Những Thách Thức Của Nhà Lãnh Đạo

Lượt đọc: 296 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 11
Ghi Nhận Đóng Góp

❊ ❊ ❊

ANITA LIM, TRƯỞNG PHÒNG Nhân sự và Vận hành của Công ty Wavefront, chia sẻ rằng chính cô đã được trải nghiệm sự cải thiện về năng suất làm việc và mức độ hài lòng với công việc nhờ những tác động mà người lãnh đạo tích cực mang lại. Bản thân cô cũng từng “mắt thấy tai nghe” môi trường làm việc trở nên rệu rã và chán chường ra sao khi được điều hành bởi cấp quản lý không thực sự hỗ trợ nhân viên. Những trải nghiệm đa chiều này giúp cô nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của việc ghi nhận và thể hiện sự tri ân đối với nhân viên để từ đó, mọi người có thể đồng thuận đưa công ty tiến lên tầm cao mới.

Anita kể lại quãng thời gian cô làm việc tại một cửa hàng thời trang cao cấp, nơi người quản lý cửa hàng “điều hành bằng cách gieo rắc nỗi sợ hãi lên toàn bộ nhân viên dưới quyền và đe dọa đuổi việc nếu chúng tôi không đạt được chỉ tiêu đề ra.”

Tâm trạng của người quản lý thay đổi theo ngày và xấu đi nếu ngày hôm trước chúng tôi có kết quả dưới mức mong đợi. Cô ta muốn chúng tôi hằng sáng khi đến cửa hàng và buổi chiều trước khi ra về đều phải ghé qua phòng làm việc của cô ta để kiểm soát số giờ chúng tôi làm việc trong ngày.

Cô ta muốn chúng tôi ngay lập tức phải có câu trả lời cho các câu hỏi cụ thể mà cô ta đưa ra, ví dụ như “Doanh số mặt hàng X tuần trước là bao nhiêu?”, nhưng không được mở báo cáo tra cứu. Khi tình hình kinh doanh khó khăn, cô ta thể hiện ra mặt sự thất vọng đối với chúng tôi, và nói với chúng tôi rằng chúng tôi cần phải làm tròn vai trò được giao. Thế nhưng, khi đạt được kết quả đề ra, chúng tôi chẳng nhận được gì ngoài một nụ cười xã giao và lời dặn dò rằng chúng tôi phải đảm bảo đạt được kết quả tương tự vào ngày hôm sau.

Một tháng nọ, Anita đạt được tốc độ tăng trưởng doanh thu lên đến 2 con số, một thành tích hiếm có đối với cửa hàng. Anita đã kể với chúng tôi rằng: “Thành tích tôi đạt được không hề nhận được ghi nhận trước tập thể. Người quản lý cũng chẳng hề trực tiếp chúc mừng tôi, mà thay vào đó chỉ gửi một lá thư cảm ơn hời hợt.” Lần sau đó, khi Anita trao đổi với người quản lý, thành tích của cô cũng không được đề cập đến trong cuộc hội thoại. Cô cho hay: “Cách xử sự như vậy một phần phủ nhận thành tích tôi đạt được, và tôi không cảm thấy bản thân được khích lệ để có thể tiếp tục cố gắng đạt được kết quả cao hơn. Cung cách quản lý này làm nhụt chí toàn bộ nhân viên, vì vậy số người nghỉ việc tăng vọt.” Cuối cùng, Anita chuyển sang làm việc ở một công ty khác khi không thể chịu đựng được cách đối xử bốc đồng và xa cách của người quản lý thêm nữa.

Anita có được trải nghiệm đối nghịch với quãng thời gian trước đó, khi cô đảm đương vị trí quản lý cửa hàng của một chuỗi cửa hàng cà phê nổi tiếng toàn quốc.

Người quản lý khu vực khác biệt hoàn toàn so với người quản lý cũ của tôi. Chị nhiệt tình, luôn chào đón và động viên mọi người. Chị luôn tin tưởng chúng tôi có đủ khả năng làm những việc lớn, vì vậy, luôn kỳ vọng chúng tôi sẽ làm tốt nhất có thể. Chị luôn dành thời gian ngồi lại với chúng tôi để giảng giải về cơ hội và điểm yếu trong kinh doanh để chúng tôi có thể giải quyết các vấn đề còn tồn đọng tốt hơn. Chị đặt mình vào vị trí của chúng tôi và hiểu những thử thách mà chúng tôi phải đối mặt hằng ngày.

Không chỉ trích tập thể nhân viên khi không đạt được kết quả đúng tầm, thay vào đó, người quản lý khu vực áp dụng phương pháp chị từng làm trước đây để giúp mọi người vượt qua khó khăn. Chị “xắn tay giải quyết vấn đề”, định kỳ đến thăm toàn bộ nhân viên quản lý ở từng cửa hàng và dành cả ngày làm việc cùng nhân viên để tháo gỡ những vấn đề còn vướng mắc. Cửa hàng nào có kết quả kinh doanh theo tuần tốt, chị đều có mặt để chúc mừng tập thể nhân viên. Nếu không thể đến trực tiếp cửa hàng, chị sẽ gọi điện để bày tỏ sự tự hào trước thành tích họ đạt được.

Anita kể thêm: “Tại cuộc họp cấp quản lý hằng quý, chị sẽ trao phần thưởng cho những nhân viên quản lý cửa hàng đã nỗ lực và đạt thành tích xuất sắc.”

Phần thưởng được trao không chỉ dựa trên chỉ tiêu doanh số. Thay vào đó, chị còn nghĩ ra các phần quà cho những nhân viên thể hiện sự chủ động sáng tạo. Ví dụ, luôn có các phần quà dành cho người có thành tích cải thiện nhất, người hỗ trợ cấp dưới tốt nhất và cả một phần quà dành cho người dũng cảm nhất. Khi trao quà, chị luôn kèm theo một vài lời chân thành dành cho người nhận, đồng thời không quên điểm lại những thành tích người đó đạt được trong quá trình làm việc tại công ty. Khi chứng kiến điều này, tôi nhận ra chị thực sự quan tâm đến toàn bộ nhân viên. Tôi không hề cảm thấy ghen tị khi người khác nhận được quà còn mình thì không, mà ngược lại, tôi thấy thực sự rất vui khi được là một phần trong tập thể vững mạnh.

Nhờ tinh thần tập thể mà người quản lý khu vực dày công xây dựng, Anita cũng như những nhân viên quản lý cửa hàng khác luôn cảm thấy có động lực phấn đấu. Anita đúc rút từ trải nghiệm của mình rằng: “Khi có được một người lãnh đạo luôn tìm cách gắn kết bản thân với toàn bộ tập thể nhân viên và tạo nên bầu không khí tích cực lẫn khích lệ, tôi nhận ra một tập thể có khả năng đạt được nhiều kết quả ngày càng tốt đẹp hơn”.

Giống như người quản lý khu vực mà Anita nhắc đến, những nhà lãnh đạo giỏi thấu hiểu tầm quan trọng của việc tìm ra sợi dây kết nối với mọi người xung quanh, không khinh thị, và luôn trân trọng cá nhân mỗi nhân viên cũng như công việc họ đang làm. Tất cả những người lãnh đạo như vậy đều cố gắng ghi nhận đóng góp của nhân viên. Họ làm điều đó bởi nhân viên cần sự động viên để có thể phát huy tối đa năng lực và bền bỉ kiên trì khi phải làm việc kéo dài, đối mặt với công việc khó khăn và nhiệm vụ đầy thử thách. Để chinh phục bất kỳ hành trình gian nan nào, mỗi nhân viên luôn cần một nguồn năng lượng cùng quyết tâm dồi dào, đồng thời cần được tiếp thêm năng lượng tinh thần để vững bước.

Để ghi nhận đóng góp của nhân viên, bạn cần nhớ 2 bài học then chốt:

Đặt ra kỳ vọng cao nhất tương ứng với khả năngCá biệt hóa hình thức tri ânKhi áp dụng các bài học này vào thực tiễn, bạn sẽ động viên được nhân viên và tạo cho họ động lực phát triển. Bạn sẽ khích lệ họ nỗ lực đạt đến kết quả cao hơn và giúp họ tin tưởng vào tầm nhìn cũng như giá trị của tổ chức. Đồng thời, bạn cũng giúp nhân viên có được sự tự tin và quyết tâm để làm những việc họ chưa từng thử sức trước đây.

