Những Thách Thức Của Nhà Lãnh Đạo

Lượt đọc: 296 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 5
Hoạch Định Tầm Nhìn Chung

❊ ❊ ❊

TRONG MỘT CUỘC HỌP TỐI của Phạm Đức Anh với đội của mình, anh nhận thấy tâm trạng mọi người đều rất phấn khởi. Bữa tối vừa được mang đến, ai cũng cười nói vui đùa với nhau. Tinh thần hôm đó lên rất cao, cảm giác như “có phép lạ vậy”.

Cảnh tượng vui sướng này dường như rất xa vời khi mà chỉ vài tháng trước đó tất cả đều phải vật lộn với công việc. Đức Anh là quản lý kỹ thuật của AnalogDevices, một công ty mới có thay đổi lớn về mặt tổ chức. Theo định hướng chiến lược mới, một số bộ phận sẽ bị giải thể, đội ngũ lãnh đạo thì xáo trộn, và văn phòng vệ tinh nơi đội của anh làm việc bị cắt giảm nặng nề: Đội ngũ nhân sự cắt giảm 30%. Tinh thần làm việc của mọi người theo đó bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Đức Anh biết phải làm điều gì đó. Anh hiểu rằng tập thể cần một định hướng, nhưng đó không phải việc của anh, dù theo anh, vị Tổng Giám đốc mới không có phương án hiệu quả trong việc “xử lý vấn đề tinh thần mọi người sa sút hoặc đặt ra một tầm nhìn rõ ràng cho tương lai”. Đức Anh quyết tâm xây dựng chiến lược và tầm nhìn cho tập thể và chia sẻ điều này trong một cuộc họp với lãnh đạo. Mong muốn của Đức Anh đã gây ấn tượng mạnh, và trong cuộc họp quý tiếp theo, anh trực tiếp trình bày ý tưởng của mình trước toàn thể mọi người.

Mở đầu, anh xin lỗi vì việc truyền đạt thông tin không đầy đủ, nhất là về vấn đề sa thải. Anh giải thích rằng công ty cần phải từ bỏ một số lĩnh vực nhất định, chú trọng vào năng lực cốt lõi, đồng thời sử dụng nhân tài hiệu quả nhằm giải quyết những vấn đề nan giải nhất của khách hàng. Sau đó, anh chia sẻ thông điệp của mình về triển vọng của tập thể trong tương lai:

Chúng ta chuyên thiết kế thiết bị điện. Mỗi người trong chúng ta ngồi đây là bởi các bạn muốn lắp ráp những chiếc biến áp hiệu quả nhất, hệ thống liên lạc nhanh nhất và thiết bị cảm ứng xe hơi thông minh nhất. Đây là cơ hội để chúng ta biến điều đó thành hiện thực. Hãy thử tưởng tượng ngày mà những người ở Apple, Ericsson hay Cisco phải hợp tác với chúng ta để hiện thực hóa giấc mơ. Họ sẽ phải liên lạc với chúng ta để có được công nghệ tiên tiến nhất, nhờ cậy chúng ta giải quyết vấn đề một cách hiệu quả, ấn tượng. Hãy nhìn vào trang web của chúng ta, bạn sẽ thấy tên thương hiệu AnalogDevices cùng với khẩu hiệu “Đón đầu những điều không thể”. Đó không phải là việc một sớm một chiều, mà chúng ta cần nỗ lực, cần tất cả chung tay để biến tầm nhìn đó thành hiện thực. Chúng ta cần tài năng, cần sự cống hiến, và hơn tất cả, cần các bạn phải biết mơ ước và hiện thực hóa giấc mơ của mình.

“Thông điệp của tôi đã có tác dụng tức thì. Trong khắp căn phòng, những khuôn mặt đăm chiêu dần giãn ra phấn khích. Tâm trạng căng thẳng dần bị thế chỗ bởi không khí thoải mái, vui vẻ hơn”. Cả Đức Anh và tập thể đều hiểu rằng một bài diễn thuyết thôi thì không đủ để thay đổi mọi thứ trong một sớm một chiều. Nhưng thông điệp của anh đã đánh thẳng vào thực tại, khơi dậy tinh thần thi đua cùng hướng tới mục tiêu chung nhằm đạt thành quả xuất sắc trong lĩnh vực kỹ thuật. Anh nhận được sự ủng hộ của tập thể và lãnh đạo, vì nêu ra những điều đúng như những gì họ cần lúc bấy giờ.

Bạn có thể gọi nó bằng bất cứ cái tên nào: tầm nhìn, mục đích, sứ mệnh, di sản, mơ ước, nỗ lực, mục tiêu, hay dự định cá nhân. Nếu muốn trở thành một nhà lãnh đạo tài giỏi, bạn cần phải mường tượng một tương lai tốt đẹp như trong câu chuyện của Đức Anh. Khi vẽ ra một tương lai mong muốn cho mình và những người khác cũng như cảm thấy hứng khởi với những kết quả lớn lao đạt được sau này, chắc chắn bạn sẽ thực hiện bước tiến đầu tiên như thế. Tuy nhiên, nếu không có một một chút ý niệm gì về hy vọng, ước mơ và nỗ lực, thì cơ hội được đi trước dẫn đường của bạn sẽ vô cùng mong manh. Trên thực tế, có khi bạn còn không thấy cơ hội ngay trước mắt.

Những nhà lãnh đạo giỏi đều biết nhìn xa trông rộng, một tố chất mà cấp dưới luôn mong chờ ở họ. Họ vạch ra tương lai, nhìn về phía chân trời và thấy những cơ hội lớn đang đến. Họ mường tượng ra những điều phi thường, cũng như thấy những điều cao cả trong những thứ rất tầm thường. Họ vẽ ra một hình ảnh lý tưởng, độc đáo vì mục đích chung.

Nhưng tầm nhìn không phải là tài sản riêng của lãnh đạo mà là của tất cả mọi người. Ai cũng có hy vọng, ước mơ và hoài bão. Ai cũng muốn ngày mai sẽ tốt hơn hôm nay. Tầm nhìn chung sẽ lôi kéo được nhiều người hơn, duy trì động lực cao hơn, và giúp chúng ta đối mặt với những thách thức lớn lao. Bạn cần bảo đảm những gì mình thấy chính là những gì người khác thấy.

Lãnh đạo cần định hình tương lai bằng hai yếu tố quan trọng sau:

Mường tượng những điều có thể xảy raTìm kiếm mục đích chungBạn cần nghĩ ra cái kết trong đầu bằng cách mường tượng những điều có khả năng xảy ra. Tìm kiếm mục đích chung khơi dậy trong mỗi người mong muốn biến tầm nhìn thành hiện thực.

