Daci cưỡi ngựa trở về, khi sắp đến khu cắm trại, từ một cây thông khô héo, cậu nhìn thấy thi thể đang lủng lẳng của Jinde. Cây đó tôi đã từng thấy, tuy nó đứng thẳng nhưng đã khô cô đét, trên người không còn một phiến lá xanh, chỉ có hai nhánh cây chéo nhau chìa ra trông như cặp sừng hươu. Lúc trước khi tôi và Evelyn đi nhặt củi, tôi vừa định vung rìu vào nó thì bị Evelyn ngăn lại. Tôi nói cây này đã chết rồi, tại sao không thể chặt? Evelyn nói hễ cành của cây này đã giống sừng hươu thì không thể tùy tiện chặt đi, biết đâu có ngày nó sẽ sống lại. Evelyn nằm mơ cũng không ngờ rằng, chính cây này lại tước đi mạng sống của Jinde. Nhánh cây đó trông vừa khô vừa giòn, hình như ngay cả cú mèo cũng không chịu nổi, ai mà ngờ nó lại có thể vững vàng treo cổ Jinde lên chứ? Hoặc là nó được làm bằng sắt thép, hoặc là Jinde được làm bằng lông vũ vậy.
Nihao nói, Jinde rất lương thiện, cậu ấy tuy muốn treo cổ tự vẫn, nhưng lại không muốn hại đến một cây cối đang tràn trề sức sống, cho nên mới chọn một cây khô. Bởi vì cậu ấy biết, theo quy tộc của chúng tôi, phàm là người treo cổ tự vẫn, nhất định phải hỏa táng cùng với cái cây mà người đó treo cổ.
Tôi vẫn nhớ khi chúng tôi đến hiện trường xảy ra chuyện, cây khô đó bỗng phát ra tiếng kêu "quác quác" giống như quạ, tiếp theo, thân mình nó nghiêng sang hướng Tây, Jinde đang lơ lửng cũng hùa theo nghiêng về hướng Tây, nó cứ như đang ôm lấy Jinde, một tiếng "ầm..." đổ sập xuống khu rừng, gãy thành mấy đoạn. Điều rất kỳ lạ là, thân cây đã gãy, thế mà hai nhánh cây giống sừng hươu kia lại hoàn toàn nguyên vẹn không tổn hại chút nào. Evelyn bước lên trước, dùng chân hung hăng dẫm lên nó, gào thét đến lạc cả giọng: Quỷ kìa, quỷ kìa! Cô ấy dùng hết sức lực, nhưng cành cây vẫn lành lặn nguyên vẹn, vẫn giơ những chiếc xúc tu xinh đẹp ra với cô ấy. Evelyn khóc lóc thảm thiết, còn Kunde lại không khóc nổi. Gương mặt Kunde bị nỗi đau làm cho méo mó, cuối cùng anh ta lắp bắp nói với Evelyn một câu: Lần này cậu ta đã là con trai của cô Evelyn rồi phỏng?
Có lẽ không có một vị shaman nào giống như Nihao, trong một ngày vừa chủ trì hôn lễ, lại vừa chủ trì tang lễ, hơn nữa lại là vì cùng một người. Người treo cổ thường phát tang ngay trong ngày, cho nên chúng tôi đem những bộ quần áo mà Jinde từng mặc khi còn sống, những đồ vật từng dùng ra đây, cùng với Jinde và cây khô đó, đem hỏa táng chung. Khi Nihao châm lửa lên, Jefulina đột nhiên lao về phía ngọn lửa, cô ấy khóc lóc kêu gào: Jinde, đừng bỏ mặc em, Jinde, em muốn đi cùng anh! Tôi và Maria hợp sức kéo cô ấy lại, thế nhưng chân cô ấy vẫn dẫm lên lửa, sức lực của cô ấy thực sự quá lớn. Cuối cùng Ivan dùng đôi bàn tay có sức mạnh vô địch của mình kéo cô ấy ra khỏi đống lửa, cô ấy ngồi bệt dưới đất, khóc lóc vô cùng thê thiết. Ánh lửa xé toạc màn đêm, cũng nhuộm đỏ khuôn mặt của Jefulina. Không ai trong chúng tôi ngờ rằng, ngay vào lúc này, Daci đột nhiên bước đến trước mặt Jefulina, cậu ấy quỳ xuống, nói với cô ấy rằng: Jinde không cần chị nữa, chị có đi theo anh ta, anh ta cũng không cần chị đâu. Chị đi theo đuổi một người đàn ông trong tim không có chị, có phải quá ngốc nghếch không?! Chị gả cho em đi, em cưới chị, em sẽ không để chị nhảy vào đống lửa đâu! Nếu các đời hỏi tôi: Cả đời các người đã trải qua bao nhiêu khoảnh khắc kinh tâm động phách? Tôi sẽ nói cho các người biết, cảnh Daci quỳ xuống tại hiện trường hỏa táng Jinde, cầu hôn Jefulina vừa mới trở thành góa phụ, chính là khoảnh khắc khó quên nhất trong đời tôi. Daci gầy gò vào khoảnh khắc đó trông giống y như một dũng sĩ uy vũ. Những người có mặt đều ngây người ra, người duy nhất không ngây người chính là ánh lửa. Nó càng đốt càng vượng, một thứ hương thơm kỳ lạ xộc vào khứ hồi, ai cũng biết, đó chính là hơi thở thể xác của Jinde sắp tan chảy. Maria ngẩn ngơ hồi lâu mới hoàn hồn lại, bỗng chốc tỉnh ngộ, cô ấy ôm lấy Daci, liên tục gọi, Daci, Daci, em say rồi sao, em tỉnh táo lại đi. Jefulina lớn hơn em từng ấy tuổi, lại bị sứt môi, cô ấy bây giờ đã là góa phụ rồi, em phát điên rồi sao? Em đừng có hồ đồ chứ, Daci, Daci! Daci không nói gì, cậu ấy đẩy Maria ra, vẫn quỳ gối trước mặt Jefulina, dịu dàng nhìn cô ấy, giống như chim én nhìn cái tổ của mình; còn Jefulina, cô ấy bị mối lương duyên đột ngột này làm cho ngẩn ngơ, cô ấy không khóc nữa, cô ấy nhìn Daci, giống như một nhành cỏ khô đang ngóng chờ cơn mưa lâu ngày không gặp, đong đầy mong mỏi và cảm niệm. Ngay lúc mọi người đều chìm trong im lặng, Nihao cất lên bài ca thần. Đệm đàn cho cô ấy chính là tiếng lửa "lách tách lách tách". Hỡi người có linh hồn đi về phương xa, ngươi đừng sợ hãi màn đêm, ở đây có một ngọn lửa, thắp sáng cho hành trình của ngươi. Hỡi người có linh hồn đi về phương xa, ngươi đừng vương vấn người thân của mình nữa, ở đó có những vì sao, dải Ngân Hà, mây trôi và ánh trăng cất tiếng hát vì sự ra đi của ngươi. Ánh lửa dần nhỏ lại, tắt ngấm. Cây khô và Jinde cùng hóa thành tro tàn, màn đêm lại quay đầu trở lại. Chúng tôi quay về khu cắm trại. Đống lửa trại của hôn lễ đã tàn lụi như hoa tàn, trong khu cắm trại bao trùm bầu không khí tang thương. Evelyn khóc lóc, Maria cũng khóc lóc, tôi không biết nên an ủi ai trong số họ mới phải. Tôi khẽ hỏi Daci đang đi bên cạnh mình: Em thực sự muốn cưới Jefulina sao? Daci nói, lời tôi đã nói, tôi sẽ làm. Tôi lại hỏi cậu ấy, em thực sự thích Jefulina sao? Daci nói, Jinde không cần cô ấy nữa, nhưng cô ấy đã gả đến chỗ chúng ta rồi, là người của chúng ta rồi. Cô ấy đã thành góa phụ, lại bị sứt môi, tôi mà không cưới cô ấy thì cô ấy sẽ theo ai chứ? Tôi không đành lòng nhìn thấy nước mắt của cô ấy, cô ấy quá đáng thương. Lời nói của Daci khiến mắt tôi ướt nhòa, tuy nhiên cậu ấy không nhìn thấy giọt nước mắt trong mắt tôi, đêm đó không có trăng, những vì sao cũng thật mờ nhạt. Con người đặt mình trong màn đêm như thế, cũng hóa thành màn đêm.