ĐẶT RA KỲ VỌNG CAO NHẤT

Học cách tin tưởng vào năng lực của người khác là yếu tố then chốt để đạt được những kết quả ngoài mong đợi. Những nhà lãnh đạo giỏi luôn khích lệ nhân viên đạt kết quả tốt bởi họ có niềm tin sắt đá rằng cấp dưới của mình có đủ năng lực để vượt qua, dù là thử thách khó khăn nhất. Bởi việc đặt ra kỳ vọng mang tính tích cực không chỉ giúp cấp dưới có được động lực làm việc, mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến cách bạn hành xử với nhân viên, dù bạn không nhận ra điều này. Hành động của bạn chính là thông điệp truyền tải tới nhân viên, rằng: “Tôi tin cô có thể làm được”, hoặc ngược lại, rằng: “Cô chắc chắn không thể làm nổi việc này.” Bạn không thể giúp người khác đạt được tiềm năng tối đa nếu không thực tâm cũng như thể hiện thông qua phát ngôn rằng bạn tin tưởng và khả năng của nhân viên.

Các nhà tâm lý học xã hội ví điều này với “Hiệu ứng Pygmalion”, đặt theo tên câu chuyện thần thoại Hy Lạp về Pygmalion, một người thợ điêu khắc phải lòng bức tượng người phụ nữ xinh đẹp do chính mình tạo ra, đến mức cầu xin với nữ thần Aphrodite ban cho bức tượng một linh hồn. Nữ thần Aphrodite đã lắng nghe lời thỉnh cầu của người thợ điêu khắc nọ. Tương tự, việc người lãnh đạo nhào nặn và phát triển nhân viên cũng giống như vai trò của Pygmalion trong câu chuyện thần thoại. Khi bạn đề nghị mọi người mô tả nhà lãnh đạo giỏi nhất họ từng làm việc cùng, hẳn người đó sẽ chia sẻ về người đã giúp phát huy tối đa năng lực bản thân. Nghiên cứu khoa học về nguyên lý lời tiên tri tự ứng nghiệm đưa ra bằng chứng có tính thuyết phục rằng con người sẽ hành động theo hướng mà người khác kỳ vọng ở anh ta.¹ Khi bạn nghĩ rằng nhân viên sẽ thất bại, rất nhiều khả năng điều đó sẽ thành hiện thực. Điều này giống với chia sẻ về Trải nghiệm lãnh đạo tâm đắc nhất của Sumaya Shakir, Giám đốc Chiến lược Công nghệ Thông tin của Amtrak: “Tôi tin tưởng năng lực của toàn thể thành viên trong đội. Tôi biết chắc chắn họ có khả năng mang lại kết quả tốt, và tôi truyền tải rõ kỳ vọng đó của tôi đến toàn thể mọi người. Niềm tin vào nhân viên của tôi giúp bản thân họ có được tự tin rằng mình hoàn toàn có thể đạt được những điều phi thường.”

Nói một cách hoa mỹ thì những nhà lãnh đạo giỏi có khả năng thổi bùng ngọn lửa đam mê trong mỗi nhân viên. Họ có khả năng giúp cấp dưới làm hết khả năng và khai phá năng lực tiềm ẩn trong mỗi người. Họ là những người có thể giúp cải thiện vượt bậc kết quả làm việc của người khác nhờ biết quan tâm đến nhân viên của mình và luôn có niềm tin vào khả năng của cấp dưới. Nhờ niềm tin đó, họ ươm mầm, ủng hộ và khuyến khích nhân viên. Thông qua một loạt nghiên cứu, các nhà tâm lý học cho thấy, nếu cuộc đối thoại bắt đầu với câu nói: “Tôi muốn đưa ra nhận xét này bởi tôi đặt kỳ vọng rất cao vào bạn, và tôi biết chắc bạn có thể hoàn thành,” những nhận xét được đưa ra sau đó có hiệu quả hơn 40% trong việc giúp thay đổi hành vi theo hướng mong muốn.²

Mức độ đam mê với công việc, độ gắn kết, tinh thần làm việc tập thể và năng suất lao động của cấp dưới theo ghi nhận tỷ lệ thuận rõ nét với việc người lãnh đạo chú tâm truyền đạt thông điệp về sự tin tưởng của mình đối với năng lực của cấp dưới. Cho đi để nhận lại chính là những gì Hình 11.[1] muốn truyền tải bởi mức độ tin tưởng của cấp dưới đối với người lãnh đạo của mình có liên hệ trực tiếp đến mức độ chia sẻ thường xuyên của vị sếp đó về sự tin tưởng của anh ta đối với khả năng của nhân viên.

17

Thể hiện niềm tin với người khác: Kỳ vọng tích cực mà nhà lãnh đạo dành cho cấp dưới không phải là chuyện viển vông.³ Kỳ vọng đó không đơn thuần là việc vẽ ra một viễn cảnh tươi sáng hay giúp người khác phấn chấn về tinh thần. Với tư cách một người lãnh đạo, kỳ vọng bạn truyền tải sẽ là nền móng để nhân viên phát triển. Chính kỳ vọng đó cũng ảnh hưởng đến cách bạn đối xử với nhân viên và cách các nhân viên thực thi nhiệm vụ. Bạn không thể biến đá thành tiền, nhưng hoàn toàn có thể hiện thực hóa năng lực tiềm ẩn của cấp dưới.

Khi Barbara Wang gia nhập một trong những tổ chức lớn nhất và phát triển nhanh nhất về phương tiện xã hội ở Trung Quốc, chính niềm tin và hành động mà nhà lãnh đạo dành cho cô đã giúp cô có được sự tự tin vào bản thân. Chỉ sau vài tháng làm việc, quản lý của Barbara đã giao cho cô nhiệm vụ lên kế hoạch kinh doanh cho tổ chức. Cô kể với chúng tôi: “Điều đó khiến tôi hoảng sợ bởi xuất phát điểm của tôi trong lĩnh vực này khá thấp, vì chuyên môn của tôi là phân tích lập trình trong lĩnh vực công nghệ thông tin”. Khi cô trao đổi với người quản lý về cảm giác của mình đối với nhiệm vụ được giao, ông nói rằng mình đã quan sát cách cô làm việc trong những tháng vừa qua và rất tin tưởng vào khả năng của cô. “Sự tin tưởng của người quản lý chính là vũ khí giúp tôi vững tin rằng tôi có thể tự mình đảm trách dự án, qua đó lạc quan hơn để tiến về phía trước. Bằng cách luôn đặt kỳ vọng cao nhất đối với tôi và thể hiện sự tin tưởng, ông ấy đã giúp tôi hoàn thiện bản thân.”

Vị quản lý đó cư xử với Barbara như thể cô chắc chắn sẽ thành công. Ví dụ, mỗi khi Barbara gặp vấn đề, ông luôn hỗ trợ và trấn an cô, giải đáp mọi thắc mắc và giúp cô tìm ra đường hướng giải quyết vấn đề. “Việc làm này của ông ấy khiến tôi cảm thấy được tôn trọng, tiếp thêm động lực để tôi làm tốt hơn thay vì trách móc và đổ lỗi mỗi khi chất lượng công việc không như ý.”

Đặt niềm tin vào người khác là một mãnh lực giúp nâng cao hiệu quả công việc. Nếu bạn muốn cấp dưới có được tâm lý tự tin chiến thắng, bạn cần học hỏi vị quản lý của Barbara: thể hiện cho cấp dưới thấy bạn tin tưởng họ sẽ chiến thắng. Khi tạo dựng được niềm tin như vậy, cách ứng xử của bạn – không chỉ thông qua lời nói mà còn cả ở tông giọng, dáng điệu, cử chỉ và biểu cảm trên khuôn mặt – sẽ truyền đạt chính thông điệp đó đến nhân viên. Đưa ra những lời động viên tích cực, chia sẻ thông tin, lắng nghe ý kiến từ nhân viên, bổ sung đầy đủ nguồn lực để giúp nhân viên hoàn thành công việc, và trao cho họ những công việc với mức độ thử thách tăng cấp, đồng thời hỗ trợ họ từ phía sau.

Ravi Gandhi, Giám đốc Tài chính của Công ty United Auto Credit Corporation, chia sẻ: “Tôi thường dùng 3 đồng xu để tập cho mình thói quen động viên nhân viên”.⁴ Mỗi ngày đến công ty, ông sẽ để 3 đồng xu bên trái máy vi tính trên bàn làm việc của mình, và trong giờ làm việc, ông sẽ tìm cơ hội để ghi nhận, gửi lời cảm ơn và động viên thành tích tốt của mọi người xung quanh. Cứ mỗi lần động viên một người, ông sẽ lấy một đồng xu từ bên trái và để sang bên phải. Nếu không ngồi ở bàn làm việc, ông sẽ bỏ 3 đồng xu vào túi quần trái và chuyển chúng sang túi quần phải sau mỗi lần ông động viên một người trong ngày hôm đó. Như Ravi giải thích: “Thói quen nhỏ này chính là một lời nhắc nhở bản thân rằng chúng ta đang sống trong một thế giới thiếu đi những lời động viên. Tôi chỉ đang cố góp một phần nhỏ để hàn gắn điều đó – ít nhất đối với nhân viên của mình”. Nếu đến cuối ngày, Ravi vẫn còn 3 đồng xu trong túi trái, ông cũng sẽ gọi cho con và bạn bè trên đường về nhà và chuyện trò để động viên họ.

