KHI ARISTOTLE VERDANT trở thành quản lý dự án marketing cho một công ty lưu trữ, anh đã nhận thấy những lỗ hổng nghiêm trọng trong quy trình quản lý dự án của công ty. Mục tiêu dự án được xây dựng một cách qua loa, kết quả cụ thể của từng giai đoạn không được hoàn thành đúng thời hạn, phân bổ nguồn vốn và nhân lực thiếu đồng bộ. Tình trạng, theo lời anh “sợ hãi, lộn xộn, chậm tiến độ và thâm hụt ngân sách” là đặc điểm chung của công tác triển khai dự án trong công ty.
Khi nói chuyện với các bộ phận tương tự trong các đơn vị kinh doanh khác, Aristotle nhận thấy rằng vấn đề nói trên không phải là vấn đề riêng trong dự án anh đang tham gia, mà đã trở thành “dịch bệnh” trong toàn tổ chức. “Mọi người có lên tiếng về việc thay đổi quy trình, nhưng không nhận được sự ủng hộ bởi không ai dám tình nguyện gánh vác nhiệm vụ nặng nề là thay đổi lối mòn. Tôi quyết định sẽ đối đầu với thử thách này”. Anh đã tiếp cận những đồng nghiệp có cùng chí hướng và vận động họ tham gia nhận diện những yếu tố đang ảnh hưởng đến công việc của họ trên phạm vi toàn công ty. Sau đó, họ cần đưa ra ý tưởng cải tổ toàn bộ hệ thống.
Aristotle cũng quay trở lại nơi anh từng làm việc trước đây và xin lời khuyên từ đồng nghiệp cũ. Tình cờ là công ty cũ cũng từng gặp phải vấn đề tương tự trước đây rất lâu, và họ từng bước thay đổi quy trình để áp dụng những bí quyết phù hợp. Cả tập thể đã phải thực hiện một chương trình đào tạo chuyên đề để cùng triển khai một quy trình mới, hiện vẫn đang được áp dụng. Aristotle cực kỳ phấn khích với ý tưởng này nên đã đề xuất với quản lý của mình. Người quản lý thừa nhận rằng quy trình của công ty đang thực sự gặp vấn đề, và chấp thuận đầu tư quỹ phát triển nhân viên vào hoạt động đào tạo đặc biệt cho đội quản lý marketing dự án.
Aristotle cho hay: “Chương trình đào tạo cực kỳ hữu ích. Mọi người đều nhận thấy việc áp dụng quy trình mới sẽ mang lại lợi ích và hiệu quả cao, giúp chúng tôi quản lý tốt hơn những vấn đề gặp phải trong quá trình triển khai dự án”. Tuy vậy, anh cho biết trước khi triển khai quy trình mới thiết kế, họ vẫn còn nhiều việc phải làm.
Chúng tôi cần thử nghiệm xem những ý tưởng mới có hiệu quả trong môi trường này không. Thử nghiệm là để học hỏi thực tế, và việc này cho phép chúng tôi sửa lỗi khi cần thiết, đồng thời kiểm soát thay đổi dễ dàng hơn. Cách tốt nhất để làm được điều đó là thực hiện các dự án thí điểm trong phạm vi nhỏ. Hai đồng nghiệp của tôi sẵn sàng tham gia và lãnh đạo hai dự án thí điểm. Trong suốt quá trình đó, chúng tôi theo dõi tiến độ qua từng giai đoạn, phát hiện những lỗ hổng và liên tục đưa ra giải pháp nhằm tinh chỉnh quy trình mới, đồng thời điều chỉnh cho sao cho phù hợp với môi trường của mình.”
Kết quả đạt được thực sự rất đáng nể: “Chúng tôi nhận thấy mình có thể giảm tình trạng chậm tiến độ và chi phí dự án lên đến 20%. Kết quả này khiến mọi người tham gia đều rất vui mừng. Tất cả các đồng nghiệp của tôi đều rất hào hứng áp dụng quy trình mới”.
Đôi lúc, thử thách tìm đến người lãnh đạo, nhưng nhiều khi lãnh đạo cũng chủ động đi tìm thử thách cho mình. Nhưng hầu hết, mọi việc diễn ra theo cả hai chiều như trường hợp của Aristotle. Và anh đã làm được như bao nhà lãnh đạo tài giỏi khác. Anh luôn nhìn xung quanh, theo kịp xu thế thay đổi và nhạy bén với thực tế đang diễn ra. Anh thuyết phục người khác nghiêm túc đối mặt với thách thức và cơ hội. Anh đóng vai trò là chất xúc tác cho sự chuyển đổi, quyết tâm phá vỡ lối mòn và thuyết phục người khác áp dụng phương pháp mới để đạt được thành công lớn hơn.
Cũng giống như câu chuyện của Aristotle, tất cả những câu chuyện Trải nghiệm lãnh đạo tâm đắc nhất đều hàm chứa thay đổi so với quá khứ, làm những việc chưa từng làm, hay phiêu lưu tới những vùng đất chưa được khám phá. Có thể nói, thay đổi là nhiệm vụ của lãnh đạo. Trong thế giới ngày nay, không còn ai chấp nhận tư duy vận hành “an phận”, có đâu làm đó nữa, bởi các nhà lãnh đạo tài giỏi hiểu rằng muốn thành công, họ phải thay đổi cách thức vận hành hiện tại. Chỉ lập kế hoạch không thôi sẽ không đủ để đạt kết quả ngoài sự mong đợi. Con người, quy trình, hệ thống, chiến lược, tất cả đều cần thay đổi, và mọi sự thay đổi đó đều yêu cầu lãnh đạo phải chủ động tìm cách sáng tạo và cải thiện hiện trạng.
Những nhà lãnh đạo tài giỏi sẽ giữ cam kết Tìm kiếm cơ hội để bảo đảm đạt được kết quả phi thường. Họ luôn thực hiện hai điều sau:
Chủ động thay đổiÁp dụng sáng kiến từ bên ngoàiĐôi lúc, các nhà lãnh đạo sẽ xáo trộn mọi thứ để tìm ra phương án phù hợp. Họ còn chủ động tìm kiếm ý tưởng sáng tạo từ bên ngoài, vượt ra khỏi ranh giới quen thuộc.
CHỦ ĐỘNG THAY ĐỔI
Khi nhớ lại những Trải nghiệm lãnh đạo tâm đắc nhất của mình, mọi người thường nghĩ đến những thử thách, khó khăn, rắc rối. Tại sao vậy? Bởi những khó khăn cá nhân và công việc buộc chúng ta phải đối diện với chính mình và khám phá tận cùng năng lực bản thân. Khó khăn chính là phép thử con người, đánh giá giá trị, khao khát, hoài bão, khả năng và năng lực. Khó khăn buộc chúng ta phải xử lý những tình huống mới lạ một cách sáng tạo. Nhưng khó khăn cũng chính là cơ hội để con người bộc lộ khả năng thực sự của bản thân.
Thách thức mới luôn yêu cầu chúng ta phải làm khác đi so với cách làm thông thường. Bạn không thể dùng giải pháp cũ để xử lý vấn đề mới. Bạn phải thay đổi lối mòn, như những gì được thể hiện trong các Trải nghiệm lãnh đạo tâm đắc nhất. Họ “thách thức thay đổi” như Aristotle đã làm trong trải nghiệm của mình.
