Tâu Thiên tử của các tín đồ, thần sinh ra tại Bagdad. Khi còn là một thanh niên trẻ tuổi, thần đã sớm mồ côi vì cha mẹ qua đời chỉ cách nhau vỏn vẹn vài ngày. Thần được thừa hưởng từ họ một gia tài nhỏ, và thần đã ngày đêm làm việc cật lực để nhân lên số tài sản đó, cho đến cuối cùng, thần sở hữu tới tám mươi con lạc đà. Số lạc đà này, thần đem cho các thương nhân thuê trong những chuyến đi xa. Thần thường tháp tùng họ trên mọi nẻo đường và luôn trở về với những khoản lợi nhuận kếch xù.

Một hôm, trên đường từ Balsora trở về sau khi chuyên chở một lô hàng hướng sang Ấn Độ, thần dừng chân vào giữa trưa tại một nơi hoang vắng nhưng hứa hẹn những bãi cỏ tươi tốt cho đàn lạc đà. Thần đang nghỉ ngơi dưới bóng râm của một tán cây thì một vị đạo sĩ, đang đi bộ hướng về Balsora, đến ngồi xuống bên cạnh. Thần bèn hỏi ông đến từ đâu và định đi đâu. Chẳng mấy chốc chúng thần đã thân thiết; sau những lời thăm hỏi thông thường, cả hai bày đồ ăn mang theo ra và cùng nhau thưởng thức.

Trong lúc đang ăn, vị đạo sĩ vô tình nhắc đến việc ngay gần chỗ chúng thần ngồi có giấu một kho báu lớn đến mức dù tám mươi con lạc đà của thần có được chất hàng đến cạn kiệt sức lực, nơi giấu kho báu ấy vẫn cứ đầy ắp như chưa từng có ai chạm đến.

Nghe tin ấy, thần gần như phát cuồng vì vui sướng và tham lam. Thần chồm tay ôm lấy cổ vị đạo sĩ và thốt lên: "Đạo sĩ nhân từ ơi, thần thấy rõ ràng những rộn ràng của thế gian này chẳng có chút nghĩa lý gì đối với ngài; vậy thì việc biết về kho báu này có ích gì cho ngài cơ chứ? Một mình đi bộ, ngài chỉ có thể mang theo được một nắm mà thôi. Nhưng hãy chỉ cho thần nó ở đâu, thần sẽ chất đầy tám mươi con lạc đà của mình, và xin biếu ngài một con để tỏ lòng biết ơn."

Đương nhiên lời đề nghị của thần nghe chẳng hào phóng là bao, nhưng với thần thì đó đã là rất lớn rồi, bởi ngay khi nghe lời ông ta, một làn sóng tham lam đã tràn ngập cõi lòng, khiến thần cảm thấy bảy mươi chín con lạc đà còn lại chẳng còn chút giá trị nào so với kho báu ấy.

Vị đạo sĩ thừa hiểu những gì đang diễn ra trong tâm trí thần, nhưng ông không biểu lộ suy nghĩ của mình về lời đề nghị đó.

"Này người anh em," ông điềm tĩnh đáp, "cũng như ta, hẳn cậu thừa biết rằng mình đang cư xử bất công. Lẽ ra ta hoàn toàn có thể giữ kín bí mật và giữ kho báu cho riêng mình. Nhưng việc ta nói cho cậu biết sự tồn tại của nó chứng tỏ ta đã đặt niềm tin nơi cậu, và mong muốn chiếm được lòng biết ơn muôn đời của cậu khi giúp cậu cũng như ta làm giàu. Tuy nhiên, trước khi ta tiết lộ bí mật về kho báu, cậu phải thề rằng sau khi chúng ta chất đầy hàng hóa lên lưng lạc đà, cậu sẽ chia cho ta một nửa rồi ai đi đường nấy. Ta nghĩ cậu sẽ thấy điều này vô cùng công bằng, bởi nếu cậu tặng ta bốn mươi con lạc đà, thì đổi lại, ta sẽ trao cho cậu phương tiện để mua thêm một ngàn con nữa."