Hãy thử đặt mình vào tình huống này: Nếu biết ai đó chuẩn bị xuất hiện để kiểm tra tình hình công việc, bạn sẽ phản ứng như thế nào? Thông thường, mọi người nghĩ rằng khi nhân viên biết sếp sắp xuất hiện, họ sẽ cố gắng làm việc hết sức. Không hẳn như vậy. Nhân viên có thể thay đổi hành vi và thái độ làm việc ngay lúc đó, nhưng không đồng nghĩa với việc họ sẽ làm việc tốt nhất có thể. Ngược lại, đó thường là lúc họ làm việc kém hiệu quả nhất bởi cảm thấy lo lắng và căng thẳng. Hơn nữa, khi biết sắp có người đến “bắt lỗi” mình, thay vì để lộ, bạn sẽ càng cố giấu giếm. Nhân viên phải làm việc dưới quyền những quản lý kiểm soát chặt chẽ thường có xu hướng giữ kín thông tin, giấu giếm sự thật và báo cáo sai về tình hình hiện tại. Có thể bạn không ngờ đến, nhưng như chúng tôi đã đề cập trong Chương 8, đôi khi việc tổ chức nhận được báo cáo về nhiều lỗi đơn giản là vì nhân viên cảm thấy thoải mái khi chia sẻ các vấn đề và khó khăn nhằm có được trợ giúp cần thiết để giải quyết chúng và tiếp tục công việc.

Có thể coi đây là một vòng tuần hoàn: Bạn tin tưởng vào năng lực của cấp dưới; kỳ vọng tốt đẹp của bạn với họ khiến họ làm việc tích cực hơn; những lời khuyến khích động viên của bạn giúp mang lại kết quả tốt hơn, và từ đó củng cố niềm tin trong bạn rằng nhân viên có thể đảm đương công việc. Vòng tuần hoàn tương tự cũng diễn ra ở mỗi nhân viên bởi khi họ nhận ra khả năng của mình, trong họ cũng sẽ tự nảy sinh những kỳ vọng tương tự đối với bản thân.

Minh bạch về mục tiêu và quy định: Kỳ vọng tích cực là nhân tố cần thiết để đảm bảo hiệu quả cao trong công việc. Tuy nhiên, mức năng suất công việc đó sẽ không lâu bền nếu nhân viên không được phổ biến rõ ràng về các quy định chung và kết quả kỳ vọng.⁵ Khi còn nhỏ, hẳn là bạn từng đọc cuốn truyện Alice ở xứ sở thần tiên của nhà văn Lewis Carroll. Nếu vậy, bạn hẳn còn nhớ trận đấu bóng crô-kê trong truyện, khi những con hồng hạc biến thành búa đánh bóng, toán binh quân cờ vào vai các khung thành và những chú nhím biến thành những quả bóng. Các nhân vật trong đó di chuyển liên tục và luật chơi cứ thế thay đổi tùy theo tình hình, do vậy không có cách nào tìm ra cách chơi và chiến thuật để giành chiến thắng. Không cần phải rơi xuống hang thỏ, chắc bạn cũng có thể phần nào cảm nhận được Alice bối rối thế nào trong hoàn cảnh đó.

Adam Harmon, bác sĩ chuyên khoa tim mạch, là người luôn truyền đạt niềm tin của mình về năng lực của nhân viên nhờ việc giải thích rõ mục đích và kỳ vọng của bản thân.⁶ Ông dành thời gian trò chuyện để thấu hiểu bệnh nhân và gia đình người bệnh, cũng như giải thích các tình huống có thể gặp phải đối với một ca phẫu thuật phức tạp. Ông cũng áp dụng cách làm tương tự với đội ngũ nhân viên trong bệnh viện. Ông kỳ vọng họ sẽ nỗ lực hết sức và truyền tải kỳ vọng đó theo cách riêng, giống như một nhân viên mô tả: “Chính thói quen ngợi khen nhân viên xuất sắc của ông đã tạo nên một môi trường làm việc nơi mọi người đều nỗ lực hoàn thiện mình, với mong muốn trở thành người tiếp theo được ông khen ngợi.”

Đối với bất kỳ nhân viên nào có kết quả công việc không đáp ứng yêu cầu, Adam chỉ rõ họ cần cải thiện những gì. Không dừng lại ở đó, ông còn thể hiện sự quan tâm của mình, như bằng cách nói với nhân viên rằng: “Tôi biết anhchị có thể làm được vì trước đây anhchị cũng từng làm được rồi mà!” Ông giúp nhân viên vững tâm rằng kết quả công việc mà họ mang lại có mối liên hệ mật thiết với kết quả điều trị của bệnh nhân, nhờ đó mỗi nhân viên đều có được sự gắn kết về mặt tình cảm với công việc của mình. Ông luôn hướng mọi người tập trung vào mục tiêu cao cả rằng; “Chúng ta càng làm tốt thì bệnh nhân càng nhanh khỏi bệnh”, như ông từng chia sẻ. “Ông chỉ cho chúng tôi cách hoàn thiện bản thân mình, và tất cả đều thích làm việc dưới sự lãnh đạo của ông”, một nhân viên chia sẻ.

Tin tưởng vào thành công của nhân viên chỉ là một phần của đáp án. Nếu bạn muốn nhân viên tận tâm, dành toàn bộ trái tim và khối óc cho công việc, bạn phải đảm bảo được rằng nhân viên luôn hiểu rõ họ cần làm gì. Bạn cần nói rõ kỳ vọng của bản thân. Các mục tiêu và giá trị sẽ giúp nhân viên có được bộ tiêu chí để tận tâm tận lực với công việc.

Mục tiêu thường mang tính ngắn hạn, trong khi các giá trị (hoặc nguyên tắc) thường tồn tại lâu dài. Các giá trị và nguyên tắc đóng vai trò nền tảng để xây dựng nên mục tiêu. Đó chính là bộ tiêu chí đánh giá thành công, hoài bão lớn nhất của bạn, đồng thời là khuôn khổ để bạn thiết lập các mục tiêu và thước đo liên quan. Mục tiêu chính là nguồn nhiên liệu tiếp sức cho bạn, còn các giá trị đề ra sẽ giúp bạn vững tâm trong quá trình thực hiện.

Trạng thái lý tưởng – khi nói về công việc, trong thể thao, cũng như trong đời sống nói chung – thường được diễn tả bằng từ “dòng chảy”. “Dòng chảy”, như từng đề cập trong Chương 10, có được khi bạn hoàn toàn tận hưởng công việc. Để có được cảm giác đó, bạn cần có cho mình mục tiêu rõ ràng. Mục tiêu sẽ giúp bạn tập trung và tránh được những nhân tố sao nhãng. Nó mang lại ý nghĩa cho các hành động của bạn, đồng thời khiến những việc bạn làm trở nên có mục đích. Hành động không mục đích, ít nhất là khi đặt trong môi trường công sở, chỉ khiến người thực hiện lãng phí thời gian quý báu và công sức của họ mà thôi.

Vậy mối quan hệ giữa mục tiêu và sự ghi nhận là gì? Các yếu tố này có liên quan gì đến khả năng khơi gợi cái tâm? Chính mục tiêu sẽ tạo ra hoàn cảnh phù hợp để công sức được ghi nhận. Mục tiêu tạo động lực để nhân viên cố gắng hướng tới một cột mốc – như chạm đích đầu tiên, phá kỷ lục, thiết lập tiêu chuẩn mới. Khẳng định giá trị của mỗi nhân viên trong tập thể là việc rất quan trọng, tuy nhiên, sự tri ân sẽ có ý nghĩa hơn khi bạn đưa ra phần thưởng sau khi nhân viên đạt được những hành vi hoặc thành tích đang hướng tới.

Mục tiêu sẽ giúp nhân viên chú tâm vào những giá trị và tiêu chuẩn chung, đồng thời giúp mọi người không quên tầm nhìn của tổ chức. Chính mục tiêu đặt ra sẽ giúp mọi người làm việc theo đúng tiến độ, cho phép nhân viên lựa chọn phương thức hành động, cho họ biết công việc có đang tiến triển không, cũng như cho họ thấy khi nào cần điều chỉnh công việc cho phù hợp. Nó tạo động lực để nhân viên đặt điện thoại ở chế độ không làm phiền, sắp xếp thời gian hợp lý và tập trung vào những việc quan trọng nhất.

