Tắm rửa qua loa xong xuôi, ăn xong bữa tối, Thục Cầm ôm một chiếc chăn đặt lên chiếc xe đẩy tay, bảo anh ra sân phơi lúa mì ngủ qua đêm. Ngày mai phải rải lúa mới ra khắp sân để phơi, đêm nay không cần chuyển lúa về nhà, nhưng để phòng kẻ gian táy máy xúc trộm thóc lúa, nhà nào cũng phải cử người trông chừng đống lúa của nhà mình.
Máy tuốt lúa gầm rú inh ỏi ở góc sân đập lúa, tiếng người ồn ào, bụi đất bay mù mịt. Những hộ đã tuốt xong lúa và những hộ tối nay chưa đến lượt, bên cạnh đống lúa hạt hay trước những đụn rơm lúa mì chất cao, đều có một người chủ nằm ngủ trên xe đẩy tay. Để tránh sương đêm thấm ướt, có người dùng chạc ba chống hai tấm chiếu sậy dựng thành mái che phía trên chiếc xe đẩy. Máy tuốt lúa gầm rú vang trời, nhưng chẳng hề ảnh hưởng đến tiếng ngáy đều đặn, ngon giấc của những người nông dân nằm trên xe đẩy, mọi người đều quá mệt mỏi rồi!
Triệu Bằng rải một lớp rơm lúa mì khô ráo lên xe đẩy tay, trải chăn lên rồi nằm xuống. Vừa nằm xuống, anh nhận ra thùng xe quá ngắn, hai chân chẳng có chỗ để gác. Anh lại bò dậy, gác ngang một chiếc chổi đót cán dài qua hai càng xe, thế là hai chân có thể gác thẳng lên trên, rất đỗi thoải mái.
Đã bao nhiêu năm rồi không ngủ ngoài trời ở chốn thôn quê, điều này gợi lại trong anh biết bao ký ức ngọt ngào thời thơ ấu và thời niên thiếu! Hồi nhỏ, cứ đến mùa gặt vụ hè, anh lại kéo một mảnh chiếu rách cùng đám bạn nối khố ra sân phơi ngủ, lộn nhào trong ổ rơm rạ, cắm đầu trồng cây chuối trên đống thóc, chơi đùa đến tận đêm khuya rồi túm tụm chen chúc nhau ngủ chung một góc. Trong mùa thu hoạch này, người lớn luôn thể hiện một tấm lòng bao dung khác thường, mặc cho lũ trẻ tha hồ nghịch ngợm quậy phá.
Giờ đây, lưng Triệu Bằng lại tựa vào mảnh đất quê ấm sực, mặt hướng lên bầu trời sao cao vút mà ngủ. Anh từng tham dự nhiều hội nghị chuyên môn, từng ở những khách sạn sang trọng, từng ngủ trên những chiếc giường có giá hơn ba mươi đồng một đêm, đó là loại đệm lò xo êm ái đàn hồi, đương nhiên là vô cùng thoải mái. Nhưng lúc này nằm trên chiếc xe đẩy tay, anh cũng cảm thấy thật dễ chịu. Xem ra da thịt con người cũng chẳng có tiêu chuẩn cố định nào, tất cả còn tùy vào thời điểm và địa điểm, cũng như hoàn cảnh cho phép đến đâu.
Bên cạnh vang lên tiếng sột soạt, anh quay đầu lại, thấy Thục Cầm đang đứng trước đống lúa mì, dùng tay vốc từng nắm hạt lúa lên, bèn vội hỏi: "Ối chao! Em không xem mấy giờ rồi à, còn chưa ngủ đi!"
Thục Cầm ngồi xuống bên đống lúa mì, vuốt lại mái tóc, khẽ nói: "Em không ngủ được, muốn ra xem lúa mì một chút!"
“Lúa mì để ngay đây, có chạy mất được đâu! Có anh trông cho em rồi, chẳng ai xúc trộm được đâu!” Triệu Bằng nói, “Em vẫn không yên tâm à?”
“Cũng tại lòng dạ không kìm được mà, Triệu Bằng!” Thục Cầm xúc động nói, “Chúng mình đã bao giờ có nhiều lúa mì thế này đâu!”