Tôi ở gần lều xilengchu của Kunde nhất, ngay trong đêm Jinde rời đi, từ trong ngôi lều xilengchu đó truyền ra tiếng kêu hết đợt này đến đợt khác của Evelyn. Tôi tưởng Kunde vì cái chết của Jinde mà trách cứ Evelyn, đang dạy dỗ cô ấy, bèn khoác áo vào, định bụng khuyên can Kunde một chút. Khi tôi đi đến gần, chỉ nghe thấy Evelyn đang kêu lên: Kunde, em không cần, em đau! Em đau, em không cần mà! Kunde không nói gì, nhưng tôi nghe thấy tiếng thở dốc nặng nề, gấp gáp của anh ta và một thứ tiếng gió quất roi người, anh ta giống như đang "đách đách đách" nã đạn về phía Evelyn. Tôi hiểu Kunde đang dùng cách thức gì để trừng phạt Evelyn rồi. Tôi quay về lều xilengchu, nhìn thấy Viktor nãy giờ vẫn đang ngủ nay đã tỉnh dậy, cậu bé đang bỏ thêm củi vào bếp lửa. Cậu bé nói với tôi, ânia, bên ngoài hình như có sói kêu, chúng ta phải nhóm lửa cho vươn lên, dọa cho sói chạy mất, nếu không sói vào bắt Andaoer đi thì phải làm sao đây!
Sáng hôm sau, Ivan bảo mọi người thu dọn đồ đạc, chuẩn bị chuyển đến khu trại mùa thu. Tôi hiểu, anh ta muốn nhanh chóng rời khỏi khu trại khiến mọi người đau lòng này. Chỉ một đêm ngắn ngủi, Evelyn đã gầy đi một vòng, đôi mắt cô ấy sưng đỏ, lúc đi lại còn có chút què quặt. Chúng tôi đều dùng ánh mắt đồng cảm nhìn cô ấy, chỉ có Maria, thứ cô ấy ném về phía Evelyn là ánh mắt căm hận. Tôi hiểu, cô ấy đang trách cứ Evelyn tận sâu trong đáy lòng, nếu không phải cô ấy ép Jinde phải cưới người con gái mà cậu ta không yêu, thì Jinde đã không chết. Jinde không chết thì Daci sẽ không thương xót Jefulina mà nảy sinh ý định cưới cô ấy. Bắt Maria chấp nhận Jefulina, chẳng khác nào bắt cô ấy đi chân trần trên dòng sông băng, thực sự quá ư gian nan.
Maria nói với Daci, em có thực sự muốn cưới Jefulina đi nữa, thì cũng phải đợi cô ấy chịu tang đủ ba năm cho Jinde đã.
Daci nói, em đợi.
Maria lại nói, Jefulina hiện tại vẫn thuộc về người nhà Evelyn, ba năm này, cô ấy phải sống cùng Evelyn và những người khác.
Evelyn và Kunde không nói gì, bọn họ liếc nhìn Jefulina một cái.
Jefulina nói với Daci, tôi về chỗ chúng tôi ở đây, ba năm sau, anh muốn cưới tôi thì hãy đi tìm tôi. Anh không đi, tôi cũng không trách anh.
Daci nói, anh đi!
Lúc chúng tôi di chuyển đến khu trại mùa thu, Daci cưỡi ngựa, chở theo Jefulina, đưa cô ấy về. Bọn họ cưỡi chung một con ngựa. Mặc dù Ivan đã nói cho Daci hướng di chuyển của chúng tôi, nhưng Rolinsky vẫn không yên tâm, vừa đi vừa dùng rìu chặt "ký hiệu cây". Ban đầu Maria còn tỏ ra dửng dưng, nhưng đến hoàng hôn, khi thung lũng và sông ngòi đều tắm đẫm ánh nắng chiều màu vàng óng, Maria không kìm nếm được mà òa khóc. Lúc đó Rolinsky đang chặt ký hiệu trên một cây đại thụ, Maria lao tới, giật lấy cây rìu trong tay Rolinsky, lớn tiếng hét lên: Tôi không muốn để Daci tìm thấy chúng ta, để cậu ấy đi đi, đừng để tôi nhìn thấy cậu ấy nữa!! Tiếng hét của cô ấy vang vọng trong thung lũng, truyền đến từng đợt âm vang. Tiếng vang nghe mới du dương làm sao, hình như không phải phát ra từ miệng Maria, chắc là âm thanh sắc nhọn đó sau khi chạm vào cây cối, mây trời và làn gió nhẹ, đã trở nên dịu dàng rồi.
Mùa thu năm đó, tôi bắt đầu vẽ tranh trên vách đá.
Nếu không phải vì Ivan rèn sắt, nếu không phải vì đất ở bãi rèn cũng giống như sắt trải qua tôi luyện, trở nên rực rỡ và tinh tế, tôi đã không nảy sinh ý định lấy nó làm màu vẽ.
Nếu tôi không vẽ tranh trên vách đá, Yilina từ nhỏ đã thích đi theo tôi có lẽ sẽ không học vẽ tranh, bóng dáng thanh xuân của con bé cũng sẽ không theo sông Bertz mà mất đi sớm như thế.
Nhưng tôi cảm thấy vẽ tranh là không có tội, nó giúp tôi nói ra biết bao nhiêu nỗi niềm vương vấn và giấc mơ trong lòng.
Bây giờ các người đều biết những bức tranh vách đá bên bờ sông Anian, chi lưu của sông Bertz rồi đấy, trên những vách đá đã bị phong hóa bên bờ sông, hiện lên một mảng bích họa đỏ như máu. Tổ tiên chúng tôi đã tận dụng thứ đất đỏ thẫm ở đó, miêu tả trên vách đá hình ảnh tuần lộc, Kandahan, người săn bắn, chó săn và trống thần.
Lúc tôi vẽ bích họa, tranh vách đá Anian vẫn chưa được phát hiện, mặc dù nó đã tồn tại từ trước tôi rất lâu.
Tôi đã để lại rất nhiều bức tranh vách đá ở hữu ngạn sông Erguna, ngoại trừ Yilina biết mấy chỗ ra, không ai biết chúng ở vị trí nào, và đều là những hình vẽ gì. Giờ đây Yilina không còn nữa, người biết tranh vách đá, cũng chỉ còn lại mỗi mình tôi. Có lẽ chúng đã bị bụi trần của năm tháng và nước mưa tẩy xóa đến mức biến mất tăm tích, những đường nét ấy giống như những cánh hoa, tàn lụi trong thung lũng.
Tôi vo tròn lớp đất sót lại sau khi Ivan rèn sắt thành từng dải, đặt từng dải một trong lều xilengchu, đợi chúng khô râm rồi dùng chúng làm bút vẽ. Lần đầu tiên tôi vẽ tranh vách đá là ở bên vách đá bờ sông Yimaqi. Đó là một mảng đá màu xanh thẫm, cho nên những đường nét đỏ sẫm vừa rơi xuống đó, giống như ráng chiều xuất hiện trên bầu trời u ám. Tôi không ngờ rằng, hình vẽ đầu tiên tôi vẽ, lại là vóc dáng của một người đàn ông. Đầu của anh ta giống Linke, tay và chân giống Nidu saman, còn bộ ngực rộng rãi của anh ta thì không còn nghi ngờ gì nữa, chính là của Lajida. Ba người thân đã rời bỏ tôi này, vào khoảnh khắc đó đã kết hợp lại với nhau, hiện lên trước mặt tôi phong thái của một người đàn ông hoàn hảo. Tiếp theo, tôi lại vẽ tám con tuần lộc xung quanh người đàn ông này, chính Đông, chính Tây, chính Nam, chính Bắc mỗi hướng một con, kế tiếp là Đông Nam, Đông Bắc, Tây Nam, Tây Bắc mỗi hướng một con, chúng giống như tám vì sao, bao quanh người đàn ông ở chính giữa. Kể từ khi Lajida rời bỏ tôi, đáy lòng tôi không còn tràn ngập sự dịu dàng nuôi dưỡng lòng người ấy nữa, thật kỳ lạ, khi tôi vẽ xong bức tranh trên vách đá, đáy lòng lại trào dâng dòng nước xuân ấm áp, giống như màu vẽ đã thấm sâu vào trái tim thiếu máu của tôi, khiến nó có được sức sống và sức mạnh trở lại. Một trái tim như thế không nghi ngờ gì chính là một nụ bông, sẽ lại nở ra những đóa hoa.
Mùa thu năm đó, Nihao sinh hạ đứa con thứ hai, là một cô con gái, cô ấy đặt tên cho con bé là Jiaokutokan, cũng có nghĩa là hoa bách hợp.
Khi đêm đã khuya, ở khu cắm trại vẫn có thể thỉnh thoảng nghe thấy tiếng Kunde quất roi Evelyn, tiếng kêu phát ra của Evelyn lúc nào cũng chỉ là câu nói đó: Kunde, em không cần, em đau quá! Lưng của Evelyn dần còng xuống, còn tấm lưng của Kunde lại thẳng tắp lên. Có một lần anh ta uống say rồi nói với Hashe rằng, Evelyn vẫn phải sinh cho tôi một đứa con tên Jinde, đứa trẻ mà cô ấy làm mất, cô ấy phải tìm về cho tôi!
