Con lăn đá nhỏ lăn tròn, phát ra những tiếng cọt kẹt cọt kẹt. Thục Cầm đẩy chiếc khung cán dài hình thang, nghiền phẳng mảnh sân phơi được chia của nhà mình. Trận mưa rào đêm qua làm mặt sân ngấm nước mềm nhũn, bị chân người giẫm lên lồi lõm mấp mô, phải nhân lúc mặt đất chưa bị phơi khô mà tranh thủ đầm lại cho sớm. Trước đây, việc lăn phẳng sân phơi vốn luôn là chuyện của đàn ông, nay nhà nào tự cấy cày đập lúa nhà nấy, việc lăn sân cũng đèn nhà ai nhà nấy rạng. Người đàn ông yêu quý của cô là Triệu Bằng đã đến nhà máy đàm phán với người ngoại quốc, việc đầm sân phơi tự nhiên do cô đẩy con lăn nhỏ này gánh vác.
Cô rải một lớp tro bếp lên mặt sân đất mềm lún, đắp đất ướt vào những chỗ bị giẫm lõm dấu chân, xẻng phẳng mặt sân, rồi đẩy con lăn đá nhỏ kêu cót két, cứ lần lượt đẩy qua rồi đẩy lại. Mặt trời ban trưa như một vầng lửa treo lơ lửng trên đỉnh đầu, hơi nước dưới đất bốc lên nghi ngút, không khí oi nồng nghẹt thở, từng chuỗi mồ hôi ròng ròng chảy dài trên mặt cô.
Trong lòng cô tràn ngập niềm vui sướng và tự hào, người đàn ông của cô được xe con bóng lộn đến đón đi, ngồi chung một bàn đối diện đàm phán với những người ngoại quốc tóc vàng mắt xanh, đó là việc vẻ vang và vĩ đại biết bao! Đừng nói chi đến những người làm nông ở cái thôn họ Triệu bé nhỏ này, ngay cả mười mấy hai mươi cán bộ, giáo viên và công nhân trong thôn đang công tác trên huyện lỵ hay ở Tây An, đã có ai từng ngồi xe con chưa? Ai có bản lĩnh giao thiệp với người ngoại quốc chứ? Chỉ có người đàn ông của cô, Triệu Bằng! Những chuyện nở mày nở mặt hiển nhiên ấy, dù thế nào cũng không thể không khiến người phụ nữ nông thôn đáng yêu Khương Thục Cầm của chúng ta cảm thấy rạng rỡ mặt mày, lòng dạ phơi phới, từ trong ra ngoài đều dâng lên niềm kiêu hãnh. Cô vừa đẩy con lăn nhỏ, vừa lấy đầu ống tay áo quệt mồ hôi, sải bước về phía trước, bước chân nhẹ nhàng thoăn thoắt, đến nỗi chẳng hề cảm thấy mệt nhọc cay đắng.
"Chị Thục Cầm ơi!"
Thục Cầm quay đầu lại, thấy Vương Tú Trân xách một giỏ tro bếp đi vào sân phơi, vòng eo thô đậm đung đưa, bộ ngực đẫy đà rung bần bật dưới lớp áo sơ mi vải dệt mỏng manh, khuôn mặt đỏ au bị lớp thịt quá đỗi màu mỡ chèn ép căng phồng lên, đôi mắt cũng híp lại, lúc nào trông cũng như đang cười. Cô vội đáp lời: "Thím cũng ra dọn sân đấy à?"
"Chị dùng xong thì cho em mượn con lăn nhé." Vương Tú Trân khom lưng, chổng cái mông to bè, rải tro lên vạt sân phơi sát bên cạnh, "Được không chị?"
"Được chứ! Sao lại không được nào!" Thục Cầm vui vẻ đáp.