MƯỜNG TƯỢNG NHỮNG ĐIỀU CÓ THỂ XẢY RA

Daniel Gilbert, Giáo sư Tâm lý học tại Đại học Harvard, người được biết đến với công trình nghiên cứu về dự báo tâm trạng, cho hay: “Con người là loài động vật duy nhất có khả năng nghĩ đến tương lai. Thành tựu lớn nhất của não người là khả năng mường tượng những sự vật và hiện tượng không hiện hữu trong thế giới thực, và cũng chính nhờ khả năng này mà chúng ta có thể nghĩ đến tương lai… não bộ là một ‘cỗ máy dự báo’ và ‘vạch ra tương lai’ là nhiệm vụ quan trọng nhất của nó”.¹

Nhà lãnh đạo là người biết mơ mộng, có lý tưởng sống và có khả năng dự đoán tương lai. Thật vậy, mọi doanh nghiệp đều được hình thành bắt nguồn từ niềm tin rằng nỗ lực của ngày hôm nay sẽ mang lại quả ngọt vào một ngày nào đó. Chính niềm tin này đã giúp cho lãnh đạo và cấp dưới vượt qua những thời khắc khó khăn. Biến khả năng hấp dẫn thành một tầm nhìn chung để truyền cảm hứng là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của mọi nhà lãnh đạo.

Nhiều người không thể trả lời câu hỏi: “Tầm nhìn của bạn từ đâu mà có?” Câu trả lời thường gặp nhất là một cảm xúc, cảm nhận, hay bản năng nào đó của trực giác. Họ đơn thuần chỉ thấy một cảm xúc mãnh liệt với thứ gì đó và cảm thấy cần phải khám phá cảm xúc này.² Tầm nhìn và trực giác không hàm chứa logic, rất khó để giải thích hay tính toán. Alden M. Hayashi, cựu biên tập viên của tờ Harvard Business Review, đã nghiên cứu về quy trình ra quyết định của các nhà lãnh đạo, cho hay: “Trong những lần tôi phỏng vấn các vị lãnh đạo cấp cao nổi tiếng với bản lĩnh kinh doanh tài ba, không ai trả lời được cụ thể họ làm thế nào để đưa ra được quyết định quan trọng đi ngược lại mọi phân tích logic. Để mô tả cảm xúc lạ lùng đó, cảm giác biết một điều gì đó nhưng không thể gọi tên rõ ràng, họ dùng những từ như chuyên môn trong nghề, bản năng, trực giác, tiếng nói bên trong và dự cảm, nhưng không thể nào mô tả được cả quá trình”.³ Tuy vậy, những vị lãnh đạo mà ông nghiên cứu cũng đồng tình rằng những khả năng khó mô tả này có ý nghĩa rất lớn nhằm đạt được hiệu quả. Thậm chí, họ còn nói đó là “Nhân tố bí ẩn” phân biệt giữa người tài và người thường. Trên thực tế, trực giác và tầm nhìn có một mối liên hệ chặt chẽ. Trực giác (Intuition) bắt nguồn từ một từ gốc Latin có nghĩa là “nhìn”.⁴

Tầm nhìn phản ánh quan điểm và thành kiến của một cá nhân về tự nhiên, công nghệ, kinh tế, khoa học, chính trị, nghệ thuật, đạo đức… Tầm nhìn cho tương lai mang tính văn học hay âm nhạc nhiều hơn. Đó là thông điệp tối cao, nhất quán và lan tỏa mà bạn muốn truyền đạt, là giai điệu lặp đi lặp lại mà bạn muốn người khác ghi nhớ, và mỗi lần nhắc lại, giai điệu đó lại khiến người nghe nhớ đến toàn bộ tác phẩm. Mỗi lãnh đạo đều cần có một nguyên tắc, một kim chỉ nam để dẫn đường. Thông điệp trọng tâm của bạn là gì? Giai điệu lặp đi lặp lại của bạn là gì? Bạn muốn người khác mường tượng điều gì nhất mỗi khi họ nghĩ về tương lai?

Hãy hỏi mọi người xem lãnh đạo của họ có “vẽ bức tranh chung cho những hoài bão chúng ta đang nỗ lực vươn tới” không. Hỏi họ xem lãnh đạo có thường xuyên “vẽ nên một hình ảnh hấp dẫn về tương lai” không. Bạn sẽ nhận ra rằng nếu lãnh đạo thường làm điều này, cấp dưới sẽ có thái độ làm việc vô cùng nghiêm túc. Chẳng hạn, 73% cấp dưới của top 10% những vị lãnh đạo có hai hành động trên đều cho rằng họ sẽ làm việc chăm chỉ hơn và sẵn sàng làm thêm giờ nếu được yêu cầu, trong khi chỉ có 15% cấp dưới của những lãnh đạo thuộc nhóm 10% thấp nhất chấp nhận những việc này. Chưa đến 8% cấp dưới của những lãnh đạo trong nhóm 10% thấp nhất đồng ý với nhận định: “Các cá nhân trong nhóm của họ tạo ra được sự khác biệt cho tổ chức”.

Trả lời cho câu hỏi cấp dưới đồng ý hay không đồng ý với câu “nhìn chung, cấp trên của tôi lãnh đạo hiệu quả” là bằng chứng thuyết phục cho thấy tầm quan trọng của việc hiểu rõ tương lai. Chỉ 6% những người đánh giá lãnh đạo của mình thuộc nhóm 10% thấp nhất ở tiêu chí hiểu rõ về tương lai nhận thấy rằng cấp trên của mình lãnh đạo hiệu quả. Ngược lại, số lượng cấp dưới đánh giá lãnh đạo thuộc top 10% ở tiêu chí này cho rằng cấp trên của mình lãnh đạo hiệu quả cao hơn gấp 13 lần. Kết quả cũng tương tự ở câu hỏi tần suất lãnh đạo “vẽ nên một hình ảnh hấp dẫn về tương lai”. Số lượng cấp dưới chấm điểm lãnh đạo trong top 10% lãnh đạo hiệu quả cao hơn gần 1,[6] lần so với số lượng cấp dưới chấm điểm lãnh đạo trong nhóm 10% thấp nhất. Kết luận quan trọng rút ra là: Lãnh đạo cần học cách truyền đạt thông điệp về tầm nhìn vì mục tiêu lớn của bản thân.

Khả năng dự đoán tương lai là yếu tố cực kỳ quan trọng và có tác động rất lớn đến động lực cũng như năng suất làm việc của mọi người. Tuy nhiên với nhiều nhà lãnh đạo, không phải lúc nào họ cũng dễ có được một hình ảnh hấp dẫn về tương lai. Nhưng cũng may là có nhiều cách để tăng cường khả năng mường tượng về tương lai, khám phá những sự kiện chủ đạo trong cuộc đời bạn bởi những bước ngoặt lớn sẽ xuất hiện khi bạn nhìn nhận lại quá khứ, sốngcho hiện tại, dự cảm cho tương lai và thể hiện cảm xúc của mình.