Việc đặt ra mục tiêu cũng góp phần xác nhận giá trị của nhân viên. Trên thực tế, mục tiêu là một nhân tố ảnh hưởng đến cách nhân viên nghĩ về bản thân, dù bạn có nhận ra điều này hay không. Giáo sư Mihaly Csikszentmihalyi thuộc Đại học Claremont cho rằng: “Chính những mục tiêu mà chúng ta theo đuổi sẽ định hình và quyết định chúng ta trở thành người như thế nào… Nếu không có những mục tiêu thống nhất, rất khó để phát triển một bản thể nhất quán.”⁷

Nhận xét hai chiều: Nhân viên cần được biết liệu họ có đang tiến bộ và tiến gần đến mục tiêu hay chỉ giậm chân tại chỗ. Động lực để thực thi công việc của nhân viên sẽ tăng lên khi và chỉ khi mục tiêu được giao có tính thử thách và nhân viên được góp ý trong quá trình thực hiện.⁸ Đề ra mục tiêu nhưng không đưa ra góp ý hoặc ngược lại, góp ý nhận xét nhưng không có mục tiêu, đều không có tác dụng khích lệ nhân viên nỗ lực phấn đấu thực thi nhiệm vụ. Một nghiên cứu toàn cầu đối với hơn 1.000 tổ chức tại 150 quốc gia đã cho thấy hơn một phần ba trong tổng số nhân viên phải đợi từ ba tháng trở lên để được quản lý cấp trên góp ý; trong khi gần hai phần ba nhân viên mong muốn nhận được nhiều nhận xét góp ý hơn từ đồng nghiệp.⁹

Khi còn giữ chức quản lý cấp cao tại Công ty Xây dựng W. L. Butler, Eddie Tai phụ trách công tác tuyển dụng, đào tạo và phát triển nhân lực. Eddie đúc rút được rằng “đưa ra nhận xét thường xuyên giúp nhân viên tự điều chỉnh và thấu hiểu vai trò của bản thân trong tổ chức. Đưa ra mục tiêu mà không tiến hành nhận xét góp ý về kết quả đạt được trong quá trình hướng đến mục tiêu thì quả thật thiếu sót.” Liệu nhân viên của Eddie nghĩ gì về vấn đề này? Một nhân viên chia sẻ với chúng tôi: “Góp ý tôi nhận được là tài sản quan trọng nhất trong quá trình phát triển bởi nếu không biết mình đang ở đâu, tôi không thể vạch ra kế hoạch trong tương lai.” Theo lời cô: “Tôi thích nhận được góp ý khi bản thân mắc lỗi bởi khi đó, tôi biết mình cần cải thiện điều gì vào lần tới. Rất khó để học hỏi nếu không tự mắc sai lầm, hay bỏ qua những khuyết điểm mà bản thân mắc phải nếu không có những đồng nghiệp tận tâm chỉ ra cho bạn.”

Nhận xét góp ý giữ vai trò trung tâm trong mọi quá trình học hỏi, có khả năng làm gia tăng hoặc hạn chế sự tự tin của mọi người. Trong một nghiên cứu của mình, các nhà nghiên cứu nói với những người tham gia rằng kết quả của họ sẽ được so sánh với hàng trăm người khác khi họ thực thi cùng một nhiệm vụ. Sau đó, những người này nhận được những lời khen ngợi, phê bình, hoặc không được nhận xét về kết quả đạt được. Những người đạt kết quả cao nhưng không nhận được bất kỳ lời ngợi khen nào sẽ mất đi phần nhiều sự tự tin, tương tự như trường hợp những người bị chỉ trích. Duy chỉ có những người nhận được nhận xét tích cực có thể cải thiện kết quả làm việc của mình.¹⁰ Từ chối đưa ra nhận xét về kết quả làm việc của nhân viên sẽ không mang lại bất kỳ lợi ích gì, cho cả nhân viên, người lãnh đạo hay bản thân tổ chức. Nhân viên luôn khao khát nhận được nhận xét góp ý, muốn biết mình đang làm tốt đến đâu. Không gửi lời góp ý đến nhân viên cũng có tác dụng tiêu cực không khác gì việc chỉ trích họ. Trên thực tế, nhân viên đôi khi còn muốn được góp ý thay vì im lặng. Như một nhân viên của Eddie Tai chia sẻ: “Kỹ năng của mỗi người sẽ được mài giũa khi họ nhận được những lời góp ý. Tôi tin rằng chúng ta nên được nhận xét về năng lực và chất lượng công việc hiện tại càng nhiều càng tốt. Điều này giúp tôi biết được mình cần phải hoàn thiện vấn đề gì.”

Bạn sẽ không thể học hỏi điều gì nếu không nhận được nhận xét góp ý từ những người xung quanh. Nói cách khác, đây là cách duy nhất để bạn có thể biết liệu mình có đang tiến bộ và xử lý mọi việc ổn thỏa không. Đôi khi những lời nhận xét có thể khiến bạn xấu hổ, thậm chí tổn thương. Rất nhiều người trong chúng ta, dù biết rằng nhận xét đánh giá là một nhân tố không thể thiếu để nhìn nhận lại bản thân, nhưng lại thường e dè khi đón nhận những nhận xét đánh giá từ người khác. Rất có thể, đây là những người ưa thể diện, muốn có được sự hào nhoáng bên ngoài thay vì muốn bản thân tốt hơn mỗi ngày. Nhiều nhà nghiên cứu cũng cho thấy muốn phát triển kỹ năng chuyên môn hoặc tinh thông một lĩnh vực nào đó, đòi hỏi sự tiếp nhận những lời góp ý xây dựng, thậm chí phê bình.¹¹

Liên quan đến vấn đề này, Giáo sư Adam Grant thuộc Đại học Wharton đưa ra lời khuyên rằng “đừng biến góp ý thành miếng bánh sandwich,” cách nói ví von cho phong cách nhận xét giống với việc bạn phủ những lời khen bên ngoài và kẹp phần lời phê bình ở giữa làm nhân. Ông lý luận rằng, số liệu thu thập được cho thấy “miếng bánh sandwich kiểu như vậy thực sự không bổ dưỡng như vẻ bề ngoài,” đồng thời ông đưa ra vài gợi ý để những lời nhận xét góp ý mang tính xây dựng hơn. Đầu tiên, hãy giải thích vì sao bạn muốn góp ý. Nhân viên sẽ cởi mở đón nhận những lời phê bình hơn khi họ tin rằng bạn làm vậy là vì muốn giúp họ và vì bạn thực sự quan tâm đến nhân viên của mình. Thứ hai, những nhận xét tiêu cực có thể khiến nhân viên cảm thấy kém cỏi, vì vậy ông khuyến nghị nên cân bằng lại điều đó bằng cách chia sẻ tác dụng của những lời góp ý đối với sự nghiệp của chính ông. Thứ ba, hãy hỏi xem nhân viên đó có muốn được góp ý không, bởi khi nhân viên chủ động đưa ra quyết định, họ sẽ bớt bảo thủ hơn trước những lời bạn nói.¹² Hướng những lời nhận xét góp ý theo cách này sẽ biến chúng thành những lời hướng dẫn, điều mà nhân viên nào cũng đều muốn nhận được.¹³

Những lời nhận xét và chỉ dẫn đóng vai trò then chốt trong việc giúp nhân viên tự điều chỉnh, đồng thời là một nhân tố không thể thiếu đối với sự tiến bộ và phát triển của người lãnh đạo. Tuy vậy, nghiên cứu của chúng tôi cho thấy xin ý kiến đóng góp từ người khác lại là việc không hề dễ dàng đối với cấp lãnh đạo. Trong Bộ hành vi lãnh đạo, công cụ đánh giá toàn diện về mức độ lãnh đạo của chúng tôi, hành vi mà những nhà lãnh đạo ít thực hiện nhất chính là “hỏi người khác xem hành động của bản thân họ ảnh hưởng đến kết quả làm việc của đối phương như thế nào.” Nói cách khác, chính hành vi mà cấp lãnh đạo cũng như nhân viên cảm thấy ngại thực hiện nhất lại chính là chìa khóa để người lãnh đạo biết được mình đang quản lý ra sao. Liệu bạn có thể học hỏi được nhiều điều nếu không sẵn sàng tìm hiểu hành động của mình ảnh hưởng thế nào đến hành vi và chất lượng công việc của những người xung quanh? Câu trả lời là “Bạn không thể.” Với tư cách một nhà lãnh đạo, nhiệm vụ của bạn là không ngừng hỏi người khác: “Anhchị đánh giá như thế nào về những việc tôi đang làm?” Mọi người xung quanh hầu như không bao giờ sẵn sàng tiết lộ những điều như vậy nếu bạn không chủ động hỏi.

