sung tài liệu mới cho bài giảng mang tựa đề "Hiện tượng tâm lý học về sự kỳ quái trong cảm xúc". Vị giáo sư này vừa mới bắt gặp một người phụ nữ đẩy con mèo đi dạo trong chiếc xe nôi trẻ em.
Bác sĩ đã khuyên đại tá nên tập thể dục — một lượng nhỏ thôi. Đại tá nhọc nhằn leo một tầng lầu để đến văn phòng của mình. Đó chính là định mức vận động mỗi ngày của ông.
Một người đàn ông nhỏ thó với chiếc mũi khoằm như mỏ chim đang đợi sẵn ở hành lang liền vội vã mở khóa căn phòng có biển đề "Riêng tư", đại tá bước vào, rồi người đàn ông nhỏ bé khóa cửa lại và nhón chân đi dọc hành lang về phía văn phòng chung.
Trước khi cởi mũ, Đại tá Dodd cẩn thận gỡ lớp giấy lụa bọc ngoài những đóa hoa hãy còn đẫm sương. Có đến hai bó hoa lớn. Ông cắm chúng vào những chiếc bình bằng đồng chạm trổ tinh xảo, mỗi đầu bàn làm việc một bình. Ông vỗ về, vuốt ve những bông hoa cho đến khi chúng hiện lên với vẻ đẹp hoàn mỹ nhất. Ông lùi lại phía sau và dành cho chúng ánh nhìn đầy trìu mến. Chưa từng có một con người nào từng nhận được cái nhìn như thế từ Đại tá Symonds Dodd. Thật khá ngạc nhiên khi tìm thấy sự dịu dàng ở một con người đối với hoa cỏ. Trông ông cứng cáp chẳng khác nào một khúc gỗ. Ông có thân hình vuông vức, lùn tịt, và đôi chân có vẻ như mọc thẳng từ bốn góc của cái thân hình ấy. Gương mặt vuông vức của ông nhẵn nhụi, ngoại trừ một nhúm râu nhỏ xíu như chiếc cọ vẽ màu nước chìa ra ngay dưới chiếc môi dưới trĩu nặng của ông.
Ông treo mũ lên và đứng lặng giây lát trước chiếc gương lớn. Người ta đồn ở Marion rằng ông thường đứng trước chiếc gương đó để luyện nét mặt sao cho phù hợp với tính chất công việc của ngày hôm đó.
Rồi ông ngồi xuống bàn làm việc và ấn ngón tay mũm mĩm lên một nút bấm trong dãy nút chi chít.
Một cô gái bước vào nhanh chóng đến mức cho thấy cô đã đứng chờ sẵn lệnh gọi.
Ông không ngước lên nhìn cô. Ánh mắt ông vẫn dán vào một trong hai bó hoa.
Cô mang theo một cặp tài liệu và những chồng thư từ đã được phân loại ngăn nắp.
Lời chào của ông đơn giản chỉ là: "Cô Kilgour." Đại tá Dodd vốn không quen thốt ra nhiều câu "Chào buổi sáng". Người ta cũng đồn đại ở Marion và khắp tiểu bang rằng kho tàng sự lịch thiệp của ông quá đỗi nghèo nàn nên ông buộc phải chi tiêu nó một cách vô cùng hà tiện. Quả nhiên ông chẳng hề phung phí chút lịch sự nào cho nhân viên văn phòng của mình. Lẽ ra ông có thể ban cho cô gái ít nhất một cái nhìn, bởi vì cô vô cùng xinh đẹp. Lại có lời đồn khác ở Marion cho rằng ông đã chọn Kate Kilgour làm thư ký cho mình như nét chấm phá nghệ thuật cuối cùng cho vẻ đẹp của phòng làm việc riêng, để có được một tổng thể hoàn hảo. Quả thực, xét theo mức độ quan tâm của ông dành cho cô, cô dường như chỉ là một phần trong tổng thể trang trí ấy — thứ thỉnh thoảng bị ánh mắt hững hờ của ông quét qua — bởi vì ông đã dành trọn vẹn mọi sự ngưỡng mộ sâu kín cho những bó hoa mất rồi.