Nhìn nhận lại quá khứ: Thoạt nghe thì điều này có vẻ ngược đời nhưng thực tế, muốn hướng đến tương lai, điều đầu tiên bạn phải nhìn lại chính là quá khứ. Ngoảnh đầu nhìn lại phía sau trước khi phóng tầm mắt về phía trước sẽ giúp bạn thấy được tương lai xa hơn. Hiểu về quá khứ sẽ giúp bạn xác định được chủ đề, xu hướng, quan điểm, giúp lý giải được nguyên nhân vì sao bạn quan tâm đến những điều đó, và vì sao bạn ưu tiên hiện thực hóa những hoài bão này.⁵ Đó chính là bài học mà Jade Lui đã nhận ra khi làm tư vấn cho một công ty tuyển dụng của Australia. Cô cho biết: “Để nhìn được về tương lai, đầu tiên tôi cần làm là nhìn lại những sự kiện đã xảy ra. Điều này sẽ giúp tôi xây dựng được bức tranh chung một cách rõ ràng, đồng thời hiểu về xu hướng trong thời điểm hiện tại”. Cùng chung tinh thần đó, Bob Rodriguez, Giám đốc Điều hành kiêm Tổng Giám đốc của First Pacific Advisors, một công ty trị giá 17 tỷ đô-la, công nhận rằng “nhìn lại quá khứ” là lời khuyên hữu hiệu nhất để trở thành một trong những chuyên gia tư vấn hàng đầu.⁶

Quá khứ là người bạn đồng hành trên mọi chặng đường bạn đi qua. Quá khứ dẫn đường cho bạn, cho bạn biết phải lựa chọn điều gì. Sử gia John Seaman và George David Smith, Giám đốc của Tập đoàn Winthrop, nhận định: “Ai cũng phải thừa nhận rằng nhiệm vụ của nhà lãnh đạo là khuyến khích nỗ lực tập thể và xây dựng chiến lược thông minh cho tương lai. Quá khứ hữu dụng cho cả hai mục đích đó”.⁷ Hai người cho hay, áp dụng quá khứ vào khả năng lãnh đạo không có nghĩa là lệ thuộc vào quá khứ, mà phải rút ra những bài học vô giá bằng cách trả lời cho câu hỏi: “Mình đã đạt được vị trí ở hiện tại như thế nào?” Michael Watkins, Phó Chủ tịch Học viện Công nghệ California, học giả nổi tiếng trong lĩnh vực chuyển tiếp gia tốc, nhận định rằng nếu không hiểu rõ khía cạnh này, “bạn sẽ có nguy cơ rơi vào tình huống vô tình phá đi một hàng rào bảo vệ chính mình. Nhìn lại quá khứ giúp bạn nhận ra rằng hàng rào đó không cần thiết nhưng cũng có khả năng bạn sẽ hiểu ra rằng mình nên để mặc nó”.⁸

Nhìn lại quá khứ, bạn sẽ nhận thấy cuộc đời mình đã trải qua những gì và sẽ nhận thức rõ hơn những điều đang chờ đợi phía trước. Nhìn lại quá khứ giúp bạn hiểu rằng khung của bức tranh cuộc đời vốn đã có sẵn từ rất lâu. Đồng thời, bạn sẽ hiểu được rõ hơn mình cần bao lâu để hiện thực hóa một hoài bão.

Nhưng điều đó không có nghĩa quá khứ là tương lai, cũng như bạn không thể vừa lái xe vừa nhìn gương chiếu hậu. Chỉ là khi nhìn lại thật kỹ câu chuyện cuộc đời, bạn sẽ hiểu được chính mình nhiều hơn. Rất khó, nếu không muốn nói là không thể mường tượng được việc bước chân vào một nơi bạn chưa từng đi qua, dù theo nghĩa đen hay nghĩa bóng. Khám phá quá khứ sẽ là một bước chuẩn bị đầy ý nghĩa cho cuộc hành trình tới tương lai.

Sống cho hiện tại: Áp lực hằng ngày, nhịp độ thay đổi, các vấn đề phức tạp và biến động trên thị trường toàn cầu sẽ khiến tâm trí chúng ta bị quá tải và nghĩ rằng mình không có cả thời gian và năng lượng để nghĩ về tương lai. Nhưng nhìn về tương lai không có nghĩa là bạn phải bỏ qua mọi thứ đang diễn ra trong hiện tại. Ngược lại, bạn còn phải để tâm đến hiện tại nhiều hơn là đằng khác.

Quan tâm đến môi trường và những người xung quanh là điều rất quan trọng, và ngày càng nhiều lãnh đạo cũng như tổ chức tin vào sức mạnh của sự quan tâm đó.⁹ Bạn cần giữ vững tay lái, tin tưởng vào bản thân rằng mình đã biết mọi thứ cần biết, nhìn thế giới bằng những góc nhìn đã định, và không cần để ý đến những gì đang diễn ra xung quanh. Để tăng cường khả năng lĩnh hội những giải pháp mới, sáng tạo cho những vấn đề của hiện tại, bạn cần phải thực sự sống với thực tại; phải dừng lại, nhìn quanh và lắng nghe. Trên cương vị Quản lý Lập trình của IBM, Amit Tolmare cho biết anh đã học được một điều rằng “để thấy được tương lai, bạn cần thực sự hiểu hiện tại. Bạn phải biết lắng nghe tập thể và hiểu được vấn đề của họ. Chỉ khi hiểu những thách thức của thực tại thì bạn mới có thể mường tượng một tương lai tốt đẹp hơn”.

Mỗi ngày, hãy dừng mọi việc bạn đang làm lại một lúc, để trống lịch làm việc một chút, và nhắc nhở bản thân rằng thiết bị điện tử nào cũng có nút tắt. Dừng mọi hoạt động để nhìn thấy những điều đang diễn ra xung quanh bạn. Trong Leading the Revolution (Dẫn dắt cuộc cách mạng*), Gary Hamel, một trong những nhà tư tưởng kinh doanh có tầm ảnh hưởng nhất trên thế giới, nhận định rằng nhiều người không cảm nhận và hiểu được những gì đang thay đổi xung quanh họ “bởi họ vẫn còn đang vướng bận với mớ thông tin hỗn độn. Bạn cần phải dành thời gian, lùi lại một bước và tự hỏi chính mình rằng đằng sau những sự việc này có ẩn chứa điều gì không?”¹⁰

* Cuốn sách đã được Alpha mua bản quyền và xuất bản năm 2013. (BTV)

Hãy nhìn quanh nơi làm việc cũng như sinh sống. Mọi người có đang làm điều gì khác vài năm trước không? Họ đang mặc gì, sử dụng gì và bỏ đi những gì? Họ tương tác với nhau như thế nào? Nơi làm việc và nơi sinh sống của bạn trông như thế nào, cho bạn cảm giác gì khác so với trước đây? Xu hướng nào đang thịnh hành lúc này? Và tại sao?

Hãy lắng nghe cấp dưới của bạn. Họ đang bàn tán chủ đề gì? Bạn có nghe thấy họ nói cần gì, muốn gì không? Có điều gì đang ngáng trở công việc của họ không? Họ nghĩ mình cần thay đổi điều gì? Hãy lắng nghe cả những tín hiệu mập mờ nhất, những gì không nói thành lời. Những gì đang diễn ra xung quanh bạn?

Khi được thăng chức lên vị trí Giám đốc Sản phẩm tại Labo America, Gautam Aggarwal nhận ra rằng để thấy được tương lai, anh cần phải sống cho hiện tại. Gautam giải thích, để có được “một tầm nhìn rõ ràng về tập thể và cách để đạt được mục tiêu, tầm nhìn của nhà lãnh đạo phải phù hợp với những gì đã xảy ra trong quá khứ và hiện tại”.