Rosabeth Moss Kanter, Chủ tịch kiêm Giám đốc Dự án Lãnh đạo cấp cao của Đại học Harvard, đã nghiên cứu thông lệ trong hoạt động nhân sự và thiết kế phương thức hoạt động cho tổ chức một cách sáng tạo nhằm nhận diện những yếu tố hỗ trợ và cản trở sự sáng tạo trong các tập đoàn lớn. Nghiên cứu của chúng tôi và của bà được thực hiện độc lập tại các khu vực và thời điểm khác nhau. Chúng tôi nghiên cứu kỹ năng lãnh đạo, còn bà nghiên cứu về sự sáng tạo. Tuy nhiên, cả hai cùng rút ra một kết luận: Kỹ năng lãnh đạo có mối liên hệ không thể tách rời với sáng tạo, khả năng áp dụng ý tưởng, phương pháp hay giải pháp mới vào thực tiễn. Rosabeth giải thích sáng tạo là thay đổi, và “để thay đổi được thì cần nhà lãnh đạo, những người đi đầu dẫn dắt nỗ lực triển khai các quyết định chiến lược.”¹ Câu chuyện của bà và của chúng tôi là minh chứng cho điều đó.
Chúng tôi không yêu cầu mọi người kể các câu chuyện về sự thay đổi, mà kể lại bất kỳ câu chuyện nào về khả năng lãnh đạo. Lựa chọn đó đã chứng minh được rằng nhà lãnh đạo cần phải thay đổi môi trường vận hành thông thường. Luôn tồn tại một mối liên hệ chặt chẽ giữa thách thức và thay đổi, cũng như giữa thách thức và lãnh đạo hiệu quả. Càng thấy cấp trên “tìm kiếm cách thức sáng tạo từ bên ngoài ranh giới tổ chức để cải tiến”, họ sẽ càng đồng ý rằng cấp trên là người lãnh đạo hiệu quả. Tương tự, Hình 7.[1] cho thấy điểm hiệu quả lãnh đạo tăng khi cấp dưới quan sát thấy họ chủ động tìm kiếm các cách cải tiến sáng tạo.

Nhà lãnh đạo là người dẫn dắt người khác vượt qua khó khăn, bất ổn và những thách thức lớn khác, là người giành chiến thắng dù chỉ với cơ hội mong manh, người đi đầu thay đổi khi sức ì quá lớn, người đứng lên chống lại trật tự đã định trước, người có khả năng vận động các cá nhân, từng tập thể khi phải đối mặt với phe thủ cựu không muốn thay đổi. Ngoài ra, nhà lãnh đạo còn là người dù trong tình thế ổn định, vẫn không ngừng chủ động tìm cách thay đổi lối mòn và khám phá những cơ hội mới. Kỹ năng lãnh đạo, thách thức và dẫn đầu có mối quan hệ mật thiết với nhau. Thành công vốn không có chỗ cho những thứ tẻ nhạt, buồn chán.
Đó chính là thái độ mà Robin Donahue đã mang đến cho đội chất lượng kỹ thuật của một công ty y tế toàn cầu khi phải xử lý rất nhiều vấn đề về sự tuân thủ trong sử dụng sản phẩm. Dù đã lên kế hoạch tổng quan, nhưng đội của Robin được toàn quyền quyết định cách thức thực hiện để hoàn thành mục tiêu giảm 20٪. Bà và đồng nghiệp chịu trách nhiệm chính trong việc thực hiện mục tiêu này. Họ có thể thay đổi toàn bộ hệ thống, nhưng sau đó nhận ra rằng như thế thôi không đủ, bởi theo lời bà, họ cần “nghĩ khác và phải thử nghiệm các ý tưởng mới”. Họ bắt đầu bằng cách nghĩ xem “chúng ta sẽ thay đổi gì nếu có thể làm mọi thứ”, sau đó so sánh với các bên khác, cả trong và ngoài tổ chức, nhằm mục đích tìm hiểu những góc nhìn xung quanh vấn đề đó. Đến cuối năm, họ đã giảm tình trạng không tuân thủ gấp ba lần so với mục tiêu ban đầu. Robin cảm thấy việc chủ động tìm kiếm cơ hội cải thiện và sẵn sàng đón nhận ý tưởng mới (từ cả bên trong và bên ngoài) là cách để xây dựng một môi trường “khuyến khích tìm tòi, sáng tạo và học hỏi”.
Trải nghiệm này đã nhắc nhở Robin rằng thay đổi là nhiệm vụ của lãnh đạo. Bà nhận định: “Quy định sẵn có không có nghĩa là bạn không thể thay đổi. Bạn sẽ luôn tìm ra điểm cần cải thiện, và nếu tìm ra chúng, đừng bỏ lỡ cơ hội”. Bài học dành cho các nhà lãnh đạo là đừng vận dụng tư duy “nước chảy bèo trôi” trong quá trình lãnh đạo. Ngay cả khi đang đi đúng hướng, bạn vẫn có thể bị vượt mặt nếu cứ ngồi yên một chỗ. Để trở thành nhà lãnh đạo tài năng, bạn luôn phải tìm cách làm mới thực tại.
Làm điều gì đó: Để đạt thành tích tốt, bạn phải làm nhiều hơn những gì thể hiện trong bản mô tả công việc và nhìn thấy cơ hội khi người khác không thấy. Emily Taylor, nhân viên dịch vụ chăm sóc khách hàng thuộc một doanh nghiệp dịch vụ tài chính toàn cầu, đã kể trong Trải nghiệm lãnh đạo tâm đắc nhất của mình như sau:
Tôi đã chứng kiến một người chăm chỉ và luôn hành xử hợp tình hợp lý như sếp của mình mải miết đi theo lối mòn mà không hề nhận thấy hiệu quả giảm đi rất nhiều. Ông không thấy, hoặc là không muốn thấy hệ thống hoạt động quá kém hiệu quả và cách thức làm việc thủ công có thể để lại hậu quả nghiêm trọng.
Điều đó đã giúp tôi hiểu được tầm quan trọng của việc không ngừng tìm kiếm cơ hội cải tiến, nhận diện và giải quyết những tồn tại của hệ thống yếu kém, đồng thời ủng hộ một môi trường cởi mở, nơi mọi người có thể thoải mái chia sẻ ý tưởng mới.
