Buổi chiều đang dần buông, nhưng bầu trời hầm hập như muốn áp sát xuống mặt thành phố hơn nữa.

Farr đi sát vào những phần đường râm mát, thèm khát một khoảng xanh, một bóng cây và tán lá.

Cuối cùng, anh đi vào một khu vực của thành phố nơi các nhà máy đồ sộ, nối tiếp nhau hết hàng này đến hàng khác khuất dần trong tầm mắt, đang lách cách phát ra thứ âm thanh dồn dập không dứt của những khung cửi hối hả, tuôn ra tiếng ồn ào từ hàng ngàn ô cửa sổ mở toang. Một con kênh với dòng nước đục ngầu, chảy lững lờ cắt ngang thành phố và cung cấp một lượng năng lượng tương ứng cho từng nhà máy. Bờ kênh có hàng rào được phủ một màu xanh; và những cây du, ủ rũ vì sức nóng dữ dội, thỉnh thoảng che bóng bằng những chiếc lá héo úa. Những khối gạch bao bọc lấy những người thợ bên trong các nhà máy phả ra những đợt sóng nhiệt rung rẩy và gợi lên cảm giác rằng con người chắc hẳn đang bị nướng chín trong những cái lò khổng lồ ấy.

Một hàng rào cao nằm chắn giữa con kênh và con đường; bãi cỏ của nhà máy trải dài giữa con kênh và những bức tường gạch lấp lánh cũng được rào kín lại. Những tấm biển treo trên hàng rào cảnh báo những kẻ lai vãng không được bén mảng tới.

Một cây cầu bắc ngang con kênh, và Farr đứng đó một lúc để quan sát dòng nước xoáy bên dưới. Sau đó, anhng thong thả bước đi và khảo sát khoảng không gian rộng lớn của bãi cỏ nhà máy bằng một ánh mắt đánh giá đầy thèm thuồng.

Thẻ thanh niên trèo qua hàng rào kênh, thể hiện thái độ phớt lờ đầy ngạo nghễ đối với luật lệ khi tự nhấc mình qua những mũi chông sắc nhọn nhờ bám vào một tấm biển “Cấm vào”. Mùi ngai ngái của bông thô bay thoang thoảng vào cánh mũi anh từ những ô cửa sổ đang mở. Anh thong thả bước đến đầu một nhánh kênh phụ đang hút nước từ dòng chính. Một tán cây xum xuê che bóng cho tấm ván mòn vẹt nơi một lão già, với đôi vai gù và khuôn mặt héo hắt, đang lom khom đi lại, khua khoét xuống dòng nước đen ngòm bằng một chiếc cào lớn. Lão là người vớt rác bên đập chắn—nhiệm vụ của lão là giữ cho các thanh của khung chắn rác không bị nghẽn bởi những thứ rác rưởi trôi dạt theo dòng nước, bởi vì rác nổi, nếu để vướng lại, có thể đánh cắp một phần năng lượng vốn được bảo vệ nghiêm ngặt khỏi những tuabin khổng lồ đang gầm gừ và càu nhàu ở độ sâu dưới hố bánh xe. Với một tay cầm cào và tay kia cầm cây sào dài có ngạnh, lão già cúi người trên dòng nước đang sủi bọt mà những chiếc răng của khung chắn đang hút rít qua lại giữa chúng. Những mảnh gỗ, giấy sũng nước, một chiếc ô cũ, đủ mọi thứ đã bị những kẻ lười biếng thượng nguồn ném xuống kênh, đều được lão cào lên, kéo lên và chất đống ở đầu chiếc cầu ván của mình.

“Ê, này, lão Pickaroon già!” một giọng trẻ con lanh lảnh vang lên từ cửa sổ nhà máy. “Có một kẻ lang thang dưới gốc cây của ông kìa.”

Lão già ngẩng đầu lên khỏi công việc ở khung chắn rác.

“Mày không được đến chỗ này,” lão hét lên, với một giọng đặc sệt tiếng Pháp-Canada.

“Ai bảo thế?” kẻ lạ mặt hỏi, dựa lưng vào gốc cây và duỗi thẳng đôi chân.

“Tao—Etienne Provancher.”

“Còn tôi—người ngoại quốc đáng kính của tôi—tôi là Walker Farr đến từ Hư Không. Giờ chúng ta đã được giới thiệu đàng hoàng, tôi sẽ ngồi đây và nghỉ ngơi. Tôi ở đây vì tôi yêu âm thanh dịu êm của dòng nước róc rách trong một ngày trời nóng bức. Cứ tiếp tục công việc của ông đi. Tôi sẽ ngắm ông làm việc. Tôi thích những điều bất ngờ. Ai mà biết được tiếp theo ông sẽ vớt lên được thứ gì từ vực thẳm của định mệnh chứ?”