Một trong những điều đầu tiên anh làm sau khi nhậm chức là tổ chức diễn đàn mở để mọi người đều có “cơ hội đóng góp ý kiến về những gì đã làm tốt, và cần làm gì để cải thiện tình hình trước mắt cũng như về lâu dài”. Anh cần biết mọi người nghĩ thế nào về tình hình sản phẩm trên thị trường lúc đó, và kỳ vọng gì trong 3-[5] năm sắp tới, bởi “chúng tôi cần phải nhất trí với nhau về tình hình hiện tại trước khi có thể bước tiếp đến tương lai”. Những buổi thảo luận này đã giúp Gautam và đồng nghiệp đánh giá thực tế tình hình, thế mạnh và khó khăn trong hiện tại, đồng thời xác định và lựa chọn hướng đi đầy hứa hẹn cho tương lai.

Bạn chỉ có thể định hình tương lai khi nhận ra điều gì đang diễn ra. Xác định được xu hướng và xu thế, hiểu được từng phần và tổng thể, thấy được cánh rừng và thấy cả từng cái cây. Hãy tưởng tượng tương lai là một trò chơi xếp hình, ban đầu bạn sẽ chỉ thấy vô số những mảnh rời rạc. Nhưng rồi từng bước, từng bước bạn sẽ nhận ra miếng nào ở đâu, rồi lắp chúng lại thành một bức tranh hoàn chỉnh. Tương tự, với tầm nhìn, bạn phải lần mò trong mớ thông tin tích cóp hằng ngày, xem chúng khớp với nhau như thế nào để ghép thành bức tranh tương lai phía trước. Định hình tương lai không phải là dán mắt vào quả cầu pha lê của nhà tiên tri, mà là chú ý vào những điều nhỏ nhặt diễn ra xung quanh và nhận ra những xu hướng của tương lai.

Dự cảm cho tương lai: Ngay cả khi dừng lại, nhìn và lắng nghe những thông điệp của hiện tại, bạn cũng cần phải ngẩng cao đầu và hướng mắt về phía chân trời. Lãnh đạo phải luôn để mắt tới những thay đổi về công nghệ, biến động về dân số, kinh tế, chính trị, nghệ thuật, văn hóa và mọi khía cạnh của cuộc sống trong và ngoài tổ chức. Nhà lãnh đạo cần dự đoán điều gì sẽ xảy ra, từ những sự kiện ở phía bên kia địa cầu đến những sự việc ngay trong phòng làm việc. Nói cách khác, họ phải dự cảm được tương lai.

Dan Schwab, Giám đốc phụ trách mảng Đào tạo và Phát triển tổ chức cho Quỹ đất Công, đã khuyến khích mọi người nghĩ về tương lai bằng cách đặt ra những câu hỏi trong buổi chào đón nhân viên mới: “Các bạn muốn thấy tổ chức này như thế nào trong 5 năm tới? Hay 10 năm nữa?” Dan tin rằng “món quà tuyệt vời nhất bạn có thể tặng cho người khác là nghĩ lớn, vượt ra ngoài sức tưởng tượng của họ”. Nhiều nhà lãnh đạo được chúng tôi phỏng vấn đã nói ông chính là “nhà tiên tri trong tổ chức”.

Để trở thành nhà lãnh đạo, bạn cần phải dành khối lượng lớn thời gian đọc, ngẫm nghĩ và nói về về tương lai lâu dài, không chỉ cho tổ chức của bạn mà còn cho cả những người xung quanh. Càng lên cao, càng gánh trách nhiệm lớn hơn thì yêu cầu lại càng tăng.¹¹ Chẳng hạn, khi đảm nhiệm chức vụ mang tính chiến lược (Tổng Giám đốc, Chủ tịch, Giám đốc Phát triển Kinh doanh), thời gian định hướng sẽ phải dài hơn và nội dung định hướng cũng phải chú trọng nhiều đến tương lai hơn so với những chức vụ mang tính thực thi (như Giám sát Sản xuất hay Quản lý Vận hành). Kết quả khảo sát mà chúng tôi thu thập được cho thấy nhìn xa trông rộng là một tư chất lãnh đạo quan trọng, và khả năng này khác biệt giữa các cấp trong tổ chức. Hầu hết các nhà lãnh đạo cấp cao cho rằng đó là tư chất quan trọng hàng đầu, nhưng ít quản lý cấp trung đồng tình với điều đó, và chỉ khoảng một nửa quản lý bộ phận tiếp xúc khách hàng coi đó là tư chất quan trọng. Rõ ràng, những người phụ trách các dự án và kết quả trong dài hạn sẽ thấy được giá trị của khả năng nhìn xa trông rộng.

Bạn cần phải cân nhắc xem mình sẽ làm gì sau khi giải quyết vấn đề, công việc, nhiệm vụ, dự án hay chương trình đang thực hiện. “Tiếp đến là gì đây?” là câu mà bạn nên thường xuyên tự hỏi bản thân. Nếu không mường tượng ra điều sẽ xảy ra sau khi hoàn thành dự án dài hạn, tức là bạn cũng chỉ nghĩ xa được như bao người khác mà thôi. Hay nói cách khác, bạn là người không quan trọng! Việc của nhà lãnh đạo là phải dự tính về dự án tiếp theo, rồi tiếp sau đó, rồi sau đó nữa. Nhằm khuyến khích khả năng này, đội ngũ lãnh đạo nhân sự của Công ty Modern Terminals Limited (Hồng Kông) mỗi năm đều dành thời gian không chỉ để tổng kết xem “Chúng ta đã làm tốt điều gì?” mà quan trọng hơn là để nghĩ xem “Chúng ta có thể làm gì để công tác nhân sự tốt hơn nữa?”¹² Họ khuyến khích mọi người cùng có ước mơ và hoài bão lớn trong tương lai như họ.

Nghiên cứu cho thấy những nhà lãnh đạo chú trọng đến tương lai sẽ thu hút được nhiều người đi theo hơn, tạo động lực lớn hơn và khuyến khích cấp dưới nỗ lực nhiều hơn, huy động được sức mạnh tập thể để hành động, đồng thời đạt được thành tựu cao hơn, xét cả về khía cạnh cá nhân lẫn tổ chức.¹³ Tương lai nằm ở chính cơ hội. Bạn cần dành thời gian đánh giá và lập kế hoạch cho tương lai. Dù là đọc sách để biết xu thế, nói chuyện với các nhà tư tưởng, nghe đài hay xem phim tài liệu, thì việc tìm hiểu xu hướng thời đại là một phần quan trọng trong công việc của bất kỳ nhà lãnh đạo nào. Cấp dưới kỳ vọng khả năng đó ở bạn. Tuy nhiên, trong suốt quá trình nhìn nhận lại quá khứ, sống cho hiện tại và dự cảm tương lai, bạn cũng cần phải để ý đến những điều khiến bạn xúc động hoặc quan tâm.

Thể hiện nhiệt huyết: Bất kỳ ai cũng sẽ cảm thấy khó khăn khi phải mường tượng những điều mình chưa chắc chắn. Để định hình được tương lai, bạn cần phải tìm đến những cảm xúc sâu kín nhất. Đó phải là điều quan trọng đến mức bạn sẵn sàng đầu tư thời gian, chịu đựng gian khổ và hy sinh bất cứ điều gì. Nếu không có trong mình một tình cảm dạt dào, một mối quan tâm sâu sắc, một câu hỏi đau đáu, một đề xuất quan trọng, một niềm hy vọng cháy bỏng, hay một giấc mơ được ấp ủ bấy lâu, bạn sẽ không thể nào dấy lên ngọn lửa năng lượng truyền cho hoài bão và hành động của mình. Bạn cần lùi lại một bước và tự vấn bản thân: “Điều gì tạo cho mình cảm xúc mãnh liệt nhất? Điều gì khiến mình thức dậy mỗi sáng? Điều gì đã chiếm trọn tâm trí mình?”

