Dù người ta có nghĩ gì về những thủ thuật văn chương của ông Edgeworth hay ảnh hưởng của ông đối với những tác phẩm của con gái, không ai có thể phủ nhận sự tôn trọng dành cho mối thâm tình chân thành, ấm áp đã gắn kết hai cha con. Người ta cũng thấy rõ cuộc đời Maria thêm phần thú vị, từ cơ cấu cho đến sự phát triển của nó, đều nhờ vào trí tuệ nhạy bén của người cha. Tôi cho rằng tài năng của chính bà nằm ở chỗ biết nhìn thấu qua tâm trí người khác, và nhận ra giá trị từ những gì họ phản ánh lại; người đọc luôn bị ấn tượng bởi sự pha trộn kỳ lạ giữa trực giác và thực tế trần trụi trong các tác phẩm của bà.
Khi đọc hồi ký về những con người từng yêu, ghét, cười, mắng, khao khát những điều giản đơn và phải sống thiếu thốn giống hệt chúng ta ngày nay, thật khó để hình dung rằng dù họ suy nghĩ và cảm nhận giống chúng ta (chỉ là, như tôi đã nói, với sự mãnh liệt hơn), nhưng vẻ ngoài của họ lại hoàn toàn khác biệt. Ông Edgeworth, cha của Maria Edgeworth, một "quý ông hào hoa", bốc đồng, khéo léo và đầy năng lượng, ngồi viết với mái tóc rắc phấn cùng bím tóc đuôi sam, mặc quần bó sát, thắt khóa, ngồi thẳng đơ trên một chiếc ghế cứng. Trong khi đó, gia đình ông, cũng với tóc bện, tóc xoăn và khăn choàng, quây quần xung quanh, chăm chú lắng nghe những lời giải thích của ông khi ông chỉ vào cuộn giấy trên bàn hoặc đọc cho họ nghe những bản thảo và sổ tay để khơi gợi tri thức.
Việc có bốn người vợ và hai mươi hai người con, đã phát minh ra biết bao máy móc, động cơ, xe ngựa, tháp nhà thờ và cột điện báo, là những điều vượt xa so với số phận của một người đàn ông bình thường. Thế nhưng, đó chính là câu chuyện về cuộc đời ông Edgeworth được kể lại chính từ đôi môi của ông.
Tôi tình cờ nhận được một tờ báo cũ cách đây vài ngày, đề ngày 23 tháng Bảy năm 1779. Tờ báo có tên là LONDON PACKET. Những bản tin, được viết với chữ 's' dài và những nét nghiêng xoăn tít, vẫn khiến người đọc cảm thấy hồi hộp khi lướt qua bốn trang báo ngắn ngủi. Bài báo chính có tiêu đề "Ví dụ nổi bật về sự BỘI BẠC của nước Pháp". Đúng là mối bất bình này bắt nguồn từ thời Louis XIV, nhưng bài xã luận vẫn được viết đầy khí thế và sự phẫn nộ đương thời. Tiếp theo là tin tức từ Mỹ và danh sách các Ủy viên Hội đồng mới đắc cử:
"Artemus Ward, Francis Dana, Oliver Prescott, Samuel Baker, trong khi một bài thuyết giáo rất phù hợp cho dịp này được Mục sư Stillman của Boston giảng giải." Những cái tên này nghe mới quen thuộc làm sao! Sau đó là lời cảm ơn từ các Nghị sĩ Quốc hội gửi đến "Tướng Lee, Đại tá Moultrie, cùng các sĩ quan và binh lính dưới quyền, những người vào ngày 28 tháng Sáu vừa qua đã Đẩy lùi bằng bao Dũng khí cuộc tấn công do hạm đội và quân đội của Bệ hạ Anh thực hiện nhằm vào Bang Nam Carolina."