Tất nhiên thần chẳng thể chối cãi rằng những lời vị đạo sĩ nói hoàn toàn hợp lý, thế nhưng bất chấp điều đó, ý nghĩ về việc vị đạo sĩ sẽ giàu có ngang bằng mình khiến thần không sao chịu nổi. Dù vậy, tranh cãi thêm cũng chẳng ích gì, thần buộc phải chấp nhận điều kiện của ông ta nếu không muốn ôm nỗi tiếc nuối khôn nguôi đến cuối đời vì bỏ lỡ khối tài sản kếch xù. Thế là thần gom lạc đà lại và cả hai cùng lên đường dưới sự dẫn dắt của vị đạo sĩ.

Đi một hồi, chúng thần đến một nơi trông giống như một thung lũng, nhưng lối vào lại vô cùng hẹp khiến đàn lạc đà chỉ có thể lách qua từng con một. Thung lũng nhỏ, hay đúng hơn là khoảng không gian trống trải ấy, được bao bọc bởi hai ngọn núi với những vách đá dựng đứng mà không một con người nào có thể leo lên nổi.

Khi chúng thần đứng ở chính giữa hai ngọn núi, vị đạo sĩ dừng lại.

"Hãy bảo lũ lạc đà nằm xuống khoảng đất trống này," ông nói, "để chúng ta dễ dàng chất hàng; rồi sau đó chúng ta sẽ đến chỗ kho báu."

Thần làm theo đúng những gì được bảo rồi quay lại tìm vị đạo sĩ. Lúc này ông đang cố nhóm lửa bằng mấy khúc củi khô. Ngay khi ngọn lửa bén lên, ông rắc một nắm hương liệu vào, lẩm bẩm vài câu thần chú thần chẳng thể hiểu nổi, và ngay lập tức một cột khói dày cuồn cuộn bốc cao lên không trung. Ông tách cột khói thành hai ngả, rồi thần thấy một tảng đá đứng sừng sững như một trụ cột giữa hai ngọn núi từ từ tách mở, để lộ ra một cung điện nguy nga tráng lệ bên trong.

Thế nhưng, tâu Thiên tử của các tín đồ, lòng ham mê vàng bạc đã chiếm hữu tâm trí thần sâu sắc đến mức thần chẳng thể dừng lại để ngắm nhìn những thứ giàu sang ấy, mà lao ngay vào đống vàng đầu tiên trong tầm với để húc chúng vào chiếc bao tải mang theo.

Vị đạo sĩ cũng bắt đầu công việc của mình, nhưng chẳng mấy chốc thần nhận ra ông chỉ tập trung thu nhặt những viên đá quý, và thần thầm nghĩ mình thật khôn ngoan khi bắt chước theo ông. Cuối cùng, những con lạc đà đã được chất đầy tối đa sức chở, chẳng còn việc gì ngoài việc niêm phong kho báu lại và ai nấy lên đường.

Tuy nhiên, trước khi làm việc đó, vị đạo sĩ tiến lại gần một chiếc bình vàng lớn được chạm trổ tinh xảo, lấy ra từ đó một chiếc hộp gỗ nhỏ rồi giấu vào trong vạt áo, chỉ bảo rằng trong đó chứa một loại thuốc mỡ đặc biệt. Sau đó, ông lại nhóm lửa một lần nữa, rắc hương liệu, lẩm nhẩm câu thần chú kỳ lạ, và tảng đá khép lại, trở về nguyên vẹn như trước.

Việc tiếp theo là phân chia số lạc đà và chất khobáu lên lưng chúng. Xong xuôi, mỗi người nắm giữ phần lạc đà của mình rồi cùng nhau rời khỏi thung lũng, cho đến khi ra tới ngã ba đường lớn. Tại đây, chúng thần chia tay: vị đạo sĩ đi về hướng Balsora, còn thần hướng về Bagdad. Chúng thần ôm nhau đầy lưu luyến, thần bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc vì vinh dự mà ông đã ban tặng khi chọn thần để hưởng khối tài sản lớn lao này. Sau những lời chào tạm biệt nồng nhiệt, chúng thần quay lưng, hối hả giục đàn lạc đà đi theo.

Thần vừa bắt kịp đàn lạc đà của mình thì con quỷ ganh tị đã trùm lấp tâm can. "Một tên đạo sĩ thì cần gì đến khối tài sản nhường ấy?" thần thầm nghĩ. "Chính hắn là kẻ nắm giữ bí mật về kho báu và lúc nào chẳng kiếm được bao nhiêu tùy thích." Nghĩ vậy, thần bèn dừng đàn lạc đà lại bên đường rồi quay đầu chạy ngược về phía ông ta.