Phải rồi! Trước kia vào những năm được mùa nhất, bình quân lương thực vụ hè theo đầu người chưa bao giờ vượt quá hai trăm cân, mười năm thì có đến tám chín năm chỉ được chừng trăm cân, thế mà dải đất ven sông Tiểu Hà này còn được mệnh danh là vùng lòng chảo màu mỡ đấy! Đống lúa mì trước mặt này, lúc vừa từ máy tuốt chảy ra, mấy lão nông đã ước chừng không dưới hai nghìn cân. Đây là khẩu phần lương thực của Thục Cầm và hai đứa con, cho dù cả năm không ăn một hạt ngũ cốc thô nào, cứ thả phanh ăn cho đẫy bụng cũng chẳng thể hết được! Anh ngồi dậy, co chân lại, trong lòng cũng mừng rỡ vô cùng, bèn trêu: "Đúng thế thật! Mụ ăn mày bỗng dưng có được một vò bột mì trắng, thế là đêm chẳng ngủ nổi! Cứ chốc chốc lại nhảy tót xuống giường đất, mở nắp vò ra ngó một cái... Thật là em đấy!"
Thục Cầm lặng lẽ lắng nghe, không giận cũng chẳng cười, dường như đang suy nghĩ điều gì, rồi quay đầu lại nói: "Triệu Bằng, gặt xong vụ hè này chúng mình đi thật sao?"
"Nói từ trước rồi mà! Em lại..." Triệu Bằng nói.
"Thế ruộng của nhà mình tính sao?" Cô hỏi.
"Đã bảo với em từ trước rồi, giao lại cho đội sản xuất chứ sao! Em làm sao thế..." Triệu Bằng đã nhận ra Thục Cầm đang do dự.
"Không giao có được không?" Thục Cầm hỏi, "Em không muốn lên thành phố nữa."
"Sao lại thế?" Triệu Bằng không ngờ tới, Thục Cầm quả nhiên đã đổi ý.
"Làm ruộng giờ có hi vọng rồi." Thục Cầm nói, "Thực ra chỉ bận rộn vất vả lúc thu hoạch thôi, ngày thường làm cỏ bón phân, một mình em gánh vác được hết. Anh làm việc trên thành phố, cứ để con theo anh đi học, ăn cơm bếp tập thể, không phiền đến anh đâu. Em ở nhà làm ruộng, cung cấp cái ăn cho bố con anh, thế lại hay."
Triệu Bằng nhìn Thục Cầm chăm chú, đây không phải lời nói bâng quơ lúc rảnh rỗi, mà là toan tính sau khi đã suy nghĩ cặn kẽ. Cô nhìn thấy thành quả bội thu từ sự lao động cần cù của mình nên đã quyến luyến mảnh đất màu mỡ này, nhưng như vậy lại làm đảo lộn kế hoạch của anh. Anh bèn kiên quyết nói: "Không được. Ruộng đất phải giao lại cho đội, chúng ta đã có lương thực định lượng của nhà nước cung cấp rồi, em không lên thành phố thì một thằng đàn ông thô lỗ như anh làm sao chăm sóc được con cái?"
"Nếu như được mùa liền ba năm, nhà mình sẽ tích cóp được lương thực dư thừa, chẳng còn phải sợ 'ba năm khó khăn' nữa!" Thục Cầm vừa nói, có lẽ vừa nhớ lại chuyện xưa khi mình cùng gánh vác khó khăn với đất nước, dứt khoát rời trường trung cấp kỹ thuật trở về quê, "Em là em sợ đói lắm rồi..."
Triệu Bằng rít một hơi thuốc thật sâu, nhìn Thục Cầm, đáng lẽ ra cô là một học sinh tốt nghiệp trường kỹ thuật, giờ này đang là một kỹ thuật viên giỏi giang ở nhà máy nào đó. Vậy mà lúc này cô lại không nỡ rời xa mảnh đất thôn quê, nơi đây với vụ mùa bội thu đang có sức hút mãnh liệt đối với cô.
Vương Tú Trân thoắt ẩn thoắt hiện bước tới, ngồi bệt xuống đống lúa mì, cười nói: "Hai vợ chồng son tình cảm gớm nhỉ, giờ này còn thủ thỉ tâm sự cơ đấy?"
"Ôi chao! Cái con bé này, làm chị giật cả mình!" Thục Cầm nói, "Sao giờ này cô còn chưa ngủ?"
"Lũ trẻ cả ngày chưa được miếng cơm nóng, toàn gặm bánh bao chay khô khốc, em vừa nấu cho chúng bữa cơm nóng, dỗ chúng ngủ xong mới ra sân canh lúa đây." Vương Tú Trân mồm năm miệng mười, vỗ vỗ vào lưng Thục Cầm, "Chị dâu à! Nói thật lòng nhé, mấy năm trước có nằm mơ em cũng chẳng dám nghĩ lại có nhiều lúa mì thế này!"