“Tao có thể gọi cảnh sát bắt mày!” lão già hét lên.

Vị khách không mời mà đến cởi chiếc mũ rộng وành ra, đặt lên đầu gối, rồi luồn tay vào mái tóc nâu bù xù; tóc anh xoăn lại ẩm ướt trên trán và phía sau chạm gần tới cổ áo, che đi phần cổ rám nắng. Ở một số người, mái tóc dài đó có thể bị coi là làm hàng. Nó mang lại cho người đàn ông này, khi ngồi đó với đầu trần, chút vẻ khác thường giúp phân biệt một cá nhân mang đậm dấu ấn riêng với đám đông vô danh. Rồi anh mỉm cười với lão Etienne—một nụ cười ấm áp, rạng rỡ, sức hút khó cưỡng và làm tan biến mọi phòng bị, đến nỗi người gác chắn rác lại quay về với công việc, lẩm bẩm trong miệng. Miệng lão giật giật và những nếp nhăn trên khuôn mặt héo hắt càng hằn sâu hơn.

Walker Farr tìm một chỗ trũng thoải mái trên thân cây và tựa đầu vào đó.

“Ông kiếm được bao nhiêu tiền một tuần khi làm việc này thế, Etienne?” anh hỏi với vẻ tự tin điềm tĩnh.

Lão già liếc xéo sắc bén, nhưng nụ cười ấy đã chinh phục được lão.

“Sáu đô-la.”

“Sau khi nuôi sống gia đình, ông làm gì với số tiền còn lại mà những ông chủ nhà máy hào phóng này trả cho ông?”

“Tôi chưa từng kết hôn.”

Người thanh niên ngước nhìn lên những ô cửa sổ nhà máy nơi những cái đầu trẻ con đang nhô lên ngụp xuống.

“Đó là một quyết định tồi tệ, Etienne ạ. Lẽ ra ông có thể kết hôn và giờ đã có một tá con cái đang làm việc cật lực cho ông trong nhà máy rồi. Giống hệt như lũ trẻ đằng kia kìa.”

Lão già đi đến cuối cây cầu ván, ném phịch chiếc cào và cây sào có ngạnh xuống.

Những cảm xúc bộc phát của tổ tiên xứ Gaul bùng lên trong người lão. Các cơ mặt lão co giật, giọng lão cao vút lên đầy phẫn nộ.

“Ba gar, tao không ngủ được ban đêm vì cứ nghĩ đến lũ trẻ tội nghiệp đó. Những khuôn mặt trắng bệch ấy, đôi tay ấy, đôi chân ấy—teo tóp lại—chẳng to bằng cái đùi gà. Thế mà mọi đứa trẻ khác đều được tự do ngoài trời—chứ không phải lũ trẻ trên đó.” Lão giơ nắm đấm về phía những ô cửa sổ nhà máy. Và một đứa trẻ nào đó nhìn thấy hành động ấy, thoáng ló mặt qua khung cửa sổ, rít lên: “Ê này, lão Pickaroon già!”

“Chẳng bõ bèn gì khi cứ phải bận lòng thái quá về những nỗi buồn của thế giới này đâu, bạn tôi ạ,” chàng trai trẻ dưới gốc cây thủng thỉnh nói. “Chẳng ích gì cả; rồi người ta lại gọi ông đủ thứ tên kỳ cục. Tôi cũng từng giống như ông một thời. Nhưng tôi đã thay đổi triết lý sống của mình rồi. Tôi đã thôi miên lòng vị tha của chính mình. Giờ thì tôi hoàn toàn hạnh phúc.”

Etienne trân trân nhìn mà chẳng hiểu gì những từ ngữ to tát ấy. Nhưng lão vẫn thường tự nhủ rằng mình chưa bao giờ hy vọng có thể hiểu rõ tiếng Yankee cho lắm. Lão làm việc một mình; lão sống một mình trong căn gác xép ở khu nhà tập thể; lão ít khi trò chuyện với bất kỳ ai. Nhưng chàng trai trẻ với nụ cười tuyệt vời này lại dường như truyền cảm hứng cho lão muốn trò chuyện—thậm chí đến mức hé lộ cả những bí mật của mình.