Emily nhận thấy công việc mới hoặc nhiệm vụ mới là cơ hội lý tưởng để đặt ra những câu hỏi thăm dò và phát hiện sự yếu kém trong cách làm việc hiện tại. Đó là lúc bạn cần phải đặt những câu hỏi như “Tại sao chúng ta lại làm thế?” Tuy nhiên, đừng chỉ hỏi khi bạn nhận công việc mới, mà hãy biến nó thành một phần trong vai trò lãnh đạo của bạn. Hãy đặt câu hỏi để tự đánh giá người khác nghĩ gì, kích thích hướng tư duy mới mẻ và khám phá những cơ hội mới. Đặt câu hỏi sẽ giúp bạn liên tục tìm ra những lỗ hổng cần cải thiện và kích thích khả năng sáng tạo. Nghiên cứu cho thấy những đột phá trong hoạt động kinh doanh thường xuất phát từ việc có người đặt câu hỏi vì sao vấn đề tồn tại và cần làm gì để xử lý.²
Nghiên cứu cho thấy những người nắm giữ vị trí quản lý được đánh giá là năng động thường được cấp cao hơn nhận xét là có khả năng làm lãnh đạo.³ Khi đánh giá đồng nghiệp năng động, họ cho rằng người đồng nghiệp đó có năng lực lãnh đạo.⁴ Nghiên cứu cũng chỉ ra mối tương quan giữa sự năng động và năng suất làm việc ở các doanh nhân, cán bộ nhà nước, hay thậm chí là sinh viên mới ra trường đang tìm kiếm việc làm. Năng động luôn mang lại kết quả làm việc tốt hơn là thụ động và bị động.⁵ Sau khi nghiên cứu nhiều nền văn hóa khác nhau, chúng tôi nhận thấy rằng những vị lãnh đạo năng động có điểm hành vi Thay đổi lối mòn cao hơn mức trung bình, và xu hướng này độc lập với các yếu tố về giới tính và nền văn hóa.⁶
Những nhà lãnh đạo muốn tạo ra sự khác biệt thường khó chịu với tư duy “không hỏng thì khỏi sửa”. Họ nổi tiếng với việc không bằng lòng với hiện tại, luôn đưa ra những ý tưởng sáng tạo, quyết tâm thực hiện những thay đổi đã đề ra, ghi nhận góp ý, biết nhận sai và rút ra bài học từ thất bại. Tầm quan trọng của sự chủ động được thể hiện qua bài học của Marina Iatomase khi cô nhận nhiệm vụ trong đội dịch vụ tài chính toàn cầu của HP. Theo Marina, cả đội “coi tôi là người đi đầu trong công cuộc làm mới công việc và khiến cuộc sống của họ trở nên dễ dàng hơn. Dần dần, dù là người ít tuổi và ít kinh nghiệm nhất, tôi sớm được đề bạt lên vị trí lãnh đạo và làm nên nhiều điều khác biệt.”
Lãnh đạo không chờ chỉ đạo rồi mới vào cuộc. Thay vào đó, họ xắn tay áo lên và lao vào giải quyết vấn đề khi nhận ra bất ổn, đưa ra giải pháp, thuyết phục cấp dưới và thực thi để đạt được kết quả mong muốn. Chẳng hạn, món Frappuccino của Starbucks ra đời nhờ một quản lý khu vực DinaCampion thấy không hài lòng khi khách hàng tìm đến đối thủ của họ để mua ly cà phê đá xay. Starbucks thì chưa có món đó trong thực đơn. Tuy nhiên, Dina đã nhìn thấy cơ hội và quyết tâm thử nghiệm. Cô đã thuyết phục một cửa hàng tại Seattle đi đầu cuộc thay đổi này. Chủ cửa hàng sẵn sàng thử nghiệm nhiều công thức cho món mới. Họ đã chủ động nắm bắt cơ hội và bán thử sản phẩm trong cửa hàng do Dina quản lý. Nhờ sự yêu thích của thực khách với món đồ uống này, tổng công ty đã quyết định đầu tư. Chỉ sau vài lần thử nghiệm, họ triển khai món đồ uống này trong toàn bộ hệ thống. Frappuccino trở thành món đồ uống mới thành công nhất trong lịch sử công ty.⁷
Khuyến khích sự chủ động ở người khác: Sự thay đổi cần nhà lãnh đạo và tất cả mọi người, kể cả cấp thấp nhất trong tổ chức, cùng sáng tạo và cải tiến quy trình. John Wang, quản lý sản phẩm của Visa, đã hiểu được tầm quan trọng của nguyên tắc này trong công việc đầu tiên sau khi tốt nghiệp. Cấp trên của anh tạo ra một môi trường khuyến khích thử nghiệm và sáng tạo, cho phép John và nhiều người khác tìm ra cách cải tiến quy trình hiện hữu và hoàn thành nhiệm vụ nhanh hơn, hiệu quả hơn. Ví dụ như quy trình sao lưu dữ liệu hằng tuần lên máy chủ phát sinh khá nhiều vấn đề do hệ thống máy tính quá cũ kỹ. John và đồng nghiệp chủ động nghiên cứu nhiều phương án và đề xuất lên cấp trên để thay thế hệ thống mới với chi phí cao. Cấp trên, người rất hài lòng vì họ đã tìm ra cách cải thiện quy trình sao lưu dữ liệu, đã đề cập chuyện đó với lãnh đạo của mình, và ông này cũng rất ủng hộ sáng kiến đó. John kể lại: “Sự động viên ấy đã tác động rất tích cực đến chúng tôi, khuyến khích chúng tôi tìm tòi thêm những đề xuất mới để cải thiện quy trình làm việc. Trên thực tế, sự kiện này đã gửi đến mọi người thông điệp rằng mọi đề xuất đều được đón nhận.” John đã rút ra được bài học mà mỗi nhà lãnh đạo đều thuộc nằm lòng: cho người khác cơ hội quyết định sẽ mang lại kết quả bất ngờ, bao gồm cả những thay đổi tích cực. John cho biết: “Đó là nguyên tắc tôi đã áp dụng trong suốt quá trình làm việc của mình: cho đồng nghiệp cơ hội làm khác với cách làm của tôi.”
Azmeena Zaveri đã nhận thấy lối mòn cùng những áp lực và yêu cầu công việc hằng ngày tại nơi công sở có ảnh hưởng tiêu cực như thế nào đến khả năng sáng tạo và đón nhận ý tưởng mới. Cô cũng thừa nhận mình đã dễ dàng bị rơi vào tình trạng đó khi làm việc với một nhóm tình nguyện viên trong một trung tâm cộng đồng địa phương tại miền bắc California. Cô nhận thấy mình quá bận tâm đến những việc nhỏ nhặt, không mấy liên quan: “bảo đảm những công việc ngày càng nhàm chán được thực hiện một cách chuẩn chỉnh, không mắc lỗi”, đồng thời vẫn chưa cởi mở với những cách nghĩ mới.
Để thoát ra khỏi vòng luẩn quẩn đó, cô đã thành lập một diễn đàn để mọi người chia sẻ ý kiến sau mỗi sự kiện lớn và đưa ra những cách làm tốt hơn cho sự kiện tiếp theo. Trên diễn đàn, cô khuyến khích các nhóm đưa ra ý kiến và đề xuất cải thiện chương trình cũng như chia sẻ những điều hay mà họ từng đọc được hay từng làm tại các sự kiện khác. Cô cũng lập nhật ký điện tử để cả nhóm quảng bá ý tưởng mới, nghiên cứu cụ thể về những ý tưởng được chọn thử nghiệm và theo dõi bài học rút ra từ những trải nghiệm đó. Azmeena và cả nhóm hiểu rằng không thể thành công trong mọi việc, nhưng theo cô, “thử nghiệm những điều mới mẻ là việc cần thiết để cải thiện dự án và bắt kịp với thời đại luôn biến động.”