Mở lòng đón nhận những lời góp ý, đặc biệt là những nhận xét tiêu cực, là đặc trưng của những người biết tiếp thu và phát triển nhanh, và đó cũng chính là thói quen mà tất cả những nhà lãnh đạo, đặc biệt là những người muốn truyền lửa, cần phải luyện tập. Theo chia sẻ của Hilary Hall, Giám đốc Công nghệ và Marketing Chiến lược của Tập đoàn Cargill, thì luôn cởi mở đối với những lời nhận xét chính là bài học quan trọng nhất cô học được từ Trải nghiệm lãnh đạo tâm đắc nhất của bản thân. Cô chia sẻ: “Trong quá trình tiếp nhận góp ý, đôi lúc tôi cảm thấy đau khổ và bẽ bàng vì một phần trong mình không muốn nhận lời chê bai, tuy nhiên đó lại là một phần không thể thiếu để tự nhìn nhận lại bản thân và tiến bộ.” Cô cảm nhận sâu sắc việc “trở thành một người lãnh đạo giỏi đòi hỏi sự thực hành cũng như sự dũng cảm để dám nhìn nhận bản thân bằng con mắt khắt khe nhất.”

Khi người lãnh đạo đưa ra đường lối rõ ràng cũng như sẵn sàng nhận xét góp ý trong quá trình thực hiện, nhân viên sẽ cảm thấy được khuyến khích để tự nhìn nhận bản thân và nỗ lực tối đa. Thông tin về mục tiêu và tiến độ hoàn thành sẽ ảnh hưởng đến năng lực học hỏi và thành công của cả nhân viên cũng như người lãnh đạo.¹⁴ Những lời động viên khích lệ sẽ có khả năng lay động và có tác dụng tích cực hơn bất kỳ hình thức nhận xét góp ý nào khác, đồng thời là nhân tố chủ chốt nhất có khả năng bồi đắp niềm tin giữa nhà lãnh đạo và cấp dưới.

CÁ BIỆT HÓA CÁCH THỨC TRI ÂN

Một trong những lời than phiền thường gặp nhất liên quan đến việc ghi nhận thành tích đó là các cách thức thể hiện sự tri ân quá dễ đoán biết, tầm thường và bâng quơ. Áp dụng một khuôn mẫu chung cho tất cả mọi sự tri ân sẽ gây ra cảm giác thiếu chân thành, gượng ép và vô tâm. Hình thức tri ân quan liêu và lề thói, tồn tại trong đa số cơ chế khuyến khích hiện nay, khiến nhân viên không cảm thấy được tôn trọng. Qua thời gian, nó có thể khiến nhân viên trở nên hoài nghi, từ đó gây tổn hại đến lòng tin của nhân viên đối với tổ chức. Ngoài ra, những ngợi động viên chung chung thường không có tác dụng rõ rệt bởi không ai hiểu những lời nói đó dành cho ai hay cho hành động cụ thể nào.

Nathalie McNeil, Giám đốc Nhân sự khu vực Australia của một tập đoàn, tin tưởng rằng cá biệt hóa chính là cách thức mang lại sự chân thành cho hành động tri ân thành tích. Sự chân thành đó xuất phát từ việc bản thân người lãnh đạo hiểu nhân viên của mình và thực lòng quan tâm đến họ. Cô cho rằng: “Nếu bạn không dành sự ghi nhận cho một đối tượng cụ thể, nghĩa là bạn không hề chú tâm đến họ. Những người lãnh đạo giỏi luôn chú ý đến chi tiết này. Họ hiểu nhân viên của mình. Vì khi thực sự hiểu ai đó, bạn không chỉ ghi nhận đóng góp họ đã bỏ ra, mà còn thể hiện sự chân thành của mình trong việc tri ân, bởi biết nhân viên thực sự quan tâm đến điều gì.” Tại Yum! Brands, công ty sở hữu chuỗi nhà hàng lớn nhất thế giới tính theo đơn vị cửa hàng, mọi sự tri ân nhân viên đòi hỏi phải được cá nhân hóa – tất cả phải đi kèm một thông điệp viết tay.¹⁵

Để có thể lựa chọn được hình thức tri ân phù hợp, người lãnh đạo cần tìm hiểu động lực của từng nhân viên. Luis Zavaleta, Trưởng phòng Khách hàng doanh nghiệp của Công ty Tài chính Wells Fargo, nhớ lại kỷ niệm với một vị quản lý mà ông từng làm việc cùng, người không hề có hứng thú tiếp chuyện nhân viên dưới quyền. Chính vì vậy, người quản lý ấy chỉ quen dùng các hình thức động viên về mặt tài chính mà không biết rằng cách thức này mang lại hiệu ứng ngược với dự định tốt đẹp ban đầu.

Hầu hết mọi người trong nhóm đều thờ ơ với phần thưởng bằng tiền mà chúng tôi nhận được từ công ty. Chúng tôi thường chỉ nhận được một khoản thưởng kèm tiền lương mà không hề được thông báo hay có bất kỳ thông tin gì về nguồn gốc hay lý do nhận được. Nhân viên chúng tôi cảm thấy không thoải mái với cách quản lý vì thiếu đi những lời ghi nhận đóng góp kịp thời. Việc thiếu cơ chế góp ý khiến hầu hết nhân viên không thể biết liệu mình làm tốt công việc hay không, vì vậy tinh thần và năng suất lao động càng đi xuống.

Luis kể với chúng tôi rằng: “Người quản lý không hề bận tâm tìm hiểu mục tiêu hay nhu cầu của cấp dưới. Chính sự thiếu quan tâm này khiến nhân viên cảm thấy bất mãn và dễ nghỉ việc.”

Khi những người được hỏi kể với chúng tôi về “hình thức tri ân ý nghĩa nhất”, điểm chung của câu trả lời chính là sự chân thành đối với cá nhân người nhận. Điều này khiến họ cảm thấy đặc biệt. Bạn sẽ nhận được nhiều cảm tình từ nhân viên nếu sự tri ân và phần thưởng của bạn dành cho họ xuất phát từ sự chân thành. Điều này giải thích tầm quan trọng của việc người lãnh đạo để tâm xem xét từng nhân viên của mình thích và không thích điều gì. Alexey Astafev, Phó phòng Hợp tác Quốc tế của Công ty Đường sắt Liên bang Nga nhận định: “Để khuyến khích nhân viên làm việc hết khả năng, bạn phải thể hiện được sự tri ân của mình đối với thành tích của họ và khiến mọi người cảm thấy bản thân được tin tưởng và quý trọng. Cách thức truyền tải cần phải chân thành, đúng người đúng việc và công khai. Kể cả khi phần thưởng có giá trị, nếu không được trao tặng đúng cách, hoặc đúng người, sự tri ân của bạn sẽ rơi vào quên lãng thay vì đạt được mục tiêu khuyến khích mọi người cùng nhau gắng sức.” Doug Conant, trong quá trình tham gia vào nhiệm vụ cải thiện toàn diện năng lực kinh doanh của Công ty Campbell Soup, dành tới một tiếng mỗi ngày để lướt qua danh sách thư điện tử cũng như hệ thống mạng nội bộ của công ty để đọc tin tức về những nhân viên đang “nỗ lực tạo ra sự khác biệt.” Ông ước tính mình đã viết ít nhất 10 lời nhắn gửi mỗi ngày, và tổng cộng hơn 30.000 lời nhắn đã được gửi tới nhân viên ở mọi cấp bậc, trong suốt quãng thời gian ông giữ chức CEO của công ty. Ông nói: “Tôi cố gắng làm sao từng lời nhắn gửi của mình vượt qua giới hạn của một lời chúc mừng thông thường và tập trung vào việc hoan nghênh sự đóng góp của từng người.”¹⁶

Thấu hiểu nhân viên: Là một trong những huấn luyện viên phát triển đội bóng nữ cho Câu lạc bộ San Jose Earthquakes trong khuôn khổ giải bóng đá nhà nghề, Stephanie Sorg nhận ra rất nhiều hành động của cô “trùng lặp và vô tình tạo ra sự tẻ nhạt. Cũng chính vì vậy, các cầu thủ của tôi không cảm thấy được khích lệ và động viên đầy đủ.” Cô kể với chúng tôi rằng: “Tôi cảm thấy mình cần tạo ra một bầu không khí lành mạnh để khuyến khích mọi người tiến bộ, vì vậy tôi đặt việc khơi dậy ngọn lửa nhiệt huyết trong từng cầu thủ lên thành ưu tiên hàng đầu.”