Khi săn bắn mùa đông bắt đầu, những người đàn ông lại được triệu tập đến đại doanh phía Đông để thụ huấn. Evelyn nghiến răng nghiến lợi nói, người Nhật Bản cứ giữ xừ bọn họ lại, bắt họ đi lính luôn đi!
Thế nhưng Kunde bọn họ vẫn trở về. Người không trở về chính là Ivan.
Daci nói với chúng tôi rằng, có một hôm đang xếp hàng đi đều bước, Kunde cứ liên tục đi sai, bảo anh ta rẽ phải thì anh ta lại quay sang trái, hơn nữa cứ liên tục ra khỏi hàng. Suzuki Hidezu giận điên lên, hắn ta bắt Kunde đứng ở giữa bãi huấn luyện, thả chó sói ra cắn xé anh ta. Con chó sói đó ba chân bốn cẳng nhào tới quật ngã Kunde, cào trên mặt và cánh tay Kunde từng đạo vết thương. Ban đầu Ivan cũng giống như mọi người, chỉ trơ mắt nhìn cảnh tượng đột ngột này, sau đó tiếng cười phát ra từ phía Suzuki Hidezu đang đứng xem cảnh tượng này đã khơi châm ngọn lửa giận dữ trong anh, Ivan lao vút tới, dùng tay phải túm lấy đuôi chó sói, coi nó như một sợi dây thừng, siết chặt trong lòng bàn tay, sau đó vung con chó sói lên từng vòng từng vòng. Chỉ nghe chó sói kêu thảm thiết ẳng ẳng, cái đuôi của nó nhanh chóng tách rời khỏi cơ thể. Con chó sói đã mất đi cái đuôi này tựa như phát điên lao bổ mạnh về phía Ivan, Ivan nhanh tay lẹ mắt ấn nó xuống dưới đũng quần của mình, vươn chân hung hăng dẫm đạp nó, chỉ tầm ba năm cước, nó đã không thể động đậy nữa rồi. Chân của Ivan cũng giống như tay, có sức mạnh vô địch. Suzuki Hidezu chết sững, hắn ta ngẩn ngơ nhìn Ivan biến một con chó sói sống sờ sờ trong nháy mắt thành một con chuột chết, trên trán hắn rịn ra những giọt mồ hôi. Khi Ivan xách cái đuôi chó đó, từng bước đi về phía Suzuki Hidezu, ném nó vào ngực hắn; lúc này Suzuki Hidezu mới phản ứng lại, hắn ta gầm thét, gọi hai tên lính tới, khiêng Ivan đi, giam vào nhà lao ở phía tây doanh phòng. Đêm hôm đó, trong nhà lao truyền ra từng đợt tiếng roi da, thế nhưng người ta lại không nghe thấy tiếng kêu của Ivan, anh ta chắc chắn đã cắn răng chịu đựng, không phát ra một tiếng rên rỉ nào. Ngay trong đêm đó, Ivan đã trốn thoát. Cửa sắt nhà lao khóa chặt, cửa sổ gắn song sắt, thế nhưng Ivan đã dùng đôi bàn tay rèn sắt của mình bẻ gãy song sắt, giống như một chú chim sổng chuồng, nhẹ nhàng trốn khỏi đại doanh phía Đông. Hai tên lính Nhật Bản dẫn theo chó sói vào núi truy bắt Ivan, thế nhưng đến cả bóng dáng cũng không tìm thấy.
Khi Daci kể về bi kịch của Ivan, Kunde ngồi xổm bên bếp lửa, đầu cúi gằm suốt, ra vẻ rất hổ thẹn. Evelyn thoạt đầu liếc mắt nhìn Kunde, sau đó phỉ nhổ anh ta một bãi, nói, anh đến cả con chó sói của người Nhật Bản cũng không đối phó nổi, chỉ giỏi có bản lĩnh với phụ nữ thôi, còn tính là đàn ông gì chứ!
Kunde vẫn cúi gầm đầu, không biện minh điều gì, chỉ nghe bếp lửa phát ra tiếng lách tách lách tách, xem ra là nước mắt của anh ta nhỏ giọt vào lửa rồi.
Từ đó trở đi, trong khu cắm trại về đêm, không bao giờ còn nghe thấy tiếng kêu đau của Evelyn nữa, chắc là nỗi đau đó đã chuyển lên người Kunde rồi. Lưng của Evelyn không còn còng như trước nữa, cô ấy lại lớn tiếng nói chuyện với người ta. Còn tấm lưng của Kunde, lại cong xuống giống như nhành cây bị tuyết lớn đè nặng.
Ivan đi rồi, chúng tôi liền tôn cử Rolinsky làm tộc trưởng. Mùa đông năm đó, chúng tôi săn được ba con gấu. Khi Nihao làm nghi thức an táng gió cho gấu, luôn thích hát một bài ca cúng gấu. Bài hát này từ đó về sau được lưu truyền trong thị tộc chúng tôi.
Hỡi bà gấu ơi,
ngươi ngã xuống rồi,
thì hãy ngủ thật ngon nhé! Kẻ ăn thịt ngươi,
chính là những con quạ đen kia
Chúng ta đặt đôi mắt của ngươi,
một cách thành kính giữa những tán cây,
giống như đặt một ngọn đèn thần
Daci vừa về đến Ulikeng không lâu, đã cưỡi ngựa đi thăm Jefulina. Maria suốt ngày thở dài thườn thượt. Evelyn rõ ràng biết nguyên nhân nỗi buồn của Maria, nhưng lại cứ thích chọc tức cô ấy, cô ấy nói với Maria rằng, chuyện Daci cưới Jefulina, chị không phải phiền não đâu, lễ phục của cô ấy để tôi giúp chuẩn bị cho. Maria vốn tính tình ôn hòa lúc này cũng không kìm nén được sự phẫn nộ, cô ấy tức giận nói với Evelyn, thực sự muốn cưới con nhỏ sứt môi kia thì cũng không cần chị làm lễ phục đâu, lễ phục chị làm thì ai mặc vào mà có số mệnh tốt đẹp được chứ! Evelyn cười lạnh chỉnh lại lời của Maria, nói, chị nói sai rồi, người mà Daci cưới không phải con nhỏ sứt môi, mà là góa phụ sứt môi đấy! Maria hoàn toàn bị chọc giận, cô ấy lao tới trước mặt Evelyn, túm lấy mũi cô ấy, mắng cô ấy là loài sói đầu thai. Evelyn lại vẫn cười lạnh nói, được thôi, được thôi, tôi phải cảm ơn chị vì đã véo mũi tôi, biết đâu có thể nắn nó thẳng lại được đấy! Maria bèn buông tay, quay người lại, vừa khóc hu hu vừa bỏ đi. Cặp đôi từng tâm ý tương thông nhất từ đó về sau trở thành người dưng nước lã.
Mùa xuân của một năm nữa lại đến, đó cũng là mùa xuân năm Khang Đức thứ mười. Năm nay chúng tôi đón sinh nở của hai mươi con tuần lộc cạnh một khe núi trong vắt thấy đáy. Nói chung, một con hươu cái mỗi lứa chỉ sinh một con, nhưng năm đó lại có bốn con hươu cái mỗi lứa sinh đôi hai con, hươu con con nào con nấy đều vô cùng lực lưỡng, thực khiến người ta cười tươi hớn hở. Khe núi vô danh ấy uốn lượn giữa thung lũng xanh biếc, chúng tôi đặt tên cho nó là rãnh Rolinsky, để tưởng niệm người bạn Nga vô cùng thân thiện với chúng tôi ấy. Nước suối ở đây mát lạnh và ngọt lịm, không chỉ tuần lộc thích uống, mà con người cũng thích uống. Từ đó về sau, cứ đến mùa sinh nở, chúng tôi dẫu không đến rãnh Rolinsky, thì cũng sẽ nhắc đến nó trong những câu chuyện trò, giống như nhắc đến một người thân ở phương xa vậy.