Thần chạy rất nhanh và chẳng mất bao lâu đã bắt kịp ông. "Này anh em," thần thốt lên ngay khi vừa lấy lại hơi thở, "gần như ngay khoảnh khắc chúng ta từ giã nhau, trong đầu thần bỗng loé lên một suy nghĩ mà có lẽ anh chưa từng nghĩ tới. Anh vốn là một đạo sĩ chân chính, sống một cuộc đời vô cùng thanh tịnh, chỉ biết làm việc thiện và chẳng màng chi thế sự. Anh không lường hết được gánh nặng mà mình đang tự tròng vào cổ khi gom về tay một khối tài sản lớn đến thế, chưa kể đến việc nếu không quen thuộc với loài lạc đà từ thủa nhỏ thì chẳng ai có thể quản nổi những con vật bướng bỉnh ấy đâu. Nếu khôn ngoan, anh không nên ôm đồm quá ba mươi con, và anh sẽ thấy chừng đó thôi cũng đủ phiền toái lắm rồi."

"Cậu nói đúng," vị đạo sĩ đáp. Ông hiểu rõ ý đồ của thần nhưng không muốn đôi co dây dưa. "Ta thú nhận là mình đã không nghĩ đến điều đó. Cậu cứ chọn lấy mười con tùy ý và dắt chúng đi đi."

Thần chọn ra mười con lạc đà tốt nhất và tiếp tục lên đường để nhập lại với số lạc đà đã để lại phía sau. Đã đạt được điều mình muốn, thế nhưng việc vị đạo sĩ quá dễ dãi khiến thần lại đâm ra hối hận vì đã không xin luôn mười con nữa. Thần quay lại nhìn. Ông mới chỉ đi được vài bước, và thần liền gọi giật giọng phía sau.

"Này anh em," thần nói, "thần không đành lòng chia tay anh khi chưa chỉ rõ cho anh thấy một điều mà hình như anh chưa lường hết: việc có nhiều kinh nghiệm điều khiển lạc đà là điều kiện bắt buộc đối với bất cứ ai muốn quản lý một bầy ba mươi con. Vì lợi ích của chính anh, thần chắc chắn rằng anh sẽ hạnh phúc hơn nhiều nếu giao phó thêm mười con nữa cho thần, bởi với kinh nghiệm của thần thì dẫu là hai hay một trăm con cũng đều như nhau cả thôi."

Cũng như lần trước, vị đạo sĩ chẳng hề gây khó dễ, và thần đắc ý dắt thêm mười con lạc đà đi, chỉ để lại cho ông ta đúng hai mươi con. Lúc này thần đã có trong tay sáu mươi con, và bất cứ ai cũng có thể nghĩ rằng thần nên cảm thấy mãn nguyện.

Thế nhưng, tâu Thiên tử của các tín đồ, người ta có câu: "Càng có nhiều lại càng muốn nhiều hơn". Thần cũng không ngoại lệ. Thần không tài nào yên giấc chừng nào vẫn còn lại một con lạc đà đơn độc trong tay vị đạo sĩ. Thế là thần quay lại tìm ông, nài nỉ hết lời kèm theo những cái ôm thắm thiết cùng những lời hứa hẹn biết ơn đời đời, cho đến khi hai mươi con lạc đà cuối cùng cũng thuộc về tay thần.

"Hãy sử dụng chúng cho tốt nhé, người anh em," vị thánh nhân nói. "Hãy nhớ rằng của cải đôi khi cũng có cánh nếu chúng ta khư khư giữ cho riêng mình, và những người nghèo khổ luôn đứng trước cổng nhà chúng ta chính là để chúng ta ra tay giúp đỡ."

Đôi mắt thần đã bị màn vàng che lấp nên chẳng thèm đếm xỉa gì đến lời khuyên trí lý ấy, mà chỉ đảo mắt tìm kiếm xem còn vớt vát thêm được thứ gì khác nữa không. Chợt thần nhớ tới chiếc hộp thuốc mỡ nhỏ mà vị đạo sĩ đã giấu đi, thứ rất có thể chứa đựng một báu vật còn trân quý hơn tất cả những thứ còn lại. Ôm ông ta lần cuối, thần tiện miệng hỏi: "Anh tính làm gì với chiếc hộp thuốc mỡ nhỏ xíu đó vậy? Trông nó chẳng đáng là bao để mang theo; chi bằng anh để lại cho thần luôn đi. Hơn nữa, một vị đạo sĩ đã từ bỏ thế gian thì đâu có cần đến thuốc mỡ!"

