“ANH LÀ AI?” Đây là câu hỏi đầu tiên mà cấp dưới cần bạn trả lời. Cuộc hành trình làm lãnh đạo của bạn bắt đầu khi bạn đặt mục tiêu và tìm ra câu trả lời. Với Sumaya Shakir, Giám đốc Chiến lược Công nghệ tại Amtrak, đó là khi trải nghiệm lãnh đạo tâm đắc nhất của cô tại công ty cũ bắt đầu.
Sumaya kể, lần đầu tiếp xúc với tập thể mới, cô thấy các thành viên khác có vẻ khó chịu và hằn học. Cô đã rất bất ngờ khi không hề nhận được sự tôn trọng nào. Đó không phải kiểu chào đón cô mong đợi. Tuy nhiên, không chùn bước trước phản ứng đó của mọi người, cô đặt mục tiêu sẽ phá vỡ rào cản khiến tập thể tan rã trở thành một đội ngũ gương mẫu có tinh thần hợp tác cao. Cô hiểu hành trình này sẽ không thể nào bắt đầu từ những người khác, mà phải bắt đầu từ chính bản thân cô. Cô kể lại việc đã xác định được điều gì quan trọng với cô và nguyên nhân như sau:
Tôi phải tự đặt ra câu hỏi về lập trường của mình, điều gì quan trọng với chính mình, tôi phải tiếp cận điều đó theo hướng nào, sẽ truyền đạt những thông tin gì và kỳ vọng điều gì. Tôi phải hiểu rõ và tin tưởng chính mình trước. Trong đầu tôi lúc đó có rất nhiều thứ, nhưng tôi phải tập trung vào những giá trị cốt lõi cần thể hiện.
Sumaya lập ra một danh sách các nguyên tắc căn bản và chia sẻ với từng thành viên trong đội. Thay vì yêu cầu mọi người về những gì cô muốn ở họ, cô nói rõ những giá trị mình tin tưởng và tiêu chí cô đặt ra cho chính mình trong công việc mỗi ngày. Cô trao đổi rất cởi mở về những giá trị của bản thân, giúp tập thể hiểu rõ con người mình và các kỳ vọng họ có thể đưa ra với cô. Nhờ chia sẻ và giải thích những giá trị của bản thân, cô đã giúp mọi người hiểu rõ hơn nguyên nhân dẫn đến những hành động và quyết định của mình. Sumaya nhận thấy rằng hiểu được lập trường của cô và nguyên nhân dẫn đến lập trường đó giúp những người khác tự khám phá giá trị của mình và chia sẻ chúng với các thành viên khác trong tập thể. Nhờ đó, “chúng tôi đã có thể xây dựng bộ giá trị chung giúp tập thể phối hợp với nhau hiệu quả hơn”.
Về bản chất, những trải nghiệm lãnh đạo tâm đắc nhất mà chúng tôi thu thập được đều tương tự như những câu chuyện của các cá nhân như Sumaya, những người có giá trị cá nhân rõ ràng, từ đó can đảm vượt qua những tình huống hay quyết định khó khăn. Chúng ta luôn kỳ vọng lãnh đạo phải lên tiếng chia sẻ những vấn đề về giá trị và lương tâm. Tuy nhiên, trước khi lên tiếng, bạn phải nắm rõ chúng. Muốn giữ vững lập trường, bạn phải biết lập lập trường của mình là gì. Để thực hiện điều mình nói, trước hết bạn phải nói ra những điều mình sẽ làm.
Đầu tiên, bạn phải đặt mục tiêu Định hình giá trị. Để khởi đầu cho cuộc hành trình làm lãnh đạo, bạn cần:
Tìm kiếm tiếng nóiKhẳng định giá trị chungĐể trở thành một tấm gương lãnh đạo, bạn phải hiểu rõ những giá trị chi phối bản thân: quan điểm, tiêu chuẩn, đạo đức và lý tưởng. Bạn cần lựa chọn những nguyên tắc sẽ áp dụng để đưa ra quyết định và hành động. Từ đó, bạn thể hiện con người mình một cách trung thực, bày tỏ quan điểm theo cách riêng.
Ngoài ra, bạn cũng cần nhận thức được rằng khi nói về những giá trị chi phối hành động và quyết định của mình, nhà lãnh đạo không chỉ nói cho bản thân họ. Khi nhà lãnh đạo bày tỏ cam kết rõ ràng về chất lượng, sáng tạo, dịch vụ hay những giá trị cốt lõi khác, họ không chỉ nói “Tôi tin điều này”, mà thực ra đang thay mặt toàn tổ chức lên tiếng: “Chúng tôi đều tin tưởng điều này”. Vì thế, điều mà nhà lãnh đạo cần làm không chỉ là nêu rõ những nguyên tắc cá nhân của mình, mà còn phải bảo đảm giữa các cá nhân trong tập thể nhất quán về giá trị chung.
TÌM KIẾM TIẾNG NÓI
Bạn sẽ nói gì nếu được hỏi: “Triết lý lãnh đạo của bạn là gì?” Bạn đã sẵn sàng trả lời chưa? Nếu chưa, hãy chuẩn bị đi. Nếu rồi, hãy khẳng định lại nó hằng ngày.
Trước khi trở thành một nhà lãnh đạo được tín nhiệm – người “nói đi đôi với làm” – bạn cần tìm được tiếng nói trung thực, thể hiện chính xác nhất con người bạn. Nếu không tìm được tiếng nói riêng, bạn sẽ phải xào xáo lại lời của người khác, thuộc lòng như một con vẹt những từ ngữ viết sẵn, hoặc bắt chước lời nói của một nhà lãnh đạo hoàn toàn không có điểm chung gì với bạn. Khi những lời bạn nói ra không phải của chính bạn mà là đi vay mượn, thì về lâu dài, chắc chắn sẽ xảy ra tình trạng lời nói và hành động bất nhất. Bạn sẽ không đủ trung thực để dẫn đường.
Đó chính là bài học giá trị nhất mà Michael Janis, Giám đốc Chiến lược Marketing của Agilent Technologies, rút ra được khi nhìn nhận lại hành trình lãnh đạo của mình. “Sau khi tìm kiếm và bắt chước cách hành xử của những nhà lãnh đạo khác với hy vọng mình sẽ có được sức mạnh và tài năng như họ, tôi đã nhận ra rằng sức mạnh thực sự đến từ chính mình, trong chính con người tôi”. Giống như Michael, định hình giá trị riêng sẽ giúp bạn định hình triết lý lãnh đạo.
Có thể bạn nghĩ không ai thực sự quan tâm đến tiếng nói của bạn. Hãy nghĩ lại đi, bởi như nhận định dưới đây của một chuyên gia phân tích tài chính, đây là những gì chúng ta thường thấy ở cấp trên của mình:
Khi nhà lãnh đạo không hiểu triết lý lãnh đạo riêng của mình, lời nói và hành động của họ có thể rất khó hiểu. Hơn nữa, nếu triết lý không rõ ràng thì cấp dưới sẽ không biết phải đi theo những giá trị và quan điểm nào khi gặp khó khăn. Điều này sẽ làm giảm tinh thần gắn bó trong tập thể, bởi mọi người không hiểu hoặc không chấp nhận những giá trị mà lãnh đạo đi theo.
