“CUỘC SỐNG QUÁ NGẮN NGỦI để mỗi chúng ta phải chịu khổ sở. Công việc phải cho phép bạn tương tác với đồng nghiệp, chia sẻ tiếng cười, sự lạc quan trong mọi tình huống, và có cơ hội nói cảm ơn người làm tốt công việc.”¹ Đó là chia sẻ của Charles Ambela, Phó Chủ tịch Nhân sự tại Đại học Santa Clara. Ông còn có một chức danh không chính thống khác – Giám đốc phụ trách hoạt động khích lệ nhân viên.
Khi Charlie tiếp quản Phòng Nhân sự, môi trường đáng sợ tại đó đang khiến nhiều nhân viên thoái chí. Mọi người đã quá quen với môi trường gần như không tồn tại khái niệm ghi nhận công lao mà thay vào đó là những hình phạt nặng nề khi thất bại. Theo lời một nhân viên cấp dưới của Charlie: “Nhân viên Phòng Nhân sự cần ai đó tôn trọng nỗ lực của từng cá nhân cũng như của cả tập thể. Charlie chính là người đã mang lại luồng gió mới cho nơi này bằng cách động viên mọi người vì những vai trò của họ trong tập thể, nỗ lực vì mục tiêu chung gắn với các giá trị cốt lõi và hết mình phục vụ cho cộng đồng trường.”
Charlie thường xuyên động viên mọi người trong phòng bằng cách thể hiện sự tin tưởng của ông với họ và tin rằng họ chắc chắn sẽ thành công. Charlie cũng tổ chức nhiều hoạt động thú vị, bất ngờ cho mọi người để ăn mừng thành tích của tập thể, ví dụ như mua kem tặng mọi người. Ông mang “món quà” mát lạnh này về văn phòng, xếp chúng vào xe đẩy tài liệu, bật nhạc hiệu của xe bán kem trên điện thoại, và đi quanh văn phòng để mọi người lựa chọn hương vị họ ưa thích.
Charlie thường tổ chức những buổi họp mặt ăn mừng ngoài giờ làm việc cho cả phòng, ví dụ như những buổi tối xem phim với chủ đề “Nhân sự trên màn bạc”. Ngay khi một bộ phim bom tấn vừa ra mắt, ông liền mua vé để tất cả mọi thành viên trong phòng có thể rủ người thân hoặc bạn bè đi xem cùng, sau đó cùng tụ họp ăn tối. Hằng tuần, ông đều tổ chức một buổi tối thứ Sáu để mọi người và gia đình họ đi xem trận đấu bóng chày cùng nhau. “Cách làm đó mang lại sự thú vị và thoải mái để kết thúc một tuần làm việc và để mọi người có thời gian hiểu thêm về đồng đội cũng như gia đình của họ,” như lời một nhân viên chia sẻ với chúng tôi. Charlie cũng để lại những dấu ấn đậm chất cá nhân khi cảm ơn thành quả của cả phòng. Ví dụ, trong “Ngày tri ân nhân viên” vừa diễn ra gần đây, Charlie đã viết tay hơn 30 lời nhắn gửi và cảm ơn đến nhân viên cùng thực tập sinh bên cạnh những phần quà nhỏ được ông lựa chọn riêng cho từng người. Nó như một minh chứng cho thấy ông coi trọng mọi thành viên trong phòng như thế nào.
Charlie đã biến nhân viên Phòng Nhân sự từ những con người e sợ phải nói hay làm việc gì khác với truyền thống thành một tập thể gắn kết trong công việc và biết hỗ trợ lẫn nhau. Trên cương vị cá nhân và tập thể, mọi người đều cảm thấy mạnh mẽ và tự tin để sáng tạo, đưa ra ý tưởng, sau đó cùng nhau dành thời gian ăn mừng thành tích đạt được. Giờ đây, mọi người gắn bó và hợp tác hiệu quả với nhau hơn bao giờ hết. Một nhân viên đã tóm lược cách làm của Charlie như sau:
Với tư cách Giám đốc phụ trách hoạt động khích lệ nhân viên, Charlie đã cho chúng tôi thấy được rằng mọi người đều đang đóng góp vào thành công chung của cả tập thể. Ông thường xuyên áp dụng những cách làm độc đáo và hay ho để chúng tôi luôn cảm thấy gắn bó và làm việc hiệu quả nhất. Ông thực sự có khả năng biến công việc trở nên thú vị và đáng làm!
Những hành động của Charlie Ambelang và trải nghiệm mà Phòng Nhân sự có được là một minh chứng cho nghiên cứu của chúng tôi. Hiệu quả công việc sẽ được cải thiện khi người lãnh đạo biết cách vinh danh những người có thành tích xuất sắc, tự mình trở thành một tấm gương cho nhân viên học tập thông qua việc thể hiện thông điệp “chúng ta cùng nhau chung sức,”, đồng thời tạo ra một môi trường mơ ước để nhân viên nỗ lực làm việc và gắn bó. Đó là lý do tại sao những nhà lãnh đạo mẫu mực luôn hết lòng tôn vinh giá trị và thành tích thông qua việc:
Khuyến khích tinh thần tập thểTrực tiếp tham gia cùng nhân viênNgười lãnh đạo sẽ luôn giữ được hồn cốt của cả tập thể nếu biết cố kết nhân viên lại với nhau, vui với thành công chung và thể hiện lòng biết ơn với nỗ lực của từng nhân viên. Trực tiếp tham gia cùng nhân viên là một thông điệp gửi đến mọi người rằng hãy cùng nhau chung tay để biến những điều kỳ diệu trở thành sự thật.