Cô đặt những bức thư "Tuyệt mật" của ông lên tờ giấy thấm còn mới tinh.
Cô ngồi xuống và bắt đầu đọc lớn các bức thư công việc, chẳng cần đợi ông ra lệnh mới khởi sự. Đó là công việc thường nhật của cô, mọi việc được giải quyết theo đúng cách mà Đại tá Dodd muốn — dứt khoát, nhanh chóng và trực diện.
Ngay khi cô đọc xong từng bức thư, ông liền đọc bản thảo trả lời, thường là rất ngắn gọn, thậm chí cộc lốc. Lúc nói chuyện, mắt ông vẫn hướng về phía những đóa hoa.
Khi đã xử lý xong thư từ, cô lui ra cùng cặp tài liệu và sổ ghi chép, tấm thảm dày dập tắt mọi âm thanh của bước chân cô rời đi.
Sau khi tự tay rọc phong bì thư cá nhân và đọc xong nội dung bên trong, vị đại tá lại bấm một nút chuông khác. Người đàn ông nhỏ thó nãy giờ chờ ngoài hành lang lách người qua khe cửa bước vào. Ông ta gầy gò, đã có tuổi, cái đầu tròn vo như củ sụt lún trên đôi vai gầy guộc, với đôi mắt đảo láo liên hai bên chiếc mũi khoằm. Khi đi ngang qua phòng, hai tay dài của ông ta đút ngược ra sau dưới tà áo vét và dang rộng tà áo ra, trông ông ta có nét gì đó rất giống loài chim. Thực ra, chẳng cần tốn mấy trí tưởng tượng để nhận ra điểm tương đồng giữa Peter Briggs với một loài chim — rất nhiều người ví ông ta như con chim gõ kiến — bởi ông ta cứ bay la đà trong phòng chờ của Đại tá Dodd, giữa những người đang chờ được yết kiến, lúc thì gõ chỗ này, khi lại cắp chỗ kia bằng chiếc mỏ ẩn dụ của những câu hỏi, đánh thức những con mọt và sâu bọ trong công việc mà những kẻ đến và chờ đợi thường giấu kín dưới lớp vỏ bọc bề ngoài của chúng.
"Mười bảy người, thưa Đại tá Dodd. Năm người đến vì công việc thực sự; mười hai kẻ còn lại là bọn chuyên ăn bám."
"Năm người kia?"
"Kỹ sư trưởng Snell của hãng Consolidated, Tiến sĩ Dohl thuộc Hội đồng Y tế Tiểu bang, và ba kẻ đầu sỏ của hệ thống Cấp nước Làng Danburg."
"Cho Snell vào."
Kỹ sư Snell không ngồi trước mặt vị chủ tịch của mình, và vị chủ tịch cũng chẳng mời ông ta ngồi.
Briggs bảo với tôi là đám người Danburg đã ở đây rồi.
Họ đang đợi ngoài kia đấy, thưa Đại tá Dodd.
Họ định bỏ cuộc à?
Tôi không nghĩ vậy — ít ra là chưa phải lúc này. Trông họ tức tối lắm. Tôi đã cho chúng ăn đòn phủ đầu một cách chí mạng như thường lệ, nhưng không ngờ chúng lại chạy đến đây nhanh thế. Tưởng chúng phải lồng lộn thêm chút nữa chứ.
Hôm qua bọn chúng vừa nhận được cái tát từ hãng Stone & Adams phải không?
Vâng, thưa Đại tá. Bản báo cáo của tôi gửi cho Stone & Adams đã chỉ ra rằng bản thiết kế cao độ của Danburg có vấn đề, các mối nối của họ không đạt tiêu chuẩn hợp đồng, trạm bơm và máy bơm không đáp ứng đủ nhu cầu. Thế nên Stone & Adams buộc phải thông báo rằng trái phiếu của họ đã bị bác bỏ.
