Một ngày nữa sắp trôi qua, trời đã tối, câu chuyện của tôi cũng sắp kể xong rồi.
Tatiana và họ chắc hẳn đã tới Busu. Huyện Jiliu giờ đây đã là một tòa thành trống rỗng, ở đó không còn người của chúng ta nữa rồi.
Cái huyện nhỏ bé này trong mắt tôi lại là một tòa thành vô cùng to lớn, tôi không thể quên được hai tấm vải mà mình nhìn thấy trong cửa hàng nọ, một tấm xanh lam, một tấm vàng sữa, chúng đứng đó, một sáng một tối, tựa như đêm đen và bình minh vậy.
Sự ra đi của Yiliana khiến Tatiana vô cùng căm ghét cuộc sống trong núi rừng, Su Changlin cũng chìm sâu trong nỗi đau khổ khôn cùng, ông ta bắt đầu nghiện rượu. Có một ngày ông ta uống cạn sạch rượu, bảo Lạp Cát Mễ xuống núi mua rượu cho mình, Lạp Cát Mễ không đồng ý, Su Changlin lại dùng rìu chém vào đầu Lạp Cát Mễ. Nếu không phải Xiban kéo ông ta ra, tính mạng của Lạp Cát Mễ e rằng khó mà giữ nổi, cậu ta đau đớn gào thét suốt cả đêm.
Mấy năm nay, rừng cây vì bị chặt phá quá mức nên ngày càng thưa thớt, động vật cũng ngày càng ít đi, nhưng gió núi lại ngày càng thổi mạnh. Rêu mà tuần lộc ăn giảm dần theo từng năm, chúng tôi đành phải đi theo chúng, di chuyển thường xuyên.
Năm thứ ba sau khi Nihao đi xa, trên người Maksim xuất hiện một vài hành vi kỳ quái, cậu ta dùng dao săn rạch cổ tay mình, cậu ta nhét những hòn than đỏ rực vào miệng. Cậu ta thích chạy ra ngoài vào những ngày mưa, gào thét kêu la; còn đến những ngày hạn hán, chỉ cần nhìn thấy mặt đất xuất hiện những vết nứt ngoằn ngoèo, cậu ta sẽ ôm đầu khóc lớn. Chúng tôi biết, đây là dấu hiệu cậu ta sắp trở thành Saman rồi.
Số phận bi thương của Nidu saman và Nihao khiến chúng tôi không muốn nhìn thấy sự ra đời của một Saman mới nữa. Tatiana đã quyên góp toàn bộ thần y, thần mạo và thần quần mà Nihao để lại cho bảo tàng dân tộc học của huyện Jiliu, chỉ giữ lại một chiếc thần cổ. Chúng tôi muốn để Maksim cách ly với luồng khí tức thần bí và hoang lạnh đó.
Cậu ta quả thực ngày một bình thường trở lại. Ngoài việc những ngày hạn hán thỉnh thoảng xuất hiện vài hành vi bất thường, thì cậu ta đã giống như người bình thường rồi.
Huyện Jiliu từ ngày nó xuất hiện, chưa bao giờ có đủ người ở. Người ta chỉ coi nó là một quán trọ để nghỉ chân. Nó ngày một tàn tạ đi.
Tôi thực sự lo lắng rằng cái nơi Busu mà Tatiana và họ tới, lại sẽ trở thành một quán trọ để nghỉ chân nữa.
Sa Hợp Lực đã bị tống giam vào tù. Năm kia, hắn lôi kéo vài kẻ thất nghiệp vừa mãn hạn tù ngoài núi, vào núi chặt phá một cánh rừng tự nhiên được nhà nước bảo hộ, định lén lút vận chuyển ra ngoài, bán gỗ lậu để kiếm một khoản tiền lớn. Kết quả là gỗ chưa kịp ra khỏi núi, người và xe của bọn họ đã bị người ở trạm kiểm soát bắt giữ. Hắn bị tuyên án ba năm tù giam.