KHUYẾN KHÍCH TINH THẦN TẬP THỂ
Hiện vẫn còn tồn tại ý nghĩ cho rằng việc tụ họp xã giao với nhân viên là một điều phiền toái trong rất nhiều tổ chức. Điều này hoàn toàn không đúng. Con người là loài động vật có tính cộng đồng – luôn có nhu cầu kết nối với người khác từ khi sinh ra.² Theo lẽ tự nhiên, con người sẽ muốn làm việc cùng nhau, tạo nên các tập thể và qua đó thể hiện mối liên kết chung.
Khi các mối liên kết xã hội tăng lên về độ bền vững lẫn số lượng, mức độ tin tưởng, khả năng tương trợ lẫn nhau, mức độ lưu chuyển thông tin, mức độ hành động tập thể, mức độ hạnh phúc và cả của cải cũng tăng lên tương ứng.³ Các công ty phát triển nhanh nhất và thành công nhất hiện nay chính là minh chứng cho thấy nhu cầu kết nối xã hội. Từ Facebook, WhatsApp, QQ, WeChat, QZone, Instagram, Twitter đến Skype chỉ là một vài cái tên trong số vô vàn trang tương tác xã hội với hàng trăm triệu người dùng.⁴ Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng “người dùng mạng xã hội có nhiều bạn mới cũng như kết nối nhiều hơn với bạn cũ” so với những người không sử dụng.⁵ Nguồn tài nguyên từ kết nối xã hội cũng là một yếu tố quan trọng mang lại thành công và hạnh phúc không kém gì các nguồn tài nguyên về trí tuệ và thể chất.
Tiệc tùng công sở là một trong những cách hiệu quả nhất để đáp ứng nhu cầu kết nối, giao lưu và gây dựng tinh thần tập thể. Các nghiên cứu về tiệc tùng công sở đã chỉ ra rằng các buổi liên hoan như vậy giúp “đời sống có thêm đam mê và mục đích… Nó giúp gắn kết mọi người với nhau và tạo ra sợi dây liên kết với những giá trị chung. Chính các buổi lễ và nghi thức giúp tạo nên tập thể, truyền tải tinh thần của doanh nghiệp đến từng cá nhân. Khi mọi thứ tiến triển ổn định, những dịp như vậy cho chúng ta có cơ hội ăn mừng thời kỳ hiển vinh. Trong thời kỳ khó khăn, các buổi lễ kéo chúng ta gần nhau hơn, thắp lên niềm tin và hy vọng vào tương lai tốt đẹp hơn ở phía trước.”⁶ Chúng tôi nhận thấy có sự chênh lệch lớn – gần 25% – về mức độ tự hào, nhiệt huyết và mức độ gắn bó giữa những người làm việc trong môi trường với cấp quản lý luôn tìm cách tôn vinh thành tựu của nhân viên và những người không thực hành thói quen này. Chính những cơ hội tôn vinh như vậy giúp người lãnh đạo thắt chặt tinh thần tập thể, xây dựng và duy trì mối quan hệ tương hỗ cần thiết để phát triển, đặc biệt trong những thời khắc phức tạp và đầy áp lực.
Đôi khi những buổi liên hoan có thể được đầu tư công phu, tuy nhiên, phần lớn vẫn tập trung vào việc kết nối những hành động và sự kiện đời thường với những giá trị của tổ chức và thành tích tập thể đạt được. Những nhà lãnh đạo mẫu mực hiếm khi để vuột mất cơ hội đảm bảo nhân viên hiểu được lý do tham dự và những việc cần làm. Ví dụ, Kurt Richarz, Phó Chủ tịch Điều hành Kinh doanh của Công ty Seagate Technology, sử dụng các cuộc hội đàm định kỳ hằng tháng với toàn thể Phòng Kinh doanh để tuyên dương những cá nhân đáng được “khen thưởng”.⁷ Chương trình này rất đơn giản: mọi người đề cử đồng nghiệp của mình bằng cách điền vào một lá phiếu, nêu rõ đóng góp hoặc thành tích của người được đề cử. Trong cuộc họp, ảnh của người nhận giải sẽ được treo cùng bảng tóm tắt thành tích của người ấy, đồng thời Kurt sẽ dành chút thời gian để làm rõ và chúc mừng “công sức đáng khen ngợi” của người đó đối với Phòng Kinh doanh. Sau đó, Kurt sẽ cảm ơn những người đã viết đề cử bởi như ông từng nói, suy cho cùng, mọi người đều rất bận bịu, và ông đánh giá cao việc họ bớt chút thời gian để tham gia đóng góp. Cách ghi nhận trước tập thể đầy chân thành và hứng khởi có tác dụng vô cùng lớn trong việc giúp người nhận giải cũng như những người khác cảm thấy được trân trọng, đồng thời xây dựng một tập thể vững mạnh với năng lượng tích cực. Những hành động như vậy có vai trò vô cùng quan trọng, khi ٧/10 người Mỹ được hỏi mong muốn được ghi nhận nhiều hơn, trong khi ٨5٪ tự nhận rằng mình đáng lẽ có thể ghi nhận công sức của người khác thường xuyên hơn.⁸
Dù mục đích của những buổi liên hoan, buổi lễ và sự kiện tương tự như vậy hướng tới việc ghi nhận thành tích của cá nhân, tập thể, của cả tổ chức hay nhằm động viên tinh thần học hỏi và kết nối mọi người, thì đó vẫn là những cơ hội hoàn hảo để nhà lãnh đạo có thể truyền tải và nhấn mạnh những hành động và hành vi cần thiết nhằm hướng tới các giá trị và mục tiêu chung. Những nhà lãnh đạo mẫu mực hiểu hành động xây dựng và tôn vinh văn hóa như vậy giúp thổi bùng lên tinh thần đoàn kết, yếu tố cần thiết để giữ chân và động viên tinh thần nhân viên hiện nay. Ngoài ra, ai muốn làm việc trong một môi trường tẻ nhạt không hề nhớ tới hay tôn vinh bất kỳ thành tích gì chứ? David Campbell, nhà nghiên cứu kỳ cựu tại Trung tâm Lãnh đạo sáng tạo, từng nhận định rất xác đáng rằng:
Khi một nhà lãnh đạo phớt lờ, ngăn trở việc tổ chức các buổi lễ trong tổ chức, coi những sự kiện đó là phù phiếm hoặc “giúp sinh lời”, chính người đó đang phớt lờ dòng chảy của lịch sử và mối quan hệ cộng đồng. Những buổi (liên hoan) như vậy là một dấu mốc để nhìn lại khi thời gian trôi qua, nếu không có nó, sẽ không có thứ gọi là khởi đầu hay kết thúc. Mỗi ngày trong cuộc sống đều trở thành một ngày thứ Tư dài bất tận.⁹
Tôn vinh thành tích trước tập thể: Như chúng tôi đã đề cập trong Chương 11, việc ghi nhận công sức cá nhân giúp nhân viên cảm nhận được giá trị của bản thân, từ đó nâng cao hiệu quả công việc. Tôn vinh thành tích cá nhân trước tập thể cũng mang lại hiệu ứng tương tự, đồng thời đưa đến nhiều lợi ích về lâu dài cho cả cả nhân và tổ chức.
