Thị hiếu hiện nay của công chúng đối với giai thoại thường bị những nhà phê bình tự cho mình là thông thái khinh rẻ và chế giễu; nhưng nếu xét dưới một góc độ đúng đắn, thì thị hiếu này chính là bằng chứng không thể chối cãi cho sự sáng suốt và tư duy triết lý sâu sắc của thời đại chúng ta. Trong số đông những người nghiên cứu, hay ít nhất là đọc lịch sử, có mấy ai thu được lợi ích gì từ công sức của họ! Các vị anh hùng lịch sử thường được các nhà sử học chuyên nghiệp tô vẽ quá đà; họ nói bằng thứ văn xuôi cân nhắc từng chữ, hành động vì những động cơ hoặc là quá cao siêu hoặc là quá quỷ quyệt, khiến chẳng mấy ai có đủ khiếu thẩm mỹ, sự tinh quái hay tinh thần anh hùng để đồng cảm với số phận của họ. Hơn nữa, ngay cả trong những cuốn sử xác thực nhất, dù là cổ đại hay hiện đại, vẫn còn nhiều điểm bất định; và lòng yêu chân lý – thứ vốn bẩm sinh và bất biến trong tâm trí một số người – tất yếu dẫn đến niềm yêu thích những hồi ký bí mật và giai thoại riêng tư. Chúng ta không thể đánh giá chính xác cảm xúc hay nhân cách của con người chỉ qua hành động hay dáng vẻ của họ nơi công cộng; chính qua những cuộc trò chuyện vô tư, những câu nói dở dang, chúng ta mới có hy vọng cao nhất để khám phá con người thật của họ. Cuộc đời của một vĩ nhân hay một kẻ tầm thường do chính họ viết lại, những lá thư thân mật, nhật ký của bất kỳ cá nhân nào được bạn bè hay kẻ thù xuất bản sau khi họ qua đời, đều được coi là những tư liệu văn học quan trọng. Chúng ta chắc chắn có lý khi khao khát thu thập những chi tiết nhỏ nhặt nhất về đời sống gia đình, không chỉ của những người cao quý, đức độ, mà cả những kẻ vô dụng, thấp kém, bởi chỉ khi so sánh hạnh phúc hay đau khổ thực sự của họ trong chốn riêng tư, chúng ta mới có thể đánh giá đúng phần thưởng đích thực của đức hạnh, hay sự trừng phạt đích thực của thói hư tật xấu. Mọi nhà đạo đức học đều khẳng định rằng người quyền quý không hạnh phúc như vẻ bề ngoài của họ, và những hoàn cảnh bên ngoài về tài sản hay địa vị không tạo nên hạnh phúc: nhà sử học, vì giữ gìn phẩm giá, hiếm khi dừng lại để minh chứng điều này; do đó, chúng ta phải tìm đến người viết tiểu sử. Sau khi đã chứng kiến những nhân vật lẫy lừng đóng vai của mình trên sân khấu lớn của thế giới, với đủ mọi hiệu ứng sân khấu và trang trí lộng lẫy, chúng ta tha thiết cầu mong được vào phía sau hậu trường, để có thể quan sát các nam nữ diễn viên ở một khoảng cách gần hơn.
Có lẽ một số người tưởng rằng giá trị của tiểu sử phụ thuộc vào khả năng phán đoán và gu thẩm mỹ của người viết; nhưng trái lại, có thể khẳng định rằng tài năng của một người viết tiểu sử tỉ lệ nghịch với tầm vóc trí tuệ và văn tài của họ. Một câu chuyện mộc mạc, không tô vẽ còn đáng giá hơn một áng văn hoa mỹ nhất. Khi thấy một người có khả năng, ta có thể tự nhiên nghi ngờ rằng họ có ý muốn đánh lừa ta; và những ai quen thuộc với công nghệ văn chương đều biết rằng thường thì nội dung bị hy sinh rất nhiều chỉ để trau chuốt một câu văn, hoặc để gọt giũa một ý đối lập.