Viktor đã là một thiếu niên lớn rồi, cậu bé học bắn cung theo Rolinsky, có thể dễ dàng bắn hạ loài chim phi long đậu trên ngọn cây, Rolinsky khẳng định Ulikeng của chúng ta lại xuất hiện thêm một tay săn cừ khôi nữa. Andaoer cũng cao lên rồi, cậu bé có thể chơi đùa cùng Guogeli. Andaoer tuy béo hơn Guogeli, lại cao hơn một cái đầu, thế nhưng cậu bé lại hay bị Guogeli bắt nạt. Guogeli rất nghịch ngợm, cậu bé chơi đùa với Andaoer, thế nào cũng sẽ bất ngờ đấm cho cậu bé ngã nhổng lên một cú, mong đợi cậu bé phát ra tiếng khóc. Còn Andaoer, cậu bé ngã xuống đất mà không khóc, cậu bé ngước nhìn bầu trời, báo cáo với Guogeli rằng cậu nhìn thấy trên trời có mấy đám mây trắng, Guogeli sẽ tức đến mức giẫm thêm một cước lên người cậu bé. Andaoer vẫn không khóc, cậu bé phát ra tiếng cười khúc khích, lúc này Guogeli sẽ bị tức đến khóc thét lên. Andaoer trèo dậy, hỏi cậu ta tại sao lại khóc? Guogeli nói, mày bị tao đánh ngã rồi, tại sao không khóc? Tao dùng chân giẫm lên mày, tại sao mày không khóc? Andaoer nói, cậu đánh ngã tớ, tớ có thể ngắm mây, đây là chuyện tốt mà, tớ khóc làm gì chứ. Trên người tớ toàn là chỗ ngứa, cậu giẫm tớ, chẳng phải là để làm tớ cười sao. Andaoer từ nhỏ đã bị người ta gọi là một đứa trẻ ngốc nghếch, nhưng tôi lại thích thằng bé. An Thảo Nhi của tôi, rất giống cha của nó.
Andaoer và Guogeli rất thích những con hươu con đó, đến mùa cưa sừng tuần lộc, hươu con đã có thể gặm cỏ non xung quanh rồi. Chúng tôi sợ hươu con bị tụt lại phía sau đi theo bầy hươu ra ngoài sẽ bị sói hại, bèn cột những con đi chậm lại ở khu cắm trại. Andaoer và Guogeli thích cởi dây cho hươu con, dắt chúng đến rãnh Rolinsky. Lúc bọn chúng đi, còn nhét cả muối vào trong túi áo. Bọn chúng thích đặt muối vào lòng bàn tay, để hươu con tới liếm. Có một hôm tôi đến rãnh Rolinsky giặt quần áo, phát hiện Andaoer đang khóc lóc đau khổ. Guogeli nói cho tôi biết, Andaoer nói hươu con vừa phải ăn muối, vừa phải uống nước, chi bằng rắc muối vào trong nước, trực tiếp để hươu con đi uống nước muối chẳng phải tốt hơn sao? Guogeli nói với cậu bé, muối sau khi vào trong nước, sẽ trôi đi theo dòng nước, thế nhưng Andaoer lại không tin. Cậu bé rắc hết muối trong túi áo vào trong nước, nhìn những hạt muối trắng phau ấy tan ra, áp sát đầu xuống mặt nước để liếm nước, kết quả là cậu bé không nếm được vị mặn của muối, bèn oà khóc nức nở, mắng nước là kẻ lừa đảo! Từ đó về sau, cậu bé không ăn cá nữa; đinh ninh rằng những món ăn vớt ra từ trong nước đều là ma quỷ, chúng chui vào bụng con người, sẽ cắn xé bụng người ta thủng lỗ chỗ giống như lưới đánh cá vậy. Mùa hè năm nay trên núi lưu hành dịch "bệnh vàng da", người Nhật Bản hủy bỏ đợt tập trung huấn luyện ở đại doanh phía Đông, không cho thợ săn xuống núi nữa. Dịch bệnh vào thời điểm này lại đổi lấy cho bọn họ sự tự do. Bàn chân của bệnh vàng da đã vươn đến ba bốn khu Ulikeng. Da và tròng mắt của những người mắc bệnh này vàng như lá cây nhuộm sương. Bọn họ không ăn nổi cơm, uống không nổi nước, bụng sưng trướng lên như cái trống, không bước nổi đi nữa. Rolinsky nghe nói, tuần lộc của mấy khu Ulikeng nhiễm bệnh vàng da không có ai chăn thả, tổn thất rất nhiều, mà bác sĩ Nhật Bản vào đồn trú ở mấy khu Ulikeng đó tiêm các mũi thuốc cũng không có chút khởi sắc nào, đã có rất nhiều người chết rồi. Chỗ chúng ta không có ai nhiễm bệnh vàng da, cho nên Rolinsky không cho chúng ta xuống núi, càng không cho mọi người đến khu Ulikeng của các thị tộc lân cận, vì sợ mang bệnh vàng da đến. Lúc bệnh vàng da bay múa khắp nơi giống như châu chấu, Maria tỏ ra vô cùng hưng phấn, còn Daci thì vô cùng lo lắng. Tôi hiểu, Maria hận không thể để khu Ulikeng nơi Jefulina ở lan tràn dịch bệnh vàng da, để ông trời mang con nhỏ sứt môi kia đi, cô ấy có thể đường hoàng tìm tân nương khác cho Daci. Còn Daci thì thật lòng lo lắng cho Jefulina. Cậu ấy không chỉ một lần nói với Rolinsky muốn cưỡi ngựa đi thăm Jefulina, nhưng Rolinsky không cho phép, ông nói với tư cách là tộc trưởng, ông không thể để Daci mang bệnh vàng da về chỗ chúng ta được. Daci nói, vậy em đợi dịch bệnh kết thúc rồi hẵng về. Rolinsky nói, nếu dịch bệnh giữ chân em lại mãi ở đó, thì ai chăm sóc Maria và Hashe đây? Daci liền im bặt. Cuối cùng cậu ấy vẫn ở lại, chỉ có điều cậu ấy suốt ngày mày ủ mặt ê. Bệnh vàng da giống như một đóa hoa có độc, nở rộ liên tục gần ba tháng, đến cuối mùa thu thì tàn lụi. Trận dịch bệnh đó đã cướp đi sinh mạng của hơn ba mươi người. Tôi không ngờ rằng, gia tộc khổng lồ của Lajida lại bị bệnh vàng da càn quét đến mức chỉ còn lại một người, người đó chính là Lajimier. Khi tôi biết được khu Ulikeng đó chỉ còn lại chín người, mà Lajimier đáng thương lại mất đi tất cả người thân, tôi bèn đón thằng bé về Ulikeng của chúng ta. Mặc dù Lajida không còn nữa, nhưng tôi cảm thấy Lajimier vẫn là người thân của tôi. Lajimier năm đó mười ba tuổi, thằng bé thấp và gầy. Vốn dĩ là một đứa trẻ hoạt bát, khi trân tròng nhìn người thân từng người một rời bỏ nó đi giống như những vì sao trước lúc bình minh, nó liền trở nên ít nói. Lúc tôi đến đón nó, nó ngồi xổm bên bờ sông như một hòn đá, trong tay nắm chặt chiếc đàn môi mộc cơ lăng - mukulian do cha nó để lại, bất động nhìn tôi. Tôi nói với nó, Lajimier, đi theo ta đi. Lajimier thê lương nói với tôi: Bệnh vàng da là ông trời sao, tại sao nó có thể nói mang người đi là mang đi? Nói xong, nó đặt mukulian lên môi, khẽ thổi một tiếng, nước mắt tuôn rơi rào rạt. Jefulina sống sót, Daci vô cùng vui mừng, mà Maria lại bắt đầu thở dài thườn thượt. Daci rất thích Lajimier, cậu ấy dạy thằng bé cưỡi ngựa, hai người thường cùng cưỡi trên một con ngựa, trông giống như một cặp anh em ruột. Tôi lại có thể nghe thấy tiếng cười của Lajimier rồi. Khi thằng bé thổi mukulian lần nữa, âm sắc đó không còn thê lương nữa, trong tiếng mukulian dường như đong đầy làn gió xuân ấm áp, chúng thổi lướt qua các lưỡi gà trong thân đàn, phát ra âm thanh du dương. Không chỉ những đứa trẻ như Viktor thích nghe, mà những người lớn như Evelyn và Maria cũng thích nghe. Khu cắm trại có tiếng đàn, giống như sở hữu một chú chim nhỏ vui vẻ, mang đến cho chúng ta tâm trạng tươi sáng.
Từ tháng Chín đến tháng Mười hằng năm, là mùa giao phối động dục của tuần lộc. Vào thời điểm này, hươu đực thường xảy ra kịch chiến vì tranh giành bạn tình, để phòng ngừa chúng húc bị thương lẫn nhau, phải cưa đi chóp sừng của hươu đực, có những con hươu đực còn phải đeo rọ mõm. Trước đây những việc này đều do Ivan và Hashe làm, bây giờ thì do Daci và Lajimier hoàn thành. Nói chung, ngoại trừ hươu đực giống, những con hươu đực khác đều phải tiến hành hoạn. Tôi sợ nhất là nghe thấy tiếng kêu thảm thiết của hươu đực lúc bị hoạn. Phương pháp hoạn hươu đực lúc đó rất tàn nhẫn, sau khi vật ngã hươu đực xuống đất, dùng một tấm vải bọc lấy tinh hoàn của chúng, sau đó dùng gậy gỗ đập nát tinh hoàn, lúc này tiếng kêu phát ra từ những con hươu đực bị hoạn có thể vang dội khắp thung lũng. Có những lúc, hươu đực bị hoạn sẽ chết. Tôi đoán rằng chúng không chỉ chết vì vết thương, mà có lẽ còn chết vì đứt hơi nữa. Nói chung, đàn ông trưởng thành lúc hoạn hươu đực tổng cảm thấy không nỡ ra tay, tôi không ngờ rằng, Lajimier mới mười ba tuổi làm công việc này lại dứt khoát và gọn gàng đến thế. Nó nói nó từ nhỏ đã học được thủ nghệ này theo cha, lúc nó dùng gậy gỗ đập tinh hoàn hươu đực, ra tay rất nhanh, như vậy chúng sẽ không phải chịu đựng nỗi đau lớn nhường ấy. Hơn nữa, sau khi hoạn hươu đực xong, nó sẽ thổi mukulian cho chúng nghe, dùng tiếng đàn an ủi chúng, khiến chúng rất nhanh có thể hồi phục lại.