Một mặt, những sự kiện tập thể là cơ hội cho thấy ý nghĩa của việc “nói được làm được”. Việc tôn vinh thành tích trước tập thể cũng là cách hình thành sự gắn bó giữa những cá nhân được ghi nhận và những người còn lại trong tập thể. Khi bạn nói với những cá nhân đó rằng: “Hãy tiếp tục làm tốt nhé, tôi rất trân trọng công sức của bạn” đồng nghĩa với việc bạn đang truyền thông điệp đến toàn bộ tập thể rằng: “Đây là những người có xuất phát điểm giống như các bạn và họ là những ví dụ điển hình cho những gì chúng ta đang hướng đến. Các bạn cũng có thể làm được như vậy. Các bạn cũng có thể mang lại những đóng góp lớn cho thành công chung của chúng ta.”
Số liệu cho thấy mức độ người lãnh đạo ghi nhận thành tích của mọi người trước tập thể có mối liên hệ tương quan với mức độ nhân viên cảm thấy tổ chức coi trọng công việc họ đang làm cũng như cảm giác bản thân đang tạo ra điều khác biệt. Trải nghiệm của Raymond Yu là một minh chứng cho nhận định này. Raymond quản lý nhóm nghiên cứu giới thiệu sản phẩm mới tại Công ty Intuitive Surgical, và đơn vị của anh chịu trách nhiệm về mảng dụng cụ đóng ghim trong phẫu thuật. Raymond nghĩ rằng sẽ rất phù hợp, thú vị và sáng tạo nếu sử dụng hình ảnh chiếc dập ghim màu đỏ làm quà trao giải. Anh tự mua về chiếc dập ghim đỏ để trưng bày. Tại cuộc họp nhân viên hằng tuần, Raymond công bố đến mọi người Giải thưởng chiếc dập ghim đỏ và giải thích thêm về ý nghĩa của nó. “Tôi giải thích với mọi người rằng đây là một phần thưởng khích lệ sự thể hiện và truyền tải thông điệp về giá trị công ty; cũng như ghi nhận công sức của những người cho thấy được những giá trị mà chúng tôi trân trọng,” Raymond cho hay.
Cả quản lý và cấp dưới của Raymond đều thích ý tưởng này đến nỗi họ khuyên anh nên mở rộng phạm vi giải thưởng tới các phòng ban khác trong đơn vị phụ trách sản phẩm dụng cụ đóng ghim. Trong cuộc họp tháng, Raymond giải thích ý nghĩa của giải thưởng này một lần nữa:
Giải thưởng chiếc dập ghim đỏ là một hình thức ghi nhận và tri ân nhân viên, khuyến khích những hành vi phản ánh giá trị chung và thúc đẩy đối thoại. Đối với đơn vị trao giải, nó giống như một lời tuyên bố rằng: “Đây là giá trị của tôi, và giải thưởng này chính là cách tôi nhìn nhận giá trị của bạn.” Nó thể hiện sự động viên trước toàn thể tập thể đối với những đóng góp của nhân viên. Một tháng sau khi nhận được Giải thưởng chiếc dập ghim đỏ, người nhận giải sẽ tiếp tục trở thành người trao giải và tri ân người tiếp theo.
Đây không phải là cách mà ban quản trị công ty áp đặt lên bạn những quy chuẩn giá trị được góp nhặt từ bất kỳ thủ tục điều hành phòng ban nào. Đây là giải thưởng của bạn và do bạn quyết định. Hãy để giải thưởng lên tiếng thay cho những điều bạn muốn, những giá trị bạn theo đuổi và lý do vì sao bạn ở đây.
Vì thế, trong tháng này, tôi muốn trao Giải thưởng chiếc dập ghim đỏ cho Sunny Ranu vì đã chủ động tìm tòi công cụ phân tích dữ liệu, đi ngược lại với phương pháp truyền thống của chúng ta. Điều đó thể hiện được lòng can đảm và sự tự chủ nhằm làm những gì tốt nhất cho công ty; quyết tâm làm những điều đúng đắn thay vì đơn thuần chấp nhận những gì người khác áp đặt.
Sau đó, Sunny bước lên bục nhận giải. Anh không chỉ trình bày thông tin về công cụ phân tích dữ liệu do chính anh phát triển, mà còn gửi lời cảm ơn đến mọi người trong công ty vì đã giúp anh trong dự án tay ngang này. Raymond kể rằng toàn bộ khán phòng “đều thực sự bị chinh phục trước những gì vừa diễn ra”.