Lãnh đạo thường muốn làm điều gì đó thật ấn tượng, chưa từng ai đạt được. Nhưng ý nghĩa và mục đích của nó phải đến từ chính bạn. Không ai có thể áp đặt tầm nhìn của họ lên bạn. Vì lý do đó, đầu tiên bạn cần hiểu rõ tầm nhìn trong tương lai trước khi có thể kêu gọi mọi người cùng tham gia để đạt được tầm nhìn đó. Trong Hình 5.[1], bạn có thể thấy tỷ lệ cấp dưới đồng ý với câu: “Nhìn chung, nhà lãnh đạo này hiệu quả” tỷ lệ thuận với tần suất lãnh đạo “nói một cách thuyết phục về ý nghĩa và mục đích của công việc”. Đồng nghiệp và cấp trên của những lãnh đạo này cũng có câu trả lời tương tự. Mọi người coi trọng những vị lãnh đạo thường xuyên nói về mục đích và nội dung công việc.

8

Các mục đích thường rõ ràng, đặc biệt là mục đích phục vụ lợi ích của người khác hơn là chính bản thân bạn, và có tác động sâu sắc đến năng suất và sức khỏe của bạn. Khi tổ chức theo đuổi một mục đích rõ ràng thì tinh thần gắn bó và tình hình tài chính sẽ tốt hơn rất nhiều so với khi mọi người hướng tới mục đích mông lung. Chẳng hạn, sinh viên có mục đích thường đánh giá chương trình học của mình có ý nghĩa hơn so với những sinh viên không có mục đích hoặc động lực. Ngoài ra, những sinh viên này sẽ kiên trì hơn kể cả khi gặp phải bài tập khó, và tất nhiên là cũng đạt điểm cao hơn.¹⁴ Tại nơi làm việc, những người thấy rằng công việc và cuộc sống của mình có ý nghĩa thường thân thiết với người khác hơn, tâm lý tốt hơn, sáng tạo hơn, gắn bó với công việc hơn và có kết quả làm việc cao hơn.¹⁵

Ý nghĩa và mục đích luôn đóng vai trò quan trọng khi bạn muốn đạt điểm cao hơn, kiên trì với công việc hơn, đạt nhiều thành tích cá nhân, hay cải thiện tình hình của tổ chức. Với vai trò là nhà lãnh đạo, nếu muốn đạt kết quả cao nhất, hãy tìm kiếm ý nghĩa và mục tiêu từ chính bản thân bạn. Nghiên cứu được công ty tư vấn Deloitte thực hiện cho thấy việc có mục đích rõ ràng đồng nghĩa với có giá trị và quan điểm rõ ràng.¹⁶

Đó chính là điều mà Andrew Rzepa đã nhận thấy trong câu chuyện Trải nghiệm lãnh đạo tâm đắc nhất của mình. Andrew là Chủ tịch của một đoàn luật sư tập sự tại Manchester, Anh, trong khoảng một tháng. Ủy ban Luật sư Tập sự Quốc gia tổ chức một cuộc hội thảo cho tất cả các luật sư tập sự tại Manchester. Tất nhiên, anh không chịu trách nhiệm về sự kiện này, nhưng do tổ chức địa phương có quan hệ thân thiết với Ủy ban nên Andrew quyết định sẽ tham gia công tác chuẩn bị mọi thứ để bảo đảm cuộc hội thảo được thành công. Ba tuần trước khi sự kiện diễn ra nhưng số lượng người đăng ký tham dự mới chỉ dừng lại ở ٧5, nên Andrew tuyên bố với đồng nghiệp rằng anh sẽ cố gắng thu hút được ít nhất 500 người tham dự.

Andrew kể lại với chúng tôi: “Tôi đã thuyết phục mọi người rằng cảm giác đứng giữa một sự kiện chật kín người sẽ rất tuyệt vời. Vì thế, họ sẵn sàng, cam kết biến mục tiêu đó thành hiện thực cùng với tôi. Tôi thực sự mãn nguyện khi có 16/20 người trong đoàn đồng ý tham gia. Họ sẵn sàng làm mọi thứ để bảo đảm sự kiện diễn ra thành công”. Và thực chất, tình trạng bi quan đã tiếp thêm năng lượng cho những người tham gia. “Tôi chưa bao giờ thấy các thành viên nhiệt tình đến thế”. Cuối cùng, sau nỗ lực không mệt mỏi, họ đã thu hút được 316 người đến tham gia sự kiện. Năng lượng của Andrew không chỉ tiếp thêm động lực cho bản thân, mà còn lan truyền sang mọi người, khiến họ nỗ lực hết mình để hiện thực hóa mong muốn đó.

Khi cảm nhận được nhiệt huyết mà Andrew có, bạn sẽ hiểu được rằng mình đang thực hiện một sứ mệnh cực kỳ quan trọng. Tìm được điều bạn tin tưởng mãnh liệt là chìa khóa giúp xác định được tầm nhìn. Một khi chạm tới cảm xúc bên trong mình, bạn có thể nhìn và hiểu thấu những giới hạn phải đối mặt để hướng tới những điều tốt đẹp trong tương lai.

TÌM KIẾM MỤC ĐÍCH CHUNG

Từ trước đến nay nhà lãnh đạo vẫn được cho là người duy nhất phải chịu trách nhiệm làm công tác định hướng. Dù sao, nếu lấy khả năng nhìn xa trông rộng làm tiêu chí để phân biệt lãnh đạo với người đi theo thì cũng dễ hiểu khi mọi người nghĩ rằng khám phá tương lai là nhiệm vụ của riêng nhà lãnh đạo.

Dù nhìn xa trông rộng là tố chất mà một lãnh đạo cần có, nhưng không nên áp đặt quan điểm này lên vai người khác. Mỗi người đều muốn thấy lý tưởng, hoài bão, hy vọng và giấc mơ của họ được trân trọng và sử dụng. Họ muốn được thấy mình trong bức tranh tương lai mà nhà lãnh đạo vẽ ra.¹⁷ Nhiệm vụ trọng tâm của nhà lãnh đạo là khơi dậy mục tiêu chung, chứ không phải thuyết phục người khác tin tưởng mục tiêu cá nhân của mình. Nghĩa là phải tìm được tiếng nói chung giữa những người sẽ thực hiện mục tiêu đó.

Chuyên viên quản lý lập trình của IBM, Amit Tolmare, nhận định “không ai làm lãnh đạo có thể mơ mộng một mình”. Ông nhận ra rằng họ chỉ có thể hoàn thành được mục tiêu nếu cả tập thể cùng có chung ước mơ. Mọi người chỉ thực sự cam kết với công việc và nỗ lực hết sức mình nếu cũng yêu công việc đó, và quan trọng nhất, hoài bão của họ là một phần của mục tiêu chung. Amit nhận thấy mọi người sẽ toàn tâm với mục tiêu nếu bạn chịu khó lắng nghe, thấu hiểu nguyện vọng của họ và giúp họ đạt được hoài bão đó. Ai cũng muốn được lắng nghe, cũng như muốn làm điều gì đó có ý nghĩa cho công việc của mình. Với vai trò là nhà lãnh đạo, bạn cần phải tìm ra được mục tiêu chung và khuyến khích mong ước của họ để tạo ra sự khác biệt.