Việc những kẻ thiếu hiểu biết cũng có định kiến như người uyên bác là điều không thể bàn cãi; nhưng chúng ta nhìn thấu và khinh miệt những sai lầm thô lậu đó: chúng ta chẳng bao giờ cúi đầu trước uy quyền của kẻ không có tên tuổi lớn nào để bảo chứng cho những sự vô lý của hắn. Sự thiên vị khiến người viết tiểu sử mù quáng trước những khiếm khuyết của nhân vật chính, chừng nào sự thiên vị đó còn lộ liễu, nó sẽ không còn nguy hiểm; nhưng nếu nó bị che đậy bởi vẻ ngoài chân thành – điều mà những người có năng lực lớn biết cách giả vờ nhất – thì nó sẽ đe dọa đến khả năng phán đoán, và đôi khi là cả đạo đức của chúng ta. Nếu Nữ công tước xứ Newcastle, thay vì viết bài ca tụng công phu về đức lang quân của mình, mà bắt tay vào viết tiểu sử của Savage, thì chúng ta đã không gặp nguy cơ lầm tưởng một kẻ ăn chơi nhàn rỗi, vô ơn trở thành một người có tài năng và đức độ. Tài năng của người viết tiểu sử thường tai hại cho độc giả. Chính vì những lý do này mà công chúng thường sáng suốt ủng hộ những người, tuy không có sự nhạy bén để phân biệt tính cách, không có sự thanh tao trong văn phong để giảm bớt sự tẻ nhạt của câu chuyện, không có sự phóng khoáng trong tư duy để rút ra kết luận từ những sự kiện họ thuật lại, nhưng lại đơn giản tuôn ra những giai thoại, và kể lại những cuộc trò chuyện, với tất cả sự dài dòng tỉ mỉ của một người hay ngồi lê đôi mách ở thị trấn.
Tác giả của cuốn Hồi ký sau đây có những cơ sở chính đáng để nhận được sự ưu ái và chú ý của công chúng; ông là một quản gia già mù chữ, người mà lòng thiên vị đối với GIA ĐÌNH nơi ông sinh ra và lớn lên hẳn phải rõ ràng với độc giả. Ông kể lại lịch sử của gia đình Rackrent bằng thứ ngôn ngữ bình dân của mình, với niềm tin trọn vẹn rằng các công việc của Sir Patrick, Sir Murtagh, Sir Kit và Sir Condy Rackrent sẽ thú vị với cả thế giới như đối với chính ông. Những ai đã biết rõ phong cách của một tầng lớp quý tộc nhất định ở Ireland vài năm trước sẽ không cần bằng chứng nào về tính xác thực trong lời kể của Thady trung thực; đối với những người hoàn toàn xa lạ với Ireland, những Hồi ký sau đây có lẽ sẽ khó hiểu, hoặc có thể họ sẽ thấy nó hoàn toàn khó tin. Để thông tin cho độc giả Anh THIẾU HIỂU BIẾT, người biên tập đã thêm một vài ghi chú, và đã từng có ý định dịch ngôn ngữ của Thady sang tiếng Anh chuẩn; nhưng thành ngữ của Thady không thể dịch được, và hơn nữa, tính xác thực của câu chuyện sẽ dễ bị nghi ngờ hơn nếu không được kể theo phong cách đặc trưng của riêng ông. Cách đây vài năm, ông đã kể lại lịch sử gia đình Rackrent cho người biên tập, và phải mất chút khó khăn mới thuyết phục được ông ghi chép lại; tuy nhiên, tình cảm dành cho ‘DANH DỰ CỦA GIA ĐÌNH,’ như cách ông diễn đạt, đã chiến thắng thói lười biếng thường ngày, và cuối cùng ông đã hoàn thành bản tường thuật mà nay được trình bày trước công chúng.
Người biên tập hy vọng độc giả sẽ nhận thấy rằng đây là những ‘câu chuyện của thời xưa;’ rằng những phong tục được mô tả trong các trang sau đây không còn của thời đại hiện nay; dòng họ Rackrent đã tuyệt diệt ở Ireland từ lâu; và những nhân vật như Sir Patrick say xỉn, Sir Murtagh hay kiện tụng, Sir Kit hung hăng và Sir Condy luộm thuộm, là những tính cách mà hiện nay không thể tìm thấy ở Ireland, cũng như Squire Western hay Cha cố Trulliber ở Anh. Có một khoảng thời gian mà các cá nhân có thể chịu đựng được việc bị trêu chọc về những hành vi ngu ngốc và lố bịch trong quá khứ của họ, sau khi họ đã có được những thói quen mới và nhận thức mới. Các quốc gia, cũng như các cá nhân, dần dần mất đi sự gắn bó với bản sắc của mình, và thế hệ hiện tại cảm thấy thích thú hơn là bị xúc phạm bởi những lời chế giễu nhắm vào tổ tiên của mình.
Có lẽ chúng ta sẽ sớm có khả năng, trong hàng trăm trường hợp, để xác minh sự thật của những quan sát này.
Khi Ireland mất đi bản sắc của mình do sự hợp nhất với Vương quốc Anh, cô ấy sẽ nhìn lại, với nụ cười mãn nguyện đầy thiện chí, về những Sir Kit và Sir Condy của sự tồn tại trước kia của mình.
1800.