Stephanie bắt đầu để tâm hơn đến nhu cầu của các cầu thủ. Cô giảm thời gian dành cho các vấn đề kỹ thuật cơ bản, thay vào đó tập trung nhiều hơn cho việc ghi nhận đóng góp của các thành viên trong đội bóng, đồng thời gặp gỡ từng người để bày tỏ sự hài lòng đối với nỗ lực của họ. Cô thân thiết hơn với các cầu thủ để có thể đưa ra nhận xét đối với những việc làm cụ thể của họ, cũng như bày tỏ sự quan tâm chân thành và cam kết hết lòng vì các thành viên trong đội. Ví dụ, Stephanie từng trò chuyện riêng với một cầu thủ sau giờ luyện tập để nhận xét và ngợi khen nỗ lực đáng học tập của người đó.

Tôi thấy cô ấy thực sự đã dồn hết tâm sức cho buổi luyện tập và chính các quyết định mang tính chiến thuật ấy của cô ấy đã giúp cô ấy hoàn thành các nhiệm vụ được giao tốt nhất có thể. Bên cạnh việc gặp gỡ cầu thủ này, tôi cũng dừng buổi luyện tập khi thấy đội bóng phối hợp thực hiện tốt lối chơi để khen ngợi các thành viên. Sau một vài buổi luyện tập và thi đấu, tôi bắt đầu nhận thấy sự khác biệt trong cách một số cầu thủ nhìn nhận và giao tiếp với tôi. Khi đưa ra nhận xét, tôi thấy các cô gái đều chăm chú lắng nghe, thậm chí còn thể hiện bằng ngôn ngữ rằng họ hiểu rõ những gì tôi nói và trân trọng những điểm tôi chỉ ra.

Câu chuyện của Stephanie là một minh chứng cho thực tế rằng bạn cần phải hiểu cấp dưới trước khi ghi nhận đóng góp của họ một cách chân thành và ý nghĩa nhất. Nếu muốn cá biệt hóa sự tri ân đến từng đối tượng và biến chúng trở nên thực sự đặc biệt, bạn phải nhìn thấu con người nhân viên chứ không chỉ dựa vào vị trí và vai trò của người đó trong tổ chức. Bạn cần hiểu nhân viên của mình là ai, cảm xúc và cảm nghĩ của họ ra sao. Bạn cần chăm lui tới các phòng ban, nhà máy trong tổ chức, thường xuyên gặp gỡ các nhóm nhân viên, cũng như tăng cường ghé thăm các cộng sự, nhà cung cấp chính và khách hàng. Để tâm đến nhân viên, cá biệt hóa sự tri ân đối với từng người, đồng thời chủ động thể hiện sự ghi nhận đóng góp theo nhiều cách sáng tạo sẽ giúp gia tăng sự tin tưởng của nhân viên đối với nhà lãnh đạo. Mối quan hệ gắn kết như vậy càng có ý nghĩa quan trọng hơn khi lực lượng lao động đang dần toàn cầu hóa và đa dạng hóa. Nếu nhân viên biết bạn thực sự quan tâm đến họ, nhiều khả năng họ cũng sẽ có động thái tương tự. Thể hiện sự quan tâm là phương thức quan trọng giúp bạn nối liền những khác biệt về văn hóa.

Sự gần gũi chính là dấu hiệu chính xác nhất cho thấy hai người có thể nói chuyện với nhau được hay không. Bởi vậy, bạn cần kết thân hơn với mọi người nếu muốn khám phá động lực nào thúc đẩy họ, những điều họ thích và không thích, hay hình thức ghi nhận khiến họ cảm thấy trân trọng nhất. Bên cạnh đó, cũng có những lời đồn thổi rằng người lãnh đạo không nên kết thân quá mức với nhân viên, rằng hai phía không thể là bạn của nhau ở nơi công sở.¹⁷ Hãy bỏ ngoài tai những lời nhận định tầm phào như vậy.

Trong suốt 5 năm, các nhà nghiên cứu của chúng tôi đã tiến hành quan sát quá trình nhóm người có mối quan hệ bạn bè và nhóm chỉ quen sơ khi thực hiện các công việc chân tay hoặc đòi hỏi phải ra quyết định. Kết quả không nằm ngoài dự đoán. Các nhóm với thành viên là bạn bè của nhau hoàn thành khối lượng công việc trung bình nhiều gấp 3 lần so với các nhóm với thành viên chỉ quen biết nhau. Đối với các công việc đòi hỏi phải đưa ra quyết định, các nhóm với thành viên là bạn bè làm việc hiệu quả hơn 20% so với nhóm đối tượng còn lại.¹⁸ Điều này thể hiện một thông điệp đáng lưu ý. Các thành viên dù là bạn bè cũng đều phải cùng quyết tâm hoàn thành mục tiêu của nhóm mình. Nếu không, chưa chắc hẳn kết quả của nhóm đối tượng này đã tốt hơn nhóm đối tượng gồm những người chỉ đơn thuần quen biết. Đây chính là lý do vì sao chúng tôi từng đề cập rằng người lãnh đạo cần minh bạch về tiêu chuẩn đặt ra cũng như tạo ra một môi trường nơi mọi người có cùng mục tiêu và giá trị chung. Khi nói đến hiệu quả công việc, cam kết tuân theo những tiêu chuẩn chung và mối quan hệ bền vững giữa các đồng nghiệp là hai yếu tố luôn song hành cùng nhau. Bên cạnh đó, theo khảo sát, những nhân viên có mối quan hệ thân thiết với quản lý của mình có mức độ hài lòng với công việc cao hơn gấp 2,[5] lần.¹⁹ Đơn giản vì nhân viên thường sẽ tự nguyện đi theo người mà họ thấu hiểu và biết họ mong muốn gì. Khi có được sợi dây kết nối với những người khác, chúng ta sẽ có động lực làm việc chăm chỉ hơn, bởi lúc này chúng ta không muốn làm những người mà mình xem như bạn bè thất vọng. Nhân viên cũng sẽ gắn bó với công ty lâu dài hơn khi cảm thấy mình có được những người bạn ở công sở.

Đưa ra hình thức khuyến khích mang tính sáng tạo: Bạn không thể cứ lặp đi lặp lại duy nhất một hình thức ghi nhận, tri ân và khen ngợi nhân viên. Trái lại, việc thể hiện sự ghi nhận đối với công sức của người khác theo những hình thức sáng tạo có ý nghĩa vô cùng quan trọng, bởi nó không chỉ là thước đo đánh giá hiệu quả lãnh đạo của người quản lý mà còn ảnh hưởng đến cảm xúc của nhân viên đối với nơi làm việc. Ví dụ, dưới 8% cấp dưới đồng tình với nhận định cấp trên đang lãnh đạo hiệu quả nếu hình thức ghi nhận đóng góp không được người quản lý quan tâm đầy đủ. Ngược lại, trên 82% cho rằng người quản lý đang lãnh đạo hiệu quả nếu họ thấy cấp lãnh đạo thường xuyên chăm lo đến công tác này. Những người này cũng có mức độ gắn bó và động lực làm việc cao gấp 2 lần so với nhóm nằm trong số 18% còn lại.

Donna Wilson là một trong những người luôn sáng tạo trong cách thức tri ân nhân viên. Với tư cách Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành đài KJRH, đơn vị trực thuộc kênh NBC tại Tulsa, Oklahoma, Donna, nhận ra rằng nếu cô dùng 300 đô-la tiền túi để mua quà tri ân nhân viên, sẽ chẳng mấy ai cảm thấy ấn tượng với hành động đó. Thay vào đó, cô chia số tiền này cho 15 nhân viên và để họ sử dụng số tiền này trong một tháng nhằm tạo ra các hình thức động viên khác nhau cho đồng nghiệp của mình.²⁰

Donna tin rằng ý tưởng này sẽ mang lại nhiều niềm vui cho văn phòng – và quả thật cô đã thành công. Một vài nhân viên sẽ tặng phiếu mua xăng cho cánh thợ săn ảnh (để giảm gắng nặng giá xăng tăng cao), hoặc mua thẻ quà tặng iTunes cho nhóm nhân viên công nghệ thông tin (để đảm bảo những bài hát trên đó phù hợp với người được tặng thay vì những bài thông dụng), hoặc mời đồng nghiệp ăn trưa. Một vài người khác lại dành tặng những món quà lưu niệm độc lạ cho đồng nghiệp ở phòng ban khác. Ví dụ như giải thưởng “Cá Sộp” – “ngôi sao sáng” với thành tích doanh thu tốt nhất mỗi tháng sẽ được treo một chú cá nhựa khổng lồ ở khu vực bàn làm việc của mình. Những món quà đó thực sự sáng tạo, vui vẻ, đồng thời vẫn là một cách ghi nhận thành tích mới lạ có thể trở thành truyền thống của những tháng sau đó.