Tất cả những điều đó mang một tinh thần không thể cưỡng lại của sự chỉnh tề và khí phách thời xưa. Chúng ta đọc về "hạm đội lớn" đang chờ đợi người Tây Ban Nha tại Corunna; về 80.000 quân ở bờ biển Brittany được cho là sẵn sàng cho một cuộc xâm lược nước Anh; về Hoàng tử Conde chơi bài, với cái giá là chính tòa Northumberland House (tòa nhà mà ông ta ĐANG ĐỊNH chiếm lấy). Chúng ta đọc danh sách các Giải thưởng Xổ số, về những tấm vé 1000 bảng và 500 bảng; về nhu cầu cấp bách cần thủy thủ cho Hải quân của Bệ hạ, và cách các quý ông Ireland quyên góp vào quỹ tiền thưởng. Tiếp đó là câu chuyện của James Caton ở Bristol, người viết thư phàn nàn rằng khi đang giải quyết công việc tại Sàn giao dịch Bristol, ông đã bị một đội quân cưỡng bách tòng quân bắt giữ một cách thô bạo, đi kèm với những lời chửi rủa và nguyền rủa. Ông Farr, khi cố gắng nói chuyện với họ, đã bị viên Trung úy đe dọa rằng nếu không tránh ra thì sẽ bị bắn bằng súng lục. Ông Caton bị bắt đi một cách bạo lực, bị nhốt trong một căn phòng hôi hám kinh khủng, không được gặp gỡ bạn bè; sau một hoặc hai ngày, ông bị ép đưa lên một con tàu chở hàng. Tại đó, ông Tripp, một thiếu úy hải quân, đã cư xử đầy nhân đạo, nhưng vị Thuyền trưởng và Trung úy lại thi nhau thể hiện sự tàn bạo; Thuyền trưởng Hamilton cư xử như một "phe cánh cuồng nộ". Tội nghiệp ông Caton cuối cùng cũng được giải thoát nhờ sự can thiệp của ông Edmund Burke, ông Farr và một người bạn tận tụy khác. Họ đã tức tốc lên đường đến London để xin lệnh Habeas Corpus, nhờ đó ông có thể viết thư đầy phẫn nộ và an toàn từ chính ngôi nhà của mình gửi tới tờ LONDON PACKET để mô tả cuộc đào thoát thần kỳ của mình. Tờ báo nhỏ mang lại một ấn tượng sống động về cuộc sống thường nhật năm 1779, khi đó cô Edgeworth hẳn là một cô bé mười hai tuổi, đang theo học tại trường của bà Lataffiere và tập viết với nét chữ tuyệt đẹp của mình. Đó là một thời kỳ đầy những sự kiện trọng đại. Thế giới đang chìm trong chiến tranh, quân đội hành quân và phản công, các quốc gia nhanh chóng đổi chủ. Cô Seward đang viết những mô tả thanh lịch phục vụ cho vòng tròn ngưỡng mộ của mình. Nhưng vòng tròn đó đã bắt đầu thu hẹp lại! Ông Day đã chia tay với Sabrina. Những giai thoại nổi tiếng về các buổi tiệc tùng và chuyện tình cảm ở Lichfield đã kết thúc. Thiếu tá Andre đáng thương đã bị trục xuất khỏi Anh và bị Honora từ chối. Honora xinh đẹp, người có "vẻ quyến rũ hòa quyện giữa trí tuệ và nhan sắc" được ca tụng bởi hết người tình si mê này đến người khác, đã kết hôn với ông Edgeworth. Bà đã nếm trải hạnh phúc, nhận được tình cảm tận tụy của một người chồng yêu thương, và tình yêu ngưỡng mộ của cô con gái riêng bé nhỏ, tất cả những điều đó đã từng là của bà; và giờ đây tất cả đang đi đến hồi kết, người phụ nữ đáng thương nằm trên giường bệnh, van xin chồng mình cưới em gái Elizabeth của bà. Theo đó, ông Edgeworth kết hôn với Elizabeth Sneyd vào năm 1780, cũng là năm mà Andre đáng thương qua đời.
