Nghìn lẻ một đêm

Nghìn Lẻ Một Đêm

Lượt đọc: 90 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Lời Tựa

❊ ❊ ❊

Những câu chuyện trong các Sách Tiên Tri (Fairy Books) nhìn chung vốn là những tích truyện mà các bà cụ ở vùng quê hay kể cho cháu chắt mình nghe. Không ai biết chúng có từ bao giờ, hay ai là người đầu tiên kể lại. Những đứa trẻ thời Ham, Shem và Japhet có lẽ từng lắng nghe chúng trong chiếc Hòm Cứu Thế vào những ngày mưa gió. Cậu con trai nhỏ của Hector hẳn cũng từng được nghe chúng tại thành Troy, bởi chắc chắn rằng Homer đã biết đến chúng, và một số câu chuyện trong đó đã được ghi chép lại ở Ai Cập từ thời Moses.

Người dân ở các xứ sở khác nhau kể lại chúng theo những cách khác nhau, nhưng xét cho cùng, đó vẫn luôn là những câu chuyện ấy, dù là giữa những đứa trẻ người Zulu ở mũi Hảo Vọng hay những em bé Eskimo gần Bắc Cực. Sự khác biệt chỉ nằm ở phong tục và tập quán; chẳng hạn như việc có mặc quần áo hay không, việc chạm trán những con sư tử biết nói ở các xứ sở ấm áp, hay những chú gấu biết nói ở những miền đất lạnh giá. Có rất nhiều vị vua và hoàng hậu trong các câu chuyện cổ tích, đơn giản là vì thuở xa xưa, đất nước có rất nhiều vị vua. Một người vốn chỉ tương đương với một bậc hào lý vào thời nay, thì ở Scotland thời cổ đại lại là một thứ vua chúa, và ở những nơi khác cũng vậy. Những câu chuyện cổ xưa ấy, chưa từng bị lãng quên, đã được ghi chép lại qua nhiều thời kỳ, nhưng phần lớn là trong thế kỷ này, bằng đủ mọi thứ tiếng. Những tích truyện cổ kính ấy chính là nội dung của các Sách Tiên Tri.

Giờ đây, tập "Nghìn lẻ một đêm" (The Arabian Nights) — mà một phần, chứ không phải toàn bộ, được thể hiện trong tập sách này — thực chất chỉ là những câu chuyện cổ tích của phương Đông. Người dân châu Á, Ả Rập và Ba Tư đã kể lại chúng theo cách riêng của mình, không phải dành cho trẻ em, mà cho người lớn. Dĩ nhiên, thuở đó chưa có tiểu thuyết hay sách in; nhưng lại có những người hành nghề mua vui cho nam nữ bằng cách kể chuyện. Họ khoác cho những câu chuyện cổ tích một lớp áo mới, biến các nhân vật thành những tín đồ Hồi giáo chân chính sống tại Baghdad hay Ấn Độ. Các sự kiện thường được cho là diễn ra dưới thời trị vì của vị Caliph vĩ đại, tức nhà lãnh đạo của các tín đồ đạo Hồi, Haroun al Raschid, người từng sống ở Baghdad vào giai đoạn 786-808 sau Công nguyên. Vị tể tướng tháp tùng nhà vua cũng là một nhân vật có thật thuộc gia tộc danh thế Barmecides. Ông đã bị nhà vua xử tử theo một cách vô cùng tàn nhẫn, mà chẳng ai biết nguyên nhân vì sao. Những câu chuyện hẳn đã được định hình như hiện tại từ khá lâu sau khi nhà vua băng hà, khi không còn ai nắm rõ chính xác những gì đã thực sự xảy ra. Cuối cùng, một người kể chuyện nào đó đã nảy ra ý định ghi chép lại các tích truyện và lồng ghép chúng vào một khung sườn thống nhất, tựa như thể tất cả đều do người vợ kể cho một vị Sultan tàn ác nghe. Có lẽ những câu chuyện ấy được viết lại vào khoảng thời gian vua Edward I đang giao chiến với Robert Bruce. Dù vậy, chúng vẫn trải qua nhiều đổi thay qua các thời kỳ, đồng thời bị chèn thêm rất nhiều đoạn tẻ nhạt, ngớ ngẩn cùng vô số vần thơ. Cả những đoạn thơ ca lẫn những khúc tẻ nhạt ấy đều không được đưa vào cuốn sách này.

Người dân ở Pháp và Anh hầu như không biết gì về "Nghìn lẻ một đêm" cho đến tận triều đại của Nữ hoàng Anne và vua George I, khi chúng được dịch sang tiếng Pháp bởi ông Galland. Lúc bấy giờ, người lớn rất ưa chuộng truyện cổ tích, và họ coi những câu chuyện Ả Rập này là hay nhất mà họ từng đọc. Họ vô cùng thích thú trước những con quỷ Ghoul (sống chốn mồ mả) và các vị thần Genie vốn phảng phất hình bóng của loài yêu tinh khổng lồ, cùng những vị Công chúa luyện bùa phép, hay những nàng tiên Peri xứ Ả Rập. Sindbad có những cuộc phiêu lưu có lẽ bắt nguồn từ sử thi Odyssey của Homer; trên thực tế, toàn bộ phương Đông đã đóng góp những điều kỳ diệu của mình và gửi tất cả đến châu Âu trong cùng một gói quà. Đã có lúc những thanh niên gây náo loạn bên cửa sổ nhà ông Galland vào lúc nửa đêm, nài nỉ ông kể cho họ nghe một trong những câu chuyện kỳ diệu ấy. Chẳng ai bàn tán gì ngoài chuyện các vị tu sĩ dervish và tể tướng, chim roc và tiên peri. Các câu chuyện được dịch từ tiếng Pháp ra mọi thứ tiếng, và chỉ có Giám mục Atterbury là phàn nàn rằng những tích truyện ấy khó mà có thật và chẳng mang chút bài học đạo đức nào. Vị giám mục này chẳng bao lâu sau đã bị lưu đày vì dám đứng về phía cha của Hoàng tử Charlie, và nhờ đó ông có dư dả thời gian để hối hận vì thói nghiêm nghị thái quá của mình.

Trong cuốn sách này, "Nghìn lẻ một đêm" được dịch từ bản tiếng Pháp của ông Galland — người đã lược bỏ phần thơ ca cùng phần lớn những chi tiết mà các tác giả Ả Rập cho là buồn cười, dù đối với chúng ta chúng có phần tẻ nhạt. Ở đây, các câu chuyện được cô đọng lại đôi chỗ, đồng thời loại bỏ những đoạn chỉ thích hợp cho người Ả Rập và các cụ già. Bản dịch do các tác giả của những câu chuyện trong Sách Tiên Tri đảm nhận, còn các bức minh họa là của họa sĩ Mr. Ford.

Tôi vẫn còn nhớ cảm giác đọc "Nghìn lẻ một đêm" khi mới lên sáu tuổi, trong những tập sách cũ rích, ngả vàng, in chữ nhỏ li ti và chẳng có lấy một bức tranh nào; và tôi hy vọng những đứa trẻ đọc sách này cùng các bức vẽ của Mr. Ford cũng sẽ hạnh phúc như tôi thuở ấy khi được đồng hành cùng Aladdin và chàng thủy thủ Sindbad.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 30 tháng 10 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.