Lão hạ giọng xuống. “Ba mươi năm tôi làm việc ở đây. Tôi sống tít trên căn phòng nhỏ. Bánh mì ăn với mỡ lợn. Tốn chẳng bao nhiêu. Trong sáu đô-la đó tôi dành dụm được rất nhiều. Ah, oui! Suỵt! Không phải tôi dành cho mình đâu. Ah, non! Tôi đem cho linh mục. Cho vị linh mục tốt bụng. Và những đứa trẻ nghèo bị ốm—ông ấy gửi chúng về nông thôn—để có không khí trong lành. Nhưng tôi không sao ngủ được ban đêm vì cứ nghĩ tiền đến chậm quá—và có bao nhiêu đứa trẻ nghèo đang ốm đau.”

Lão nhặt chiếc cào và cây sào lên rồi quay lại với công việc của mình.

Người đàn ông dưới gốc cây không hề đánh mất nụ cười trên môi.

“Đằng kia là một thứ chủ nghĩa vị tha không thể bị thôi miên hay cải biến giống như của Hiệp sĩ Chick, tôi e là vậy,” anh lẩm bẩm. “Anh sẽ phải đập vào đầu nó—dùng gậy giết quách nó đi! Và định nghĩa của tôi về lòng từ thiện từ trước đến nay vẫn là: 'cho đi thứ mình không muốn để được người ta quảng cáo rầm rộ cho bản thân'. Etienne thật thú vị. Lão là nhà từ thiện duy nhất tôi từng tìm thấy chịu ăn mỡ lợn thay vì bơ để có thể tiết kiệm nhiều hơn cho công cuộc từ thiện của mình.” Giờ thì nụ cười của anh trở nên cứng đơ. “Đừng có hòng mở mắt ra nhé, hỡi Lòng vị tha,” anh ra lệnh. “Tao vừa thấy mi chớp mắt một phút trước khi lão già đó nói chuyện, nhưng hãy nhớ là mi đang bị thôi miên đấy.”

Anh thấy người gác chắn rác đặt cây sào xuống để có thể dùng cả hai tay cho chiếc cào lớn.

Lão đang kéo một thứ nặng hơn những đám rác nổi thông thường—một thứ nằm sâu tít dưới bề mặt dòng nước. Cuối cùng, nó cũng phá vỡ lớp bề mặt đen ngòm của dòng nước đục ngầu. Đối với Walker Farr, khi liếc nhìn một cách thờ thợ, vật ấy trông giống như một bọc giẻ rách rưới với một vật màu trắng ở phần đầu.

“Mưa-sừ, ông ra đây giúp một tay đi,” lão Etienne gọi lớn. “Đó là một người đàn ông—à không, một phụ nữ chết đuối.”

Cả hai cùng nhau kéo gánh nặng đáng sợ của chiếc cào từ từ lên qua các thanh của khung chắn.

“Trông ông có vẻ điềm tĩnh đến vậy trước chuyện này nhỉ,” chàng trai trẻ thở dốc.

“Đây không phải chuyện mới mẻ gì. Rất nhiều kẻ tự tử—họ chết đuối dưới kênh để người ta tìm thấy. Đàn bà và con gái, họ tự tử đấy. Nào! Giúp tao khiêng cô ta lên.”

Farr đăm đăm nhìn xuống người phụ nữ sau khi cô được đặt lên bờ kênh. Cô còn trẻ, nhưng gầy gò và tơi tả vì nhọc nhằn.

“Thợ dệt,” lão Etienne bình luận, đặt trở lại lên ngực cô một trong những bàn tay mà lão vừa nhấc lên. “Có những vết hằn trên ngón tay nơi cô ấy phải thắt quá nhiều nút thật nhanh.”

Có một chiếc chìa khóa trên ngực cô; nó được giữ chặt bằng một sợi dây thừng khuất tầm nhìn nằm giữa các hàng khuy áo ngực của cô. Farr cúi xuống và kéo chiếc chìa khóa. Một tờ giấy gấp đi kèm theo chiếc chìa khóa; đầu kia của sợi dây được buộc quanh tờ giấy.

“Cậu không được làm thế—đó là vật chứng cho viên pháp quan,” Etienne phản đối. “Tôi biết luật mà—tôi đã vớt lên bao nhiêu người rồi.”

“Tội lỗi cố hữu của tôi chính là sự tò mò,” chàng trai trẻ tuyên bố, vẻ bất tuân điềm tĩnh chẳng hề nao núng. Anh giật tờ giấy ướt ra khỏi thòng lọng của sợi dây. “Chúng ta sẽ cùng đọc cái này.”

“Tôi không biết chữ,” người gác chắn rác thú nhận. “Cậu phải đọc cho tôi nghe chứ.” Đôi mắt đen láy của lão lúc này ánh lên sự tò mò của riêng mình. “Tôi rất sẵn lòng lắng nghe. Viên pháp quan chưa bao giờ đọc cho tôi nghe cả.”