Giải thưởng chiếc dập ghim đỏ là một giải thưởng sáng tạo, vượt qua giới hạn của các khung chương trình tri ân nhân viên trước đó của công ty. Theo Raymond, nó có ý nghĩa với mọi người hơn bất kỳ giải thưởng bằng tiền mặt nào của công ty: “Sau khi tôi trao giải, Sunny nói với mọi người rằng giải thưởng càng có ý nghĩa hơn với anh vì nó được trao bởi một người đồng nghiệp chứ không phải từ ban giám đốc sau khi trải qua quy trình xét duyệt chặt chẽ. Phần thưởng này thể hiện sự chân thành xuất phát từ trái tim.”
Các buổi tôn vinh trước tập thể, tương tự như buổi họp mà Raymond mô tả, đóng vai trò như một lời nhắc về lý do nhân viên gắn bó với một tổ chức, và về các giá trị cũng như tầm nhìn chung. Bằng cách biến các buổi tôn vinh thành một phần của đời sống công sở, các nhà lãnh đạo có thể xây dựng tinh thần tập thể trong đội ngũ nhân viên. Quá trình gắn kết cộng đồng giúp nhân viên luôn cảm thấy họ thuộc về điều gì đó lớn lao hơn chính bản thân và rằng họ đang cùng làm việc vì một mục đích chung.
Một số người còn ngần ngại trong việc ghi nhận công sức của người khác trước tập thể vì sợ rằng điều đó có thể kéo theo sự ghen tị hoặc ganh ghét. Hãy quên nỗi sợ đó đi! Các buổi tôn vinh trước tập thể là cơ hội quý báu để củng cố các giá trị chung và ghi nhận công sức đóng góp của các cá nhân. Đây là dịp để bạn nói lời cảm ơn đối với từng cá nhân cụ thể vì kết quả công việc vượt trội của họ cũng như để nhắc nhở mọi người về những giá trị của tổ chức cùng tầm quan trọng của công việc hay dịch vụ họ đang làm và cung cấp.
Phần thưởng cá nhân có tác dụng động viên tinh thần từng người, tuy nhiên cũng có tác động lớn đến toàn bộ tập thể. Các nhà nghiên cứu đã cho thấy dù rất khó nhận ra, con người luôn có xu hướng “gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”.¹⁰ Các xung điện trong não được kích hoạt khi con người nhìn thấy người khác hành xử theo một hướng nào đó; giống như thể chính họ đang làm hành động đó.¹¹
Để tạo ra nguồn năng lượng và tinh thần tận tụy vì mục đích chung của toàn bộ tập thể, bạn cần tôn vinh những thành công đạt được cùng với tập thể của mình. Các buổi lễ và tôn vinh chính là cơ hội để xây dựng một tập thể vững mạnh hơn, đồng thời là dịp cho phép các thành viên của tổ chức làm quen và quan tâm đến nhau. Bên cạnh đó, giống như những gì Brian Dalton, Trưởng phòng Tài chính của Công ty Rocket Fuel, thì “những dịp như vậy đặt ra kỳ vọng về một tương lai được gây dựng trên tinh thần tập thể.”
Hỗ trợ nhau trong các mối quan hệ xã hội: Các mối quan hệ tương hỗ tại công sở – đặc trưng bởi niềm tin chân thành cùng sự ủng hộ tích cực đối với lợi ích của người khác – có vai trò quan trọng đối với sự tồn tại của tập thể cũng như sự nghiệp của từng cá nhân.¹² Những người khó chịu với đồng nghiệp của mình thường không đạt được kết quả tốt hay ở lại công ty lâu dài. Hãy cùng xem xét kết quả nghiên cứu liên quan đến mức độ hoàn thành nhiệm vụ của nhóm những người bạn so với nhóm gồm những người chỉ quen sơ. Khi các thành viên trong nhóm chỉ quen nhau đơn thuần, họ thường thích làm việc một mình và chỉ nói chuyện với các thành viên khác khi cần thiết. Chính vì vậy, họ thường do dự khi kêu gọi sự trợ giúp hay chỉ ra sai sót mà người khác đang mắc phải. Trái lại, nhóm những người bạn trao đổi với nhau ngay khi bắt đầu dự án. Họ đánh giá các ý tưởng kỹ càng, đưa ra nhận xét kịp thời khi ai đó đang chệch hướng và tích cực động viên nhau trong suốt quá trình làm việc.¹³ Cảm giác kết nối với đồng nghiệp giúp tăng trách nhiệm, độ gắn kết và tận tụy với tổ chức.
Nhóm đồng nghiệp bạn bè này có mức độ dồn tâm sức cho công việc cao hơn 7 lần so với những người chỉ xã giao.¹⁴ Các nghiên cứu quy mô lớn, ở cả Mỹ và châu Âu, cũng cho thấy những người biết tận dụng sự hỗ trợ từ cộng đồng có thu nhập cao hơn những người chưa biết vận dụng sức mạnh tập thể.¹⁵ Khi thiếu đi sự hỗ trợ từ tập thể, các cá nhân thường bỏ qua các cơ hội hợp tác, thiếu sự tin tưởng đối với người khác. Nghiên cứu được tiến hành trên 3 triệu người trên khắp thế giới cho thấy sự xa cách với tập thể và xã hội ảnh hưởng xấu tới sức khỏe con người hơn cả bệnh béo phì, thói quen hút thuốc hay chứng nghiện rượu.¹⁶
Số liệu của chúng tôi cho thấy nhân viên sẽ có được cảm giác kết nối với người khác và trải nghiệm tinh thần tập thể cao độ nếu nhà lãnh đạo của họ thực hiện nhiều hành động tri ân. Cảm xúc đó lan truyền đến những người khác trong tổ chức và giúp họ sẵn sàng nỗ lực để vượt qua các yêu cầu và thử thách. Hành vi lãnh đạo này cũng giúp mang lại những đánh giá tích cực từ phía cấp dưới đối với nhà lãnh đạo. Hình 12.[1] minh họa cho mối quan hệ này.