Ôi, phải chi ông kiên quyết từ chối yêu cầu của thần! Nhưng cho dù ông có từ chối đi chăng nữa, thần cũng sẽ dùng vũ lực để cướp lấy cho bằng được, sự điên cuồng đã bủa vây lấy tâm trí thần lúc đó lớn lao đến nhường nào. Thế nhưng, trái với việc từ chối, vị đạo sĩ lập tức giơ tay đưa hộp thuốc, nhã nhặn nói: "Cầm lấy đi, bạn của tôi, và nếu còn điều gì khác ta có thể làm để cậu được hạnh phúc, cậu cứ việc cho ta hay."

Ngay khi chiếc hộp vừa rơi vào tay, thần liền giật phăng nắp hộp ra. "Vì anh đã tốt bụng như vậy," thần nói, "xin hãy bảo cho thần hay, loại thuốc mỡ này có công dụng kỳ diệu gì thế?"

"Chúng vô cùng kỳ lạ và thú vị," vị đạo sĩ đáp. "Nếu cậu bôi một ít vào mắt trái, cậu sẽ ngay lập tức nhìn thấy tất cả những kho báu bị chôn giấu trong lòng đất. Nhưng hãy cẩn thận kẻo chạm nó vào mắt phải, bằng không thị lực của cậu sẽ vĩnh viễn bị hủy hoại."

Những lời ấy khơi gợi sự tò mò của thần lên đến đỉnh điểm. "Xin hãy làm thử cho thần đi!" thần kêu lên, giì chìa chiếc hộp về phía vị đạo sĩ. "Anh sẽ biết cách làm tốt hơn thần! Thần đang nóng lòng muốn thử nghiệm sự kỳ diệu của nó quá rồi."

Vị đạo sĩ cầm lấy chiếc hộp thần đưa, bảo thần nhắm mắt trái lại rồi nhẹ nhàng bôi thuốc mỡ lên đó. Khi mở mắt ra lần nữa, thần thấy bày la liệt trước mắt mình đủ mọi loại kho báu vô số kể. Nhưng vì suốt khoảng thời gian ấy thần buộc phải nhắm nghiịt mắt phải lại, việc đó khiến thần vô cùng mệt mỏi, thế là thần nài nỉ vị đạo sĩ bôi nốt thuốc mỡ lên con mắt bên phải ấy.

"Nếu cậu đã khăng khăng đòi thì ta sẽ làm," vị đạo sĩ đáp, "nhưng cậu phải nhớ những gì ta vừa dặn lúc nãy—rằng nếu nó dính vào mắt phải, cậu sẽ mù ngay lập tức."

Thật bất hạnh, dẫu đã chứng kiến sự thật trong những lời của vị đạo sĩ qua rất nhiều lần, thần vẫn đinh ninh rằng ông đang cố giấu giếm mình một công dụng thần kỳ và quý giá nào đó của loại thuốc mỡ này. Thế nên thần làm ngơ trước mọi lời cảnh báo của ông.

"Này anh em," thần mỉm cười đáp, "thần thấy anh đang đùa thì có. Chẳng có lý nào mà cùng một loại thuốc mỡ lại mang đến hai hiệu quả trái ngược nhau đến thế."

"Dù vậy đó vẫn là sự thật," vị đạo sĩ đáp, "và sẽ tốt cho cậu biết mấy nếu cậu chịu tin lời ta."

Nhưng thần nào chịu tin, và bị sự tham lam làm cho mờ mắt, thần nghĩ rằng nếu một con mắt có thể cho mình thấy của cải, thì con mắt kia có lẽ sẽ dạy mình cách làm sao để chiếm đoạt chúng. Thần tiếp tục nài ép vị đạo sĩ hãy bôi thuốc lên mắt phải cho mình, nhưng ông kiên quyết từ chối.

"Sau khi đã ban cho cậu biết bao ơn huệ," ông nói, "thật lòng ta chẳng nỡ gây ra tai họa ấy cho cậu. Hãy nghĩ xem việc bị mù là thế nào, và đừng ép ta phải làm điều khiến cậu sẽ phải ân hận suốt quãng đời còn lại."