Trải nghiệm của Donna là một minh chứng cho thực tế rằng nhà lãnh đạo không nhất thiết phải lệ thuộc hoàn toàn vào hình thức khen thưởng truyền thống của tổ chức bởi nó thường giới hạn trong các hình thức trao thưởng nhất định. Suy cho cùng, có thể coi tiền thưởng và mức tăng lương là nguồn tài nguyên khan hiếm. Đừng lầm tưởng rằng nhân viên chỉ vui khi nhận được tiền thưởng. Dù coi trọng việc tăng lương và thưởng, nhân viên cũng đồng thời mong muốn các món quà tri ân và phần thưởng vượt khỏi phạm vi tiền bạc. Các món quà bất ngờ thường có ý nghĩa nhiều hơn là các món quà trang trọng mà ai cũng biết.

Phần thưởng sẽ phát huy hiệu quả tối đa khi được trao cho một hành động cụ thể ngay sau khi nó vừa diễn ra. Một trong những lợi ích khi người lãnh đạo hòa mình vào môi trường làm việc của nhân viên chính là việc bạn tự mình quan sát những hành động gương mẫu của nhân viên và trao thưởng cho nhân viên đó ngay tại chỗ hoặc trong buổi họp mặt toàn thể mọi người tiếp sau đó. “Hình thức tri ân có tác dụng tích cực nhất, và cũng là hình thức nên được sử dụng thường xuyên nhất, đó chính là ghi nhận tại chỗ,” theo lời Sonia Clark, Giám đốc Nhân sự của Công ty Oportun. “Khi nhìn thấy việc gì đó tuyệt vời đang diễn ra, tôi ngay lập tức đưa ra lời ngợi khen để mọi người xung quanh cùng biết.”

Biswajit Sahoo, Trưởng phòng Phân tích của Công ty Walmart Global eCommerce, thú nhận ban đầu anh khá dè dặt trong việc dành tặng lời khen đối với nhân viên vì cho rằng điều đó khiến nhân viên trở nên tự mãn. Trong quá khứ, anh thường đợi đến khi nhân viên hoàn thành nhiệm vụ rồi mới đưa ra những đánh giá tích cực. Sau khi nhìn nhận lại tác dụng của những lời động viên tích cực đối với nhân viên, giờ đây Biswajit luôn cố gắng đưa ra “nhận xét về chất lượng công việc tốt ngay lập tức. Tôi nhận ra rằng một cử chỉ nhỏ ghi nhận thành tích khi được gửi gắm kịp thời sẽ có ý nghĩa hơn nhiều việc khen tặng chậm trễ sau này. Trong buổi họp hằng tuần với nhân viên, tôi thường tranh thủ khen ngợi thành tích đạt được của nhân viên, dù đó là ai. Điều này khích lệ các nhân viên khác tập luyện việc ghi nhận đóng góp của nhau trước đông người.” Trong nhiều tổ chức, chính khoảng thời gian tri ân chậm trễ cho công việc đã hoàn thành trước đó khiến việc tri ân kém đi phần ý nghĩa. Rất khó để một người có thể nhớ lại những việc mình đã làm khi nhiều tháng sau mới nhận được lời khen tặng.

Trên thực tế, tiền bạc có thể là động lực để nhân viên làm việc, tuy nhiên, nó lại không thể đảm bảo nhân viên sẽ mang lại kết quả làm việc xuất sắc.²¹ Bạn sẽ tự giới hạn lựa chọn của mình đối với hình thức tri ân nếu chỉ dựa vào quy chế thưởng chính thức của tổ chức. Thực tế là nhân viên đón nhận mọi hình thức tri ân và trao thưởng riêng. Đây chính là cơ hội để trí sáng tạo và khả năng cá biệt hóa cho từng đối tượng người nhận có cơ hội tỏa sáng. Chúng tôi từng chứng kiến nhân viên được tặng hươu cao cổ nhồi bông, ảnh treo tường hình ngựa vằn với những đường sọc bảy sắc cầu vồng, cốc uống nước hình tất cả các thành viên trong đội, quả táo thủy tinh, chuyến đi bằng xe cổ, và hàng trăm cách thể hiện sự tri ân sáng tạo khác. Chúng tôi đã có cơ hội chứng kiến cách người lãnh đạo tri ân bằng cả lời nói và hành động, có lúc công phu, có lúc lại giản dị. Lòng tốt và sự quan tâm là không giới hạn.²²

Các nhà lãnh đạo cần hiểu rằng không nhất thiết phải dùng vật chất để chứng tỏ sự chân thành trong hành động tri ân. Những nhà lãnh đạo giỏi thường hay sử dụng những phần thưởng gắn liền với công việc và lồng ghép những yếu tố gắn chặt với nỗ lực của từng cá nhân như tâm lý hạnh phúc khi đạt được thành tựu, trao cơ hội sáng tạo và cơ hội vượt qua thử thách công việc. Những phần thưởng như vậy có ý nghĩa quan trọng hơn tiền lương hay các khoản lợi ích ngoài lương trong việc tăng mức độ cảm thấy thỏa mãn và sự quyết tâm đối với công việc, mong muốn gắn bó lâu dài cũng như kết quả của chính công việc đó ở mỗi nhân viên.²³

Tất cả vấn đề trên đều xoay quanh hai chữ “nhân từ”. Cách thức bạn áp dụng không quan trọng bằng việc thể hiện sự quan tâm chân thành. Nhân viên sẽ cảm thấy cảm kích nếu biết bạn thực tâm để ý đến lợi ích của họ. Cũng nhờ đó, họ quan tâm đến công việc đang làm nhiều hơn. Khi bạn thực sự quan tâm, ngay cả những cử chỉ nhỏ nhất cũng có thể mang lại nhiều giá trị.

Luôn nói lời cảm ơn: Dường như hai từ “cảm ơn”, phần thưởng không mua bằng tiền nhưng có sức nặng về tinh thần nhất, lại chưa được tận dụng đầy đủ. Đó cũng chính là một thực tế từng tồn tại ở Công ty Sullivan & Cromwell, một trong những công ty luật lâu đời và danh tiếng bậc nhất nước Mỹ. Trong nhiều năm, công ty nhận thấy họ thường xuyên mất đi các nhân viên mới vào có tiềm năng được tuyển lựa từ những trường luật hàng đầu, vì vậy họ đã tiến hành một cuộc khảo sát để tìm hiểu nguyên nhân của hiện tượng này. Những điều phát hiện được qua cuộc khảo sát thật đáng kinh ngạc: nguyên nhân những nhân viên này nghỉ việc không phải vì lý do tiền bạc, giờ làm việc kéo dài hay do bản chất công việc mà là do những luật sư trẻ này không cảm thấy được tôn trọng bởi những người đứng đầu công ty. Từ đó trở đi, công ty ban hành một chính sách rất đơn giản: “Mỗi nhà lãnh đạo công ty phải nói: ‘Xin vui lòng’ và ‘Xin cảm ơn’ mỗi khi đưa ra yêu cầu đối với cấp dưới. Trong vòng một năm, tình thế đã được đảo ngược, Sullivan & Cromwell được bầu chọn là công ty luật có môi trường làm việc tốt nhất bởi tờ American Attorney.²⁴ Các khảo sát cho thấy rằng đa số nhân viên (81%) khẳng định mình sẵn sàng làm việc chăm chỉ hơn nếu có một người quản lý biết trân trọng công sức của họ, và 70% người được hỏi cảm thấy hạnh phúc với bản thân cũng như công sức mình bỏ ra nếu cấp quản lý nói lời cảm ơn với họ thường xuyên hơn.²⁵

Rachel Argaman, CEO chuỗi khách sạn TFE, nhà cung cấp dịch vụ phòng nghỉ hàng đầu tại Australia, New Zealand và nhiều quốc gia châu Âu, đưa ra quan điểm mạnh mẽ rằng “nhân viên mong muốn làm việc tại môi trường với nhiều sự động viên, nơi họ có thể tạo ra điều gì đó khác biệt và được ghi nhận.”²⁶ Bà tin rằng các nhà lãnh đạo cần làm sao để nhân viên thấy được sự khác biệt do mình tạo ra, và một trong số đó là ghi nhận đóng góp của nhân viên bằng lời nói, chỉ đơn giản vậy thôi. Bà nói: “Gửi lời cảm ơn đến nhân viên, cho họ biết cảm xúc của bạn chính là bàn đạp để thúc đẩy hiệu quả công việc”. Đơn cử, Rachel thường viết những dòng nhắn gửi riêng trong từng lá thư thông báo thưởng hằng năm đến nhân viên, một công việc ngốn của cô hơn 4 ngày. Đối với từng nhân viên, cô đề cập đến một sự kiện, hành động hoặc hành vi cụ thể qua đó họ tạo ra sự khác biệt, rồi sau đó kết thúc bằng câu: “Xin được gửi tới bạn lời cảm ơn”. Một trong những nhân viên tại TFE tâm sự rằng chính “những dòng nhắn gửi riêng được viết tay” mà cô nhận được từ Rachel đã giúp cô có động lực vượt qua tình huống tưởng chừng nan giải. “Những lời nhắn gửi đó đã giữ chân tôi lại với công ty”.