Anh có biết liệu chúng đã thử sang ngân hàng khác chưa?
Tôi không nghĩ chúng kịp có thời gian làm việc đó đâu, thưa Đại tá.
Nhưng những kẻ như thế thể nào chẳng tìm cách khác. Việc chúng xông thẳng đến gặp tôi nhanh thế này có vẻ hơi bất thường. Anh biết đấy Snell, trong kinh doanh, nếu anh buộc một cái lon thiếc vào đuôi con chó rồi nó cắm cổ chạy và tru tréo, điều đó hoàn toàn tự nhiên và anh chỉ việc ngồi ngả lưng chờ quy luật tự nhiên phát huy tác dụng. Còn nếu con chó không chạy mà ngồi xuống gặm đứt sợi dây — thì hãy cẩn thận với con chó đó.
Tôi phải thừa nhận là chúng kéo đến đây quá nhanh sau cú sốc đó. Trông chúng có vẻ phát điên. Nhưng tôi tính toán rằng thế nào chúng cũng phải bỏ cuộc thôi. Cú sốc đó quá nặng nề, vì hãng Stone & Adams đã dắt mũi chúng suốt — theo đúng chỉ đạo.
Vị đại tá đăm đăm nhìn vào bó hoa.
Anh đã chuẩn bị xong bản báo cáo khác — bản báo cáo bên lề — để tôi có thể nắm bắt nhanh tình hình chưa? Nếu chúng đến đây với một đề xuất — muốn rút lui và tự cứu lấy mình, tôi cần thông tin ngay lập tức.
Kỹ sư Snell đặt các tài liệu lên bàn. Ông bắt đầu giải thích.
Nếu ngài thấy không có thời gian để xem xét — không muốn bắt đám người Danburg phải chờ đợi — tôi có thể nói rằng hệ thống đó gần như hoàn chỉnh cả rồi. Hoàn chỉnh đến mức ngài hoàn toàn có thể rộng lượng ném cho mỗi tên vài ngàn đô-la trên số tiền chúng đã bỏ ra. Tôi đoán ngài không muốn chúng làmùm lên quá to đâu. Tôi có thể cho ngài biết là Davis, Erskine, và Owen — những kẻ đang ở ngoài kia — đã cháy túi rồi. Chúng đã dốc sạch số tiền mặt mình có. Chúng hoàn toàn trông chờ vào khoản giải ngân đợt đầu từ tiền bán trái phiếu của Stone & Adams để đáo hạn mấy tờ hối phiếu ba mươi ngày và trả các khoản tiền vật liệu còn nợ.
Đại tá Dodd trầm ngâm, tay khẽ mân mê chùm râu thưa.
Khuyến khích tinh thần doanh nghiệp ở tiểu bang này là một chuyện — còn việc cứ mãi mãi phải chi tiền bịp cho đám nhà đầu cơ địa phương, những kẻ chớp lấy đặc quyền khi chúng ta không để ý rồi quay lại tống tiền chúng ta, lại là chuyện khác. Tôi không muốn làm tổn hại đến người dân Danburg. Nhưng các cổ đông của tôi kỳ vọng ở tôi những điều nhất định, và đã đến lúc những kẻ ở tiểu bang này phải hiểu rằng chúng ta mới là người nắm quyền kiểm soát vấn đề nước sạch. Snell này, anh hãy ra ngoài đó và nói chuyện với đám người Danburg như một người cha dạy bảo con cái. Hãy xoa dịu chúng rồi đưa vào đây, chúng ta sẽ đối xử phải phép với chúng.
Ông ra hiệu gọi Briggs và bảo cho Tiến sĩ Dohl vào.