Để tìm được tiếng nói, bạn cần xác định mình quan tâm đến điều gì hay điều gì định hình con người bạn. Bạn sẽ chỉ có thể trung thực khi đi theo những nguyên tắc có ý nghĩa nhất với chính bản thân mình, nếu không bạn sẽ chỉ là cái vỏ bọc mà thôi. Trưởng nhóm chiến lược của QuestBack Ivar Kroghrud đã nâng vấn đề này lên một tầm cao mới bằng cách viết hẳn một trang “cẩm nang” để người khác có thể hiểu những giá trị của anh, và cho biết rằng thái độ phản ứng của mọi người “vô cùng tích cực”. Bằng cách mở lòng mình, Ivar nhận thấy rằng người khác cũng mở lòng theo, dễ dàng thấu hiểu ngay từ đầu, tránh những hiểu lầm và mâu thuẫn không đáng có.¹
Chính vì không đủ khả năng thể hiện triết lý lãnh đạo của mình bằng cả lời nói và hành động, bạn đã làm giảm nhiệt huyết cũng như hiệu quả công việc của chính mình và cả tập thể đi theo mình nữa. Khi được hỏi về việc có triết lý lãnh đạo rõ ràng hay không, các nhà lãnh đạo thuộc top 20% cho thấy thái độ làm việc khác hoàn toàn so với những người trong nhóm 20% kém nhất. Họ sở hữu những tiêu chí như tự hào về tổ chức, cam kết với thành công của tổ chức, sẵn sàng làm việc chăm chỉ và đạt được hiệu quả chung cao hơn 110% so với những người không có triết lý lãnh đạo rõ ràng.
Không chỉ có vậy, kết quả của cấp dưới cũng có sự khác biệt không kém. Những người đánh giá lãnh đạo của mình nằm trong top 20% có triết lý lãnh đạo rõ ràng cũng có cảm nhận tích cực với nơi làm việc hơn so với những người nằm trong nhóm 20% kém nhất. Dưới đây là thống kê cho một số tiêu chí:
Kết quả “cảm nhận tinh thần tập thể mạnh” cao hơn 150٪.Kết quả “tự hào nói với người khác rằng tôi làm việc cho tổ chức này” cao hơn 122٪.Kết quả “hiểu rõ tôi được kỳ vọng điều gì” cao hơn 126٪.Kết quả “sẵn sàng làm việc chăm chỉ hơn và thêm giờ nếu công việc yêu cầu” cao hơn 115٪.Kết quả “tin tưởng vào lãnh đạo” cao hơn 155٪.Kết quả “cảm giác như tôi đang làm nên sự khác biệt” cao hơn 122٪.Bằng chứng đã rõ: để tăng tính hiệu quả, tất cả các lãnh đạo cần tìm kiếm tiếng nói thể hiện mình là ai. Việc cấp dưới cho rằng cấp trên của họ lãnh đạo hiệu quả hay không đưa ra bằng chứng không thể chối cãi về vai trò quan trọng của việc hiểu rõ mình là ai và lập trường của mình là gì.
Thông tin dưới đây thể hiện điều mà một kiểm soát viên dịch vụ khách hàng thực sự mong muốn ở lãnh đạo của mình:
Nhờ nhìn nhận lại chính mình cũng như hiểu những giá trị và quan điểm quan trọng nhất, nhà lãnh đạo của tôi có thể chia sẻ điều này với cấp dưới bằng những lời lẽ và thông điệp của riêng mình. Nói rõ triết lý lãnh đạo sẽ giúp cấp dưới hiểu và ủng hộ những giá trị và quan điểm làm nên phong cách lãnh đạo của sếp. Hơn nữa, lãnh đạo bằng phong cách của riêng mình sẽ bảo đảm hành động nhất quán với những quan điểm và giá trị sếp đã chia sẻ.
Ông hỏi ý kiến mọi người trong tập thể về những giá trị và quan điểm quan trọng với chúng tôi nhất. Để làm được điều đó, sếp cần củng cố tinh thần đoàn kết trong tập thể thay vì áp đặt triết lý mờ nhạt bị đánh giá thấp lên chúng tôi. Được cả đội ủng hộ triết lý sẽ bảo đảm tính nhất quán trong mọi hoạt động tập thể, cũng như duy trì sự tín nhiệm trong tổ chức.
Chính vì lý do đó mà chương trình phát triển lãnh đạo tại Yum! Brands, doanh nghiệp quản lý nhà hàng lớn nhất trên thế giới (KFC, Pizza Hut và Taco Bell), dành phần lớn thời gian yêu cầu những người tham gia nhìn nhận lại chính mình. Theo đó, bạn sẽ không đủ năng lực xây dựng và dẫn dắt một tập thể cho đến khi bạn biết làm việc chăm chỉ.² Chuyên viên phân tích Luật Thương mại của Genentech Ruthy Ladonnikov cho chúng tôi biết điều này đúng với cô như thế nào: “Giá trị và nhiệt huyết chính là động lực cho những quan điểm và ý kiến của tôi, và tôi cần tự nhận thức được những giá trị này nếu muốn gây ảnh hưởng đến những người khác”. Hiểu được giá trị cốt lõi của mình, cô nhận ra rằng mình “tự tin khi nói chuyện với người khác và thể hiện sự trung thực”.
Lãnh đạo người khác bắt đầu từ lãnh đạo chính mình, bạn sẽ không thể làm được điều đó cho đến khi trả lời câu hỏi cơ bản: Bạn là ai? Khi đã hiểu rõ những giá trị và tìm được tiếng nói của mình, bạn sẽ tìm được sự tự tin cần thiết để chịu trách nhiệm cho số phận của mình.
Hãy để giá trị của mình dẫn đường: Sau 7 năm nghiên cứu kỹ lưỡng, một công trình lịch sử về hơn 100 CEO và hơn 8.000 nhân viên đã rút ra kết luận rằng những vị lãnh đạo hiểu rõ giá trị mình theo đuổi sẽ đem lại kết quả cao gấp 5 lần so với những lãnh đạo có tư chất mờ nhạt.³ Kết luận này hoàn toàn khớp với câu chuyện của Courtney Ballagh: “Bạn tìm thấy tiếng nói bằng cách để các giá trị dẫn đường và chia sẻ chúng với những người khác”. Là quản lý bán hàng cho cửa hàng đồ phụ kiện thời trang của Michael Kors, Courtney kể rằng khi làm việc trong lĩnh vực bán lẻ thì “việc nhân viên đến từ nhiều tầng lớp xã hội, độ tuổi, trình độ học vấn và mức độ gắn bó với công ty khác nhau là điều hết sức bình thường. Nhưng nếu trung thực, cởi mở, sẵn sàng lắng nghe và hiểu giá trị của họ, bạn sẽ dễ dàng tìm được điểm chung”. Cô kể lại tình trạng không suôn sẻ lúc mới đầu với Tracey, một trong những cấp dưới làm việc không hiệu quả nhưng sau khi đã tìm được tiếng nói của mình, Courtney ngồi lại nói chuyện với Tracey về những giá trị của mình, và mong muốn Tracey cũng làm tương tự.