Mặc dù Tatiana quản thúc Sô Ma chặt chẽ như vậy, cô bé vẫn cứ hết lần này đến lần khác chạy tới những trại khác để hẹn hò với đàn ông. Con bé nói ở trên núi thực sự quá cô độc, chỉ có chuyện nam nữ mới mang lại cho nó một chút khoái lạc. Mỗi lần con bé xuống núi đều là tới huyện Jiliu để phá thai. Tatiana đã lo đến bạc cả đầu vì chuyện hôn nhân của nó. Giới thiệu cho ai, người ta cũng đều dùng giọng điệu khinh bỉ mà nói rằng, Sô Ma ư, nó đi với ai cũng được, làm vợ sao nổi! Sau đó, ba kẻ nhặt rác quần áo rách rưới tới huyện Jiliu, bọn họ ăn không no bụng, không cưới nổi vợ, nghe người ta nói con gái tộc Evenk sống ở đây khó gả đi, lại có trợ cấp sinh hoạt, thế là tìm tới cửa! Chuyện này đối với Tatiana mà nói, sự kích động không kém gì sự ra đi của Yiliana. Cô ấy vừa khóc vừa nói với tôi, A-tiết, kẻ nhặt rác coi con gái chúng ta như rác rưởi mà nhặt về! Chúng ta bắt buộc phải rời khỏi cái nơi quỷ quái này thôi!
Tatiana bắt đầu tất bật chạy vạy để xây dựng một điểm định cư mới cho dân săn bắn tộc Evenk. Cô ấy nói huyện Jiliu quá hẻo lánh, giao thông bất tiện, y tế không được đảm bảo, trình độ giáo dục của trẻ nhỏ không cao, sau này khó tìm việc làm, dân tộc này đang đối mặt với vận mệnh thoái hóa. Cô ấy liên kết với những người của các Ulikeng khác, cùng nhau gửi một bức thư kiến nghị xuống núi định cư tới chính quyền huyện Jiliu, chính bức thư này đã gây ra cuộc di dời quy mô lớn lần này của chúng tôi.
Người đi săn sống trên núi không còn đủ hai trăm người, tuần lộc cũng chỉ còn sáu bảy trăm con. Ngoại trừ tôi ra, mọi người đều bỏ phiếu tán thành đi tới Busu định cư. Bí thư Cổ mới nhậm chức ở huyện Jiliu khi nghe tin tôi bỏ phiếu phản đối, đã đặc biệt lên núi để làm công tác tư tưởng với tôi. Ông ta nói chúng tôi và tuần lộc xuống núi cũng là một cách bảo vệ rừng. Tuần lộc khi đi lại sẽ phá hoại thảm thực vật, làm mất cân bằng sinh thái, hơn nữa hiện nay phải thực hiện bảo vệ động vật, không được phép săn bắn nữa. Ông ta nói một dân tộc đã buông súng săn xuống, mới là một dân tộc văn minh, một dân tộc có tiền đồ và đường lui. Tôi rất muốn nói với ông ta rằng, chúng tôi và tuần lộc của chúng tôi, từ trước tới nay đều luôn hôn lên cánh rừng. So với hàng chục vạn người đốn gỗ, chúng tôi chỉ là mấy con chuồn chuồn khẽ lướt qua mặt nước mà thôi. Nếu con sông của rừng già bị ô nhiễm, sao có thể là vì mấy con chuồn chuồn lướt qua được chứ? Nhưng tôi đã không nói những lời này với ông ta, tôi hát cho ông ta nghe một bài hát, đó là bài thần ca đưa tiễn gấu mà Nihao từng hát, được lưu truyền trong thị tộc chúng tôi:
Hỡi bà gấu ơi,
Bà ngã xuống rồi.
Hãy ngủ thật ngon lành nhé.
Kẻ ăn thịt bà,
Là lũ quạ đen kia.
Chúng con đặt mắt của bà,
Một cách thành kính lên trên những tán cây,
Như thể đang đặt một chiếc đèn thần!
Tôi ở lại, An Thảo Nhi cũng ở lại, như vậy là đủ rồi. Tôi cứ ngỡ Xiban có lẽ cũng sẽ ở lại, cậu ta thích gặm vỏ cây, chữ của cậu ta vẫn chưa tạo xong, nhưng Xiban là một đứa trẻ hiếu thảo, Lạp Cát Mễ đi đâu, cậu ta sẽ đi theo đó. Tôi thấy Lạp Cát Mễ cũng không sống được bao lâu nữa, lưỡi của ông ta đã vẹo lệch, nói năng không rõ ràng. Nếu một ngày nào đó Lạp Cát Mễ không còn nữa, Xiban chắc chắn sẽ trở về.