Nước đã làm nhòe mực và làm lem luốt tờ giấy, nhưng Farr vẫn có thể đọc được bức thư. Anh đọc thành tiếng:

“'Đầu óc tôi trở nên bấn loạn kể từ khi chồng tôi qua đời. Đó là nỗi đau buồn, cái nóng khủng khiếp, công việc bên khung cửi. Họ nói nếu tôi đem cho đứa con gái nhỏ của mình thì nó có thể được về miền quê và lớn lên khỏe mạnh. Nhưng tôi không thể từ bỏ nó mãi mãi. Tôi không kiếm đủ tiền để gửi nó đi ở trọ. Tôi chẳng kiếm được xu nào ngoài việc mua bánh mì cho hai mẹ con ở khu nhà tập thể này. Và cái đầu bệnh hoạn cứ giục giã tôi rằng tốt nhất là hãy tự tử và mang theo con bé. Thế nên tôi tự tử trước khi đầu óc trở nên mẩn minh đến mức tôi có thể tước đi sinh mạng của con bé. Con bé thuộc về nó và tôi mong nó sẽ có hạnh phúc. Liệu có ai đó mang con bé đi và cho nó hạnh phúc không? Tự sát là tội ác, nhưng đầu óc tôi đau đớn quá không thể suy nghĩ thấu đáo con đường phải làm thế nào. Đây là chìa khóa căn phòng ở Khu Mười.

“'BÀ ELISIANE SIROIS.

“'Tên nó là Rosemarie.'”

Walker Farr đọc xong và đăm đăm nhìn vào đôi mắt đang lánh ánh của lão già.

Etienne Provancher chửi thề một cách nặng nề và cuồng nộ—những lời thề kỳ lạ, cay độc mà tổ tiên lão đã mang từ vùng Normandy thế kỷ mười bảy sang đây.

“Thế đấy, cậu thấy chưa—đúng như những gì tao đã nói.” Lão lại giơ nắm đấm về phía nhà máy. Những ô cửa sổ mở toang của nó đang hộc ra thứ âm thanh lách cách dồn dập của vô số khung cửi. “Nó nghiền nát những con người khốn khổ. Nghe cái bộ hàm chết tiệt của nó kêu chank—chank—chank kìa!”

“Trí tưởng tượng của người xứ Gaul lúc nào cũng phong phú,” Farr nói, vừa lúc lắc chiếc chìa khóa ở đầu sợi dây vừa ngắm nhìn nó với vẻ thích thú kỳ lạ. “Nhưng trong trường hợp này thì có vẻ nó mô tả các điều kiện thực tế khá chính xác đấy chứ. Tôi tự hỏi không biết một vị khách sẽ tìm thấy những gì bên trong cánh cửa mà chiếc chìa khóa này mở được nhỉ!”

“Cậu phải đi báo cho văn phòng nhà máy biết,” Etienne ra lệnh. “Nói với họ rằng họ vừa giết thêm một mạng người nữa. Họ sẽ gọi điện cho viên pháp quan. Tôi sẽ giao tờ giấy và chiếc chìa khóa khi ông ta tới.” Lão giơ tay ra. “Đó là luật.”

“Thỉnh thoảng tôi lại có một niềm khát khao tự nhiên là muốn phá luật,” chàng trai trẻ khẳng định. “Tôi cảm thấy sự tò mò chết tiệt ấy của mình lại trỗi dậy rồi, bạn Etienne ạ. Tôi sẽ đi gọi viên pháp quan. Nhưng các vị pháp quan rất thích những điều bí ẩn. Nếu chúng ta giao bức thư này cho ông ta, nó sẽ tước đi toàn bộ sự hấp dẫn của vụ việc này. Hãy làm cho ông ta vui vẻ đi—ông ta có thể kéo dài cuộc điều tra và cho đám bạn của mình một công việc béo bở trong hội đồng bồi thẩm đoàn.” Anh mỉm cười và quay lưng bước đi, lắc đầu khi lão già hét lên phản đối. “Tốt hơn hết là đừng nói gì về bức thư này và chiếc chìa khóa. Ông sẽ gặp rắc rối vì tội để cho một kẻ lạ mặt đột nhập vào đây và mang tang vật đi đấy. Tốt hơn là nên tránh xa luật pháp ra, Etienne.” Anh tóm lấy tấm biển “Cấm vào” làm điểm tựa để trèo qua hàng rào. “Tôi sẽ quay lại và kể cho ông nghe, Etienne ạ. Nhưng hãy giữ kín miệng nhé,” anh khuyên nhủ.

“Chính nụ cười của hắn—nó cứ khiến tôi phải phá luật,” lão già lẩm bẩm.