Tôi giúp Tracey giãi bày lý do vì sao cô ấy làm việc cho cửa hàng, cũng như cho cô ấy cơ hội nói về những giá trị của mình. Điều đó có ý nghĩa rất lớn trong việc gắn kết quan hệ giữa hai chúng tôi trong công việc, dẫn đến thành công của cả tập thể trong tương lai. Tôi nhận ra rằng không phải ai mà bạn gặp ở nơi làm việc cũng có suy nghĩ và cách giải quyết vấn đề giống bạn. Vì thế, bằng cách khẳng định giá trị chung và tìm ra được tiếng nói của mỗi người, chúng ta sẽ có thể đối thoại hiệu quả hơn và xây dựng niềm tin ở mỗi người. Kết quả là, quan hệ giữa tôi và Tracey trở nên tốt đẹp hơn, đồng thời năng suất và tâm trạng của mọi người trong nhóm cũng được cải thiện.
Giá trị là một quan điểm lâu dài, được các nhà nghiên cứu chia làm hai nhóm: phương tiện và kết quả.⁴ Trong nghiên cứu về lãnh đạo, chúng tôi sử dụng giá trị để nói đến quan điểm về cách bạn đạt được thành quả, hay nói cách khác, là giá trị phương tiện. Chúng tôi sẽ sử dụng thuật ngữ tầm nhìn trong Chương 5 và Chương 6 để nói đến giá trị kết quả dài hạn mà lãnh đạo và cấp dưới cần đạt được. Kỹ năng lãnh đạo sẽ cần đến cả hai loại giá trị này.
Giá trị là giới hạn của riêng bạn, ảnh hưởng đến mọi khía cạnh trong cuộc sống như quy chuẩn đạo đức, cam kết với mục tiêu của cá nhân và tổ chức, cùng cách bạn đối xử với người khác. Giá trị đóng vai trò là “kim chỉ nam” cho mọi hành động và tiêu chuẩn của những quyết định hằng ngày của bạn, kể cả trong nhận thức lẫn vô thức. Giá trị cho biết những ưu tiên và quyết định bạn đưa ra, cho bạn biết khi nào nên nói có và khi nào nên nói không. Giá trị cũng giúp bạn giải thích lý do vì sao bạn đưa ra lựa chọn này chứ không phải lựa chọn kia. Hiểu rõ giá trị của mình giúp bạn vượt qua được những tình huống khó khăn dễ dàng hơn.⁵ Bạn sẽ hầu như không bao giờ phải cân nhắc hoặc lựa chọn những gì đi ngược lại với hệ giá trị của mình, hoặc nếu có thì nhiều khả năng là do tuân thủ yêu cầu chứ không phải vì bạn muốn vậy.
Chẳng hạn, nếu tin rằng sự đa dạng sẽ giúp ích cho sáng tạo và dịch vụ, bạn sẽ biết phải làm gì khi những người có quan điểm trái chiều bị “chặn họng” khi đưa ra ý tưởng mới. Nếu bạn coi trọng hợp tác hơn thành tích cá nhân, bạn sẽ biết phải làm gì khi người có doanh số bán hàng cao nhất trong đội liên tục trốn họp và không chịu chia sẻ thông tin với đồng nghiệp. Nếu bạn coi trọng độc lập, sáng tạo hơn tuân thủ và nghe lời, bạn chắc chắn sẽ lên tiếng phản bác nếu nhận thấy đòi hỏi của nhà lãnh đạo có phần thái quá.
Rõ ràng, có sẵn một bộ giá trị trong những hoàn cảnh tồi tệ luôn giúp lãnh đạo tập trung và lựa chọn giữa muôn vàn những lý thuyết, yêu cầu và lợi ích. Bộ phận Vận hành của Paul di Bari trong khối Dịch vụ kỹ thuật tiếp nhận thêm nhiệm vụ mới – đảm bảo an ninh cho Trung tâm Hệ thống y tế Palo Alto rộng 200 hecta dành cho cựu chiến binh. Điều đó có nghĩa là họ phải tuyển thêm một số kỹ thuật viên mới để quản lý hệ thống an ninh và tìm nhà thầu. Để làm điều đó, Paul đã tổ chức một cuộc họp với kỹ thuật viên và nhà thầu mới để nghiên cứu tìm hiểu tình trạng hệ thống cửa ra vào, các dự án và nhiệm vụ chưa hoàn thành. Nhân cuộc họp này, ông đã trao đổi về các giá trị của mình, phương thức làm việc của đội mới, tầm nhìn của ông trong tương lai và nguyện vọng đối với các bên. Đồng thời, ông cũng hy vọng họ sẽ đảm bảo được tinh thần trách nhiệm. Paul nói: “Tôi cần phải giải thích rõ giá trị, phong cách quản lý dự án và nguyện vọng của mình để bảo đảm dự án cũng như tập thể đạt được thành công về lâu dài”.
Paul đã phải thể hiện tiếng nói lãnh đạo của mình bằng cách nêu rõ mục tiêu quản lý cũng như nguyên tắc lãnh đạo. Bằng cách quy định rõ ràng mọi thứ, ông đã thiết lập cơ sở cho mục tiêu trong tương lai và thước đo trách nhiệm. Paul nói: “Nếu thích, tôi hoàn toàn có thể ngồi một chỗ ‘chỉ tay năm ngón’. Nhưng để giành được niềm tin và sự tôn trọng của tất cả các bên liên quan, tôi cần phải tạo được sự tin tưởng bằng chính đạo đức nghề nghiệp của mình”. Nhờ có những giá trị rõ ràng, Paul không gặp khó khăn khi đối thoại cũng như thiết lập các tiêu chuẩn và nguyện vọng. Quy định mà ông đặt ra từ đầu đã trở thành nguyên tắc để cấp dưới có thể hành động và quyết định theo sau.
Trải nghiệm của Paul cho thấy giá trị chính là kim chỉ nam dẫn đường bạn trong cuộc sống hằng ngày. Hiểu rõ giá trị sẽ giúp bạn nhận biết đâu là bắc, nam, đông, tây. Càng hiểu rõ giá trị của mình, bạn và những người khác càng dễ dàng lựa chọn và đi đúng hướng. Kim chỉ nam này cực kỳ quan trọng trong những thời khắc rối ren, bất ổn. Khi cơn bão khiến con thuyền của bạn đi chệch hướng trên đại dương bao la, bạn sẽ cần một công cụ hữu ích để biết hướng gió.