Chúng tôi không cần phải để lại dấu cây khi di dời nữa, đường trong núi ngày càng nhiều. Khi không có đường, chúng tôi sẽ lạc đường; khi đường quá nhiều, chúng tôi cũng sẽ lạc đường, bởi vì chúng tôi không biết mình nên đi đâu. Khi những chiếc xe tải di dời chạy vào trại lúc tờ mờ sáng, tôi nhìn thấy trong ánh mắt của những người sắp đi không hoàn toàn là niềm vui, trong mắt họ còn lộ ra vẻ bi thương, mờ mịt. Đặc biệt là con tuần lộc trắng sinh ra khi Yiliana chết, nó nói thế nào cũng không chịu lên xe tải, nhưng Xiban không thể rời xa nó. Xiban lắc cặp chuông vàng dưới cổ nó, gọi tên nó, nói rằng, Mukulian, mau lên xe đi, nếu em không thích Busu, không thích bị nhốt vào chuồng tuần lộc, chúng ta sẽ lại quay về! Mukulian lúc này mới chịu ngoan ngoãn lên xe tải.
Tôi kể chuyện suốt cả ngày, mệt rồi. Tôi không nói cho các bạn biết tên của tôi, bởi vì tôi không muốn để lại tên nữa. Tôi đã dặn dò An Thảo Nhi rồi, khi A-tiết đi, nhất định không được chôn dưới đất, phải táng trên cây, táng trong gió. Chỉ là bây giờ để chọn ra bốn cái cây to tương xứng với nhau không phải chuyện dễ dàng gì.
Kết cục của một số người, tôi không hề hay biết, ví dụ như người đàn bà đã vứt bỏ Lyusha và Mã Phẩn Bao, ví dụ như Vaxia, lại ví dụ như Belna đã mất tích một cách thần bí sau khi an táng Nihao. Câu chuyện luôn phải có lúc kết thúc, nhưng không phải ai cũng có phần kết.
An Thảo Nhi đi vào, nó lại thêm mấy khúc củi vào bếp lửa. Đống lửa mà mẹ tặng tôi này tuy tuổi đời đã già, nhưng dáng vẻ của nó vẫn còn sống động, thanh xuân như thế.
Tôi bước ra khỏi xilengchu. Không khí ẩm ướt pha lẫn hương thơm thanh khiết của cỏ cây khiến tôi hắt hơi một cái. cái hắt hơi này vô cùng sảng khoái, mọi mệt mỏi đều tan biến hết. Trăng đã lên rồi, nhưng trăng không tròn, là một nửa vầng trăng, nó sáng trong như ngọc. Nó hơi cong người lại, giống như một chú tuần lộc nhỏ đang uống nước. Bên dưới ánh trăng là con đường dẫn ra ngoài núi, tôi đầy vẻ ưu sầu nhìn con đường đó. An Thảo Nhi đi tới, cùng tôi nhìn con đường ấy. Những vết bánh xe tải để lại trên đó trong mắt tôi giống như từng vết sẹo vậy. Đột nhiên, nơi cuối con đường đó hiện lên một vệt bóng xám trắng mờ ảo, theo sau đó, tôi nghe thấy tiếng chuông tuần lộc lờ mờ vang lên, vệt bóng xám trắng đó ngày càng tiến gần về phía trại của chúng tôi hơn. An Thảo Nhi kinh ngạc kêu lên, A-tiết, Mukulian về rồi!
Tôi không dám tin vào mắt mình, mặc dù tiếng chuông tuần lộc nghe ngày càng trong trẻo. Tôi ngẩng đầu nhìn trăng, cảm thấy nó giống như con tuần lộc trắng đang chạy về phía chúng ta; còn khi tôi nhìn con tuần lộc đang ngày càng tới gần chúng tôi hơn, lại cảm thấy nó chính là nửa vầng trăng nhạt màu đã rơi xuống đất. Tôi rơi lệ, bởi vì tôi đã không thể phân biệt được đâu là trời, đâu là nhân gian nữa rồi.
Ngày 12 tháng 2 năm 2005 — Bản thảo sơ bộ hoàn thành ngày 7 tháng 5 tại Tháp Hà, Đại Hưng An Lĩnh
Ngày 11 tháng 7 năm 2005 — Bản thảo cuối cùng hoàn thành ngày 19 tháng 7 tại Cáp Nhĩ Tân