Vương Tú Trân rải tro xong, quẳng giỏ tre xuống rồi bước qua, giúp cô đẩy con lăn. Người thím dâu béo múp cùng trang lứa này, bản thân trông chẳng khác nào một con lăn đá, đi sóng đôi với cô, có thể cảm nhận được luồng khí nóng hôi hổi toát ra khắp người thím ấy.
"Chị dâu ơi——" Vương Tú Trân thân mật gọi.
"Gì thế——" Thục Cầm âu yếm đáp.
"Chị thật là có phúc quá đi!" Tú Trân chẳng hề giấu giếm nỗi niềm ghen tị.
"Tôi có cái 'đậu phụ' ấy mà!" Thục Cầm giữ kẽ mỉm cười nói.
"Anh Bằng được ngồi cả xe hơi cơ đấy! Chậc chậc!"
"Thì tôi vẫn giống thím thôi——cũng đẩy con lăn đây này."
"Nghe nói hôm nay anh Bằng đi gặp người ngoại quốc à?"
"Người ngoại quốc thì cũng là người chứ đâu!"
Đẩy đến đầu phía tây, cả hai cùng xoay người lại, một tay kéo khung đẩy đi giật lùi.
"Chị Thục Cầm này, gặt lúa mì xong là dọn lên phố ở luôn à?"
"Ừ!"
"Thế là chị chẳng phải đẩy con lăn nữa rồi!"
"Tôi còn thích đẩy ấy chứ! Kêu cót——két nghe vui tai thế này cơ mà!"
"Chị đúng là tốt số thật! Theo anh Bằng vào thành phố làm người thành thị rồi!"
"Dưới quê bây giờ sống cũng dễ thở hơn rồi..."
Vương Tú Trân bỗng ôm chầm lấy cổ Thục Cầm, ghé sát vào tai cô nói: "Chị dâu, chị được ngủ cả đời với một bậc đại trí thức như anh Bằng, đúng là phúc to mệnh lớn đấy!"
Thục Cầm đỏ bừng mặt, vùng ra khỏi cái ôm của Tú Trân, vội liếc sang hai bên vì sợ mấy người đàn ông đội mũ rơm đang đẩy con lăn gần đó nghe thấy, bèn thụi nhẹ một quả đấm vào eo Tú Trân, đưa mắt ra hiệu đừng nói những lời ngượng ngùng ấy nữa, phải đề phòng đám đàn ông nghe thấy.
Tú Trân nhìn quanh quất, chẳng hề bận tâm, lại càng thêm hứng chí nói: "Chị dâu ơi! Người trí thức đêm hôm ôm chị, chắc là chị..."
"Ối chà! Cái miệng thối nhà thím!" Mặt Thục Cầm nóng ran lên, cô gắt gỏng mắng, "Lại đem bà chị dâu này ra trêu chọc đấy hả!"
"Đời chị thế là coi như chẳng uổng phí một kiếp làm người..."
"Thím không có chồng chắc?" Thục Cầm hạ giọng, phản công lại, "Chú Thương Oa vạm vỡ như ngựa đực, còn chưa đủ cho thím..."
"Cái ngữ lỗ mãng nhà em ấy à! Lúc âu yếm thì bóp người ta suýt gãy cả xương! Lúc nổi cơn giận thì một đấm hất người ta lộn nhào tám vòng!" Tú Trân kể lể thói thô kệch của chồng mình là Thương Oa, nghe chẳng rõ là oán hận hay thương yêu. Thím cười toe toét bảo Thục Cầm, "Nếu em mà có được người đàn ông nho nhã như anh Bằng, thì suốt ngày suốt đêm em cung phụng anh ấy như thần tiên!"
"Thế thì tốt quá! Lát về tôi bảo với anh Bằng của thím, rằng thím thèm anh ấy làm chồng!" Thục Cầm sảng khoái cười, "Để anh ấy sang ngủ với thím nhé!"
"Chỉ cần chị không can thiệp——" Tú Trân càng không hãm được mồm miệng, "Thì em mong còn chẳng kịp ấy chứ! Ha ha ha..."