Hãy lên tiếng: Hãy nói lên sự thật. Nếu bạn chỉ bắt chước lời người khác thì sẽ không ai cam kết với bạn, bởi họ không thấy được bạn là ai, bạn tin tưởng điều gì. Raymond Yu ngộ ra điều này khi bị “giáng chức” từ vị trí quản lý do công ty tái cơ cấu. Điều đó vừa hạ thấp lòng tự trọng, vừa khiến anh cảm thấy bực bội. “Tôi không biết tiếng nói của mình là gì”.
Nhờ thời gian và hành trình nhìn nhận lại bản thân, Raymond nhận ra mình đã “đi sai hướng”. Anh nói: “Lúc đó tôi chỉ biết quản lý chứ không biết lãnh đạo”. Raymond học theo cấp trên của mình mà không biết đến hậu quả: “Thay vì tìm tiếng nói cho riêng mình, tôi lặp lại lời của sếp như một con vẹt, thậm chí còn dùng tên và uy của sếp để giúp dự án tiến triển. Nói chung, tôi đã bỏ lỡ cơ hội làm lãnh đạo, thay vào đó lại trở thành bệ đỡ cho sếp”. Khi nhận ra rằng không nhất thiết phải nắm giữ vị trí quản lý thì anh mới thể hiện được khả năng lãnh đạo, Raymond quyết tâm “tìm ra tiếng nói của chính tôi dựa trên những giá trị riêng để có thể trở thành một nhà lãnh đạo sáng giá”.
Những kỹ thuật, công cụ mà các cuốn sách hướng dẫn làm lãnh đạo và quản lý, bao gồm cả cuốn sách này, đưa ra không thể thay thế cho việc tự trải nghiệm và nắm rõ điều gì thực sự quan trọng với bạn. Một khi đã biết mình muốn nói điều gì, bạn phải biết cách nói ra những điều ấy. Bạn phải có khả năng bày tỏ quan điểm của mình để người khác biết chính bạn chứ không phải ai khác đang lên tiếng.
Cuốn sách này cung cấp rất nhiều lý thuyết và số liệu chứng minh tầm quan trọng của 5 hành vi của tấm gương lãnh đạo. Tuy nhiên, hãy nhớ rằng lãnh đạo cũng là một nghệ thuật, và cũng giống như bất kỳ một loại hình nghệ thuật nào khác, từ nhạc, họa, múa, kịch hay viết, lãnh đạo yêu cầu phải có khả năng thể hiện bản thân. Để trở thành tấm gương lãnh đạo, bạn phải học cách cho mọi người thấy con người của mình.
Andrew Levine đã tìm ra cách thể hiện tiếng nói của bản thân, từ đó giúp đồng nghiệp làm điều tương tự. Andrew là huấn luyện viên trưởng của Young Storytellers (Trường đào tạo cây viết nhí). Anh mong muốn xây dựng một không gian lớp học có khả năng kích thích trí tưởng tượng của trẻ, và thực sự quan tâm đến tất cả các tình nguyện viên huấn luyện. Pranav Sharma, một trong những tình nguyện viên ở đây, kể lại với chúng tôi rằng giá trị cá nhân của Andrew rất nhất quán với những giá trị nêu trong sứ mệnh của Young Storytellers và sự trùng hợp này ảnh hưởng đến anh ấy như thế nào: “Andrew có một tiếng nói rất đặc biệt đối với các tình nguyện viên huấn luyện. Tấm gương của anh giúp tôi thể hiện được những giá trị mà mình có tương xứng với giá trị của tổ chức, từ đó hỗ trợ rất nhiều cho lũ trẻ”.
Pranav được giao kèm cặp hướng dẫn một cô bé lớp 5 tên Rachel, sáng tác một kịch bản câu chuyện dài khoảng 10 trang. Nhưng Rachel gặp khó khăn trong việc tập trung vào câu chuyện của mình. Trong khi các huấn luyện viên và các bạn khác đều đạt được tiến độ đề ra thì Rachel lại không có động lực cho lắm. Thêm nữa, việc Pranav vắng mặt vài lần trong khoảng thời gian 8 tuần diễn ra chương trình do việc riêng càng khiến tình hình trở nên tệ hơn. Andrew thể hiện rõ thái độ không hài lòng với Pranav và một số tình nguyện viên huấn luyện khác tỏ ra không mấy quan tâm đến chương trình.
Andrew đã làm hai việc để thay đổi tình thế. Đầu tiên, anh yêu cầu các tình nguyện viên nghĩ đến lý do vì sao mình lại tham gia Young Storytellers, rồi sau đó anh chia sẻ lý do anh gắn bó với chương trình. Anh yêu cầu những người thiếu động lực và nhiệt huyết với Young Storytellers nên ra khỏi chương trình. Thứ hai, anh yêu cầu mọi người cùng nhìn chương trình dưới con mắt của một học sinh lớp 5. Lũ trẻ tìm kiếm điều gì ở huấn luyện viên của mình? Anh mong mọi người ngừng lo lắng về khả năng huấn luyện của bản thân hay sợ lũ trẻ không có cảm tình với mình. Điều duy nhất anh cần ở mọi người là có mặt và nói chuyện với lũ trẻ. Pranav nói:
Andrew đã nói đúng. Anh giúp chúng tôi khẳng định giá trị chung và tìm kiếm tiếng nói riêng. Anh yêu cầu chúng tôi nhìn nhận lại lý do gia nhập Young Storytellers. Anh muốn chúng tôi thấm nhuần giá trị của tổ chức bằng những từ như trung thành, gắn bó, nhiệt huyết, kiên nhẫn. Anh muốn chúng tôi xây dựng mối quan hệ thân thiết với lũ trẻ thông qua các cuộc nói chuyện với chúng. Cách duy nhất để tạo nên sự khác biệt là tìm ra tiếng nói của chính mình. Tôi phải tìm ra được tiếng nói của chính mình nếu muốn tạo ấn tượng khó phai với cô bé mà tôi huấn luyện.
Bài học ở đây là Andrew đã cho Pranav và những huấn luyện viên khác thời gian để nghiền ngẫm và nhất quán giá trị cá nhân với giá trị tổ chức. Bằng cách kể lại câu chuyện của mình đồng thời giải thích lý do anh trở thành một huấn luyện viên tại Young Storytellers, anh dẫn dắt họ nhìn nhận lại lý do vì sao họ quan tâm đến Young Storytellers, sứ mệnh của nó và những đứa trẻ mà họ kèm cặp. Andrew không ép họ phải tin mà chỉ nêu ra quan điểm của mình, yêu cầu họ tìm ra giá trị riêng, lý do riêng khi tham gia vào tổ chức. Nhờ nhìn nhận lại bản thân, họ đã khám phá ra tiếng nói, tìm được những lời lẽ cần thiết để thuyết phục những đứa trẻ như Rachel và giúp chúng xây dựng câu chuyện cho riêng mình.