Ban ngày Daci và Lajimier nhốt hươu đực giống lại, ban đêm mới thả chúng ra, để chúng vừa tìm kiếm thức ăn vừa giao phối với hươu cái. Năm đó, hươu đực của chúng tôi không có con nào chết vì hoạn cả, con nào con nấy trông đều rất lực lưỡng.
Lúc tôi và Maria bồng Guogeli máu thịt bê bết trở về lều xilengchu, thì Nihao đã về rồi. Cô ấy vừa bước vào liền giật thót một cái. Cô ấy nhìn Guogeli, bình tĩnh nói với chúng tôi, tôi biết rồi, thằng bé ngã từ trên cây xuống. Nihao khóc lóc nói với chúng tôi, lúc cô ấy rời khỏi khu cắm trại, đã biết rằng nếu cô ấy cứu sống đứa trẻ kia, thì chính cô ấy sẽ phải mất đi một đứa con. Tôi hỏi cô ấy tại sao lại thế? Nihao nói, ông trời muốn đứa trẻ đó đi, tôi đã giữ thằng bé lại rồi, con của tôi sẽ phải thay thế nó đến đó.
Vậy cô có thể không đi cứu nó mà, Maria khóc lóc nói.
Nihao thê lương nói, tôi là shaman, sao có thể thấy chết mà không cứu chứ?
Nihao tự tay khâu một chiếc túi vải trắng, vứt Guogeli lên sườn núi đón ánh mặt trời. Cô ấy ở đó hát khúc ca tiễn biệt cuối cùng cho Guogeli:
Con ơi là con,
con nghìn vạn lần đừng đi xuống tầng đất sâu nhé,
ở đó không có ánh mặt trời, lạnh lẽo biết bao.
Con muốn đi thì hãy lên trời nhé
ở đó có ánh sáng,
và dải Ngân Hà lấp lánh,
cho con chăn nuôi hươu thần.
Đục băng lấy nước, là một việc không thể thiếu vào mùa đông. Chúng tôi dùng xà beng đục thủng lớp băng trên mặt sông, chất chúng vào thùng vỏ bạch dương hoặc túi. Nếu khu cắm trại gần nguồn nước, thì trực tiếp xách về nơi đóng quân. Nếu ở xa, thì cần tuần lộc cõng băng về. Mùa đông năm đó, Rolinsky và Nihao giống như phát điên, ngày nào cũng đến nơi lấy nước đục băng, cho dù đường có xa đến đâu, họ cũng không dùng tuần lộc cõng băng, mà dựa vào sức lực của chính mình để vận chuyển chúng về. Họ thích ra ngoài đục băng sau bữa tối, hết chuyến này, chuyến khác, chuyến thứ ba đến, cho đến khi trăng ngả về Tây, họ mới kiệt sức quay trở về lều xilengchu, ngả đầu là ngủ. Họ dường như muốn tiêu ma đêm dài đằng đẵng trong việc đục băng. Trước khu cắm trại chất đống băng cao ngất, dưới sự chiếu rọi của ánh nắng ban trưa, đống băng này phát ra ánh sáng muôn màu muôn vẻ, giống như vô số bảo vật đang lấp lánh ánh sáng. Tôi thường nhìn thấy Nihao ngẩn ngơ đứng trước đống băng rớm nước mắt. Evelyn hễ thấy Nihao đau lòng là lại ngâm nga hát hò, ai cũng biết, cô ấy vẫn canh cánh trong lòng chuyện Nihao không gả cho Jinde. Bất hạnh của Nihao, đại khái sẽ làm giảm bớt cảm giác tội lỗi của cô ấy đối với Jinde.
Năm Khang Đức thứ mười một, tức là mùa hè năm 1944, hướng dẫn viên Lude và phiên dịch viên Wang Lu lại dẫn Suzuki Hidezu lên núi. Suzuki Hidezu lúc bấy giờ đã biết nói rất nhiều tiếng Trung Quốc, hắn ta tập hợp mọi người ở Ulikeng lại xung quanh mình, thoạt đầu hỏi chúng tôi Ivan đã từng quay về chưa? Chúng tôi nói với hắn ta là chưa, Suzuki Hidezu liền nói, nếu Ivan quay về, nhất định phải áp giải hắn đến đại doanh phía Đông, hắn nói Ivan là một tên khốn, là kẻ thù của chúng ta, nếu chúng ta giấu giếm không báo cáo chuyện hắn quay về, quan quân Yoshida sẽ hạ lệnh bắt toàn bộ người ở Ulikeng chúng ta đi. Sau đó, Suzuki Hidezu nói bệnh vàng da đã qua rồi, đợt tập trung huấn luyện năm nay sẽ tiến hành bình thường. Hắn nói nếu chúng ta không tập huấn cho đỗ đạt, sau này đối phó thế nào với người Liên Xô? Tôi nghĩ người Nhật Bản lúc đó hẳn đã tiên cảm được rằng, ngày tận thế của bọn họ sắp đến rồi. Hắn bảo Rolinsky mang toàn bộ chiến lợi phẩm săn bắt mùa đông của Ulikeng chúng ta đi, nói là sau khi mang đến Wuqiluofu, hắn sẽ chịu trách nhiệm đổi lấy những thứ chúng ta cần, rồi để Lude đưa lên núi. Có thể nhìn ra được, hắn ta muốn kiêm luôn việc buôn bán, kiếm chác lợi ích từ đó. Năm nay Lajimier vừa tròn mười bốn tuổi, kẻ trốn thoát trong gang tấc từ trận dịch vàng da mang sự cảnh giác rất lớn đối với người Nhật Bản, lúc Suzuki Hidezu diễn thuyết huấn thoại cho mọi người nghe, nó đã trốn đi từ xa. Dẫu sao nó cũng là một thiếu niên ngây thơ, lúc nó trốn đi đã thổi mukulian, tiếng đàn ngân vang như gió núi đã bại lộ chỗ trốn của nó, Suzuki Hidezu lần theo tiếng đàn đi tới, hỏi nó bao nhiêu tuổi, Lajimier run lẩy bẩy nói mười bốn tuổi. Suzuki Hidezu cầm lấy chiếc mukulian trong tay nó, thử thổi mấy cái, không thổi ra tiếng, lúc hắn lắc đầu trả lại cho Lajimier, đã bảo nó thổi một khúc nữa. Lajimier liền thổi thêm một khúc nhạc nữa. Suzuki Hidezu rất vui mừng, hắn nói với Lajimier, mày mười bốn tuổi rồi, nên đi hiệu lực cho Mãn Châu Quốc rồi, mày phải đến đại doanh phía Đông. Lajimier không thể rời xa Daci, nơi Daci đi, nó đương nhiên rất sẵn lòng đi theo. Lajimier gật đầu đồng ý, Suzuki Hidezu lại chỉ vào chiếc mukulian trong tay nó nói, cái này phải mang theo đấy, có thứ để thổi cho quan quân nghe chứ. Daci thấy Suzuki Hidezu vì muốn lấy lòng Yoshida mà bắt Lajimier mang theo mukulian, mà cậu ta lại đang không nỡ để lại con ngựa yêu quý của mình, bèn nảy ra một kế, chỉ vào con ngựa đang đứng sừng sững ở khu cắm trại nói với Suzuki Hidezu rằng, đây là chiến mã do quan quân Yoshida để lại, ngài ấy mấy năm nay không gặp lại nó, nhất định sẽ nhớ lắm đây, chi bằng mang nó đến đại doanh phía Đông, để quan quân nhìn xem. Suzuki Hidezu đồng ý, hắn nói vừa vặn để con ngựa cõng chiến lợi phẩm mùa đông của chúng ta lên. Rolinsky biết mang toàn bộ chiến lợi phẩm đi rồi, Suzuki Hidezu nhất định sẽ bớt xén rất nhiều, chẳng khác nào dâng mấy con thỏ béo vào miệng sói, cho nên nhân lúc Suzuki Hidezu mải uống rượu say, anh ta len lén nhét cho tôi ba bó da chồn xám và hai cái mật gấu, bảo tôi giấu chúng vào cái hốc cây gần khu cắm trại. Lúc xuất phát, Suzuki Hidezu rõ ràng đã hoài nghi về số lượng chiến lợi phẩm, hắn hỏi Rolinsky, sao ít thế này? Rolinsky nói với hắn, mùa đông năm ngoái động vật ít, đạn dược lại thiếu thốn, cho nên săn được ít. Suzuki Hidezu nói, nếu giấu giếm chiến lợi phẩm, tao sẽ thu hồi toàn bộ súng săn của chúng mày đấy! Rolinsky điềm tĩnh nói, ông lục đi, nếu ông tìm thấy, tôi sẵn sàng giao súng cho ông! Suzuki Hidezu không lục soát, hắn đại khái hiểu rằng, những thứ chúng ta giấu đi, mà hắn đi tìm, thì khó như lên trời.