Nhà lãnh đạo chủ động thay đổi và khuyến khích người khác chủ động theo. Họ muốn mọi người lên tiếng, đưa ra đề xuất và thẳng thắn với những đóng góp mang tính xây dựng. Cấp dưới càng cho rằng lãnh đạo của họ “thường xuyên khích lệ người khác thử sức với những cách làm mới và thỏa sức sáng tạo trong công việc”, họ càng có động lực đạt được thành quả cao và tạo nên nhiều sự khác biệt hơn. Kết quả khảo sát câu hỏi: “Bạn có làm việc chăm chỉ hơn và thêm giờ nếu công việc yêu cầu không?” cho thấy mối liên hệ mật thiết giữa mức độ lãnh đạo khuyến khích cấp dưới chủ động thay đổi và kết quả của những thay đổi ấy, theo như minh họa trong Hình 7.[2].

Phân tích cho thấy kết quả tương tự khi cấp dưới quan sát tần suất lãnh đạo “tìm kiếm cơ hội thử sức kỹ năng và năng lực của bản thân”. Mức độ cam kết, động lực và năng suất làm việc của cấp dưới tỷ lệ thuận với tần suất lãnh đạo tìm kiếm cơ hội thúc đẩy họ.
Bạn có thể tạo điều kiện để cấp dưới sẵn sàng chủ động tìm kiếm cơ hội thay đổi trong cả những thời điểm khó khăn lẫn thời kỳ phát triển mạnh mẽ. Trong đó, đào tạo là một phần không thể thiếu trong quá trình phát triển năng lực cũng như sự tự tin ở mọi người để họ có thể vượt qua những thời điểm khó khăn. Ngoài ra, nhà lãnh đạo cần tạo cơ hội giúp mọi người nỗ lực hết sức bằng cách đặt mục tiêu ngày càng cao nhưng không quá sức. Mục tiêu quá cao dễ dẫn đến thất bại, và nếu thất bại quá nhiều sẽ gây nhụt chí. Nhà lãnh đạo biết cách nâng mức mục tiêu sẽ giúp cấp dưới làm chủ được tình thế và tự tin hơn để tiếp tục theo đuổi định hướng chung.
Bạn cũng có thể khuyến khích sự chủ động ở nhân viên bằng cách đưa ra các tấm gương có kinh nghiệm, đặc biệt là giữa các đồng nghiệp với nhau. Số liệu của chúng tôi cho thấy những người coi nhà lãnh đạo của họ là tấm gương chủ động thay đổi, thử nghiệm kỹ năng, năng lực, có thể học hỏi kinh nghiệm sẽ có thái độ tích cực hơn tại công sở. Bạn sẽ chỉ phát triển được nếu đi theo một tấm gương tốt mà thôi. Hãy giúp mọi người tập trung vào một hoặc hai kỹ năng họ muốn làm chủ nhất và giới thiệu người mà họ có thể học hỏi và thi đua. Hãy làm cầu nối để giúp họ bước những bước tiếp theo trong quá trình rèn luyện kỹ năng bằng cách nhấn mạnh vì sao họ cần phải học hỏi những kỹ năng đó.
Luôn có mục đích: Mục đích là nguồn động lực vô cùng lớn, và chúng ta khó có thể kiên trì nếu không có mục đích.⁸ Vì thế, lãnh đạo không thay đổi cho vui. Thay đổi lối mòn không chỉ nên dừng lại ở việc phàn nàn về tình hình hiện tại, chỉ trích tư duy và tư tưởng cũ, hay bắt lỗi người khác mà không đưa ra giải pháp thay thế. Những nhà lãnh đạo giỏi đều có mục đích rõ ràng khi chỉ ra sai sót và luôn có hành động sửa lỗi theo sau. Nhà lãnh đạo muốn tạo ra thay đổi vì muốn mọi người có một cuộc sống tốt đẹp hơn. Họ có niềm tin sắt đá rằng những người xung quanh sẽ có một cuộc sống tốt đẹp hơn nếu không ngừng cải thiện các quy trình, sản phẩm, dịch vụ, hệ thống và mối quan hệ. Nhưng để thực sự tham gia vào cuộc hành trình đó, các cấp dưới cần biết nguyên nhân. Họ cần hiểu được mục đích của tổ chức và công việc mình làm để thấy được ý nghĩa.
Động lực lớn nhất để mỗi chúng ta dám đương đầu với thách thức và biến động trong cuộc đời đến từ bên trong mỗi chúng ta.⁹ Nghiên cứu của chúng tôi và nhiều công trình khác đều cho thấy kết quả tương tự. Mọi người từng cho rằng nhiều tiền hơn (như rót thêm vốn vào dự án) sẽ giúp tăng hiệu quả làm việc. Tuy nhiên, trên thực tế, tiền bạc không phải là yếu tố chi phối quan trọng.¹⁰ Các nghiên cứu đã đưa ra nhiều bằng chứng thuyết phục cho thấy động lực từ bên trong có thể giúp gia tăng thành tích, khiến mọi người bớt ích kỷ và khó bị chia rẽ hơn.¹¹
Bạn có trả bao nhiêu lương cũng không đủ khiến người khác quan tâm chân thành đến sản phẩm, dịch vụ, cộng đồng hay thậm chí những điều cơ bản nhất. Thay vào đó, bạn phải đi tìm câu trả lời cho các câu hỏi sau: Vì sao họ vượt qua giới hạn của bản thân để làm những điều phi thường? Vì sao họ sẵn sàng gây quỹ cho những mục đích cao cả, hay giúp những trẻ em gặp khó khăn? Vì sao họ từ bỏ công việc để khởi nghiệp, hay hy sinh sự yên ổn để thay đổi tình hình xã hội? Vì sao họ mạo hiểm tính mạng để cứu người khác hay bảo vệ tự do? Vì sao họ lại thỏa mãn với những công việc dù không trả lương cao, không có phúc lợi tốt hay không mang lại danh tiếng? Tất cả đều nằm ở khả năng truyền cảm hứng của nhà lãnh đạo.