Không ai thích bị người khác chỉ đạo phải đi đâu, làm gì, dù biết đó có thể là việc đúng đắn. Họ muốn trở thành một phần của mục tiêu chung ngay từ đầu, muốn được song hành cùng nhà lãnh đạo, mơ cùng một giấc mơ và làm chủ được tương lai của mình. Trải nghiệm của Omar Pualuan, kỹ sư trưởng tại RVision, là minh chứng cho điều này. Ông kể lại quãng thời gian xây dựng phương án kinh doanh cho dự án và “nhận thấy đồng đội của tôi trình bày những giải pháp và mục tiêu theo hướng mà tôi chưa bao giờ nghĩ đến. Chúng tôi góp nhặt những gì đã xây dựng được và thử nghiệm nhiều lần. Cả tập thể có chung một lòng nhiệt huyết và quyết tâm sâu sắc, khiến mục tiêu chung của chúng tôi đạt được kết quả ngoài mong đợi. Tầm nhìn của tôi không còn là mục tiêu của riêng tôi, mà đã trở thành của chúng tôi, và chất lượng sản phẩm cuối đã thể hiện điều đó”.

Đừng nghe theo quan điểm cho rằng tầm nhìn phải được đưa ra từ trên xuống. Bạn cần khuyến khích người khác tham gia đối thoại về tương lai. Bạn không thể ra lệnh ép người khác sẵn sàng đi đến những nơi họ không muốn. Dù giấc mơ của một cá nhân có đẹp đến đâu, nếu những người khác không nhìn thấy tiềm năng hiện thực hóa được hy vọng, ước mơ của mình trong đó, họ sẽ không toàn tâm toàn ý sẵn sàng đi theo. Bạn cần chứng minh được rằng tầm nhìn lâu dài trong tương lai cũng có lợi cho họ và những nhu cầu của họ sẽ được đáp ứng như thế nào. Theresa Lai, Giám đốc Nhân sự của Công ty Modern Terminals Limited, giải thích như sau: “Chúng tôi tin rằng mọi người sẽ có mục đích rõ ràng hơn và hào hứng với thành quả hơn, và đó chính là lý do vì sao chúng tôi để toàn bộ thành viên tham gia vào quá trình thiết lập mục tiêu cho nhân sự”.

Để tâm lắng nghe lời người khác, thấu hiểu nguyện vọng của cấp dưới, cũng như tiếp nhận lời khuyên của họ chính là cách để nhà lãnh đạo hiểu được tâm tư của cấp dưới. Họ có thể tự tin nói rằng: “Tôi hiểu anhchị muốn thế này. Việc cùng đóng góp vào lợi ích chung sẽ giúp anhchị đáp ứng được nhu cầu và lợi ích riêng như thế này...”.

Bạn cũng cần tăng cường khả năng lắng nghe để nắm được điều gì quan trọng với mọi người. Mục tiêu sẽ không xuất hiện trước mắt nhà lãnh đạo như một phép màu mà đến từ các tương tác với nhân viên tại nhà máy, trong phòng thí nghiệm, nhà ăn, đến từ những cuộc đối thoại với khách hàng, cuộc gặp gỡ ở hành lang, trong mỗi cuộc họp, và thậm chí trong cả ngôi nhà nơi bạn sống.

Nhà lãnh đạo tài giỏi là người biết lắng nghe. Họ lắng nghe cẩn thận từ nội dung đến cách nói của người đối diện. Họ đặt ra những câu hỏi hay (và thường khó), cởi mở với mọi ý tưởng của người khác, và nhường nhịn trong các cuộc tranh cãi vì lợi ích chung. Nhờ lắng nghe, lãnh đạo sẽ hiểu được người khác muốn gì, đánh giá cao điều gì và có ước mơ gì. Sự nhạy bén là một kỹ năng then chốt của mọi nhà lãnh đạo.¹⁸

Khi Melinda Jackson, chuyên gia tuyển dụng của một tập đoàn công nghệ đa quốc gia, nhận thấy tập thể thiếu sự gắn kết, đã tự đứng ra sắp xếp các cuộc họp riêng với đồng nghiệp. Bà sẽ đặt ra nhiều câu hỏi về công việc và “chủ động lắng nghe”. Khi biết rằng không phải ai cũng thấy thoải mái với mình, bà trực tiếp xin góp ý từ những người đó, thể hiện trải nghiệm và cảm nhận của mình một cách trung thực, xin lỗi và thảo luận về cách làm việc sau này. Melinda cảm thấy kinh ngạc vì cách “góp ý chân thành và tạo cơ hội để người khác chia sẻ” đã giúp tập thể giải quyết được những vấn đề trong quá khứ và củng cố tinh thần đoàn kết. Những cuộc thảo luận như thế đã trở thành cơ hội để Melinda hiểu được chính bản thân bà và đồng nghiệp, từ đó biết được họ tin tưởng, coi trọng, mong muốn và hy vọng gì trong hiện tại và tương lai.

Melinda cũng hiểu được rất nhiều về hoài bão của đồng nghiệp khi hỏi họ dự định làm gì vào buổi tối và cuối tuần, luôn nhớ và hỏi lại xem họ có thực hiện dự định đó không. Bà cố tình làm vậy khi có nhiều người xung quanh nhằm khuyến khích mọi người trò chuyện với nhau, coi như đó là cơ hội để mọi người gắn kết hơn. Melinda cho hay: “Bạn phải chủ động lắng nghe những mối quan tâm, lo lắng của họ, những câu hỏi đang khiến họ đau đầu và chọn cách trả lời phù hợp”.

Những điều phi thường có thể xảy ra khi nhà lãnh đạo biết lắng nghe – khi họ cùng nhân viên tìm ra vấn đề, nắm rõ những khó khăn và hoài bão, bên cạnh việc tìm kiếm câu trả lời cho những vấn đề đó. Chú ý đến những gì cấp dưới cần và muốn sẽ tạo không khí hứng khởi tại nơi làm việc.

Biến cam kết thành mục tiêu: Khi lắng nghe, bạn sẽ biết điều gì khiến công việc trở nên có ý nghĩa. Nghiên cứu cho thấy mọi người gắn bó với tổ chức vì cảm thấy hứng thú với công việc và có mục đích rõ ràng trong công việc.¹⁹ Khi thật tâm lắng nghe hoài bão của những người khác, bạn sẽ khám phá ra những yếu tố đặc trưng khiến công việc và cuộc sống trở nên có ý nghĩa.²⁰ Chúng ta mong muốn:

Trung thực: Theo đuổi những giá trị và mục tiêu phù hợp với chính mìnhMục đích: Làm nên sự khác biệt cho cuộc sống của những người khácThách thức: Làm những công việc mang tính sáng tạoPhát triển: Học hỏi và phát triển trong công việc cũng như trong đời sống cá nhânGắn bó: Tham gia vào những mối quan hệ thân thiết, tích cựcTự chủ: Tự quyết định hướng đi cho mìnhCoi trọng: Cảm giác được tin tưởng, công nhậnGiới trẻ ngày nay quan tâm nhiều hơn đến ý nghĩa và mục đích sống, nhưng trên thực tế, tìm kiếm ý nghĩa đã trở thành mong muốn chung của tất cả các thế hệ, là đề tài nghiên cứu và sáng tác trong nhiều thập niên. Theo thời gian, mong muốn của con người vẫn không có quá nhiều thay đổi.²¹