Có một bức tranh nhỏ hình bầu dục tại Phòng trưng bày Quốc gia ở Dublin, là bản sao chụp từ một bức phác họa tại Edgeworthstown House, mang lại ấn tượng rất rõ nét về gia đình ông như thể nó đã xuất hiện dưới thời trị vì của Vua George và người vợ thứ ba của ông Edgeworth. Người cha trong bộ tóc phấn và diềm xếp nếp ngồi tại bàn, với ngón tay thông thái, uyên bác chỉ vào một địa điểm trên bản đồ. Ông là một người đàn ông trung niên trông dễ mến; bà Edgeworth, người vợ thứ ba, đang nhìn qua vai ông; bà có những đường nét khuôn mặt rõ rệt, đôi mắt đẹp, bà đang bế một đứa trẻ trên đầu gối, và người ta có thể thấy nét giống nhau giữa bà và cô con gái riêng Honora, người đang đứng ngay phía sau và dựa vào ghế. Một quả địa cầu lớn được đặt một cách phù hợp ở phía sau. Các quý cô trưởng thành xen kẽ với những đứa trẻ nhỏ. Bản thân cô Edgeworth, ngồi đối diện với cha mình, là nhân vật nổi bật nhất trong nhóm. Cô đội một chiếc mũ leghorn rộng vành, kiểu tóc xoăn và quàng khăn; cô có vẻ ngoài hoạt bát, hơi hướng Pháp, với chiếc mũi đặc trưng kiểu HẾCH (RETROUSSE). Tôi đã nghe nói nhiều lần rằng cô ấy nhan sắc tầm thường, nên khi nhìn thấy hình ảnh thời thượng và dễ mến này, tôi thấy thật bất ngờ một cách thú vị.
Cô Edgeworth dường như khoảng hai mươi bốn tuổi trong bức phác họa; cô sinh năm 1767; cô hẳn là mười một tuổi vào năm 1778, khi ông Edgeworth cuối cùng đã trở về Ireland để ổn định cuộc sống trên điền trang của riêng mình, giữa những người dân của mình. Vài năm trước đó, ông buộc phải rời Edgeworthstown vì sức khỏe của bà Honora Edgeworth; giờ đây ông trở về theo phong cách gia trưởng cùng với bà Elizabeth Edgeworth, người vợ thứ ba, với các con của ông từ cuộc hôn nhân thứ nhất, thứ hai và thứ ba, cùng hai người em vợ đã coi gia đình ông là nhà. Trong suốt ba mươi lăm năm, ông tiếp tục sống trong ngôi nhà cổ xinh đẹp mà giờ đây ông đã cải tạo cho đại gia đình đông đúc của mình, một ngôi nhà mà bất chấp những phản đối của cô Edgeworth, dường như vẫn rất phù hợp với các nhu cầu khác nhau của họ. Những mô tả của người con gái về cuộc sống của ông ở đó, về công việc của ông giữa những người tá điền, về sự cai trị đầy tinh thần và tình phụ tử của ông, thật sống động và thú vị. Khi chủ nhân hiện tại của Edgeworthstown kể cho chúng tôi nghe về ông nội của ông, người ta cảm thấy rằng, với tất cả những lập dị của mình, ông ắt hẳn là một người đàn ông có tư duy và tầm nhìn xa trông rộng. Ông Erroles Edgeworth nói rằng chính ông vẫn đang gặt hái thành quả từ những tổ chức và sắp đặt tuyệt vời của ông nội trên điền trang, và khi mọi người xung quanh gặp phải vô vàn khó khăn, rắc rối, ông lại hầu như chẳng gặp phải điều gì. Giá như ở Ireland có nhiều người như ông Edgeworth hơn!