Khu cắm trại lại chỉ còn lại phụ nữ và trẻ em. Chúng ta lại bận rộn rồi, vừa phải chăm sóc tuần lộc, vừa phải trông nom trẻ con. Mấy ngày sau, Suzuki Hidezu quả nhiên sai Lude mang những món đồ đổi được đến cho chúng tôi. Một túi bột mì đen, một gói diêm, hai gói trà khô và chút ít muối ăn. Evelyn mong ngóng nhất chính là rượu, cô ấy vừa nhìn thấy những thứ đổi về không chỉ ít ỏi đáng thương, mà đến một chai rượu cũng không có, liền tức giận trút giận lên đầu Lude, khăng khăng nói hắn đã uống hết rượu giữa đường rồi. Lude rất tức giận, anh ta nói với Evelyn, Suzuki Hidezu nói trên núi toàn để lại phụ nữ và trẻ em, không cần uống rượu, cho nên thức ăn hắn đưa đến mỗi khu Ulikeng, đều không có rượu. Hơn nữa, anh ta Lude nếu muốn uống rượu, cũng chẳng cần phải cướp đồ trong miệng người khác, anh ta ở Wuqiluofu bất cứ lúc nào cũng có thể mua được. Evelyn "phỉ" Lude một bãi, nói, anh làm nô tài cho người Nhật Bản, là bản đồ sống của bọn họ, năm nào cũng dẫn bọn họ lên núi, tháng nào cũng lĩnh lương, đương nhiên không phải lo chuyện ăn uống rồi! Lude thở dài một hơi, sau khi dỡ đồ xuống, đến một ngụm nước cũng không uống, dắt ngựa đi thẳng.
Tôi vẫn còn cất giữ một gùi vỏ bạch dương rượu đỗ thị tự nấu, tôi bưng nó dâng cho Evelyn. Chiều tối hôm đó cô ấy uống liền hai bát xong liền lảo đảo rời khỏi khu cắm trại. Lúc cô ấy say, thích ra bờ sông uống nước. Không lâu sau khi cô ấy đến bờ sông, chúng tôi nghe thấy một thứ âm thanh thê lương. Ban đầu không phân biệt được đó là tiếng khóc, chỉ cảm thấy nước sông phát ra tiếng nức nở dữ dội, lúc đó đang là mùa mưa, tôi còn tưởng là sắp ngập nước chứ. Sau đó là Nihao nhận ra đó là tiếng khóc của Evelyn. Đó là lần đầu tiên tôi nghe thấy cô ấy khóc lớn đến vậy. Chúng tôi không đi khuyên cản cô ấy, chỉ ngồi ở bên ngoài lều xilengchu, yên lặng đợi cô ấy trở về.
Tiếng nức nở bên bờ sông kéo dài mãi đến tận đêm khuya, Evelyn mới lảo đảo đi về khu cắm trại. Đó là một đêm trăng tròn, ban đêm sáng như ban bạch. Ánh trăng bạc trắng bu quanh cô ấy, chúng tôi nhìn rất rõ cô ấy xõa tung mái tóc, tay trái xách một con rắn đang uốn lượn. Cô ấy đi đến khoảng đất trống trước lều xilengchu, múa rắn trước mặt chúng tôi. Chân cô ấy nhảy nhót lung tung, con rắn trong tay cô ấy cũng nhảy nhót lung tung. Đột nhiên, con rắn đó lại kỳ tích vươn thẳng người dậy từ trên tay Evelyn, nó ngẩng đầu, áp đầu sát vào tai Evelyn, hình như đang thì thầm to nhỏ gì với cô ấy. Chỉ thoáng chốc, Evelyn đột nhiên "phịch" một tiếng quỳ sụp xuống đất, cô ấy nói với con rắn: Damala, xin lỗi chị, chị đi thong thả nhé. Con rắn nhảy phắt ra từ trong ngực cô ấy, duỗi người mấy cái, uốn lượn ngoằn ngoèo bò đi trên bãi cỏ.
Tôi không hiểu tại sao Evelyn lại gọi tên mẹ mình với con rắn, cũng không biết làm thế nào cô ấy bắt sống được con rắn đó. Sau khi con rắn rời khỏi khu cắm trại, Evelyn liền về lều xilengchu đi ngủ. Hôm qua tôi hỏi cô ấy tại sao lại gọi tên mẹ tôi với con rắn, cô ấy nói với tôi, tôi thực sự mang về một con rắn sao, cô nhìn nhầm rồi phải không? Tôi say rồi, chẳng nhớ gì sất. Tôi tưởng cô ấy nói thật, bấy giờ mới không gặng hỏi nữa. Nhiều năm sau, trong tang lễ của Ivan, khi chúng tôi nhìn thấy hai cô gái bất thình lình xuất hiện, tự xưng là con gái nuôi của Ivan mà đoán già đoán non lai lịch của họ, Evelyn lúc bấy giờ đã mờ mắt lòa tai nói với chúng tôi rằng, cặp cô gái mặc đồ trắng toát này, chắc chắn là đôi hồ ly trắng mà Ivan từng phóng sinh trong núi năm xưa. Người trong thị tộc chúng tôi, đều từng nghe câu chuyện Ivan phóng sinh một đôi hồ ly trắng trong sâu thẳm núi sâu. Nghe nói Ivan khi còn trẻ có một lần xuất thân đi săn một mình, anh ta đi ròng rã suốt một ngày, cũng không phát hiện ra con động vật nào. Lúc chớp nhoáng hoàng hôn, anh ta đột nhiên phát hiện từ trong hang núi chạy ra hai con hồ ly trắng muốt, Ivan vô cùng kích động, anh ta giương súng lên, vừa định chĩa súng vào chúng, hồ ly liền cất tiếng nói. Hồ ly vái lạy anh ta, nói, Ivan, chúng tôi biết anh có súng giỏi mà! Ivan vừa nghe thấy chúng nói tiếng người, liền hiểu đó là hai con hồ ly đã đắc đạo thành tiên, bèn quỳ xuống trước chúng, tha cho chúng. Ngay trong tang lễ của Ivan, Evelyn thành thật kể với tôi rằng, năm xưa cô ấy đi ra bờ sông khóc lóc, khóc đến mức muốn vùi thây đáy nước, thì một con rắn đột nhiên bò nhẹ nhàng từ sau lưng cô ấy tới, cuộn tròn trên cổ cô ấy, lau nước mắt cho cô ấy. Cô ấy biết con rắn này có lai lịch, bèn mang nó về khu cắm trại. Nào ngờ lúc cô ấy múa may con rắn, nó lại áp sát tai Evelyn thốt ra tiếng người: Evelyn, mày dẫu có nhảy nữa, nhảy lại tao không? Cô ấy vừa nghe, đó là giọng nói của Damala, thế là bèn quỳ sụp xuống, thả con rắn ra. Lúc Evelyn nói với tôi những lời này, đã là một bà lão gần đất xa trời rồi, tôi nghĩ cô ấy không cần thiết phải nói dối tôi. Hơn nữa, mặc dù năm đó tôi không nghe thấy con rắn nói chuyện, nhưng tôi quả thực đã nghe thấy Evelyn gọi tên Damala, hơn nữa còn quỳ xuống trước con rắn. Từ đó về sau, tôi tuyệt đối không cho phép con cháu mình đánh bất kỳ con rắn nào.