"Tú Trân, mặt thím dày thật đấy! Ái chà chà!" Hai má Thục Cầm đã sớm đỏ bừng vì thẹn, hờn mát mắng mỏ, "Có giỏi thì thím nói trước mặt anh Bằng của thím xem nào!"
"Gớm——" Tú Trân thu lại nụ cười, ỉu xìu nói, "Thật đấy chị! Mấy chị em mình ở cạnh nhau nói hươu nói vượn thế thôi, chứ hễ giáp mặt anh Bằng, em đố nói nổi một câu kỳ cục nào. Cái con người anh ấy ấy à, cứ tự nhiên khiến người ta phải kính trọng đứng đắn!"
Thục Cầm quệt mồ hôi, cười bảo: "Được rồi, sân nhà tôi lăn xong rồi, hai đứa mình sang lăn cho thím nhé!"
"Chị về đi!" Tú Trân bảo, "Cậy vào đống mỡ này của em, đẩy con lăn cỏn con này có sá gì!"
Thục Cầm buông tay, tin lời cô thím dâu bộc trực thẳng thắn này, liền giao con lăn nhỏ vào tay thím.
"Chị dâu của em ơi, chớ có coi là thật đấy nhé!" Tú Trân đẩy con lăn đi về phía sân nhà mình, ngoái đầu lại dặn, "Dù thế nào cũng không được đem mấy lời bậy bạ ấy kể với anh Bằng đâu đấy! Chị mà nói ra, sau này em còn mặt mũi nào gặp gỡ, nói chuyện với anh Bằng nữa?"
"Gớm chưa! Giờ lại biết sợ cơ đấy!" Thục Cầm cười mắng như để trả đũa, "Cái mặt dày ấy của thím, dùi đâm còn chẳng chảy máu, thế mà cũng biết ngượng à!"
Tú Trân đã bắt đầu đẩy con lăn trên sân phơi nhà mình. Thục Cầm ngồi xuống dưới gốc cây bạch dương lớn ở đầu sân, lấy mũ rơm quạt mát. Chồng của Tú Trân là Thương Oa làm bốc vác trong một nhà máy trên thành phố, là công nhân thời vụ có hợp đồng, mùa gặt lúa mì cũng không được về nhà. Một mình Tú Trân cắt hết bốn năm mẫu lúa mì trên sườn dốc, rồi lại từng xe từng xe kéo về, làm còn thoăn thoắt hơn khối gã đàn ông ẻo lả. Thím chẳng hề oán trách Thương Oa, hợp đồng trong nhà máy rất nghiêm ngặt, nếu Thương Oa về gặt lúa mà nhà máy thay người khác, thì nhà thím sẽ mất khoản thu nhập một trăm đồng mỗi tháng; qua mùa gặt hè rồi, Thương Oa rảnh rỗi biết làm gì ra tiền chứ! Thím cắn răng gánh vác trọn việc gặt hái, kéo chở, để Thương Oa yên tâm ở nhà máy kiếm tiền, quyết tâm vun vén làm ăn hăng say vô cùng! Chủ nhật Thương Oa về, thím bồi dưỡng trứng gà, nặn bánh chẻo cho ăn, chỉ sợ chồng bị hao hụt sức khỏe! Mấy lời thím nói bậy bạ rằng thèm người đàn ông có học thức nho nhã như anh Bằng chẳng qua chỉ là đùa vui mà thôi! Cái mồm bỗ bã toang toác của thím, từ đầu làng đến cuối xóm, đến cả trên dưới tôn ti trật tự thím cũng chẳng màng!