Những gì Ferhat Zor kể với chúng tôi về trải nghiệm của anh khi làm việc trong dự án quản lý hiệu quả công việc của Công ty Borusan Logistics ở Thổ Nhĩ Kỳ là một minh chứng cho nhận định kể trên. Với tư cách là người quản lý kho vận tại thành phố Tuzla, anh rà soát tình hình hoạt động của nhiều đơn vị khác nhau trong các buổi họp hằng tháng và cho thấy họ cần hỗ trợ và giúp đỡ lẫn nhau ở những phương diện nào. Những cuộc họp như vậy thường kết thúc bằng việc tôn vinh những thành tựu của toàn bộ tập thể. Sau khi hoàn thành một dự án khó nhằn, công ty chúc mừng từng nhân viên bằng cách tổ chức một bữa tiệc bất ngờ, nơi Ferhat nhìn thấy “niềm vui và niềm tự hào ngập tràn từng khuôn mặt.” Ferhat kể rằng họ chụp rất nhiều ảnh để chia sẻ trên mạng xã hội và trang tin tức của công ty “nhằm thể hiện thông điệp đóng góp của mỗi người đều rất quan trọng và từng cá nhân đều đang làm việc hết mình để mang lại thành công cho công ty”.
Các công trình nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực đều cho kết quả nhất quán rằng những hình thức hỗ trợ mang tính xã hội như vậy giúp tăng cường năng suất công việc, ổn định tâm lý và cả thể chất của nhân viên.¹⁷ Các hình thức hỗ trợ mang tính xã hội không chỉ giúp tăng cường sức khỏe của nhân viên mà còn làm giảm bệnh tật, đặc biệt trong những lúc căng thẳng. Phát hiện này đúng với mọi lứa tuổi, giới tính và chủng tộc. Ví dụ, sau khi đã xét đến các yếu tố như thói quen hút thuốc và tiền sử bệnh, thì những người có quá ít mối quan hệ thân tình vẫn có nguy cơ tử vong ở độ tuổi thanh niên nhiều gấp 2-[3] lần so với những người có nhiều mối quan hệ xã hội thân quen.¹⁸
Các hình thức hỗ trợ này đồng thời còn có vai trò vô cùng quan trọng đối với chất lượng công việc. Hãy cùng thử xét đến phát hiện của các nhà nghiên cứu khi phân tích bài phát biểu của các cầu thủ bóng chày khi tên của họ được lưu danh trong Ngôi nhà Bóng chày Quốc gia. Thế nhưng hai phần ba số bài phát biểu lại không đề cập nhiều đến yếu tố kỹ thuật hay sự hỗ trợ trong quá trình luyện tập mà tập trung tri ân những sự hỗ trợ về tình cảm cũng như tình bạn của các cầu thủ.¹⁹
Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng so với những người không có bạn thân ở nơi làm việc, những người có bạn thân “thường dễ thu hút khách hàng hơn, tốn ít thời gian để hoàn thành công việc hơn, tận hưởng niềm vui trong công việc, giúp môi trường công việc an toàn và ít tai nạn hơn, luôn sáng tạo và sẵn sàng chia sẻ ý tưởng hơn, luôn được cập nhật đầy đủ thông tin và hiểu rằng mọi ý kiến mình đưa ra đều được tôn trọng.”²⁰ Những người bạn không chỉ giúp bạn vui vẻ mà còn giúp công việc của bạn được thuận lợi. Đồng thời, có rất nhiều triển vọng để bạn có thể thắt chặt mối quan hệ này, khi chưa đến 20% số người được hỏi nhận định rằng tổ chức họ đang làm việc có cơ hội xây dựng tình bạn tại nơi làm việc.²¹
Tài liệu của chúng tôi chứa đầy ghi chép về những trải nghiệm lãnh đạo tâm đắc nhất, trong đó thể hiện tác dụng của sợi dây kết nối giữa người với người đối với kết quả đạt được. Khi nhân viên cảm thấy được chấp nhận và gắn kết với đồng nghiệp, họ dễ dàng cải thiện sức khỏe của bản thân, gắn bó với tổ chức hơn và đẩy mạnh kết quả công việc. Khi nhân viên cảm thấy bị tách biệt và cách ly với đồng nghiệp, họ hầu như khó có khả năng đạt được kết quả như ý.²² Khi bản thân mỗi nhân viên đều dồn tâm sức cho nhiệm vụ và cảm nhận được sự kết nối với đồng nghiệp của mình, họ có thể đạt được những kết quả vượt bậc.
Các nhà lãnh đạo luôn hiểu rằng những buổi vinh danh là lời khẳng định rằng nỗ lực của từng nhân viên không hề đơn độc, rằng họ luôn có được sự quan tâm của những người khác, và rằng họ có thể dựa vào những người khác để cùng nhau đạt được kết quả. Khi công bố rộng rãi những thành tựu đạt được, các nhà lãnh đạo đang xây dựng nên một nền văn hóa tương trợ và giúp nhân viên hiểu những hành động và quyết định của họ luôn được nhớ tới và coi trọng. Theo lời Andrea Beraldo, cựu quản lý dự án kỹ thuật của Công ty Alstom (Thụy Sĩ): “Theo kinh nghiệm của tôi, hành động vinh danh các cá nhân trước tập thể là yếu tố cần thiết để gia tăng sự tự tin của nhân viên, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên tinh thần cộng đồng, giúp nhân viên thấy được vai trò của mình trong một tập thể.” Ngoài ra, Andrea còn cho thấy: “Các sự kiện tập thể cũng là dịp hoàn hảo để nhắc nhở mọi người về những giá trị và mục tiêu chung.”