Bạn không thể lãnh đạo bằng giá trị, lời nói hay kinh nghiệm của người khác, mà chỉ có thể lãnh đạo bằng lời lẽ và tâm tư của chính mình. Nếu không sử dụng phong cách hay từ ngữ của riêng bạn, thì đó không phải bản thân bạn, bạn chỉ đang diễn mà thôi. Người khác sẽ không đi theo chỉ vì vị trí hay kỹ thuật của bạn. Họ đi theo con người bạn. Nếu bạn không chân thành thì làm sao có thể hy vọng người khác muốn đi theo bạn? Để trở thành một nhà lãnh đạo, bạn phải quen với việc không cần bắt chước ai, không cần đọc lời thoại do ai viết và không cần phải sao chép phong thái của người khác. Ngược lại, bạn hoàn toàn tự do lựa chọn lời nói hay cách nói cho riêng mình để cấp dưới có thể nhận ra bạn ngay lập tức.
Nói và thể hiện mình theo cách riêng, Kerry AnnOstrea, kỹ thuật viên của Niantic, đã so sánh phong cách này với mức độ vừa vặn của “quần áo bạn mặc”. Cô nói: “Khi đi mua sắm, bạn thấy một món đồ rất đẹp và rất thích nó, nhưng bạn phải mặc thử để xem nó có hợp với mình không. Phong cách không phải là thứ duy nhất, quan trọng nhất là phải phù hợp”.
Thấy rõ giá trị để gắn bó: Shandon Lee Fernandes, cựu cán bộ nghiên cứu cấp cao thuộc Tổng lãnh sự Hàn Quốc tại Mumbai nhận định bước đầu tiên để trở thành một nhà lãnh đạo giỏi là phải khám phá ra giá trị và quan điểm cá nhân. Bà nói: “Lãnh đạo cần hiểu mình muốn gì ở bản thân rồi mới mong người khác đi theo. Giải thích được hành động của chính mình và nguyên nhân cho những hành động đó sẽ giúp những người đi theo liên hệ được giữa giá trị với hướng hành động. Mối liên hệ nội tại này sẽ giúp gắn kết những yếu tố bên ngoài”. Ý tưởng này của Shandon nhất quán với những gì được Bernie Swain khám phá sau khi phỏng vấn hơn 100 cá nhân xuất sắc trong thời gian ông làm Chủ tịch tại Cục Diễn giả Washington: Các nhà lãnh đạo rất hiểu bản thân. Ông cho rằng những nhà lãnh đạo thành công luôn nghe theo tiếng nói nội tâm, giúp họ nắm được sức mạnh, giới hạn, thiên hướng và động lực của chính mình. Đó cũng là nguồn năng lượng và nhiệt huyết không ngừng truyền cho họ để biến những điều phi thường thành hiện thực.⁶
Kết quả nghiên cứu của chúng tôi hoàn toàn ủng hộ kết luận này, đồng thời cho thấy việc hiểu giá trị cá nhân sẽ giúp tạo nên sự khác biệt rõ rệt trong cách hành xử tại nơi làm việc.⁷ Trong hàng loạt các công trình nghiên cứu theo thời gian và trong nhiều tổ chức, chúng tôi đã hỏi cấp quản lý ở đây về việc họ hiểu giá trị cá nhân và giá trị của tổ chức đến mức nào, cũng như mức độ gắn bó với tổ chức. Kết quả được thể hiện trong mô hình ma trận 2 × 2 ở Hình 3.[1]. Nhóm 1 là những người không hiểu rõ lắm giá trị cá nhân hoặc của tổ chức, nhóm 2 là những người hiểu khá rõ về giá trị của tổ chức nhưng không rõ giá trị cá nhân, nhóm 3 là những người hiểu khá rõ về cả giá trị cá nhân và tổ chức, còn nhóm 4 là những người hiểu rõ giá trị cá nhân nhưng không hiểu rõ giá trị tổ chức. Điểm trung bình mức độ gắn bó với tổ chức được tính theo thang điểm từ 1 (thấp) đến 7 (cao). Bạn có nhận thấy xu hướng của câu trả lời không?

Những người hiểu rõ giá trị cá nhân (nhóm 3 và 4) gắn bó với tổ chức hơn những người nắm rõ được giá trị tổ chức nhưng chưa chịu lắng nghe tiếng nói nội tâm (nhóm 2) hoặc những người chưa hiểu được giá trị cá nhân cũng như giá trị tổ chức (nhóm 1). Một điều thú vị nữa là gần như không có sự khác biệt lớn giữa mức độ gắn bó của những người thuộc nhóm 3 và 4. Nói cách khác, giá trị cá nhân chính là động lực thúc đẩy sự gắn bó và là yếu tố giúp tăng động lực và năng suất. Kết quả về mức độ hài lòng với công việc, ý định nghỉ việc và tự hào về tổ chức cũng tương đồng với kết quả khảo sát về mức độ gắn bó.⁸
Những người tài năng, dù ở bất kỳ độ tuổi, xuất thân, ngành nghề hay lĩnh vực nào cũng đều mong muốn được cống hiến cho công việc mỗi ngày bởi giá trị của họ chỉ có ý nghĩa trong môi trường tổ chức. Những nhân viên tài giỏi nhất gắn bó với những công ty phù hợp với con người họ.⁹ Phó Chủ tịch của Aéropostale, Julie Sedlock, cũng có đồng quan điểm: “Tôi rất yêu công việc. Suốt 20 năm qua, ngày nào tôi cũng muốn đi làm”. Bà giải thích rằng khi có chung giá trị với công ty, bạn sẽ “muốn làm việc thật chăm chỉ và đạt được mục tiêu tổ chức đã đặt ra”.
Mỗi người sẽ cảm thấy gắn bó với tổ chức nếu giá trị cá nhân của họ liên quan mật thiết với giá trị chung của tổ chức. Những người vốn đã có giá trị cá nhân rõ ràng thường đưa ra lựa chọn dễ dàng hơn nhờ việc đánh giá xem những nguyên tắc của tổ chức có hợp với nguyên tắc của cá nhân không, từ đó họ nên tiếp tục gắn bó hay rời bỏ! Trong rất nhiều tổ chức, có một sự khác biệt rất lớn giữa những giá trị của tổ chức được coi trọng, và mức độ áp dụng những giá trị đó vào công việc hằng ngày của nhân viên.¹⁰
KHẲNG ĐỊNH GIÁ TRỊ CHUNG
Khả năng lãnh đạo không chỉ xoay quanh giá trị của bạn, mà còn liên quan đến giá trị của cấp dưới. Cũng như việc giá trị của bạn chi phối mức độ gắn bó của bạn với tổ chức, giá trị của cá nhân họ cũng chi phối mức độ gắn bó của họ. Họ sẽ gắn bó hơn với nơi họ tin rằng có thể thể hiện đúng quan điểm của mình. Hiểu rõ giá trị của bạn rất quan trọng, nhưng hiểu giá trị của người khác và bảo đảm giá trị của bạn nhất quán với giá trị của tất cả mọi người cũng quan trọng không kém.