Thục Cầm bắt tay vào kéo những bó lúa mì chất đống xuống, dựng đứng lên mặt sân. Mới ủ có một đêm mà những bó lúa mắc mưa đã nóng ran lên rồi, nếu không kịp thời dỡ ra phơi khô ráo nước, chỉ ba năm hôm là sẽ mốc hỏng mất, mồ hôi nước mắt cả một năm trời đấy chứ! Cô vừa kéo từng bó lúa mì, lòng dạ vừa phơi phới, mấy câu đùa của Tú Trân lại gợi lên trong cô nỗi niềm thương nhớ dành cho người chồng Triệu Bằng yêu quý. Đâu chỉ riêng Tú Trân, biết bao chị em cùng lứa trong làng đều bảo số cô may mắn đấy thôi!
Ngày trước, ngày công lao động ở đội sản xuất chẳng đáng giá là bao, lương thực chia năm nào cũng thiếu ăn, những gia đình thuần nông không có thu nhập cố định thì chẳng mấy nhà sống được thong dong. Triệu Bằng của cô là sinh viên tốt nghiệp đại học chính quy, tuy ở nhà máy cũng phải lao động trong phân xưởng như công nhân để chịu cải tạo, thuộc diện trí thức hôi hám, thế nhưng tiền lương lại rất khá, mỗi tháng được sáu mươi lăm đồng, trừ tiền sinh hoạt và hút thuốc lá, tháng nào anh cũng đưa cho cô bốn mươi đồng, điều này ở cái thôn họ Triệu nhỏ bé đã là chuyện khiến bao người đỏ mắt thèm muốn rồi.
Cũng nhờ phúc của Triệu Bằng cả thôi! Thục Cầm kéo từng bó lúa mì từ đống lúa đang bốc hơi nóng xuống, mồ hôi nhễ nhại, xót buốt cả khóe mắt và gò má. Đâu chỉ riêng chuyện tiền nong! Triệu Bằng sống chung với một người phụ nữ nông thôn như cô ngót nghét hơn hai mươi năm trời, chưa từng chê bai cô nửa lời, cũng chẳng hề tơ tưởng ong bướm nơi phồn hoa đô hội, chừng ấy đã đủ khiến cô không thể không kính trọng anh hết mực, săn sóc anh chu đáo khôn cùng!
Cô nhớ lại cảnh tượng lần đầu tiên cô và anh gặp nhau. Anh trai dẫn người bạn học về nhà, cô nhìn thấy cái vẻ ngơ ngơ ngác ngác của anh, thật tình là chẳng lọt vào mắt tẹo nào! Nào ngờ, anh lại để mắt đến cô. Cô vừa thi đỗ vào trường trung cấp kỹ thuật vô tuyến điện, cái anh Triệu Bằng này liền tìm đến tận trường, trước sau nói chưa quá mười câu đã bảo anh yêu cô rồi, lại còn nói đã yêu từ cái nhìn đầu tiên cách đây một năm. Cô cảm thấy thật hoang đường, cả thảy mới gặp nhau có hai lần, nói chưa đầy mười câu, thế mà đã đòi cô tỏ thái độ, đúng là hoang đường quá đỗi! Những đôi tình nhân miêu tả trong tiểu thuyết phải trải qua bao nhiêu lần tiếp xúc mới thốt ra được câu nói then chốt ấy. Cô với anh chưa từng đi dạo cùng nhau, chưa từng xem phim, thậm chí đến một lá thư cũng chưa từng gửi qua lại, thật là quá đỗi hoang đường! Lúc ấy cô có phần trách hờn anh, không nên đường đột tìm đến trường như thế, chặn ngay trước mặt mà nói ra lời khó mở miệng nhường này, đáng lẽ phải viết một lá thư trước chứ...
Vậy mà cô đã đồng ý! Hoang đường cũng được, khinh suất cũng xong, cô chỉ thấy mặt đỏ bừng nóng ran, lồng ngực gần như nghẹt thở, cổ họng bị các mạch máu phập phồng chèn ép đến mức không thở nổi, không thốt nên lời, chỉ biết lặng lẽ gật đầu. Chẳng còn cách nào khác, khi ấy cô chỉ có một linh cảm mơ hồ nhưng lại không thể cưỡng lại: không thể không nhận lời con người này!