Làm việc vui vẻ cùng nhau: Niềm vui không phải là điều gì đó quá xa xỉ trong môi trường công sở. Mỗi trải nghiệm lãnh đạo tâm đắc nhất đều là một câu chuyện kết hợp giữa làm việc chăm chỉ và tận hưởng niềm vui. Trên thực tế, hầu hết mọi người đều đồng tình rằng họ không thể duy trì sự tập trung để đạt được kết quả tốt nhất trong công việc nếu không có những niềm vui và những điều thú vị khi tương tác với đồng nghiệp. Mọi người sẽ thấy vui vẻ hơn với công việc đang làm khi thích ở gần bên những người mà mình làm việc cùng.²³ Một trong những bài học lãnh đạo sâu sắc nhất mà Shawn McKenna, đồng sáng lập kiêm CEO chuỗi các nhà hàng phong cách Mỹ ở Nga, chia sẻ với chúng tôi là: “Hãy luôn chú ý để đảm bảo rằng bạn và tập thể của mình đều đang có được niềm vui trong công việc.”
Tương tự, Mike Sawyer, Phó Chủ tịch Marketing của Công ty Perimeter X, giải thích với chúng tôi rằng trải nghiệm lãnh đạo tâm đắc nhất của ông gắn với việc mang lại niềm vui cho tập thể nhưng tránh làm tiêu tốn nhiều thời gian riêng tư của nhân viên. Ông kể cho chúng tôi một ví dụ về việc thay đổi cung cách của các cuộc họp lên kế hoạch của toàn bộ phận: “Chúng tôi tạo ra một khu vực họp thân mật trong Phòng Marketing với ghế sô-pha, tivi và nhiều vật dụng khác để mang lại một không gian thân thiện hơn cho các cuộc họp thường trực cũng như đột xuất. Khu vực họp được thiết kế ở trung tâm so với vị trí ngồi của mọi người, vì vậy ngay cả khi chỉ có một vài người tham gia cuộc họp, tất cả mọi người trong phòng đều có thể biết chuyện gì đang diễn ra và có thể tham dự cùng nếu muốn. Đồng thời, thỉnh thoảng, chúng tôi cũng tổ chức các bữa tiệc tối tập thể vào những cột mốc quan trọng để thắt chặt thêm mối quan hệ đồng nghiệp cũng như để ăn mừng sự tiến triển trong công việc.”
Sự vui tươi giúp duy trì năng suất, tạo ra cảm giác mà các nhà nghiên cứu gọi là “trạng thái hạnh phúc theo cảm nhận chủ quan.” Hơn nữa, vui vẻ không nhất thiết phải gắn với những bữa tiệc, bày ra những trò chơi, ngày hội, hay mang lại tiếng cười. Wayne Tam, nhà hoạch định tài chính chuyên nghiệp đồng thời là Giám đốc của Công ty Generation Wealth & Investments, kể về người quản lý trước đây của mình, một người tìm thấy niềm vui trong việc giải mã những mật mã máy tính phức tạp và cụ thể hóa các quy trình nghiệp vụ. Wayne kể rằng những nhiệm vụ này khá khó nhằn, nhưng người quản lý của ông “luôn giữ được sự lạc quan và bồi đắp cho chúng tôi các kỹ năng để chúng tôi có thể tự mình vượt qua những thách thức này với tinh thần tích cực, đồng thời chỉ cho chúng tôi cách tìm thấy niềm hứng khởi trong công việc.” Wayne tâm sự: “Tôi đã học được rằng dù làm việc để kiếm tiền, nhưng chúng ta vẫn nên cố gắng tìm thấy niềm vui và tình yêu trong chính công việc mình đang làm.”
Nghiên cứu cho thấy tìm thấy niềm vui trong công việc giúp nhân viên nâng cao kỹ năng giải quyết vấn đề, trở nên sáng tạo và làm việc hiệu quả hơn. Nhờ đó, công ty giảm tình trạng nghỉ việc, nâng cao tinh thần nhân viên và mang lại lợi nhuận tốt hơn. Ví dụ, cuộc khảo sát những nơi làm việc tốt nhất hằng năm đều được triển khai tới hàng chục nghìn nhân viên về nhiều phương diện, trong đó có yếu tố “Môi trường tôi đang làm việc là nơi tôi tìm thấy niềm vui”. Dựa trên danh sách 100 công ty tốt nhất để làm việc do tạp chí Fortune thực hiện, có thể nhận thấy trung bình 81% nhân viên đang làm việc tại những nơi làm việc tốt nhất đều trả lời khảo sát rằng họ cảm thấy mình đang làm việc trong một môi trường “vui vẻ”.²⁴ Theo Robert Provine, nhà thần kinh học làm việc tại Đại học Maryland, đồng thời là tác giả cuốn sáchLaughter: A Scientific Investigation (tạm dịch: Tiếng cười: Cái nhìn từ góc độ khoa học), “tiếng cười không hoàn toàn xuất phát từ sự hài hước, mà có thể bắt nguồn từ các mối quan hệ xã hội. Trên thực tế, những lợi ích về sức khỏe mà tiếng cười mang lại có thể đến từ sự hỗ trợ về mặt xã hội mà tiếng cười góp phần tạo nên.”²⁵
Nhà lãnh đạo chính là người tạo ra không khí tại nơi làm việc. Khi nhà lãnh đạo thể hiện được niềm vui và niềm đam mê của mình dành cho tổ chức, nhân viên, khách hàng và thậm chí cả cho những thách thức gặp phải, họ đang gửi đi một thông điệp mạnh mẽ rằng mọi người hoàn toàn có thể tự do thể hiện niềm vui và nhu cầu tận hưởng. Họ hiểu được rằng công việc ngày nay đặt ra rất nhiều thử thách, do đó nhân viên cần phải có được cảm giác hạnh phúc để làm việc lâu dài. Mọi người sẽ hưởng ứng khi thấy cấp lãnh đạo thể hiện sự nhiệt tình và phấn khích đối với công việc. Theo chia sẻ của Jeanette Chickles, Giám đốc Viễn thông của Công ty Polaris Wireless, về trải nghiệm lãnh đạo tâm đắc nhất của bản thân thì:
Tôi thích có được niềm vui ở nơi làm việc. Tôi dành gần như cả cuộc đời cho công việc, vì vậy, tôi luôn tìm cách tận hưởng nó! Bạn cũng nên như vậy! Hãy nghiêm túc và làm việc chăm chỉ, đồng thời đừng quên tìm ra cách để ăn mừng thành tích và thêm chút gia vị vui vẻ cho công việc khi quá căng thẳng. Nếu mọi nhân viên đều thích thú với công việc họ đang làm và cảm thấy được ghi nhận xứng đáng với công sức bỏ ra, họ sẽ sẵn sàng gắng sức khi bạn cần họ nhất.