Vị bác sĩ, chủ tịch Hội đồng Y tế Tiểu bang, là một người tròn trịa với bộ râu màu vàng nhạt hình chiếc quạt. Ông ta ngồi xuống, đeo cặp kính gọng kẹp lên chiếc mũi phình to của mình rồi rút ra một tập bản thảo.
Đại tá, tôi thấy mình có trách nhiệm phải viết một chương đặc biệt về tình hình bệnh thương hàn ở tiểu bang này trong báo cáo của Hội đồng Y tế Tiểu bang.
Rất tốt, thưa Bác sĩ. Vị đại tá đáp gọn lỏn và giọng điệu của ông chẳng để lộ chút cảm xúc nào.
Ngài có muốn nghe qua không? Vấn đề này có mối liên hệ khá hệ trọng với Công ty Nước Consolidated đấy.
Bộ anh địnhổ đổi lỗi cho chúng tôi về tất cả các ca thương hàn này chắc?
Không, thưa ngài — không phải cho tất cả.
Thế sao lại đổ lỗi cho chúng tôi dù chỉ một ca? Các kết quả phân tích của chúng tôi cho thấy nước ta cung cấp là nước sạch. Còn những kẻ bán sữa bẩn và các điều kiện vệ sinh trong những khu chung cư nghèo thì sao? Thời buổi này người ta cứ có thói quen đổ mọi chuyện tồi tệ xảy ra trên đời lên đầu các tập đoàn.
Chúng tôi đã quy trách nhiệm cho những người bán sữa ở bất cứ đâu có sai phạm, Tiến sĩ Dohl tuyên bố. Ông gõ tay lên tập bản thảo. Nhưng tôi đã bỏ ra không ít ngân sách của ban mình để tiến hành khảo sát từng hộ gia đình, lần theo tận gốc rễ. Người tiền nhiệm của tôi chỉ toàn phỏng đoán. Còn tôi đã xác minh tường tận! Đại tá Dodd, nguồn nước của hãng Consolidated dạo này quả thực là một thứ độc dược đấy.
Rốt cuộc cái tiểu bang này bị cái quái gì thế hả? vị đại tá gắt lên. Tôi nghe nói có một kẻ tâm thần suýt nữa làm náo loạn cuộc họp hội đồng thành phố đêm nọ, hắn tru lên rằng Consolidated đang mưu hại đầu độc người dân. Ông là một người có đầu óc tỉnh táo, thế mà lại để mình hùa vào cái đám đó sao, Tiến sĩ Dohl?
Tôi xin phép để ngài xếp tôi vào bất kỳ hạng người nào ngài cho là phù hợp từ góc nhìn của ngài, vị bác sĩ cứng rắn đáp lại. Nhưng nếu kẻ tâm thần mà ngài gọi ấy vớt được một con giun hay cái cẳng ếch từ vòi nước nhà hắn, tôi hoàn toàn không trách hắn vì đã phá hỏng buổi họp hội đồng thành phố dung túng cho thứ nước đang được bơm qua các đường ống chính của thành phố lúc này.
Chúng tôi đang tiến hành xử lý hệ thống lọc nước — mọi thứ sẽ ổn thỏa trong nay mai thôi. Mọi việc vượt ngoài tầm kiểm soát trước khi chúng tôi kịp nhận ra, vị đại tá nói, lúc này giọng điệu đã có phần nhún nhường hơn.
Trong cơn khủng hoảng này, cái bộ lọc của ngài cũng chỉ có giá trị chừng này thôi! Vị bác sĩ đập mạnh ngón tay mũm mĩm vào lòng bàn tay đầy đặn. Nguồn nước sông ở tiểu bang này đã bị đầu độc rồi. Ngài phải ngược lên vùng đồi núi — đến các hồ nước thôi, Đại tá Dodd.
Ý ông không phải là muốn khuyến nghị điều đó trong bản báo cáo của mình chứ, thưa Bác sĩ?
Chắc chắn thế — hoàn toàn quả quyết như vậy.