Cô vừa gật đầu, còn chưa kịp ngẩng lên nhìn phản ứng của anh thì Triệu Bằng đã nhảy vọt từ bên kia bàn sang, ôm chồm lấy vai cô. Gò má thiếu nữ của cô lần đầu tiên kề sát bờ môi lởm chởm râu ria của một người đàn ông, khiến cô suýt ngất ngây choáng váng.
"Yên tâm đi!" Lúc rời đi anh bảo, "Anh là người thế nào, cứ hỏi anh trai em là biết ngay!"
"Em chẳng hỏi ai hết." Cô nói, "Em tin vào cảm giác của chính mình."
Học ở trường trung cấp được một năm thì đất nước bước vào những năm tháng kinh tế khó khăn nghiêm trọng, rốt cuộc cũng có quyết định ban xuống, trường học ngừng hoạt động, học sinh ai về quê nấy. Cô không hề hoang mang luống cuống, trước đó đã có mấy trường kỹ thuật trung cấp đóng cửa rồi, chẳng có gì đáng ngạc nhiên. Cô hoàn toàn tin theo báo cáo vận động của Đảng ủy nhà trường, viết tâm thư quyết tâm chia sẻ gánh nặng âu lo với đất nước, cùng gánh vác áp lực gian nan, cô là đoàn viên Đoàn Thanh niên Cộng sản cơ mà! Tâm trạng của cô lúc ấy, có lẽ chỉ những thanh niên tràn đầy nhiệt huyết bước qua từ đầu những năm 60 mới có thể thấu hiểu.
Cô không nói cho anh biết, sợ anh thêm gánh nặng không cần thiết mà ảnh hưởng đến việc học hành. Cô dự định sau khi trở về quê bên bờ sông Vị sẽ viết thư báo cho anh, như thế sẽ thong thả hơn. Cô muốn chủ động đề nghị hủy bỏ hôn ước, để bản thân không trở thành gánh nặng của anh.
Đúng lúc cô thu xếp hành lý xong xuôi, chuẩn bị rời trường thì Triệu Bằng vội vã chạy đến, cũng chẳng biết anh nghe được phong thanh từ đâu. Anh chẳng nói chẳng rằng, vác bọc chăn của cô lên rồi sải bước ra khỏi cổng trường. Họ không đi xe, cứ men theo con đường nhựa rộng rãi rợp bóng cây xanh ở vùng ngoại ô phía nam thành phố mà đi thẳng vào trung tâm đô thị. Anh kéo cô bước vào một tiệm ăn, chi ra gần mười đồng bạc, mua bốn món ăn cùng một bát canh, đong thêm hai lạng rượu trắng, bày la liệt lên bàn. Bất chấp sự can ngăn và phản đối của cô, anh vẫn khăng khăng không tiếc tiền mua ngần ấy thức ăn, khiến cô cứ ngơ ngác ngồi thừ bên bàn. Mười đồng bạc, trong những năm tháng khó khăn cơ cực dường này, đối với hai học sinh nghèo xuất thân từ nông thôn như họ có ý nghĩa to lớn biết bao! Cô khó hiểu khôn cùng, tiễn đưa cô thì cũng đâu nên vượt quá xa khả năng kinh tế của họ như thế chứ!
"Thục Cầm, mời em một chén rượu!" Đến lúc này anh mới nghiêm trang mở lời, đưa một chén rượu nhỏ vào tay cô, còn mình thì nâng chén khác lên, "Anh tuyên bố, hôm nay chúng ta kết hôn!"
"A——" Cô kinh ngạc thốt lên thành tiếng.
Anh ngửa cổ, ực trọn chén rượu đầy vào cổ họng, đôi mắt chan chứa ân tình mà cũng đầy trang trọng nhìn thẳng vào mắt cô, tha thiết chờ đợi.