Giá trị chung là nền tảng để xây dựng những mối quan hệ hữu ích và hiệu quả trong công việc. Các nhà lãnh đạo giỏi luôn tôn trọng sự khác biệt ở các cấp dưới, nhưng họ cũng luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của giá trị chung. Họ không cố ép buộc người khác phải tuân thủ mọi thứ. Điều đó rõ ràng không thực tế, nếu không muốn nói là bất khả thi, thậm chí còn phản tác dụng. Nhà lãnh đạo giỏi luôn cố gắng khai thác sự đồng thuận. Để bước được bước thứ nhất, rồi thứ hai, thứ ba, mọi người ít nhất phải có một cái nhìn chung. Nếu không có sự nhất quán về giá trị thì lãnh đạo và những người khác sẽ phải làm gì? Việc liên tục tồn tại bất đồng về giá trị cơ bản sẽ dẫn đến xung đột gay gắt, đưa ra nguyện vọng không phù hợp và năng lực kém cỏi. Nhà lãnh đạo giỏi bảo đảm rằng sau khi khẳng định giá trị chung, tất cả mọi người sẽ cùng thống nhất, khám phá, củng cố và chịu trách nhiệm với giá trị chung.
Hilary Hall chia sẻ với chúng tôi về câu chuyện lãnh đạo của cô, giúp mọi người khám phá giá trị riêng, xây dựng nền tảng giá trị chung để củng cố tinh thần đồng hữu và mục tiêu chung. Tại General Electric, cô thuộc đội kiểm toán nội bộ đa quốc gia, gồm một người Đức, hai người Mỹ, một người Belarus và một người Ấn Độ. Trước khi bắt đầu dự án, nhà quản lý sẽ yêu cầu họ làm một bài khảo sát gồm các nội dung như quê quán, món ăn ưa thích, sở thích… Cũng có những câu hỏi sâu hơn như loại công việc họ thích và không thích, vai trò họ thường nắm giữ trong tập thể và họ coi trọng điều gì ở lãnh đạo cũng như đồng đội. Sau đó, nhà quản lý tập trung mọi người lại và cùng thảo luận về câu trả lời. Khi ngẫm lại câu chuyện đó, Hilary nhận ra rằng quản lý của mình đã làm một việc mà những nhà lãnh đạo tài giỏi thường làm: khẳng định giá trị chung. Cô nói: “Quản lý của tôi đã thống nhất giá trị chung của cả cá nhân lẫn tập thể và cho mọi người thấy điều đó rất quan trọng với ông”.
Thành tích tập thể sẽ bị ảnh hưởng nếu các thành viên không chấp nhận giá trị chung. Họ có thể không đồng thuận với nhau, làm việc theo tiêu chuẩn cá nhân, dẫn đến động lực làm việc và mức độ cam kết với mục tiêu chung không được đồng đều. Nghiên cứu thực tế đã khẳng định điều này. Các tổ chức có văn hóa doanh nghiệp xây dựng trên nền tảng giá trị chung đạt thành tích cao hơn rất nhiều so với những doanh nghiệp khác. Khi doanh thu và tỷ lệ tạo việc làm tăng mạnh, lợi nhuận và giá cổ phiếu cũng cao hơn rất nhiều.¹¹
Trưởng bộ phận Chiến lược Toàn cầu của Starbucks, Matt Ryan, ủng hộ quan điểm này: “Chúng tôi đã liên hệ tỷ lệ mà một cửa hàng đối tác nghĩ rằng chúng tôi đáp ứng được giá trị của mình với năng suất của cửa hàng đó. Có thể thấy, khi đối tác tin tưởng chúng tôi đang đi theo những giá trị của mình thì doanh số của cửa hàng cũng gia tăng rõ rệt”. Kết quả cũng ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận của cửa hàng.¹² Điều này cũng đúng với các cơ quan nhà nước. Trong những cơ quan làm việc hiệu quả nhất, cả cán bộ và lãnh đạo đều hiểu rõ tầm quan trọng của giá trị và việc thực hiện những giá trị đó.¹³
Giá trị chung giúp tạo ra sự khác biệt tích cực về thái độ làm việc và sự gắn bó với công việc. Trong nghiên cứu với sự tham gia của hàng trăm tổ chức, chúng tôi đã chứng minh rằng giá trị chung giúp tăng cường động lực làm việc và hiệu quả cá nhân, củng cố niềm tự hào, sự trung thành với công ty (giảm tỷ lệ nghỉ việc), tinh thần làm việc nhóm và giảm căng thẳng trong công việc.¹⁴
Định kỳ đánh giá tổ chức để xác định mức độ tuân thủ giá trị chung của mọi người trong tổ chức là điều nên làm. Kết quả đạt được sẽ giúp tăng cường tinh thần gắn bó, khuyến khích tập thể và tổ chức tham gia thảo luận, đào sâu, nghiên cứu và cam kết với những giá trị nhất quán của tập thể (như tính đa dạng, khả năng tiếp cận, sự bền vững…). Quản lý khu vực khối Hàng không của AustinCommercial Richard Sasser, luôn đặt chiếc cốc uống cà phê màu trắng ghi 7 giá trị của mình trên bàn.¹⁵ Nếu có người hỏi về những giá trị đó, Richard luôn trả lời: “Nếu anh thực sự muốn biết, tôi sẵn sàng trả lời…”. Ông chia sẻ với chúng tôi: “Việc đó giúp tôi có cơ hội chia sẻ giá trị cá nhân của mình và khiến người đối diện cân nhắc về những giá trị quan trọng với họ. Trong những cuộc đối thoại này, họ thường đồng thuận về các giá trị chung và mục đích thực sự khi hợp tác với nhau”.
Khi hiểu được giá trị mà lãnh đạo theo đuổi, giá trị của chính mình và giá trị chung, các cấp dưới sẽ hiểu nguyện vọng của tập thể và biết họ có thể trông cậy vào nhau và vào nhà lãnh đạo. Lẽ dĩ nhiên họ sẽ làm việc hiệu quả hơn, sáng tạo hơn, vượt qua được thử thách lớn hơn, cũng như xử lý những vấn đề liên quan đến cân bằng xung đột giữa công việc với cuộc sống dễ dàng hơn.
Tạo cơ hội quan tâm: Dù lãnh đạo cần làm rõ nguyên tắc của mình, nhưng những giá trị mà họ ủng hộ cũng cần phù hợp với nguyện vọng của cấp dưới. Những vị lãnh đạo ủng hộ giá trị không phù hợp với tập thể sẽ không thể khuyến khích cấp dưới đồng lòng. Hai bên cần hiểu nguyện vọng của nhau. Lãnh đạo cần khiến mọi người đồng lòng với mục đích và nguyên tắc chung.