Arlene Blum đã được tự mình trải nghiệm tầm quan trọng của việc sở hữu mục đích. Cô dành rất nhiều thời gian leo núi và đã chinh phục khoảng 300 đỉnh núi. Nhưng thử thách lớn nhất của cô, đồng thời cũng giúp làm nên tên tuổi, lại không phải ngọn núi cao nhất cô từng leo, mà là lần cô hướng dẫn một nhóm nhà leo núi nữ chinh phục đỉnh Annapurna I, đỉnh núi cao thứ 10 trên thế giới. “Trả lời câu hỏi mà những người leo núi được hỏi nhiều nhất là họ làm vậy ‘để làm gì?’”, Arlene cho hay:
Khi người hỏi biết được công tác chuẩn bị phức tạp và đầy mệt mỏi cho những hành trình này, họ càng băn khoăn hơn. Với chúng tôi thì câu trả lời không đơn thuần chỉ là “leo cho vui”. Chúng tôi đều đã được trải nghiệm cảm giác hồi hộp, sung sướng, và giờ chúng tôi đang trên đường chinh phục mục tiêu lớn đối với mỗi người leo núi – đỉnh núi cao thứ 10 trên thế giới. Nhưng là nữ giới, chúng tôi phải đối mặt với những thử thách còn cao hơn cả ngọn núi. Chúng tôi phải tin tưởng vào chính mình, nỗ lực hơn nữa để phá vỡ quan niệm xã hội cũng như lịch sử 200 năm của lĩnh vực leo núi rằng phụ nữ chỉ là phụ.¹²
Arlene cho rằng nhiệt huyết chính là ranh giới phân chia giữa những người leo núi thành công và những kẻ chỉ biết đứng nhìn dưới chân núi: “Chỉ cần tin rằng điều mình đang làm là có ý nghĩa, bạn có thể vượt qua nỗi sợ hãi và mệt mỏi để bước tiếp.”¹³
Lãnh đạo bằng sự nhiệt huyết và mục đích rõ ràng đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong những thời khắc biến động. Khi càng đối diện với nhiều rủi ro, tình hình càng phức tạp, người ta càng cần được định hướng và dẫn đường. Mỗi người đều cần có lý do để tiếp tục bước đi, tiếp tục cố gắng và nỗ lực không ngừng. Lý do đó không đơn thuần chỉ là phần thưởng, mà phải là cái gì đó bền vững hơn. Khi khuyến khích người khác phát triển, sáng tạo và cải thiện bản thân, hãy giải thích cho họ hiểu làm vậy sẽ giúp ích như thế nào cho mối quan hệ của họ với đồng nghiệp, khách hàng, gia đình và cộng đồng. Đừng quên cho họ lý do để vượt qua thử thách vì mục tiêu cao cả hơn, chú tâm hơn đến mục tiêu chung của tổ chức.
ÁP DỤNG SÁNG KIẾN TỪ BÊN NGOÀI
Trong một chuyến tham quan đến vùng biển miền bắc California, chúng tôi tình cờ nhận được một lời khuyên dành cho nhà lãnh đạo. Đó là một lời cảnh báo in trên tờ rơi mô tả đường bờ biển Thái Bình Dương: “Đừng bao giờ quay lưng về phía biển”. Bởi nếu làm vậy, rất có khả năng bạn sẽ bị sóng lớn bất ngờ ập đến và xô ngã. Lời cảnh báo này dành cho cả du khách đến đây và những nhà lãnh đạo. Khi bạn chỉ chăm chăm quan sát tổ chức của mình, những con sóng bên ngoài có thể cuốn trôi bạn.
Sáng tạo cũng tương tự như vậy: Hãy luôn tìm tòi và khai thác những gì đang diễn ra bên ngoài tổ chức của bạn. Khác với khả năng thấu hiểu tình hình nội bộ, để nhận thức và nắm rõ những yếu tố đổi mới từ bên ngoài, bạn cần cởi mở. Nghiên cứu cho thấy sáng tạo đến từ bất cứ đâu.¹⁴ Theo một công trình nghiên cứu toàn cầu, nguồn ý tưởng sáng tạo lớn nhất của các CEO trên thế giới đến từ bên ngoài tổ chức của họ.¹⁵ Đôi khi ý tưởng đến từ khách hàng, có lúc đến từ người dùng, có khi là nhờ nhà cung cấp, đối tác kinh doanh, hay thậm chí là phòng thí nghiệm của các tổ chức khác.
Lãnh đạo cần chủ động tìm kiếm những dấu hiệu đổi mới, dù mờ nhạt nhất, chủ động lắng nghe những tín hiệu yếu ớt nhất để phán đoán về ý tưởng sáng tạo. Mở rộng cánh cửa dẫn đến con đường sáng tạo, khi ấy ý tưởng và thông tin sẽ giúp bạn biết về những gì đang diễn ra xung quanh. Thấu hiểu bên trong nhưng không phóng tầm mắt nhìn ra bên ngoài chẳng khác nào “ếch ngồi đáy giếng” – và khi đó, chắc chắn bạn sẽ không thể vẽ được bức tranh toàn cảnh.
Phóng tầm mắt thoát khỏi trải nghiệm của bạn: Anne Wong, Giám đốc Marketing số tại Illumio, vẫn luôn cởi mở, thậm chí tò mò với những sự việc diễn ra quanh mình. Bà nổi tiếng là người hay đặt câu hỏi. Một cấp dưới mô tả bà là người “hỏi không ngừng nghỉ cho đến khi hiểu rõ ngọn ngành câu chuyện.”¹⁶ Anne cho biết nguyên nhân vì bà “luôn cố hiểu rõ tình hình từ góc nhìn của người khác.”
Trong quá trình quan sát các nhà lãnh đạo cấp cao, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng những người thành công nhất không ngồi chờ thông tin tìm đến họ, mà tự ra ngoài học hỏi để hiểu họ cần phải làm gì tiếp theo.¹⁷ Chẳng hạn, họ xem tin tức buổi sáng, ghé qua văn phòng của đồng nghiệp hỏi han tình hình, đi bộ trong hành lang hay nhà máy, vào căng-tin uống cà phê hay ăn trưa cùng đồng nghiệp, tham gia vào các buổi họp mặt hay sự kiện trang trọng, dự các chương trình đào tạo, hội thảo… Một trong những mối quan tâm lớn của họ “là phải luôn nắm bắt được những gì diễn xung quanh tổ chức [của chúng tôi].” Họ luôn tỉnh táo để bảo đảm không bao giờ phải hỏi câu: “Tại sao chuyện này xảy ra mà tôi không hề biết?”
Khám phá thế giới xung quanh và hỏi han không chỉ giúp nhà lãnh đạo trau dồi thêm trải nghiệm của mình, mà còn giúp khuyến khích đối thoại cả trong và ngoài tổ chức về việc tìm kiếm cơ hội sáng tạo. Điều đó còn có ảnh hưởng lớn đến niềm tự hào và sự trung thành của mỗi người với tổ chức, cùng tinh thần sẵn sàng nỗ lực hết sức để dự án thành công. Số liệu của chúng tôi cho thấy cấp dưới càng đánh giá lãnh đạo “chủ động tìm cách sáng tạo để cải thiện quy trình hiện tại” thì họ càng tự tin mình đang tạo ra một sự khác biệt trong công việc.
Những công trình nghiên cứu về cách thức não bộ xử lý thông tin cho thấy, để có thể quan sát vấn đề theo cách khác biệt hoặc sáng tạo hơn, bạn cần cung cấp cho não bộ thật nhiều thông tin mới mẻ. Theo Gregory Berns, nhà thần kinh học thuộc Đại học Emory, sự mới mẻ này đóng vai trò rất quan trọng, bởi não bộ vốn tiến hóa theo hướng luôn tìm cách rút ngắn quy trình nhận thức nhằm tiết kiệm năng lượng. Vượt ra khỏi lối tư duy quen thuộc là xuất phát điểm để tư duy sáng tạo.¹⁸
Theo bản năng, con người luôn khéo léo tư duy theo hướng quen thuộc, đồng thời lọc bỏ những gì chứng minh điều ngược lại. Các nhà nghiên cứu của McKinsey & Company đã đề xuất giải pháp cho vấn đề này bằng trải nghiệm trực tiếp: “Tự trải nghiệm mang lại ảnh hưởng lớn hơn rất nhiều so với những buổi thảo luận trừu tượng trong phòng họp. Do đó, các bài tập phát triển khả năng sáng tạo, các hoạt động tìm kiếm ý tưởng bên ngoài không gian làm việc hay khai thác những trải nghiệm cá nhân tương phản với những thành kiến quy định và ngầm định là những hoạt động vô cùng hữu ích.”¹⁹ Rõ ràng, bạn sẽ không thể hiểu được điều gì đang diễn ra xung quanh nếu như chỉ ngồi góc phòng.