Mọi công việc cần giải quyết, con gái ông kể lại, đều được thực hiện ngay giữa gia đình. Maria chép lại các thư từ kinh doanh và giúp ông thu tiền thuê đất. "Trên hầu hết các điền trang ở Ireland," cô Edgeworth nói, "thường có, hoặc đã từng có, một nhân vật thường được gọi là 'người thúc ép' (driver) — một người chuyên xua đuổi và tịch thu gia súc để trừ tiền thuê đất và các khoản nợ." Than ôi! Đôi khi những người thúc ép này lại trở nên quá cần thiết trong việc thu tiền thuê đất ở Ireland. Ông Edgeworth mong muốn không một tá điền nào phải nộp tiền thuê cho bất kỳ ai ngoài chính ông; bằng cách loại bỏ sự can thiệp của cấp dưới, ông trở nên quen thuộc với từng tá điền của mình. Ông cũng tự mình tìm hiểu giá trị khác nhau của từng mảnh đất trên điền trang. Trong mọi trường hợp, nếu người tá điền đã cải tạo đất đai, quyền ưu tiên của họ so với bất kỳ người nào mới đề nghị thuê đều được chấp nhận. Lời biện hộ đơn thuần "Tôi đã ở trên đất của Ngài bao nhiêu năm rồi" đều bị bỏ qua. "Cũng chẳng có lợi gì khi mỗi người con trai," cô Edgeworth nói, "của tá điền gốc cứ sống trên mảnh vườn trồng khoai tây nhỏ bé bị chia cắt của mình mà không nỗ lực thêm về tinh thần hay thể xác." Xa hơn, cô tiếp tục: "Vì không cần tiền mặt ngay lập tức, cha tôi không buộc phải cho người trả giá cao nhất thuê đất. Ông có đủ khả năng để có những người tá điền tốt." Trong các hợp đồng thuê cũ, các điều khoản về nghĩa vụ gia cầm, nghĩa vụ lao dịch, của người hay vật đều đã được chèn vào. Ông Edgeworth là một trong những người đầu tiên bãi bỏ chúng. Điều khoản duy nhất ông giữ lại trong mọi hợp đồng thuê là phí chuyển nhượng, nhằm bảo vệ chủ đất và ngăn chặn một nhóm trung gian thuê đất với giá hợp lý rồi lập tức cho thuê lại với giá cao nhất có thể. Sự khoan dung của ông đối với thời hạn cho phép nộp tiền thuê đất là vô cùng lớn, nhưng sau thời hạn nửa năm, các tá điền biết rõ sự nghiêm khắc của ông đến mức họ hiếm khi dám để nợ đọng, và chưa bao giờ làm điều đó mà không bị trừng phạt. "Bên cạnh tư cách là một chủ đất tốt," cô tiếp tục, "ông còn là một quý ông thực thụ; cụm từ này bao hàm rất nhiều ý nghĩa trong quan điểm của tầng lớp bình dân Ireland." Có một đoạn rất thú vị trong đó cô Edgeworth mô tả cách cha mình biết tận dụng những định kiến của tá điền, đưa ra những mong muốn của mình thay vì những niềm tin thuyết phục. "Sẽ là không thể đối với tôi," con gái ông nói, "nếu không có vẻ khoe khoang, khi kể ra bất kỳ bằng chứng nào về sự hào phóng của cha tôi. Rất lâu sau khi chính ông đã quên, chúng vẫn được ghi nhớ bởi những con người giàu tình cảm nơi ông sinh sống."
Ông Edgeworth là một trong những người sinh ra để đạt được ý muốn của mình. Dường như mọi người đều cảm nhận được tầm ảnh hưởng từ tính cách mạnh mẽ của ông. Không chỉ với gia đình và bạn bè mà ông mới giữ vững quan điểm của mình — những người tá điền và người nghèo khó đều tập hợp lại theo lệnh của ông. Chắc chắn rồi, nghe như một huyền thoại Ireland cũ khi người ta kể rằng ông Edgeworth có giọng nói to đến mức có thể nghe thấy từ cách xa một dặm, và người quản gia của ông, sống trong một túp lều ở khoảng cách đó so với ngôi nhà, có thể nghe thấy ông gọi từ cửa sổ phòng khách và sẽ lên để nhận lệnh.