Chẳng ăn thua gì cả. "Này anh em," thần quả quyết nói, "xin đừng nói thêm nữa mà hãy làm theo điều thần xin đi. Anh đã vô cùng rộng lượng đáp ứng mọi nguyện vọng của thần từ trước đến nay, xin đừng làm hỏng ấn tượng tốt đẹp về anh vì một chuyện cỏn con thế này. Mọi chuyện ra sao thần xin tự chịu trách nhiệm và sẽ chẳng bao giờ oán trách anh đâu."

"Một khi cậu đã quyết tâm như vậy," ông thở dài đáp, "thì nói năng thêm cũng vô ích," rồi cầm lấy lọ thuốc mỡ bôi lên con mắt phải đang nhắm chặt của thần. Khi thần cố gắng mở mắt ra, những đám mây đen kịt trôi bồng bềnh trước mắt. Thần đã mù lòa hệt như ngài đang thấy lúc này đây!

"Tên đạo sĩ khốn kiếp!" thần thét lên, "Hóa ra những gì anh nói là sự thật! Lòng tham vàng bạc đã đẩy ta vào cái hố sâu không đáy nào thế này. Ái chà, giờ đây khi đôi mắt đã khép lại thì tâm trí thần mới thực sự bừng tỉnh. Thần biết rằng mọi đau khổ này đều do chính mình gây ra cả! Nhưng này người anh em nhân hậu, anh là người vô cùng tử tế, bác ái và tường tận những bí pháp uyên bác nhường ấy, chẳng lẽ anh không có thứ gì có thể trả lại ánh sáng cho thần sao?"

"Hỡi kẻ khốn khổ," vị đạo sĩ đáp, "đây không phải lỗi của ta khi tai họa này giáng xuống đầu cậu, mà đó là một sự trừng phạt đích đáng. Sự mù lòa trong tâm hồn cậu đã dẫn đến sự mù lòa của thể xác. Phải, ta có những bí pháp; cậu đã thấy điều đó trong khoảng thời gian ngắn ngủi chúng ta quen biết. Nhưng ta chẳng có thứ bí pháp nào có thể trả lại ánh sáng cho cậu cả. Cậu đã tự chứng tỏ mình không xứng đáng với những gì được ban tặng. Giờ đây chúng đã thuộc về tay ta, và từ đây chúng sẽ chảy vào tay những kẻ ít tham lam và biết ơn hơn cậu."

Vị đạo sĩ không nói thêm lời nào nữa và bỏ mặc thần đứng chết lặng vì hổ thẹn cùng cực, đau khổ đến mức đôi chân chôn chặt xuống đất trong lúc ông gom đủ tám mươi con lạc đà và tiếp tục hành trình về Balsora. Mọi lời nài nỉ xin ông đừng bỏ rơi mình, hoặc ít nhất hãy đưa thần đến vùng lân cận có đoàn lữ hành qua lại đều trở nên vô ích. Ông điếc đặc trước mọi tiếng kêu gào cầu xin của thần, và thần hẳn đã chết vì đói khát và khốn khổ nếu hôm sau không có mấy thương nhân đi ngang qua con đường mòn ấy và rủ lòng thương đưa thần trở về Bagdad.

Từ một kẻ giàu có, chỉ trong chớp mắt thần đã trở thành một kẻ ăn mày; và từ đó cho đến nay, thần chỉ sống hoàn toàn nhờ vào những đồng bố thí của thiên hạ. Thế nhưng, để chuộc lại tội lỗi tham lam đã hủy hoại cuộc đời mình, thần buộc mỗi người qua đường phải giáng cho mình một cái tát.

Tâu Thiên tử của các tín đồ, câu chuyện của thần là như vậy đấy.

Khi người mù dứt lời, vị Caliph cất lời bảo: "Hỡi Baba-Abdalla, quả thực tội lỗi của ngươi rất lớn, nhưng ngươi cũng đã chịu đựng đủ rồi. Từ nay hãy ăn năn hối lỗi trong tĩnh lặng, ta sẽ hạ lệnh chu cấp đầy đủ tiền bạc hằng ngày cho mọi nhu cầu của ngươi."

Nghe những lời ấy, Baba-Abdalla sụp xuống dưới chân Caliph, thành kính cầu nguyện cho vinh quang và hạnh phúc mãi mãi thuộc về ngài.