Làm việc không chỉ có nghĩa là kiếm tiền, thay vào đó, chúng ta muốn thực hiện một mục tiêu nào đó có ý nghĩa. Mỗi người sẽ có mong muốn làm nên sự khác biệt riêng, để lại điều gì đó cho đời.²² Nếu muốn dẫn dắt người khác, bạn cần phải đặt mục đích và nguyên tắc lên hàng đầu. Sau đó, sứ mệnh lớn hơn là phải hiểu được điều gì đang kêu gọi chúng ta. Những nhà lãnh đạo tài giỏi sẽ biết cách khuyến khích động lực trong mỗi người bằng cách truyền đạt ý nghĩa của công việc tới họ. Nghiên cứu cho thấy 90% những người tự tin rằng công ty của mình có mục tiêu rõ ràng cũng cho biết công ty có tình hình tài chính tốt trong năm trước đó, hoặc có lịch sử tài chính tốt. Điều này đối lập với những người cho biết tổ chức của họ không có mục tiêu rõ ràng – chỉ hai phần ba cho biết tổ chức của mình có kết quả tài chính tốt trong năm trước đó.²³ Khi lãnh đạo truyền đạt tầm nhìn chung của tổ chức một cách rõ ràng, họ muốn ám chỉ rằng họ đề cao những người tham gia vào tầm nhìn đó, hay nói cách khác, khuyến khích tinh thần tham gia ở mỗi người.

Ý nghĩa và mục tiêu là những yếu tố quan trọng trong công việc của mọi thế hệ.²⁴ Chẳng ai gắn bó với một công việc nhàm chán và tầm thường. Điều này thể hiện rõ rệt hơn khi so sánh thế hệ người lao động ngày nay với các thế hệ đi trước. Chẳng hạn, Niki Lustig, chuyên viên cao cấp mảng nghiên cứu và phát triển của Twitter, cho biết: “Một trong những thách thức chúng tôi liên tục gặp phải là giúp các nhà lãnh đạo và quản lý xác định mục tiêu cho cả tập thể. Điều đó có ý nghĩa thế nào xét đến mục tiêu của công việc, và có mối liên hệ gì với tầm nhìn của cả công ty?”²⁵ Để giải quyết khó khăn này, Niki đã tổ chức Hội thảo xây dựng mục tiêu – một chương trình tương tác giúp các đội nhóm và phòng ban trong công ty xây dựng mục tiêu của mình. Theo quy trình, những người tham gia cần trả lời 9 câu hỏi liên quan đến mục tiêu cá nhân, đặc điểm riêng của tập thể và quan hệ giữa cá nhân với tổ chức.

Trước khi tham dự Hội thảo mục tiêu, các thành viên đều được xem qua câu trả lời của người khác cho 9 câu hỏi trên, sau đó sẽ thảo luận với nhau. Điều này đã giúp củng cố tinh thần đoàn kết vì họ hiểu lý do đồng nghiệp gắn bó với công ty. Niki cho biết: “Dù chúng tôi đều vướng phải khó khăn và cảm thấy không thoải mái, nhưng khi nhớ đến lý do chúng tôi quyết định thực hiện Hội thảo này và nghe những câu trả lời của đồng nghiệp, tất cả chúng tôi đều cảm thấy thật tuyệt vời”.

Chúng ta thường cam kết với mục tiêu chứ không phải với kế hoạch. Vì sao mọi người lại tình nguyện xây dựng lại những khu vực bị sóng thần phá hủy, đạp xe từ San Francisco tới Los Angeles để gây quỹ phòng chống AIDS, giải cứu người bị mắc kẹt trong đống đổ nát sau một trận động đất, hoặc làm việc cật lực 24/7 để đạt thành quả đáng nể trong khi xác suất thất bại cực cao? Steve Coats, Giám đốc Điều hành của Hiệp hội Lãnh đạo Quốc tế, giải thích: “Những nhà lãnh đạo đích thực sẽ tạo ra một văn hóa làm việc hiệu quả và ý nghĩa. Họ sẽ giúp người khác cảm thấy tự hào về công việc và biến những việc có vẻ tầm thường (theo tiêu chuẩn của nhiều người) trở nên thú vị. Nhà lãnh đạo khiến người khác thấy mình quan trọng và được trọng dụng”. Theo anh, bạn sẽ không thể tìm thấy cảm hứng để cống hiến cho công việc nếu chỉ đơn thuần quan tâm đến lương, thưởng hay điều kiện làm việc: “Bạn cần phải đem lại cho người khác cơ hội tạo ra sự khác biệt cho những gì họ quan tâm, khiến họ cảm thấy hứng thú, tôn trọng họ đúng mực. Cứ làm tốt điều đó, bạn sẽ thấy năng lượng, khả năng giải quyết vấn đề, tinh thần đoàn kết và năng suất gia tăng mạnh mẽ”.²⁶ Sau khi khảo sát hơn 20.000 công nhân trên toàn thế giới, phân tích 50 công ty lớn và thực hiện rất nhiều thí nghiệm, LindsayMcGregor và Neel Doshi, trong cuốn Primed to Perform (tạm dịch: Thời khắc chín muồi), kết luận: “Lý do làm việc sẽ quyết định chất lượng công việc”.²⁷

Nhìn xa trông rộng trong thời đại biến động: Mọi người thường hỏi: “Làm sao tôi có thể biết được điều gì sẽ xảy ra trong năm hay 10 năm nữa khi còn không biết điều gì sẽ xảy đến vào tuần sau?” Câu hỏi này thể hiện chính xác nhất vai trò của tầm nhìn trong đời mỗi người. Trong thế giới đầy biến động, phức tạp và mờ mịt này, tầm nhìn quan trọng với sự sống còn và thành công của mỗi người hơn trong những thời điểm yên bình, dễ đoán.

Hãy thử nghĩ theo cách này: Giả sử bạn đang lái xe dọc đường cao tốc ven biển Thái Bình Dương từ San Francisco trong một ngày nắng đẹp. Một bên là núi, một bên là biển. Tại nhiều khúc quanh, vách núi nhô ra biển. Bạn có thể thấy từ rất xa. Bạn đang lái với tốc độ tối đa cho phép, một tay để trên vô lăng, ngồi thoải mái nghe nhạc và không màng sự đời. Đột nhiên, qua một khúc quanh, bạn thấy trước mặt là sương mù dày đặc. Bạn sẽ làm gì trong trường hợp này?

Chúng tôi đã đặt ra câu hỏi này rất nhiều lần, và sau đây là một số câu trả lời điển hình:

“Tôi dừng ngay lại”.“Tôi bật đèn lên”.“Tôi nắm chắc vô lăng”.“Tôi sẽ cảnh giác hơn”.“Tôi ngồi thẳng lên, có khi còn rướn người về phía trước một chút”.“Tôi tắt nhạc đi”.Và rồi đến khúc quanh tiếp theo, sương mù biến mất, mọi thứ rõ ràng trở lại. Bạn sẽ làm gì lúc này? Thư giãn trở lại, tăng tốc, tắt đèn, bật nhạc và thưởng thức khung cảnh.