Vào năm 1778, cô Edgeworth kể lại, khi nước Anh đang điều động quân đội ra khắp thế giới, họ không còn quân dự bị để bảo vệ Ireland khi đó đang bị đe dọa bởi cuộc xâm lược của Pháp; và tầng lớp quý tộc cùng các bậc trí thức chính yếu đã tập hợp thành lực lượng tình nguyện để bảo vệ đất nước. Công tước xứ Leinster và Lãnh chúa Charlemont đứng đầu "quân đoàn mà trong trật tự hoàn hảo và kỷ luật tốt đã làm cho đất nước của họ trở nên đáng kính." Những người bạn của Ireland, tận dụng sự quan tâm ngày càng tăng của nước Anh đối với quốc gia chị em, đã giành được những lợi ích to lớn mà họ đã đấu tranh từ lâu, và ông Grattan đã đệ trình một bản kiến nghị lên ngai vàng khẳng định nền độc lập lập pháp của Ireland. Bản kiến nghị đã được thông qua tại Nghị viện, và như con gái ông kể lại, ông Edgeworth ngay lập tức xuất bản một tập sách nhỏ. Cô Edgeworth tiếp tục như sau, mô tả quá trình hành động tuyệt vời của ông: "Cha tôi đã trung thực và khiêm tốn sử dụng những nỗ lực cao nhất của mình để xóa bỏ tất cả những gì có thể làm trầm trọng thêm ác ý trong nước. Giữa các tầng lớp thấp hơn trong khu vực, ông cố gắng ngăn chặn tinh thần buộc tội và trả đũa mà người Ireland tầng lớp dưới quá dễ dàng nuôi dưỡng. Họ là những người quan sát sắc sảo đến mức không thể lừa dối họ về trạng thái cảm xúc thực sự của những người bề trên. Họ biết những dấu hiệu của những gì diễn ra bên trong với sự chắc chắn hơn bất kỳ nhà nhân tướng học nào, và tất cả những ai có liên quan đến ông đều sớm thấy rằng cha tôi chân thành trong sự khinh miệt đối với sự báo thù." Xa hơn nữa, mô tả về quan điểm chính trị của ông, cô nói rằng về chủ đề Liên minh, theo ngôn ngữ nghị viện, ông vẫn chưa thể quyết định được. Cô mô tả với niềm tự hào bài phát biểu đầu tiên của ông tại Hạ viện Ireland vào lúc hai giờ sáng, khi các nghị sĩ mệt mỏi hầu như không tỉnh táo để nghe, và khi một vài người đang duỗi người ra thì bị hàng xóm đánh thức để lắng nghe ông! "Khi mọi người nhận ra đó không phải là một bài diễn văn được soạn sẵn," cô Edgeworth nói, "họ bắt đầu quan tâm." Ông trình bày những nghi ngờ của mình đúng như cách chúng xuất hiện khi ông lần lượt đặt chúng vào từng cán cân. Sau khi đưa ra nhiều lý do ủng hộ cho những gì dường như là lợi thế của Liên minh, ông bất ngờ bỏ phiếu chống lại nó, vì ông nói rằng ông đã bị thuyết phục bởi những gì ông nghe được vào một đêm nọ, rằng Liên minh chắc chắn đi ngược lại mong muốn của đa số những người có tư duy và tài sản trong quốc gia. Ông nói thêm (và chắc chắn ý kiến của ông Edgeworth vẫn nên có trọng lượng) rằng nếu ông được thuyết phục rằng quan điểm của đất nước đã thay đổi, lá phiếu của ông sẽ ủng hộ nó.
Người viết tiểu sử của ông cho chúng ta biết rằng ông Edgeworth đã được khen ngợi rất nhiều về bài phát biểu của mình bởi CẢ HAI phía, bởi những người mà ông bỏ phiếu ủng hộ, và cả những người nhận ra rằng các lập luận tốt nhất ở phía đối diện của vấn đề chắc chắn đã được ông thực hiện. Đó là một tuyên bố và trạng thái cảm xúc hơi phức tạp để theo dõi; đối với người con gái trung thành, không gì là không thể khi liên quan đến cha cô. Lá phiếu này, tôi tin, đã khiến ông Edgeworth mất đi tước vị quý tộc của mình. "Khi biết rằng ông đã bỏ phiếu chống lại Liên minh, ông đột nhiên trở thành thần tượng của những người trước đó đã muốn ném đá ông," người viết tiểu sử tận tụy của ông kể lại. Tuy nhiên, không được quên rằng ông Edgeworth đã từ chối lời đề nghị 3000 bảng cho ghế của mình trong hai hoặc ba tuần, trong thời kỳ trọng đại mà mọi lá phiếu đều quan trọng đó. Ông Pitt, họ nói, đã chi hơn 2.000.000 bảng để thực hiện biện pháp mà ông cho là cần thiết như vậy.