Courtney Ballagh hiểu được điều này khi đảm nhận vị trí trợ lý giám đốc cho một hãng bán lẻ. Nhân viên bán hàng tại đây thường xuyên rệu rã và không hoàn thành mục tiêu. Trong ngành bán lẻ cũng như các tổ chức khác, mọi người thường bám vào cách làm việc quen thuộc cho đến khi bị buộc phải sửa đổi. Cô nhớ lại, các cửa hàng của hãng vẫn đạt kết quả tốt cho đến một ngày các phương thức bán hàng của họ không còn hiệu quả.
Không ai đưa ra được ý tưởng nào để thay đổi, vì thế tôi đã yêu cầu mỗi nhân viên lựa chọn vài cửa hàng trong cùng trung tâm thương mại để học cách làm việc ở đó. Tôi muốn tạo cảm hứng và thử thách, nên đã yêu cầu mọi người theo dõi thật kỹ cách thức làm việc của các cửa hàng khác, sau đó tập hợp nhận xét để chia sẻ với nhau. Họ tỏa ra khắp mọi nơi để quan sát, từ GAP – một thương hiệu tầm trung hướng tới mục tiêu làm thỏa mãn khách hàng, đến Louis Vuitton – một hãng bán lẻ hàng xa xỉ chỉ chăm chăm hướng đến lợi nhuận. Sau khi chia sẻ những thông tin thu thập được, mọi người bắt đầu tư duy theo cách mới và hiểu được rằng những điều khiến người khác thành công cũng có thể khiến mình thành công. Phương pháp bán hàng mới đã giúp cả đội phấn chấn hơn với công việc.
Courtney tiếp tục giải thích: “Nếu chỉ giao tiếp với những người xung quanh bạn và không chịu tiếp thu những quan điểm mới, bạn sẽ chẳng bao giờ có thể thay đổi. Những cách làm mới dù rất lôi cuốn nhưng cũng chứa đựng đầy thách thức, nhưng chỉ khi bước ra khỏi vùng an toàn, bạn mới nhìn thấy.”
Nhà lãnh đạo hiểu rằng sáng tạo cần khả năng lắng nghe và đối thoại nhiều hơn. Sáng tạo thành công không đến từ những tháp ngà hay góc văn phòng. Thay vào đó, sáng tạo đến từ khả năng tạo dựng quan hệ, kết nối, giao thiệp. Bắt kịp xu thế xung quanh chính là trải nghiệm của Priya Saudagaran tại một tổ chức phi lợi nhuận chịu trách nhiệm triển khai hệ thống lọc nước tại vùng nông thôn Ấn Độ. Cô thấy không hài lòng với việc các nhà lãnh đạo cấp cao quyết định đóng cửa một hệ thống xử lý nước, khiến người dân địa phương không được tiếp cận với nguồn nước sạch. Dù hiểu tình hình tài chính của tổ chức, Priya vẫn thấy hành động đó đi ngược lại với sứ mệnh của họ. Cô đã đến gặp cấp trên và xin phép nói chuyện trực tiếp với dân làng để tìm hiểu nguyên nhân họ không mua nước sạch. Cô cũng đi tìm câu trả lời ở bên ngoài tổ chức, nguyên cứu phương pháp giải quyết vấn đề kinh tế của các tổ chức phi lợi nhuận tương tự.
Priya rời văn phòng để đi thực địa nhằm “tìm hiểu vấn đề thay vì dừng hoạt động kinh doanh khi không đạt được kết quả tích cực trong thời gian dài.” Sau khi tìm hiểu và phân tích, tổ chức của cô đã quyết định tham gia nhiều hơn vào các hoạt động cộng đồng, điều chỉnh mô hình kinh doanh, chỉ trong 12 tháng, tổ chức bắt đầu có lợi nhuận. Cuối cùng, mô hình này đã được áp dụng tại nhiều địa phương khác. Trải nghiệm của cô là minh chứng cho thấy tầm quan trọng của việc lắng nghe và tiếp thu từ nhiều nguồn.
Lắng nghe và tiếp thu từ nhiều nguồn: Yêu cầu về sự thay đổi sẽ đến từ cả trong và ngoài tổ chức. Nếu mọi thứ đều diễn ra suôn sẻ, mọi người sẽ không thấy nhu cầu cần thay đổi. Nhưng trên thực tế, nếu bạn luôn khao khát làm tốt hơn mỗi ngày, bạn sẽ có động lực thay đổi, ngay cả trước khi sai sót xảy ra.
Khi bắt đầu sự nghiệp phân tích tài chính cho Ngân hàng Wells Fargo, Luis Zaveleta được đào tạo về quy trình vận hành chuẩn SOP* và được yêu cầu tuân thủ nó trong phạm vi phòng ban. Nhiệm vụ của anh phần lớn là lập báo cáo ngày, tuần, tháng phù hợp với việc áp dụng SOP, “nhưng những nhiệm vụ còn lại thì cần tư duy sáng tạo hơn.” Vì thế, khi công việc ngày càng khó khăn, anh cảm thấy ngân hàng không thể chỉ áp dụng SOP.
* SOP: Quy trình thao tác chuẩn là một hệ thống quy trình được tạo ra để hướng dẫn và duy trì chất lượng công việc. (BTV)
Càng có nhiều kinh nghiệm và phát triển được nhiều kỹ năng quản lý, tôi càng đặt ra nhiều nghi vấn về cách thức vận hành công việc. Tôi bắt đầu bằng việc hỏi những người có nhiều kinh nghiệm hơn và cấp trên về nguyên nhân vì sao lại phải áp dụng SOP để giải quyết mọi vấn đề trong phòng, và nhanh chóng hiểu ra rằng đó là do họ không có bất kỳ phương án nào khác thay thế. Trong vòng 10 năm trở lại đây, toàn bộ nhân viên đều được dạy cách làm việc bằng SOP, và chẳng ai thèm nghĩ đến chuyện cập nhật hay tìm giải pháp khác.
Khi thử thách xuất hiện, Luis đã phải lựa chọn giữa việc sử dụng SOP nhưng không hiệu quả, hoặc đi ngược lại lối mòn. Dù cảm thấy “một nhà lãnh đạo cần phải can đảm chống chọi trước cơn bão mới thay đổi quy trình được”, Luis cũng nhận ra rằng nhà lãnh đạo nắm được năng lực của bản thân và phải cởi mở với việc khám phá ý tưởng mới. Vì thế, anh đã hỏi xin tư vấn từ lãnh đạo của các phòng khác và một số giám đốc cũng như đồng nghiệp. Lời khuyên hữu hiệu nhất lại đến từ người anh không hề ngờ tới – một đồng nghiệp làm vị trí giao dịch viên tại một chi nhánh địa phương. Luis cho biết: “Hiểu được ý tưởng có thể đến từ bất kỳ đâu sẽ giúp lãnh đạo không bao giờ để vuột mất cơ hội sáng tạo. Trong trường hợp của tôi, tôi đã hỏi cách giải quyết vấn đề từ tất cả mọi người trong công ty, đồng thời cởi mở và sẵn sàng đón nhận ý kiến từ bên ngoài.”