Cô muốn khóc, nhưng không sao cất nổi thành lời. Cô hiểu trọn vẹn ý tứ của anh, hành động dứt khoát đến mức có phần đường đột này của anh là điều cô không tài nào ngờ tới, giờ đây cô xúc động đến trào dâng nước mắt. Cô thực sự muốn nhào tới, ôm chặt lấy cổ anh mà gọi vang ba tiếng "anh ơi"! Trong tiệm ăn đông người, đây không phải nơi để cô buông thả tình cảm, cô bèn nâng chén rượu thủy tinh trong suốt lên, dốc cạn vào miệng không rớt một giọt, lần đầu tiên trong đời nếm trải trọn vẹn hương vị nồng nàn của thứ rượu trắng cay xè này. Cô không sao kìm nén nổi bản thân, ngả đầu tựa vào ngực anh, khẽ khàng thốt lên một tiếng: "Anh——Bằng——!"
Họ ngồi xuống ăn cơm, uống rượu, thức ăn không thừa một miếng, rượu trắng chẳng sót một giọt, ăn sạch sành sanh vào bụng.
"Em vác bọc chăn về nhà anh nhé!" Anh nói, "Ngày mai chúng mình ra công xã nhận giấy đăng ký kết hôn là xong, chẳng cần tổ chức bất kỳ nghi thức nào hết, để bố mẹ hai bên khỏi phải khó xử! Họ hàng có hỏi thì cứ bảo chúng mình đã tổ chức đám cưới ở trường rồi!"
Anh đã tính toán đâu ra đấy mọi việc một cách chuẩn xác, cô còn có thể nói gì được nữa đây? Cô hoàn toàn tin tưởng trao trọn cho người đàn ông tên Triệu Bằng này, vác hành lý của mình về thôn họ Triệu.
"Chúng mình sống bên nhau rồi em sẽ hiểu anh là người thế nào!" Anh bảo với cô, "Anh vốn chẳng thích hứa hươu hứa vượn với ai bao giờ."
Cô cùng anh bước vào thôn họ Triệu, bước qua cổng nhà Triệu Bằng. Triệu Bằng tuyên bố với cha mẹ thật thà chất phác rằng anh và cô đã tổ chức "hôn lễ kiểu mới của cách mạng" ở trường rồi. Hai cụ già tin răm rắp, dọn ra một gian nhà ngang, cô và anh cứ thế mà bước vào động phòng...
Thục Cầm đã dựng xong toàn bộ những bó lúa mì lên, mặt trời trưa hè như thiêu như đốt, hong cho những sợi râu lúa mì vừa ngấm mưa mềm nhũn lại giương thẳng cứng cáp lên, phát ra những tiếng lách tách lách tách dưới ánh nắng chói chang. Cô cảm thấy khát nước, cổ họng như bị sặc phải một luồng khói, vừa khô vừa rát. Cô định bụng đi về nhà, liếc nhìn Vương Tú Trân đang đẩy con lăn nhỏ đầm mặt sân, khuôn mặt đỏ au vì nhễ nhại mồ hôi và bị nắng gắt hun đốt nay đã chuyển sang màu tím đen như lá gan heo. Thím ấy thỉnh thoảng lại buông tay phải hoặc tay trái ra, dùng bụng dưới tì vào khung cán đẩy con lăn tiến lên, vén vạt áo bên trái hoặc bên phải lên lau mồ hôi trên má, để lộ cả mảng bụng trắng hếu ra ngoài, chẳng hề sợ cánh đàn ông gần đó dòm ngó. Thục Cầm nhìn thím, trong lòng buồn cười, cái con người dở hơi Vương Tú Trân này, ban nãy vừa thốt ra những lời bậy bạ cay xót nhường ấy, thật là tức cười xiết bao! Người đàn ông yêu quý của cô, Triệu Bằng, là một đấng nam nhi cương trực và một lòng một dạ đến nhường nào chứ! Vương Tú Trân dở hơi ơi là Vương Tú Trân, dù có dùng sắt thép cũng đừng hòng trói được anh ấy vào cạp váy của thím đâu...