Thục Cầm liếc nhìn Triệu Bằng, không nói gì, chỉ khẽ gật đầu với Tú Trân.
"Chị còn nhớ không?" Vương Tú Trân hỏi, "Tháng Chạp năm ấy, may nhờ có chị cho em vay năm mươi đồng, nhà em mới cùng anh Bằng đi mua lương thực..." Nói đoạn, cô lại hỏi Triệu Bằng, "Anh cũng nhớ chứ?"
Triệu Bằng gật đầu, đó là chuyện cả đời anh không thể nào quên. Hồi tháng Chạp năm đó, hầu như nhà nào cũng đứt bữa, may mà Triệu Bằng có lương nên có thể sang bờ bắc sông Vị tìm đến những nhà khá giả mua lương thực, còn nhà Tú Trân thì càng khốn đốn hơn, vừa không có ăn lại vừa không có tiền mua. Tú Trân bèn vay Thục Cầm năm mươi đồng, Triệu Bằng cùng chồng cô là Thương Oa rủ nhau sang bờ bắc sông Vị. Thời ấy, lương thực thuộc diện hàng hóa quản lý loại một, không được phép tự do lưu thông. Triệu Bằng không rành đường sá và giá cả nên để Thương Oa dẫn đường, hai người mua được một trăm năm mươi cân ngô ở một ngôi làng lạ, nấp ngoài đồng hoang chờ đến tối mịt, lúc qua cầu lớn sông Vị thì bị dân quân tóm gọn, toàn bộ lương thực đều bị tịch thu.
Triệu Bằng hết lời van xin nài nỉ cũng chẳng ăn thua, tội nghiệp Thương Oa một thanh niên cao lớn vạm vỡ mét bảy mét tám bỗng òa khóc nức nở, quỳ sụp xuống trước mặt toán dân quân canh cầu, bảo rằng tiền mua ngô này là tiền đi vay mượn... Gương mặt tội nghiệp, đáng thương của người em họ ấy đã vĩnh viễn khắc sâu vào tâm trí Triệu Bằng.
"Bao giờ thì anh chị lên thành phố?" Tú Trân hỏi.
"Lúc đầu định... gặt xong lúa mì thì đi." Thục Cầm nói.
"Em mà nhớ chị thì biết tính sao đây? Chị dâu tốt của em!" Tú Trân ôm lấy vai Thục Cầm, "Em vẫn còn nợ chị năm mươi đồng kia đấy nhé!"
"Đã bảo từ lâu rồi là không nhắc lại chuyện ấy nữa cơ mà!" Thục Cầm hơi giận dỗi nói, "Cứ coi như người ta thu mất số lương thực ấy của chị đi! Chị với anh Bằng đã nói rõ với hai vợ chồng em rồi, sao em cứ lải nhải mãi thế?"
"Nhà em không thể không trả, lương tâm cắn rứt lắm!" Tú Trân hào sảng nói, "Năm nay nhà em đi làm công nhân hợp đồng ở nhà máy được nửa năm, cũng kiếm được dăm đồng, định bụng mùa xuân sang năm xây nhà xong sẽ trả lại cho chị, dù sao em cũng biết tay chị dạo này xông xênh hơn em... nhưng kiểu gì cũng phải trả."
"Đừng nhắc đến chuyện đó nữa!" Triệu Bằng lên tiếng, giọng có phần thiếu kiên nhẫn, "Cứ hễ nhắc đến chuyện ấy là lòng anh lại khó chịu. Em có biết không? Hai thằng bỏ tiền đắt ra mua lương thực mà sợ hãi phải lẩn như trạch, chẳng khác nào phường trộm cắp!"
"Ngủ thôi! Trời chắc sắp sáng rồi." Thục Cầm nói.
Vương Tú Trân đứng dậy, bước về phía đống lúa mì của nhà mình.
Triệu Bằng nhìn đồng hồ, bốn giờ rồi, đêm mùa hè ở phương bắc rất ngắn ngủi, thường bốn giờ rưỡi là trời đã rạng, giờ này còn ngủ nghê gì nữa. Anh từ trên xe đẩy bước xuống nền sân, cuộn chăn lại, ngẩng đầu lên thì thấy trên đỉnh các dãy núi phía đông đã hắt lên một dải sáng nhờ nhờ như lòng trắng trứng, tiếng hót lảnh lót đầu tiên của chú chim chích chòe vang lên trên bầu trời làng quê, tiếp theo đó là bản đại hợp xướng râm ran, rộn rã lúc bổng lúc trầm của bầy bạn bè đồng loại...