Đón nhận ý kiến mới là kỹ năng cần thiết dành cho nhà lãnh đạo nếu họ thực sự muốn thay đổi lối món. Bạn cần hiểu rằng mỗi người đều có quan điểm riêng về vấn đề, nhưng nhiều cá nhân với xuất thân khác nhau có thể có một quan điểm chung về một vấn đề. Thông tin và góc nhìn mới có thể giúp bạn tìm ra câu trả lời cho việc cải thiện hệ thống lỗi thời. Để thành công, lãnh đạo cần khuyến khích các bên liên quan chia sẻ thông tin, sẵn sàng đón nhận ý tưởng từ bất kỳ nguồn nào và vận dụng kiến thức tập thể để đưa ra giải pháp khi xuất hiện thử thách.
Nghiên cứu cho thấy nếu không được khuyến khích chủ động đối thoại với bên ngoài và tìm kiếm quan điểm từ nhiều nguồn, chúng ta sẽ tương tác ít hơn với những người xung quanh cả về tần suất và cường độ, từ đó hiếm khi chấp nhận những ý tưởng mới. Các công trình nổi tiếng đã nghiên cứu mối quan hệ giữa thời gian mỗi người làm việc cùng nhau trong một dự án với ba hình thức đối thoại bằng lời (trong dự án, trong tổ chức và trong ngành) ở nhiều giai đoạn triển khai dự án của mỗi nhóm.²⁰
Kết quả cho thấy nhóm đạt hiệu quả cao là những nhóm có giao tiếp với bên ngoài nhiều hơn, bao gồm hoạt động trao đổi với các đơn vị khác trong tổ chức như marketing và sản xuất, hoặc các hiệp hội trong ngành. Điều thú vị là, nhóm có thời gian làm việc với nhau lâu nhất lại ít trao đổi với bên ngoài nhất theo cả ba tiêu chí. Họ “hoàn toàn cô lập mình với những nguồn ý tưởng và tiến bộ trong công nghệ từ bên ngoài, thậm chí còn không tiếp nhận thông tin từ các bộ phận khác trong tổ chức”.²¹ Tập thể tồn tại lâu nhất này vì thế đạt được năng suất lao động kém nhất. Có vẻ như họ đã làm việc với nhau quá lâu nên nghĩ rằng họ không cần phải trao đổi với người ngoài và hoàn toàn hài lòng khi chỉ giao tiếp với nhau.
Một trong những nguyên nhân khiến nhiều người sợ hỏi ý kiến và xin lời khuyên từ những người xung quanh là bởi họ nghĩ làm vậy chứng tỏ, hoặc thể hiện rằng họ không có năng lực, hay không biết những điều đáng ra phải biết. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy nỗi lo sợ này hoàn toàn không có cơ sở, bởi những người hay hỏi xin lời khuyên thường được coi là có năng lực tốt hơn những người ít đặt câu hỏi, nhất là khi phải đối mặt với những công việc khó khăn.²² Bạn có thể củng cố năng lực của mình mà không sợ người khác hiểu lầm bằng cách hỏi và xin ý kiến những người thực sự hiểu biết. Vì thế, nếu gặp phải vấn đề khó khăn, đừng ngần ngại gì xin ý kiến của người từng xử lý vấn đề tương tự. Nhiều khả năng, họ còn đánh giá cao bạn khi bạn làm vậy.
Để tiếp thu thêm thông tin mới, hãy luôn nhìn nhận một vấn đề từ nhiều góc độ. Vậy làm thế nào để mở rộng góc nhìn của mình? Các nhà nghiên cứu gợi ý nên áp dụng 3 phương pháp sau:²³
Quan sát sự việc từ quan điểm của người khác và xem họ có thể dạy cho bạn điều gì.Lắng nghe người khác để học hỏi thay vì mong muốn thay đổi quan điểm của họ.Xin ý kiến của những người không nằm trong vùng an toàn của bạn, những người mà bạn hiếm khi bắt chuyện.Đặt câu hỏi và xin ý kiến từ người khác sẽ khích lệ hoạt động chia sẻ thông tin trong tổ chức. Tinh thần cầu tiến sẽ giúp củng cố mối quan hệ giữa mọi người với nhau. Hãy lắng nghe mọi người và đặt câu hỏi phù hợp bởi bạn không thể biết được ý tưởng hay đến từ đâu.
Coi công việc như cuộc phiêu lưu: Khi đề nghị những người tham gia khảo sát ai là người đã khởi xướng những dự án được họ chọn kể lại như Trải nghiệm lãnh đạo ấn tượng nhất, chúng tôi đinh ninh rằng họ sẽ nói ra tên mình. Nhưng thực tế không phải vậy, hơn một nửa số tên không phải là nhà lãnh đạo hay quản lý trực tiếp của họ. Ban đầu chúng tôi cảm thấy ngạc nhiên, cho đến khi nhận ra rằng hầu hết những công việc của họ đều được cấp trên giao. Trên thực tế, dù họ là người khởi xướng dự án hay được giao nhiệm vụ cũng không quá quan trọng. Điều tạo nên sự khác biệt nằm ở cách họ tiếp nhận và xử lý công việc. Họ không hề coi đây là những công việc nhàm chán, buồn tẻ mà coi đó là cơ hội để phiêu lưu, thử sức và những nhà lãnh đạo giỏi luôn làm vậy.
Tổ chức và cuộc sống của mỗi người luôn biến động không ngừng. Bạn tìm đến thử thách hay thử thách tìm đến bạn không quan trọng, mà quan trọng là lựa chọn của bạn, thay đổi hay đi theo lối mòn. Câu hỏi đặt ra là: Khi cơ hội gõ cửa, bạn đang ở trong tâm thế nào? Liệu bạn có chuẩn bị sẵn sàng để bước ra ngoài và theo đuổi cơ hội không? Khi Clay Alm nhận trọng trách trở thành Giám đốc Vận hành của OneRent Inc., ông phải đối mặt với một chuỗi khủng hoảng. Đã có lúc ông bực mình với Phòng Kinh doanh vì họ cứ khăng khăng cho rằng vấn đề không liên quan đến họ. Clay nhận ra ông cần tiếp cận vấn đề từ một góc độ khác để có thể khiến đội ngũ kinh doanh phải chú ý, và quyết định sẽ triển khai nhiều chiến lược. Clay cho biết, ông “đã ngộ ra rằng tôi thường xuyên bị từ chối khi đưa ra đề xuất thay đổi lối mòn. Tuy nhiên, những nhà lãnh đạo giỏi sẽ không từ bỏ khi đối mặt với khó khăn, mà luôn đưa ra giải pháp và không ngừng tìm kiếm giải pháp mới cho đến khi vượt qua thử thách.”