Được chú ý, được ghi nhận và tri ân đối với nỗ lực mình bỏ ra là những nhu cầu hết sức cơ bản nhưng không kém phần quan trọng của con người. Dành lời khen cá nhân tới nhân viên là một trong những phương thức khích lệ phi tài chính có tác dụng hiệu quả nhất.²⁷ Trong môi trường được nuôi dưỡng bởi tinh thần ghi nhận và tri ân, những thành tích vượt bậc có cơ hội được đâm chồi nảy lộc. Nghiên cứu cho thấy việc ghi nhận kết quả công việc kịp thời giúp tăng độ gắn bó với công việc của nhân viên lên gấp 2 lần. Nghiên cứu này cũng phát hiện, những nhân viên nhận được những lời ghi nhận sâu sắc thường có nhiều phát kiến và có số lượng ý tưởng đưa ra trong một tháng nhiều gấp 2 lần những nhân viên chỉ nhận được sự tri ân bằng lời nói hời hợt.²⁸

Trong nghiên cứu của chúng tôi, những nhân viên đánh giá lãnh đạo của mình ở mức trên trung bình xét về hành vi “khen ngợi nhân viên khi làm việc tốt” thường gắn bó, tự hào và có động lực giúp tổ chức đạt được thành công hơn những nhân viên đưa ra đánh giá lãnh đạo ở mức dưới trung bình. Các nhà nghiên cứu kết luận nhóm nhân viên làm việc hiệu quả là những người đưa ra số nhận xét tích cực nhiều gấp 3, thậm chí gấp 6 lần so với số nhận xét tiêu cực. Những nhóm nhân viên với hiệu quả công việc ở mức trung bình thường đưa ra nhận xét tích cực nhiều gấp đôi so với những câu nói tiêu cực. Trong khi đó, số nhận xét tiêu cực xuất hiện trong các nhóm nhân viên có kết quả làm việc chưa tốt lại nhiều gấp 3 lần số nhận xét tích cực.²⁹

Ghi nhận sự đóng góp của nhân viên luôn là một việc đáng làm. Đôi khi chúng ta hay bỏ qua hành động bắt tay, trao cho người khác một nụ cười hay đơn giản là một lời cảm ơn. Nhân viên thường cảm thấy bực dọc và nghĩ mình bị đối xử tệ bạc khi người quản lý hay đồng nghiệp không coi trọng giá trị của họ. Đôi khi việc nói lời cảm ơn bị lãng quên do áp lực thời gian và yêu cầu hoàn thành công việc kịp tiến độ. Tuy nhiên, dành thêm một phút trong quỹ thời gian để nói lời cảm ơn lại có tác dụng vô cùng lớn lao. Olivia Lai nhớ lại quãng thời gian khi cô quản lý đội ngũ chăm sóc khách hàng của Công ty Kimberly-Clark, những câu nói “Xin cảm ơn” và “Tôi đánh giá cao sự trợ giúp của bạn” của cô thực sự có ý nghĩa đối với nhân viên. “Bạn phải thấy nụ cười trên khuôn mặt họ lúc ấy,” cô nói.“Nó mang lại cho nhân viên cảm giác ấm lòng khi công sức của họ được đón nhận và ghi nhận bởi người khác”. Olivia hiểu rằng khả năng lãnh đạo không chỉ dừng lại ở việc đạt được các kết quả tài chính và hoàn thành mục tiêu thường niên mà còn bao gồm việc tạo nên một tập thể xuất sắc thông qua sự tin tưởng và sợi dây gắn kết với từng cá nhân. Công việc đó bao gồm cả những cử chỉ vỗ vai động viên, những cái bắt tay, nụ cười trên môi và những lời “Cảm ơn bạn vì đã nỗ lực làm việc”.

Hành động gửi lời cảm ơn của bạn còn ẩn chứa một lợi ích khác nữa. Robert Emmons, Giáo sư tâm lý học tại Đại học California, phân hiệu Davis, phát hiện ra rằng người nói lời cảm ơn thường xuyên sẽ khỏe mạnh, lạc quan, sống tích cực và đương đầu với căng thẳng tốt hơn. Những người này đồng thời cũng nhanh nhẹn hơn, tràn đầy năng lượng, khó nản lòng, sẵn lòng hỗ trợ người khác, phóng khoáng hơn và dễ dàng đạt được các mục tiêu quan trọng hơn.³⁰ Cùng quan điểm tương tự, David Novak, với tư cách đồng sáng lập kiêm cựu CEO của Tập đoàn Yum! Brands, chiêm nghiệm rằng con đường dẫn tới thành công không hoàn toàn dựa trên chất lượng đồ ăn ngon, dịch vụ hoàn hảo, thực đơn sáng tạo và các giá trị xây dựng được mà chính là nhờ sức mạnh của sự ghi nhận. Ông luôn tin rằng “điểm mấu chốt của hoạt động tri ân chính là lợi ích nó mang lại cho mọi người – tất cả mọi người – bất kể đó là ai, công việc là gì và xuất thân từ đâu.”³¹

Điều tuyệt diệu hơn cả là không hề khó để nói lời cảm ơn và ghi nhận đóng góp của người khác, và bạn không nhất thiết phải ở vị trí cấp cao trong tổ chức để làm những việc này. Bạn không phải mất tiền, mà ngược lại, hành động này còn mang lại cho bạn nhiều lợi ích trong công việc hằng ngày. Có thể coi đây chính là món đầu tư hời nhất của bạn.

Ghi nhận đóng góp

Những nhà lãnh đạo giỏi luôn thể hiện kỳ vọng tích cực đối với bản thân cũng như nhân viên của mình. Họ mong muốn nhân viên sẽ làm tốt nhất công việc trong khả năng và từ đó, như một lời tiên tri tự ứng nghiệm, họ giúp những người bình thường đạt được những kết quả phi thường. Họ luôn vạch ra tiêu chí và mục tiêu cụ thể, đồng thời giúp nhân viên tập trung vào những vấn đề đáng giải quyết. Họ đưa ra những lời nhận xét và động viên rõ ràng. Với cái nhìn lạc quan và những lời khích lệ, họ kích thích nguồn năng lượng trong nhân viên, giúp nhân viên cảm thấy phấn chấn và có động lực.

Những nhà lãnh đạo giỏi ghi nhận và trao thưởng những việc làm và cống hiến của nhân viên đối với tầm nhìn và giá trị chung của tổ chức. Cách họ thể hiện sự tri ân vượt qua khuôn khổ quy chế trao thưởng chính thức của tổ chức. Họ thích nói cảm ơn một cách sáng tạo và không gò bó. Cá biệt hóa hình thức tri ân đòi hỏi người lãnh đạo phải hiểu nhân viên và văn hóa của họ. Thể hiện hành động ghi nhận đóng góp của người khác có thể khiến bạn ngại ngùng và khó khăn lúc ban đầu, tuy nhiên, mọi thứ đều bắt đầu từ việc tạo ra sợi dây liên kết với từng nhân viên. Hãy rút kinh nghiệm từ những hành động nhỏ và tự nhiên, tìm ra cách thức ghi nhận phù hợp với nhân viên của mình và thể hiện nó một cách chân thành nhất.

Để khơi gợi cái tâm, bạn cần tri ân công sức của nhân viên bằng việc ghi nhận thành tích cá nhân. Điều này đồng nghĩa với việc bạn phải:

Luôn đánh giá cao khả năng của nhân viên và tập thể.Truyền đạt kỳ vọng của mình một cách rõ ràng và thường xuyên.Tạo ra một môi trường để nhân viên thoải mái nhận xét và góp ý lẫn nhau.Tìm hiểu về hình thức động viên có hiệu quả nhất. Đừng ngại ngùng hỏi nhân viên của mình về hình thức động viên mà họ muốn nhận được nhất. Hãy dành thời gian để tham vấn và quan sát.Sáng tạo trong cách ghi nhận đóng góp. Hãy tận hưởng và đừng gò bó trong khuôn khổ.Biến việc nói lời cảm ơn thành một phần không thể tách rời của thói quen hằng ngày.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.