Sự hài hòa giữa giá trị của các cá nhân, nhóm và tổ chức tạo ra nguồn năng lượng rất lớn, giúp củng cố tinh thần gắn bó, nhiệt tình và động lực. Mọi người có lý do riêng để quan tâm đến công việc, nhờ thế đạt hiệu quả cao hơn và ít căng thẳng hơn trong công việc. Giá trị chung là chiếc la bàn giúp chúng ta hành động độc lập và hỗ trợ nhau. Kết quả khảo sát cho thấy nhiều người nghĩ rằng tổ chức và lãnh đạo nên dành thêm thời gian để trao đổi về giá trị chung.¹⁶
Nicole Matouk là người làm việc tại văn phòng hồ sơ sinh viên thuộc Đại học Luật Stanford. Phó khoa yêu cầu cô cung cấp thông tin về tình hình hiện tại, đồng thời tham gia tư vấn xem trường nên làm gì để giúp sinh viên cảm thấy thoải mái hơn. Nicole nhận thấy tất cả mọi người ở đây đều có cơ hội lên tiếng về những gì mình ủng hộ, bày tỏ ý kiến cá nhân mà không lo áp lực hay sợ bị trù dập. Điều cô nhớ nhất là dù vị Phó khoa đặt ra rất nhiều câu hỏi, nhưng bà “không gặp nhiều khó khăn và dễ dàng liên hệ nội dung thảo luận với mục tiêu của chúng tôi bởi chính những giá trị bà theo đuổi đã dẫn dắt bà đến với những câu hỏi đó”.
Trong quá trình trao đổi, tôi có thể thấy Phó khoa đã dẫn dắt tôi đi theo một hướng cụ thể, nhưng không phải kiểu “dắt mũi”. Điều này khiến tôi hiểu được nhiều điều hơn so với thông tin có được nhờ cuốn cẩm nang về trường. Những câu trả lời của tôi cứ thế tuôn ra một cách tự nhiên, nên tôi nghĩ rằng đó là những gì tôi tin chứ không chỉ là những gì tôi phải đồng ý. Cuộc trao đổi không chỉ giúp từng cá nhân đưa ra câu trả lời đúng với giá trị của bản thân và của trường, mà còn giúp chúng tôi khẳng định giá trị chung của cả văn phòng. Sau buổi họp, chúng tôi cảm thấy đoàn kết hơn nhờ hiểu rằng tất cả mọi người đều mong đạt được cùng một mục đích chứ không phải cạnh tranh giành thời gian và sự chú ý của nhau.
Trải nghiệm của Nicole đã khẳng định một điều rằng khi mỗi người nhận thấy giá trị của mình khớp với giá trị của tổ chức, họ có khả năng sẽ trung thành hơn. Chất lượng và độ chính xác của các cuộc đối thoại cùng tính trung thực của quy trình ra quyết định sẽ được cải thiện. Nghiên cứu của chúng tôi cùng những công trình nghiên cứu khác phát hiện sự hòa hợp giữa giá trị cá nhân và giá trị tổ chức đem lại rất nhiều lợi ích cho cả lãnh đạo và tổ chức.
Những cuộc đối thoại và thảo luận như trong ví dụ trên nhắc nhở chúng ta về lý do tại sao chúng ta lại quan tâm đến việc mình đang làm. Phương pháp trao đổi như vậy sẽ giúp tăng cường sự gắn bó trong tập thể, một yếu tố đặc biệt quan trọng. Sự hòa hợp giữa giá trị của lãnh đạo và cấp dưới sẽ giúp làm sáng tỏ nguyện vọng của mỗi bên. Sau đó, sự rõ ràng này lại giúp mỗi người đối mặt với khó khăn hiệu quả hơn, dễ dàng hiểu và thông cảm lựa chọn của những người khác hơn.
Đối thoại về giá trị đồng thời cũng giúp mọi người hiểu thêm ý nghĩa của công việc. Khi đối thoại với những người khác trong tập thể về giá trị của họ, hoặc tổ chức những cuộc đối thoại tương tự, bạn đang cùng họ tìm kiếm mối liên hệ qua lại giữa công việc của mỗi người, tạo ra sợi dây liên kết với công việc bền vững và sâu sắc hơn bất kỳ cuộc thảo luận nào về nhiệm vụ và quy định. Đồng thời, bạn cũng tạo ra cơ hội để họ kết nối với nhau sâu sắc hơn.
Tạo dựng, chứ không áp đặt sự đoàn kết: Khi nhà lãnh đạo kêu gọi sự đồng thuận với giá trị chung, cấp dưới thường sẽ có thái độ tích cực và năng suất hơn. Bạn không thể nào áp đặt sự đoàn kết, mà phải tạo dựng nó bằng cách kêu gọi mọi người, khiến họ cảm thấy bạn thực sự quan tâm đến quan điểm của họ, từ đó họ sẽ dần thoải mái trao đổi với bạn. Chỉ khi mọi người tin rằng bạn thực sự quan tâm và ủng hộ việc tìm kiếm tiếng nói chung, họ mới cởi mở chia sẻ ý tưởng và nguyện vọng. Do đó, không mấy ngạc nhiên khi những người cho biết lãnh đạo của họ tạo điều kiện đối thoại về giá trị làm việc hiệu quả hơn rất nhiều so với những người phải tự xác định ưu tiên và nguyên tắc, hoặc tự tìm hiểu về cách hành xử.
Quản lý Nhân sự của Procter & Gamble, Erika Long, bắt đầu làm việc với vị trí thực tập sinh và ngay lập tức ấn tượng về việc các nhà lãnh đạo thể hiện rõ những giá trị và nguyên tắc cốt lõi của công ty trong mọi quyết định họ đưa ra. Cô cho biết:
Lãnh đạo tại P&G không ngừng khẳng định giá trị của họ. Bất kỳ khi nào phải đối mặt với một quyết định khó khăn, họ sẽ vận dụng PVP [viết tắt của Purpose – Mục đích, Values – Giá trị và Principles – Nguyên tắc] để tìm hướng hành động. Khi làm việc với Giám đốc Bán hàng khu vực Hồng Kông và Đài Loan, tôi đã hỏi làm sao để có thể bảo đảm luôn đưa ra quyết định kinh doanh đúng đắn. Ông đáp lại rất đơn giản: “Tôi vận dụng PVP. Nếu bị rơi vào hoàn cảnh phải đi ngược với những nguyên tắc đó, tôi sẽ không làm nữa”.
Erika nói: “Bất cứ ai làm việc tại P&G đều tự hào nói vậy, và tất cả đều cảm thấy mình là một phần của điều gì đó rất đặc biệt. Giá trị cốt lõi của họ tương xứng với của tổ chức”. Những người vẫn còn chưa chắc chắn hay không hiểu cách làm việc thường cảm thấy lạc lối, không hứng thú và cuối cùng sẽ rời bỏ công ty. Nếu một cá nhân có giá trị không tương thích với tổ chức và phải chịu đựng hoặc chống đối, thì kết quả tất yếu là, cả cá nhân đó và năng suất của tổ chức đều bị tổn hại.