Dù đã đi làm nhiều năm, nhưng bạn nên coi ngày hôm nay là ngày đầu tiên bạn đi làm. Hãy tự hỏi: “Nếu hôm nay là ngày đầu tiên đi làm thì mình sẽ làm gì?” Hãy bắt đầu làm những việc đó. Đừng bao giờ ngừng tìm cách cải thiện tình hình trong tổ chức. Hãy tìm những dự án bạn vẫn luôn muốn thực hiện nhưng chưa bao giờ bắt đầu, và kêu gọi mọi người trong tập thể cùng thực hiện.
Hãy trở thành một nhà thám hiểm, một nhà du hành. Còn nơi nào trong tổ chức mà bạn chưa đến nữa không? Còn đối tượng nào trong số khách hàng mà bạn chưa tiếp cận không? Đặt ra kế hoạch khám phá những khu vực ngoài vùng an toàn đó. Đi tham quan nhà máy, nhà kho, trung tâm phân phối, hay cửa hàng bán lẻ. Ghé thăm những người trong một bộ phận, phòng ban, chi nhánh, hay thậm chí là khách hàng nếu bạn muốn.
Bạn không cần phải đảm trách những vị trí chóp bu mới có quyền tìm hiểu chuyện này chuyện kia. Luôn cởi mở với những ý tưởng mới dù ở bất kỳ đâu. Nếu bạn thực sự muốn khuyến khích sự sáng tạo và muốn mọi người “xông pha” thực tế tìm kiếm ý tưởng, hãy ưu tiên việc đó. Thu thập ý tưởng từ các buổi phỏng vấn nhóm tập trung, ban tư vấn, hòm thư góp ý, những bữa ăn sáng tập thể, những buổi tìm kiếm ý tưởng mới, phiếu đánh giá mức độ hài lòng của khách hàng, chia sẻ của khách hàng, những buổi tham quan đến trụ sở của đối thủ cạnh tranh…
Biến việc thu thập ý tưởng trở thành một phần trong lịch làm việc hằng ngày, hằng tuần, hằng tháng của bạn. Gọi điện cho ba khách hàng cũ hoặc khách hàng vừa mới mua hàng để đề nghị nhận được phản hồi. Tất nhiên, không ai cấm bạn dùng e-mail, nhưng trong trường hợp này, giao tiếp bằng lời sẽ hiệu quả hơn nhiều. Thử làm việc tại quầy bán hàng để tìm hiểu xem mọi người thích gì và không thích gì về tổ chức của bạn. Tham quan cửa hiệu của đối thủ, đóng giả khách hàng mua sắm sản phẩm của công ty bạn để khảo sát dịch vụ bán hàng. Gọi điện đến tổng đài của công ty và lắng nghe cung cách làm việc của các tổng đài viên, cách họ xử lý tình huống. Luôn dành ít nhất 25% thời gian họp mỗi tuần để lắng nghe ý tưởng mới nhằm giúp cải thiện quy trình và công nghệ, cũng như phát triển sản phẩm, dịch vụ mới. Đừng để nội dung cuộc họp chỉ xoay quanh báo cáo về tình hình công việc hằng ngày. Mời khách hàng, nhà cung cấp, đồng nghiệp từ các phòng ban khác và thậm chí là người ngoài đến tham dự cuộc họp để xem họ có tư vấn gì cho bộ phận của bạn không. Hãy luôn cảnh giác với mọi thông tin, dù bạn ở bất cứ đâu. Bạn sẽ không bao giờ biết trước được ý tưởng tiếp theo xuất phát từ đâu.
Các phương pháp này sẽ giúp bạn cởi mở hơn với những ý tưởng mới. Luôn sẵn sàng đón nhận và tiếp xúc vấn đề từ những góc nhìn rộng. Luôn lắng nghe, cân nhắc và chấp nhận ý tưởng từ những nguồn bên ngoài công ty. Nếu bạn không bao giờ quay lưng lại với những gì đang diễn ra bên ngoài ranh giới tổ chức, thì những con sóng đổi thay sẽ không bao giờ khiến bạn phải bất ngờ.
Tìm kiếm cơ hội
Những nhà lãnh đạo cống hiến hết mình để làm được những điều phi thường luôn sẵn sàng đón nhận ý tưởng từ bất kỳ ai, ở bất kỳ đâu. Họ luôn tìm hiểu các vấn đề về công nghệ, chính trị, tôn giáo, kinh tế, xã hội, dân cư, nghệ thuật ở thế giới bên ngoài để tìm kiếm những ý tưởng mới. Họ tìm kiếm cơ hội để ứng phó với những biến động trong môi trường của tổ chức. Hơn nữa, nhờ vào sự chủ động của mình, họ không chỉ xuôi theo dòng nước, mà tìm cách xoay chuyển dòng nước để những người khác xuôi theo. Họ luôn sẵn sàng chủ động thay đổi và ứng phó với mọi biến động diễn ra bên trong tổ chức.
Bạn không cần phải thay đổi lịch sử, nhưng bạn cần phải thay đổi tư duy lối mòn. Bạn cần chủ động, liên tục đón nhận và đưa ra sáng kiến mới. Đừng bao giờ ngủ quên trên chiến thắng. Bạn có thể coi thay đổi, sáng tạo và lãnh đạo là những từ đồng nghĩa, tức là bạn cần ít chú tâm hơn vào các hoạt động thường nhật, tập trung hướng tới những gì chưa được thử nghiệm. Hãy luôn nhớ rằng những ý tưởng sáng tạo nhất không phải lúc nào cũng xuất phát từ bạn hay bên trong tổ chức, mà từ đâu đó bên ngoài. Và người lãnh đạo tài giỏi sẽ luôn tìm kiếm ý tưởng từ những nơi mà ý tưởng đột phá còn đang ẩn mình. Họ đặt câu hỏi, xin lời khuyên và phóng tầm mắt ra bên ngoài.
Thay đổi là một cuộc phiêu lưu thử thách ý chí và kỹ năng của bạn. Cuộc phiêu lưu đó rất khó khăn nhưng cũng không kém phần thú vị. Khó khăn sẽ giúp bạn hiểu mình để khai thác tối đa năng lực của bản thân và hiểu người để thúc đẩy họ tiến tới phấn đấu vì mục đích chung là phát triển tổ chức.
Để thay đổi lối mòn, bạn phải tìm kiếm cơ hội bằng cách chủ động thay đổi và áp dụng sáng kiến từ bên ngoài để cải thiện. Điều đó có nghĩa là bạn cần:
Làm điều gì đó mỗi ngày để tiến bộ hơn.Tự mình trải nghiệm ngoài phạm vi vùng an toàn và kỹ năng quen thuộc.Luôn tự hỏi bản thân và những người xung quanh: “Điều gì mới? Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Điều gì tốt hơn?”Tìm ra mục đích để đối mặt với thách thức và những nhiệm vụ khó khăn. Đặt câu hỏi, xin ý kiến và lắng nghe từ nhiều quan điểm khác nhau.Luôn khám phá, đổi mới và đừng để thói quen hằng ngày khiến bạn rệu rã.