Kế hoạch mà bạn đề ra và những gì bạn đạt được khi tổ chức ăn mừng phải nhất quán với nhau. Nếu không, sự kiện bạn tổ chức sẽ thiếu đi sự chân thành và trở nên giả tạo, khiến uy tín của bạn giảm sút. Bất kỳ dịp ăn mừng nào cũng đều phải thể hiện được cam kết của công ty với các giá trị nền tảng và sự ghi nhận đối với công sức cũng như sự cống hiến của những người làm việc dựa theo các giá trị đã đề ra. Các hình thức liên hoan dù công phu đến đâu, nếu thiếu đi sự chân thành, vẫn chỉ mang tính giải trí hơn là ý nghĩa khích lệ tinh thần. Chính sự chân thật sẽ giúp những dịp liên hoan và niềm vui thú trong công việc đạt được ý nghĩa ban đầu.
TRỰC TIẾP THAM GIA CÙNG NHÂN VIÊN
Nếu muốn nhân viên có được niềm tin và hành động dựa theo niềm tin đó, trước tiên bản thân bạn phải là một hình mẫu bằng cách trực tiếp tham gia cùng nhân viên. Bạn phải trực tiếp thực hiện những gì bạn đã đề ra. Nếu muốn xây dựng và duy trì văn hóa đề cao thành tích và sự khác biệt, bản thân bạn phải đích thân vinh danh những hành động giúp đóng góp và duy trì màu sắc văn hóa đó.
Mushfiq Rahman, người chịu trách nhiệm quản lý hợp đồng tại thị trường Australia cho Công ty ALS Industrial, nhận thấy sự khác biệt tức thì ở hiệu quả công việc khi anh “dành thời gian gặp gỡ riêng từng người và nói lời cảm ơn vì những đóng góp của họ. Mọi người cảm kích trước việc tôi đã dành nhiều thời gian để cố gắng hiểu được mối quan tâm của từng người.” Để gửi một thông điệp đến toàn tổ chức, không gì hiệu quả và rõ ràng hơn hành động của chính nhà lãnh đạo. Bạn đang gửi một tín hiệu tích cực đến nhân viên, cho họ thấy một cách trực tiếp và rõ ràng rằng bạn luôn ở bên cạnh để cổ vũ họ. Giống như trường hợp của Mushfiq, nhân viên sẽ thuận theo sự lãnh đạo của bạn nếu bạn chứng minh bằng hành động rằng “ở văn phòng, chúng ta luôn nói cảm ơn, luôn ghi nhận công sức người khác, và luôn có được niềm vui.” Từ đó, tổ chức sẽ phát huy được văn hóa vinh danh và ghi nhận. Mọi người đều trở thành nhà lãnh đạo, tự làm gương và dành thời gian để tôn vinh giá trị và ăn mừng thành tích. Có được những yếu tố này, tổ chức sẽ tự động đưa mình vào danh sách những nơi làm việc tốt nhất.
Trong trường hợp bạn còn nghi ngờ về tác dụng của hành động trực tiếp tham gia những dịp tổng kết vinh danh nhân viên, hãy thử xem qua kết quả có được từ nghiên cứu của chúng tôi. Những nhân viên có cấp trên thường xuyên trực tiếp ghi nhận công sức của mọi người và tham gia vào các dịp ăn mừng có động lực làm việc, sự tự hào đối với công việc và năng suất lao động cao hơn 20% so với trường hợp ngược lại. Con số này có thể tăng lên đến 40-50% khi người lãnh đạo hiện tại được đặt trong mối tương quan với những nhà lãnh đạo có tần suất tham gia trực tiếp cùng nhân viên ít hơn (ví dụ chỉ thỉnh thoảng). Nhân viên có cảm thấy được tôn trọng hay không và cách thức nhân viên đánh giá độ tin cậy cũng như hiệu quả lãnh đạo của cấp trên như thế nào có mối liên hệ trực tiếp đến mức độ tham gia của nhà lãnh đạo trong việc ghi nhận công sức nhân viên và vinh danh thành tựu đạt được.
Bạn sẽ tìm thấy vô vàn minh chứng về việc người lãnh đạo tôn trọng và làm theo những giá trị của tổ chức tại bất cứ môi trường làm việc nào nếu nền tảng văn hóa được xây dựng xoay quanh các giá trị bền vững. Trong thời gian làm chuyên gia phân tích tài chính tại Citibank, Beth Taute đã dành thời gian quan sát cách người quản lý của cô (Jo) trực tiếp tham gia vào hoạt động ghi nhận công sức của nhân viên. Jo sẽ có những hành động nhỏ như bất ngờ mời toàn bộ mọi người ăn trưa hay cho phép nhân viên về nhà sớm nếu cô biết nhân viên đó có việc quan trọng ngày hôm đó. Cô cho phép nhân viên có con nhỏ có thể đến trễ hoặc về sớm vào những dịp đặc biệt như sinh nhật. Cô bí mật để trên bàn nhân viên những món quà nhỏ và thú vị với những câu chuyện cười hoặc có ý nghĩa đặc biệt. Theo lời Beth, hành động trực tiếp tham gia ghi nhận công sức của Jo đã giúp toàn bộ nhân viên “tận tâm làm việc. Cô trở thành một nguồn cảm hứng, giúp nhân viên có động lực làm việc để đảm bảo dự án hoàn thành đúng hạn.”