“Nguyên tắc cốt lõi là gì?” và “Chúng ta tin tưởng điều gì?” không phải là những câu hỏi đơn giản. Một công trình nghiên cứu cho biết chỉ riêng giá trị trung thực đã có 185 hành vi liên quan đến nó.¹⁷ Vì thế, nhà lãnh đạo cần tổ chức đối thoại về giá trị với cấp dưới. Phải có cả một quá trình để hiểu được giá trị chung, chứ không đơn thuần chỉ vài lời trong các buổi họp là xong.
Đó chính là trải nghiệm của Charles Law tại American Express khi được giao nhiệm vụ triển khai chiến dịch marketing với một đội gồm 6 đồng nghiệp có quốc tịch khác nhau và thuộc các bộ phận kinh doanh khác nhau. Ban đầu, dự án tiến triển rất chậm chạp do mâu thuẫn nội bộ khiến tinh thần tập thể giảm sút. Mỗi thành viên đều chỉ tập trung vào mục tiêu cá nhân mà không cân nhắc đến lợi ích của người khác. Mâu thuẫn giữa họ dẫn đến sự không tin tưởng lẫn nhau, và theo lời Charles, mọi người còn hoài nghi năng lực lãnh đạo của anh.
Charles nhận thấy cả đội cần phải đồng thuận về một số giá trị chung nhất định để có thể làm việc được với nhau. Anh cho rằng không nhất thiết phải gọi tên từng giá trị, mà quan trọng hơn, mọi người phải thống nhất về tầm quan trọng và ý nghĩa của nó. Một trong những biện pháp đầu tiên của anh là tổ chức cuộc họp để cùng thảo luận về những ưu tiên và giá trị quan trọng nhất. Anh ngồi cùng họ và lắng nghe từng người chia sẻ, sau đó tổng kết lại. Anh khuyến khích thảo luận công khai và cùng giải quyết từng khúc mắc.
Charles không hề muốn mọi người nghĩ rằng anh đang áp đặt giá trị của mình lên bất cứ ai, nên mỗi người đều có cơ hội chia sẻ giá trị của mình và nguyên nhân tại sao. Nhờ đó, họ có thể tìm ra được những giá trị quan trọng với tập thể. Charles giải thích:
Nhờ có giá trị chung dựa trên sự đồng thuận của mọi người, tất cả đều nỗ lực làm việc cùng nhau để đạt được thành công cho cả tập thể. Giá trị chung đã khiến thái độ và năng suất làm việc thay đổi rõ rệt. Biện pháp của tôi thúc đẩy đồng nghiệp làm việc chăm chỉ hơn, đề cao tinh thần tập thể và tôn trọng lẫn nhau, đồng thời hiểu năng lực của nhau hơn để đặt ra những mục tiêu phù hợp cho tương lai.
Charles hiểu rằng lãnh đạo không thể áp đặt giá trị của mình lên các thành viên khác trong tổ chức. Ngược lại, nhà lãnh đạo cần chủ động kêu gọi mọi người tham gia vào quá trình tạo ra giá trị chung. Tinh thần trách nhiệm tăng lên rất nhiều khi nhà lãnh đạo chủ động tiếp cận với nhiều người trong quá trình xây dựng giá trị chung. Giá trị chung là kết quả của sự lắng nghe, thấu hiểu, đồng thuận và hòa giải mâu thuẫn. Để người khác hiểu và chấp nhận, họ cần được tham gia vào toàn bộ quá trình. Do đó, tinh thần đoàn kết cần được xây dựng chứ không thể ép buộc.
Giá trị chung không đơn thuần chỉ là khẩu hiệu, mà là những quan điểm được chấp nhận và ủng hộ. Cấp dưới cần hiểu rõ giá trị và cách thực hiện những giá trị đó. Họ cần hiểu giá trị ảnh hưởng thế nào đến công việc cũng như đóng góp gì cho thành công của tổ chức. Marwa Ahmed, Giám đốc Chương trình của PG&E, đã chỉ cho chúng tôi phương pháp trao đổi giá trị với nhân viên của ông:
Tôi hỏi mỗi người giá trị của họ là gì và họ nghĩ gì về giá trị của công ty. Từ đó, chúng tôi cùng nghĩ ra giá trị chung của cả tập thể. Trong cuộc họp tuần, tôi kể một số câu chuyện áp dụng những giá trị của mình trong cả công việc lẫn đời sống. Sau vài tuần, các thành viên khác cũng bắt đầu chia sẻ câu chuyện của họ, dần dần, giá trị cá nhân của mỗi người bắt đầu trở nên dung hòa với giá trị tổ chức.
Tiếng nói chung là kết quả của khám phá và đối thoại. Lãnh đạo cần tạo cơ hội cho mỗi người tham gia thảo luận ý nghĩa và ảnh hưởng của giá trị đối với quan điểm và hành vi mỗi người.
Làm rõ giá trị
Bước đầu tiên trong cuộc hành trình trở thành một tấm gương lãnh đạo là làm rõ giá trị của bản thân – khám phá những quan điểm cơ bản dẫn đường cho quyết định và hành động của bạn trên chặng đường đến thành công. Cuộc hành trình đó cần khả năng khám phá bản thân để tìm ra tiếng nói của riêng mình. Quan trọng là bạn phải tự mình bước đi trên con đường đó bởi đây là cách duy nhất để tìm được cái tôi. Hơn nữa, giá trị cá nhân chính là yếu tố thúc đẩy sự gắn bó giữa bạn và mục đích của tổ chức. Bạn không thể “nói đi đôi với làm” nếu không biết tin điều gì, hay không tin những điều mình đã nói.
Dù mỗi lãnh đạo đều cần làm rõ giá trị cá nhân, nhưng như thế thôi chưa đủ, vì lãnh đạo không chỉ nói cho riêng mình, mà tiếng nói của họ còn đại diện cho cả tập thể. Mọi người cần đồng thuận và chấp nhận giá trị chung, bởi nhờ đó mà chúng ta có lý do để quan tâm đến việc mình làm, cải thiện thái độ và năng suất làm việc. Hiểu giá trị chung là cả một quá trình chứ không chỉ dựa trên một vài lời nói đơn thuần; đoàn kết cũng nhờ đối thoại và thảo luận, hiểu rồi gắn bó mà có. Lãnh đạo cần bảo đảm chính mình và các cá nhân trong tổ chức cùng chịu trách nhiệm với những giá trị chung.
Định hướng bắt đầu từ làm rõ giá trị đến tìm kiếm tiếng nói và khẳng định giá trị chung. Điều đó có nghĩa bạn cần:
Xác định những giá trị giúp định hướng lựa chọn và quyết định của bạn.Tìm cách chia sẻ những gì quan trọng với bạn theo phương pháp riêng.Giúp người khác hiểu rõ nguyên nhân của mỗi việc họ làm và điều họ quan tâm.Tạo cơ hội cho mọi người chia sẻ với những người khác trong tập thể về giá trị của họ.Đồng thuận về các giá trị, nguyên tắc, tiêu chuẩn.Bảo đảm tất cả đều tuân thủ theo những giá trị và tiêu chuẩn đã thống nhất.