Mà không thèm đếm xỉa gì đến hàng triệu đô-la công ty tôi sẽ phải tốn kém để xây dựng lại hệ thống nhà xưởng ư?
Đã đến lúc vấn đề không còn nằm ở tiền bạc nữa rồi, thưa Đại tá.
Chúng tôi không kham nổi.
Vậy thì hãy để các thành phố và thị trấn trong tiểu bang tự mua lại hệ thống cấp nước của họ đi.
Chúa thánh thần ơi! Ông không biết rằng mọi thành phố và thị trấn trong tiểu bang này nơi chúng ta đặt nhà máy nước đều đã vượt quá giới hạn trần nợ năm phần trăm rồi sao?
Tôi hiểu ý ngài ám chỉ rằng hoàn cảnh hiện tại là hoàn toàn vô phương cứu chữa phải không, Đại tá Dodd?
Nghe đây — tôi không phải là kẻ tàn sát Herodes cũng chẳng phải thần Moloch, dù cho vài kẻ kích động bấn loạn trong tiểu bang này cứ khăng khăng ép tôi vào vai đó, vị trùm tài chính phẫn nộ phản đối. Ông định xuất bản bản báo cáo đó trước khi cho chúng tôi chút thời gian xoay sở à?
Với một trăm người chết mỗi ngày vì bệnh thương hàn ở tiểu bang này, thưa Đại tá, vấn đề thời gian trở nên vô cùng cấp bách.
Nghe này Dohl, ông không nhớ chính sự ủng hộ của tôi đã ban cho ông chiếc ghế đó hay sao?
Tôi nhớ chứ, Đại tá Dodd. Nhưng tôi là một bác sĩ, chứ không phải một chính trị gia.
Tôi thấy ông chẳng phải chính trị gia thật đâu, vị đại tá đáp lại một cách khô khốc. Nhưng ông là đảng viên của đảng chúng ta, và ông thừa biết hãng Consolidated cùng các lợi ích liên kết chính là xương sống của đảng đó. Có rất nhiều kẻ bất mãn trong tiểu bang này, và chúng ta đang chật vật khốn khổ để kìm chân bọn chúng. Hơn nữa, mọi ngân hàng tiết kiệm ở tiểu bang này đều nắm giữ trái phiếu của Consolidated. Ông muốn khơi mào một cuộc hoảng loạn tài chính chắc? Ông phải hết sức thận trọng khi động đến viên gạch đầu tiên nằm trong một hàng gạch chứ. Dohl, ông cứ để lại bản báo cáo đó ở đây với tôi. Tôi sẽ xem xét nó. Tôi sẽ mang vấn đề này ra bàn với hội đồng quản trị. Chúng ta sẽ hành động nhanh nhất có thể.
Vị bác sĩ chần chừ, tay vuốt ve những trang bản thảo.
Ông không nghi ngờ lời tôi nói đấy chứ? vị đại tá gặng hỏi.
Không, thưa ngài! Ngay cả ý thức trách nhiệm của một người thầy thuốc cũng không đủ can đảm để giúp ông tiếp tục kiên định trước cái lườm nguýt của kẻ có thế lực này.
Vị đại tá giật lấy tài liệu từ đôi tay đang lơi lỏng của Tiến sĩ Dohl rồi nhét nó vào một ngăn tủ của chiếc bàn làm việc lớn.
Ngài phải hiểu rằng những đường ống dẫn nước từ hồ chứa không thể được lắp đặt trong chớp mắt giống như cách một đứa trẻ xâu chuỗi hạt rơm đâu, thưa Bác sĩ, vị trùm tài chính cảnh cáo.
Đại tá có thực định thi công đường ống dẫn nước từ các hồ không? Tôi cần chút ít sự xoa dịu cho lương tâm mình nếu báo cáo của tôi bị trì hoãn.