Đợt huấn luyện vào mùa hè năm 1944 đó, là đợt huấn luyện cuối cùng của những người đàn ông ở Ulikeng chúng ta. Năm sau, Nhật Bản liền chiến bại đầu hàng. Thời gian tập trung huấn luyện đó rất ngắn, cũng tầm hơn hai mươi ngày, những người đàn ông liền trở về. Chỉ có điều Lajimier và con ngựa đó không quay về, Daci trông có vẻ vô cùng đau buồn. Cậu ấy nói quan quân Yoshida thích nghe Lajimier thổi mukulian, đã giữ thằng bé ở lại bên cạnh, làm phu ngựa cho ngài ấy, con ngựa đó cũng vì thế mà được giữ lại ở đó. Tôi vô cùng lo lắng cho Lajimier, hỏi Rolinsky tại sao không kiên quyết đưa thằng bé về? Rolinsky nói, tôi kiên quyết chứ, nhưng Suzuki Hidezu không cho phép, hắn nói Yoshida thích Lajimier, thích nghe nó thổi mukulian, ngài ấy không thể rời xa nó được. Daci nói Lajimier không hề muốn ở lại, nhưng Suzuki Hidezu đe dọa thằng bé, nếu nó không ở lại làm phu ngựa, thì sẽ giết chết con ngựa mà cả Daci và Lajimier đều yêu quý, Lajimier đành phải ở lại.
Thế nhưng ai có thể ngờ rằng, chính con ngựa đó đã gây ra bất hạnh suốt đời cho Lajimier.
Đầu tháng Tám năm 1945, máy bay của quân đội Liên Xô xuất hiện trên bầu trời, trong núi sâu truyền đến tiếng đại bác ầm ầm. Rất nhanh, Hồng quân Liên Xô đã vượt qua sông Erguna, bắt đầu cuộc tấn công vào đại doanh phía Đông. Chúng tôi hiểu rằng, ngày tận thế của người Nhật Bản đã đến rồi.
Sau đó Lajimier kể cho chúng tôi nghe, đại doanh phía Đông trước khi quân đội Liên Xô đến đã là một bãi hỗn độn. Người Nhật Bản bắt đầu thiêu hủy tài liệu, dọn dẹp đồ đạc, làm công tác chuẩn bị trước khi rút lui. Lúc đó mặc dù Thiên hoàng Nhật Bản vẫn chưa chính thức tuyên bố chiến bại đầu hàng, nhưng Yoshida biết đại thế Nhật Bản đã mất, lúc ông ta rời khỏi đại doanh phía Đông, đã nhét một tấm bản đồ vào ngực Lajimier, nói với nó rằng, ta không bảo vệ được tính mạng của em nữa rồi, em cưỡi ngựa, quay về núi tìm người thân của em đi. Em còn nhỏ, lỡ như lạc đường, thì hãy nhìn bản đồ. Nếu đụng độ quân đội Liên Xô, tuyệt đối đừng nói em từng làm phu ngựa cho người Nhật Bản. Ông ta còn cho Lajimier một khẩu súng bộ binh, một gói diêm, một ít bánh quy. Trước khi đi, Yoshida bảo Lajimier thổi khúc mukulian cuối cùng, khúc mà Lajimier thổi là 《Đêm ly biệt》, khúc nhạc này do cha nó truyền lại cho nó, khi người thân lần lượt rời đi trong dịch bệnh, khúc nhạc nó thổi cho họ nghe chính là khúc này. Khúc nhạc vừa u sầu vừa vương vấn này khiến Yoshida nghe đến mức nước mắt đầm đìa. Lúc Yoshida đỡ Lajimier lên ngựa, câu nói cuối cùng ông ta nói với Lajimier là: Các người rất lợi hại, điệu múa của các người có thể khiến chiến mã chết đi, âm nhạc của các người có thể khiến vết thương khép miệng!
Lajimier không biết lúc đó chúng tôi ở đâu, nhưng nó phán đoán chúng tôi chắc chắn đang hoạt động ở lưu vực sông Bertz, liền dọc theo dòng sông này tìm kiếm chúng tôi. Vào lúc đó, do sự oanh tạc của đạn pháo, tuần lộc bắt đầu thất lạc, mỗi ngày chúng tôi dành hơn nửa thời gian để tìm kiếm tuần lộc. Tiếng pháo là tiếng sấm do đại địa tạo ra, sự xuất hiện của vị khách không mời mà đến này khiến cả người và động vật đều hoảng loạn cuống cuồng. Giữa các tán cây là chim chóc kinh hãi bay đi, trên khu rừng cũng thường thấy động vật hoảng sợ chạy trốn, nhưng súng săn của chúng tôi lúc này chỉ là một đống phế thiết, bởi vì đạn đã dùng hết sạch rồi. Bột mì của chúng tôi đã cạn, thịt khô cũng chẳng còn lại mấy, vì thức ăn, chúng tôi đành phải giết mổ những con tuần lộc yêu quý.
Chính vào khoảnh khắc đặc biệt này, tôi đã gặp được Varocha bên bờ sông Bertz.
Nếu nói ông mai đầu tiên của tôi là cơn đói, vậy thì ông mai thứ hai của tôi chính là đạn lửa.
Tiếng pháo tấn công của quân đội Liên Xô vừa vang lên, binh lính Nhật Bản đồn trú ở vùng này liền tì tì trốn chạy. Tất cả các con đường và bến phà đều đã bị quân đội Liên Xô chiếm lĩnh, bọn họ chỉ có thể chui vào núi sâu rừng thẳm. Bọn họ không quen thuộc địa hình trong núi, hễ vào trong là thường hay lạc mất phương hướng. Varocha là tù trưởng của một bộ tộc, lúc đó thị tộc của bọn họ chỉ có hơn hai mươi người. Varocha nhận mệnh lệnh của Hồng quân Liên Xô, dẫn dắt người trong bộ tộc truy lùng những tên lính đào ngũ bị lạc đường này. Lúc tôi gặp ông ấy, ông ấy vừa bắt giữ được hai tên lính đào ngũ. Khi đó lính đào ngũ Nhật Bản đang dùng rìu chặt cây, muốn làm một chiếc bè gỗ, định ngồi bè gỗ xuôi dòng sông Bertz mà xuống. Lúc Varocha dẫn người trong bộ tộc vâyhãm bọn chúng, lính Nhật Bản tự biết địch không lại chúng, bèn vứt rìu và súng, đầu hàng bọn họ.
Đó là khoảng thời gian chính ngọ, nước sông Bertz bị ánh nắng mặt trời chiếu rọi phát ra ánh sáng trắng lóa mắt. Trên mặt nước bay lượn một đàn chuồn chuồn màu xanh. Varocha gầy gò đứng bên bờ, trên người ông ấy có một thứ khí chất phi tầm thường. Ông ấy mặc một chiếc quần da hươu đực không lông ở nửa thân dưới, mặc một chiếc áo ghi lê da hươu ở nửa thân trên, để lộ cánh tay, trên cổ quấn một sợi dây da màu tím đính xương cá, tóc buộc đằng sau gáy. Tôi đã phán đoán được ông ấy là tù trưởng từ mái tóc của ông ấy, bởi vì chỉ có tù trưởng mới nuôi tóc dài. Gương mặt của ông ấy rất hốc hác, hai bên má có mấy vết rãnh hình trăng lưỡi liềm, ánh mắt của ông ấy vừa ôn hòa vừa ưu thương, giống như cơn mưa phùn đầu xuân. Lúc ông ấy nhìn tôi, tôi cảm thấy có một cơn gió chui vào tận đáy lòng, trên người ấm áp, rất muốn khóc.
Đêm hôm đó, người của hai bộ lạc chúng tôi dựng xilengchu bên bờ sông, nhóm lửa trại, quây quần lại với nhau ăn uống. Đàn ông dùng súng đạn thu được bắn được một con lợn rừng nặng tới hơn hai trăm cân. Lợn rừng vốn thích hoạt động bầy đàn, nhưng tiếng pháo bom cũng khiến chúng bị lạc đàn. Con mà chúng tôi săn được chính là một con lợn rừng cô độc lạc bầy, lúc ấy nó đang dùng chiếc răng sắc nhọn gặm vỏ cây dương để ăn. Khi chúng tôi nướng thịt lợn rừng, cặp lính Nhật Bản kia vẫn luôn nhìn ngọn lửa màu cam với ánh mắt thèm thuồng. Bọn họ đại khái cho rằng Varocha sẽ không cho mình thức ăn, thế nên khi được mời ăn những miếng thịt lợn rừng nướng chín đầu tiên, nước mắt họ đã lăn dài trên mặt. Họ dùng tiếng Trung ngượng ngịu hỏi Varocha rằng các anh bắt bọn tôi rồi, có muốn giết bọn tôi không? Varocha bảo họ, bọn họ sẽ được đưa ra khỏi núi, với tư cách là tù binh chiến tranh giao cho Hồng quân Liên đoàn Xô viết. Một trong số tù binh Nhật Bản liền nài nỉ Varocha, nói rằng bọn họ mà rơi vào tay Hồng quân Liên đoàn Xô viết thì chắc chắn phải chết, anh ta nói muốn đi theo chúng tôi sống trong núi, chăn nuôi tuần lộc giúp chúng tôi. Chưa đợi Varocha trả lời, Evelyn liền nói, chúng ta giữ các anh lại, chẳng khác nào giữ lại hai con sói ư? Các anh từ đâu đến, thì hãy về lại đấy đi! Nói rồi, cô đứng dậy đi ra sau lưng tù binh Nhật Bản, rút mấy sợi lông từ con lợn rừng cứng như kim thép, lần lượt thả vào cổ áo họ, khiến họ bị đâm la oai oái. Mọi người đều buồn cười trước hành động của Evelyn.