Phép so sánh này minh họa cho tầm quan trọng của việc có một tầm nhìn rõ ràng. Bạn sẽ đi nhanh hơn lúc trời nhiều sương hay lúc trời quang đãng? Khi gặp phải sương mù, bạn có dám đi với tốc độ cao hay không? Nếu phải ngồi trên xe do người khác lái với tốc độ cao khi trời nhiều sương mù, bạn có thoải mái không? Câu trả lời đã quá rõ ràng. Bạn chỉ có thể đi nhanh nếu tầm nhìn rõ ràng. Đúng là sẽ có rất nhiều lúc trong cuộc đời, bạn phải lái xe trong sương mù. Khi phải đối mặt với điều đó, bạn sẽ thấy bồn chồn, không dám chắc điều gì đang chờ đợi phía trước, và dĩ nhiên bạn sẽ giảm tốc. Tuy nhiên, nếu tiếp tục tiến lên phía trước, chặng đường sẽ trở nên rõ ràng hơn, và lúc này, bạn sẽ tăng tốc trở lại, đúng chứ?

Một nhiệm vụ rất quan trọng khác của lãnh đạo là phải xua tan màn sương mù để người khác có thể nhìn thấy phía trước, đoán biết điều gì sẽ xảy đến trên đường đi và đề phòng trường hợp nguy hiểm. Tầm nhìn rõ ràng phải khơi dậy hy vọng rằng dù có mây mù mưa giông, dù đường đi có gập ghềnh khúc khuỷu, dù có phải chia ngang rẽ lối, và dù thỉnh thoảng xe có hỏng, thì chúng ta vẫn sẽ đến được đích đến lý tưởng đã đặt ra.²⁸

Kyle Harvey, quản lý sản xuất và sản phẩm đặc thù của Hệ thống kinh doanh Caltronics, đã chia sẻ trải nghiệm khi làm việc trong một công ty sản xuất bán dẫn của Thung lũng Silicon, thể hiện rất rõ phép so sánh việc lái xe trong sương mù này. Anh và một đồng nghiệp được giao nhiệm vụ xây dựng công cụ marketing cho hệ thống sản phẩm đa dạng của công ty. Kyle cho hay: “Ban đầu, mọi thứ rối như mớ bòng bong. Đồng nghiệp thì không hứng thú với dự án, lúc đó chúng tôi gần như đang rơi vào trận địa sương mù dày đặc. Dự án không hề có tầm nhìn và chúng tôi hoàn toàn mất định hướng”.

Sau hai tuần không có tiến triển khả quan, Kyle “đã đưa ra tầm nhìn và cách tiếp cận dự án”. Anh biết đồng nghiệp của mình là người có máu nghệ sĩ và rất thích được sáng tạo nghệ thuật, vì thế anh đã tìm cách kết hợp tài năng của cô cùng với những gì cô thích làm vào dự án.

Tôi đã khiến cô ấy bất ngờ, sau đó chúng tôi thực sự trở nên gắn kết với nhau. Sau khi giải thích khoảng 10, 15 phút rằng cô ấy có thể thỏa sức sáng tạo, đồng nghiệp của tôi bắt đầu trình bày ý tưởng về video. Sương mù dần tan biến và cảnh vật đằng trước trở nên rõ ràng hơn… Sau một tháng thực hiện dự án, chúng tôi bắt đầu tăng tốc và để lại làn sương mù sau lưng.

Cả hai đều đã đóng góp rất lớn, tập trung cao độ và có động lực tiến tới mục tiêu. Kyle nói:

Trong trường hợp này, phép so sánh sương mù đặc biệt đúng với tôi. Tôi nhận ra rằng khi tầm nhìn không rõ ràng, chúng tôi phải đỗ xe lại bên vệ đường. Tuy nhiên, sau khi tìm ra cách động viên, khích lệ nhau, chúng tôi đã có thể tiếp tục lên đường và bỏ lại màn sương mù sau lưng.

Để trở thành một nhà lãnh đạo, bạn cần hoạch định tầm nhìn cho tương lai. Mọi sự dù có biến động đến đâu cũng không thể thay đổi điều này. Chúng ta chỉ muốn đi theo những ai có khả năng nhìn vấn đề xa hơn và mường tượng ra một tương lai tươi sáng hơn.

Hoạch định tầm nhìn

Vai trò quan trọng nhất của tầm nhìn trong tổ chức là giúp con người tập trung năng lượng. Để giúp mọi người thấy rõ hơn điều gì đang ở phía trước, bạn cần có và truyền đạt một tầm nhìn đẹp đẽ và cao cả của tương lai. Chặng đường làm rõ tầm nhìn bắt đầu từ việc nhìn nhận lại quá khứ, sống cho hiện tại, rồi dự cảm tương lai. Tấm vé bảo đảm an toàn cho chặng đường đó chính là cảm xúc của bạn – điều bạn quan tâm nhất.

Dù bạn phải có tầm nhìn rõ ràng trước khi mong chờ người khác đi theo mình, nhưng bạn sẽ không thể ép người khác đến những nơi họ không muốn đến. Tầm nhìn đó phải hấp dẫn với tất cả những người tham gia. Chỉ tầm nhìn chung mới có sức mạnh đặc biệt giúp duy trì sự gắn bó. Hãy lắng nghe tiếng nói, hy vọng, ước mơ và hoài bão của cấp dưới. Một tầm nhìn chung sẽ có ý nghĩa lâu dài, giúp mọi người tập trung vào tương lai, bởi vậy tầm nhìn chung không chỉ gồm mỗi công việc hay nhiệm vụ, mà phải có cả mục tiêu, điều gì đó thật ý nghĩa, có khả năng tạo nên sự khác biệt cho cuộc đời mỗi người. Dù tập thể hay tổ chức của bạn có lớn đến đâu thì tầm nhìn chung cũng sẽ đặt ra lịch trình, vạch ra hướng đi và mục đích cho doanh nghiệp.

Để hoạch định tầm nhìn chung, bạn cần xây dựng tầm nhìn cho tương lai bằng cách mường tượng ra những điều hấp dẫn và cao cả có thể xảy ra. Điều này có nghĩa là bạn cần:

Xác định động lực và nhiệt huyết của mình để biết bạn quan tâm đến điều gì và mường tượng xem liệu trong tương lai có thể thay đổi theo chiều hướng tốt hơn, hấp dẫn hơn không.Nhìn nhận lại trải nghiệm của bạn, tìm kiếm xu hướng trong cuộc đời bạn và thấu hiểu những gì bạn cho là hữu ích.Dừng lại, quan sát và lắng nghe những gì đang xảy ra – xu thế quan trọng, chủ đề thảo luận chính và bức xúc trong xã hội.Dành hiều thời gian để tập trung vào tương lai, mường tượng ra những điều thú vị có thể xảy ra.Lắng nghe thật tâm những gì mà người khác cho là quan trọng với họ trong tương lai, và điều gì mang lại cho họ cuộc sống đầy ý nghĩa và có mục tiêu.Kêu gọi người khác cùng xây dựng tầm nhìn chung cho tương lai.Đừng áp đặt từ trên xuống.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.