Mọi việc đúng đắn sẽ được tiến hành vào thời điểm thích hợp, thưa Tiến sĩ Dohl. Tôi sẽ xúc tiến nhanh chóng nhất có thể, khi mà luật pháp, tài chính và chính trị đều cùng can dự vào đây. Nhân lúc ngài chuẩn bị rời đi, ông nói thêm, đưa ra lời ám chỉ cụt lủn rằng cuộc gặp gỡ đã kết thúc, tôi phải thu hút sự chú ý của ngài đến một thực tế rằng nếu ngài dùng một bản báo cáo thế này để nện giáng vào Consolidated, sẽ phải mất một thời gian rất dài nữa chúng tôi mới có thể hành động về vấn đề này. Ngài sẽ chỉ làm bọn ngân hàng hoảng sợ và khiến đám cuồng tín được đà la ó mà thôi. Chỉ cần ghi nhớ rằng ngài là một quan chức nhà nước và mang trách nhiệm nặng nề đối với đảng của mình cũng như các lợi ích tài chính.
Tiến sĩ Dohl lầm lũi bước đi. Ông cay đắng nhận ra rằng mình chỉ là một chiếc bánh răng trong cỗ máy lớn; rằng chỉ một thoáng vừa qua ông đã suýt chớm mẻ cạnh và gây ra tiếng rít, nhưng chiếc giũa lớn đã được dùng để mài giũa ông cho mượt mà. Nó đã từng được dùng trên rất nhiều chiếc bánh răng khác của Tòa nhà Tiểu bang, điều đó ông thừa biết. Trách nhiệm với đảng phái ư! Sự an toàn và tỉnh táo đối với các lợi ích tài chính chứ gì! Ông biết rõ những từ khóa thần chú ấy từng được dùng để sai khiến cả những bậc cao trọng trong chính quốc gia. Ông bước ra khỏi căn phòng của Quyền Lực, lẩm bẩm những lời phản kháng trong miệng, nhưng hoàn toàn ý thức được rằng một Samson chính trị thời hiện đại sẽ chỉ bày ra một trò hề đáng thương hại biết bao khi hắn dám cởi trần cấu xé những trụ cột đền thờ của đảng.
Ông vẫn tiếp tục lẩm bẩm khi đi qua phòng chờ.
Hầu hết những kẻ đang chờ đợi ở đó đều có gương mặt cúi gằm sa sầm chẳng khác nào vẻ mặt mà Tiến sĩ Dohl vừa trưng ra.
Vị bác sĩ không đến nỗi đánh mất hoàn toàn niềm tin vào sự dũng cảm và động cơ chính trực của chính mình, nhưng ông buộc phải thừa nhận với bản thân rằng vào khoảnh khắc đó, ông chỉ là một kẻ bảo vệ quá đỗi yếu ớt.
Dù sao đi nữa, tôi vẫn rất muốn diện kiến cái loại người có thể tháo tung cái liên minh chết tiệt gồm chính trị, luật pháp và tài chính này, ông tự nhủ, cố gắng biện minh cho sự thoái lui của chính mình.
Khi bước qua, ánh mắt ông lướt qua một người lạ mặt.
Người lạ đó là một thanh niên cao gầy với mái tóc bồng bềnh và đôi mắt nâu. Anh ngồi kiên nhẫn, hai tay nâng niu chiếc mũ rộng vành màu đen đặt trên đầu gối.
Tôi rất muốn gặp con người ấy! Tiến sĩ Dohl lặp lại trong tư tưởng, tự tô vẽ lớp vỏ đường mật cho nỗi chán ghét chính sự hèn nhát của mình.
Giá như con người phàm trần được ban cho khả năng tiên tri, Tiến sĩ Dohl đã trừng trừng nhìn đến mức người thanh niên cao gầy đang ngồi trên chiếc ghế băng ở phòng ngoài của trùm sỏ bang hội kia phải bối rối, người đang nâng niu chiếc mũ rộng vành trên đầu gối ấy.