Ngày hôm sau, chúng tôi chia tay bộ lạc do Varocha dẫn đầu ở bên bờ sông. Anh áp giải tù binh đến Uqilofu, còn chúng tôi tiếp tục tìm kiếm đàn tuần lộc thất lạc. Tôi biết hướng anh đi là sông Ergun, bèn nhờ anh giúp tôi tìm kiếm Lạp Cát Mễ. Tôi vẫn nhớ anh từng nói với tôi rằng, tôi sẽ cùng Lạp Cát Mễ trở về bên cô. Lời nói mang ý nghĩa sâu xa ấy lúc đó tôi không hề lĩnh hội. Thế nên khi hơn chục ngày sau anh đột nhiên xuất hiện trước mặt tôi cùng với Lạp Cát Mễ và cầu hôn tôi, tôi đã ngất lỉu đi.
Tôi muốn nói với các anh chị em rằng, một người phụ nữ nếu có thể vì một người đàn ông mà hạnh phúc đến ngất lỉu đi, thì cô ấy sống cuộc đời này không uổng phí. Page108 Varocha vì vợ khó sinh mà đã biệt ly anh hai mươi năm rồi. Anh sâu sắc yêu người phụ nữ ấy, chưa từng bị người phụ nữ nào khác làm cho rung động nữa. Anh thui thủi một mình, dẫn theo người trong bộ tộc du mục trong núi, cứ ngỡ trong cuộc đời mình sẽ không còn xuất hiện hạnh phúc nữa. Thế nhưng ngay bên bờ sông Belci, anh nói giây phút đầu tiên nhìn thấy tôi đứng bên bờ sông, trái tim anh đã chấn động. Tôi phải cảm ơn ánh nắng ban trưa, chúng đã chiếu rọi rõ nét vẻ ưu sầu, mệt mỏi, dịu dàng, kiên nhẫn trên khuôn mặt tôi, chính thứ thần thái phức tạp này đã làm động lòng Varocha. Anh nói một người phụ nữ có thần thái khiến người ta lưu luyến khó quên như vậy, nhất định là người có nội tâm phong phú, có thể cùng anh trải qua mưa gió. Anh nói sắc mặt tôi tuy rất tái nhợt, nhưng ánh nắng lại khiến sự tái nhợt ấy trở nên dịu dàng. Hơn nữa đôi mắt tôi tuy trông có vẻ u sầu, nhưng lại vô cùng trong trẻo, Varocha nói một đôi mắt như thế đối với một người đàn ông mà nói, chính là hồ nước có thể dừng chân nghỉ ngơi. Khi anh biết được từ miệng Runi rằng Lajida đã rời bỏ tôi, anh liền đưa ra quyết định cưới tôi từ trong đáy lòng. Khi tôi tỉnh lại, đã ở trong vòng tay của Varocha rồi. Vòng tay của mỗi người đàn ông đều không giống nhau, khi tôi ở trong vòng tay của Lajida, cảm giác mình là một sợi gió thoảng qua giữa các thung lũng; còn ở trong vòng tay Varocha, tôi có cảm giác mình chính là một con cá bơi lội tung tăng trong dòng nước mùa xuân. Nếu như Lajida là một cây đại thụ hiên ngang, thì Varocha chính là chiếc tổ chim ấm áp trên cây đại thụ ấy. Bọn họ đều là tình yêu của tôi.
Lạp Cát Mễ tuy bình an trở về, nhưng anh ấy không còn là một Lạp Cát Mễ toàn vẹn nữa. Hôm anh tìm kiếm chúng tôi, khi đi qua một khu rừng thông, máy bay Liên Xô bay lượn trên đầu đã thả xuống hai quả bom, tiếng nổ dữ dội khiến con ngựa hoảng sợ, nó mang theo Lạp Cát Mễ chạy điên cuồng, xóc nảy anh đến trời đất tối tăm. Khi con ngựa cuối cùng cũng dừng lại, Lạp Cát Mễ chỉ cảm thấy yên ngựa ướt đẫm và ấm nóng, nhìn lại thì là một bãi máu tươi tím đỏ. Bìu dái của anh đã bị xé rách, tinh hoàn đã bị xóc nảy cho nát bấy. Chiếc máy bay ấy giống như một con đại bàng hung ác, còn tinh hoàn của anh thì giống như một cặp chim chết ngột trong vỏ trứng, còn chưa kịp cất tiếng hót, đã bị nó ngoạm mất rồi. Lạp Cát Mễ nói anh hiểu rõ bản thân không còn là một người đàn ông chân chính nữa, anh không muốn sống nữa, bèn bện một sợi dây cỏ, buộc mộc lan lại, cột vào cổ ngựa, để con ngựa tự mình đi tìm chúng tôi. Anh nghĩ khi Daci nhìn thấy con ngựa và mộc lan, sẽ hiểu rằng anh không còn ở trên cõi đời này nữa. Lạp Cát Mễ muốn dùng súng trường tự sát, nhưng anh thử hai phát đều không được, mà tiếng súng lại thu hút Varocha đang áp giải tù binh đi ngang qua đây, anh ấy đã cứu Lạp Cát Mễ, đưa anh suốt đến Uqilofu. Doanh trại phía Đông lúc bấy giờ đã là một cö đống đổ nát, ngoại trừ việc Yoshida mổ bụng tự sát bên bờ sông Ergun ra, những lính Nhật khác đều bị quân Xô viết bắt làm tù binh.
Lạp Cát Mễ đã mang con ngựa ấy về. Nó nhìn thấy Daci xong, mắt đẫm lệ. Nó cự tuyệt ăn cỏ, cự tuyệt uống nước, Daci hiểu tâm ý của nó, bèn dắt nó đến cạnh một con mương nước, giết nó, chôn nó bên cạnh mương nước. Daci và Lạp Cát Mễ khóc lóc ở nơi chôn ngựa, chúng tôi biết rằng, họ không chỉ khóc vì con ngựa.
Từ đó về sau, người Ulikeng của chúng tôi không nuôi ngựa nữa. Còn việc hoạn tuần lộc, đều do một mình Lạp Cát MễPage109 chủ động gánh vác.
Mùa thu năm đó, Mãn Châu Quốc diệt vong, vị hoàng đế của nó bị áp giải sang Liên Xô rồi. Nihao sinh hạ một cậu con trai vào cuối thu năm nay, đặt tên là Yernisne, cũng có nghĩa là cây bạch dương đen, hy vọng nó có thể kiên cường, tráng kiện, chịu được mưa gió giống như loài cây này. Nihao sinh con xong thần sắc cởi mở hơn rất nhiều, cô ấy liên tiếp chủ trì hai đám cưới, một là của Daci, một là của tôi. Daci không bội ước, anh đã cưới cô gái lệch miệng Jefulina về. Trong đám cưới của Daci, Maria đã say mượn hơi men, cô ấy nhân lúc say rắc một nắm bột mì lên đầu Evelyn, tóc và mặt Evelyn phủ đầy bột mì, thoạt nhìn giống như một kẻ bị mốc meo. Còn đám cưới của tôi và Varocha thì vô cùng long trọng và náo nhiệt, người của họ và người của chúng tôi quây quần bên nhau, mọi người thỏa thích uống rượu ca hát. Tôi lại một lần nữa mặc chiếc lễ phục mà Evelyn đã may cho mình, làm cô dâu. Varocha cũng rất thích tấm vải màu hồng được khảm ở cổ áo, tay áo và eo của chiếc lễ phục màu xanh ấy, anh nói chúng giống như mấy chiếc cầu vồng xuất hiện trên bầu trời sau cơn mưa vậy.
Không ai có thể ngờ rằng, ngay trong đám cưới của tôi, vào khoảnh khắc niềm vui tuôn trào như dòng nước xuân, một kẻ trùm mặt cưỡi ngựa đột nhiên xuất hiện trong doanh trại của chúng tôi. Con ngựa màu hồng tía mà hắn cưỡi vô cùng hung hãn, nó khiến Daci và Lạp Cát Mễ đồng thời phát ra tiếng thở dài ngưỡng mộ. Kẻ trùm mặt nhảy xuống ngựa, đi đến bên đống lửa trại, tự rót cho mình một bát rượu, uống một hơi cạn sạch. Bàn tay lớn cầm bát ấy khiến chúng tôi vô cùng quen thuộc và chấn động, thế nên chưa đợi hắn tháo mặt nạ xuống, đã có người gọi lên tên của hắn: Ivan!