Cũng chính vì lẽ đó, tập thể nhân viên của Jo muốn chứng minh rằng họ không phụ sự tin tưởng của cô đối với năng lực và sự cống hiến của họ. Theo Beth: “Jo xây dựng được mối quan hệ khăng khít với tập thể nhân viên đa tính cách, cô biết cách để giúp nhân viên thoát khỏi vùng an toàn nhưng vẫn giữ được những giá trị chung. Cô khiến nhân viên luôn cảm thấy vui vẻ khi đến văn phòng cũng như khi tăng ca thay vì cảm thấy mệt nhọc, bực bội.”
Theo ý kiến của Beth, bài học mà bất cứ nhà lãnh đạo nào cũng có thể rút ra từ câu chuyện này là bạn “phải tham gia và nắm bắt được những gì đang diễn ra, đồng thời đảm bảo luôn ghi nhận công sức của người thực hiện, tuy nhiên đừng biến việc này thành một thói quen nhàm chán và dễ đoán trước.” Ngoài ra, theo Beth, “làm tốt công việc và được Jo ghi nhận công sức là phần quà có giá trị nhất mà tất cả mọi người đều hướng đến.” Tinh thần cống hiến và hết lòng tham gia các hoạt động cùng nhân viên giúp các nhà lãnh đạo có được sự tôn trọng và sự tin tưởng từ cấp dưới. Đó chính là nền móng để xây dựng lòng tin và sự trung thành, đồng thời góp phần tạo ra một tập thể nhân viên gắn bó và làm việc hiệu quả.
Thể hiện sự quan tâm: Mọi người sẽ không quan tâm đến kiến thức hay năng lực của bạn chừng nào bạn chưa cho họ thấy bạn thực sự quan tâm đến họ. Nói cách khác, nhân viên cần tin rằng bạn luôn chăm lo cho sự an toàn của họ, hỗ trợ và tôn trọng họ; họ tin rằng bạn muốn họ thành công, học hỏi và phát triển; đồng thời bạn sẽ không yêu cầu họ làm điều gì đó có thể khiến họ bị tổn thương. Làm được điều này cũng không quá khó khăn. Ví dụ, Jane Binger, người có nhiều năm kinh nghiệm phát triển lãnh đạo và giáo dục tại Bệnh viện Nhi Lucile Packard thuộc Đại học Stanford, nhận ra rằng hầu hết các nhân viên y tế và hành chính chỉ mong muốn được nhận những nghĩa cử đơn giản từ cấp trên, thể hiện sự quan tâm như một tin nhắn hoặc e-mail khen ngợi, vài lời nhận xét trong cuộc họp hoặc ngoài hành lang, hay đơn giản là đôi lời khích lệ khi họ gặp nhau trong khuôn viên bệnh viện. Jane chia sẻ: “Họ muốn biết rằng tôi luôn tôn trọng họ, đánh giá cao công việc của họ, không coi nhẹ bản thân nhân viên cũng như những đóng góp của họ. Để làm được điều này, tôi cũng không cần phải thực hiện hành động gì quá to tát.” Dựa trên kinh nghiệm, chúng tôi nhận thấy có mối quan hệ khăng khít và tích cực giữa mức độ khen ngợi thường xuyên của nhà lãnh đạo “về kết quả công việc tích cực của nhân viên” với đánh giá của nhân viên theo nhận định: “Dưới sự lãnh đạo của người này, tôi này cảm thấy công việc mình làm được tổ chức coi trọng.”
Thể hiện sự quan tâm đối với nhân viên sẽ khiến họ cảm nhận được rằng bạn sẽ luôn bảo vệ lợi ích của họ. Khi hỏi nhân viên về mức độ quan tâm của lãnh đạo “tới lợi ích cá nhân của nhân viên tại nơi làm việc”, câu trả lời mà chúng tôi nhận được liên quan trực tiếp đến tinh thần tập thể và mức độ tự hào của nhân viên đối với tổ chức. Nó cũng đồng thời liên quan đến cách họ đánh giá hiệu quả lãnh đạo của cấp trên và liệu họ có chia sẻ với bạn bè của mình rằng cấp trên là một người lãnh đạo tốt hay không. Khi Ban Giám đốc Ngân hàng Macquarie ở Australia quyết định đóng cửa hoạt động cho vay thế chấp tại Hoa Kỳ, Peter Maher, người phụ trách dịch vụ ngân hàng và tài chính của tập đoàn tại thời điểm đó, đã không chọn cách thông báo tin đó đến nhân viên qua e-mail hay qua bộ phận quản lý dưới quyền.²⁶ Peter nghĩ điều tốt nhất mà ông có thể làm để thể hiện sự quan tâm là trung thực và minh bạch trong suốt quá trình đóng cửa bộ phận, đồng thời đối xử nhân viên của mình bằng sự tôn trọng cao nhất.
Ông đã bay đến tận Florida và gặp mặt khoảng 100 nhân viên để tự mình trực tiếp báo tin này. Khi đề cập đến trải nghiệm này, Peter nói rằng: “Mấu chốt vấn đề không nằm ở việc bạn làm những gì mà là bạn giải quyết nó như thế nào. Tôi chọn đối diện mọi người và thẳng thắn chia sẻ về tình hình của tổ chức tại thời điểm đó.” Ông thừa nhận “buổi trò chuyện hôm đó thực sự rất khó khăn”, nhưng theo ông, điều tốt nhất ông có thể làm là “trung thực” với nhân viên của mình. “Tôi cập nhật và thông báo về tình hình thực tế. Điều thú vị đối với tôi là một số nhân viên, dù không giấu nổi sự thất vọng, vẫn nói với tôi rằng họ đánh giá cao sự trung thực trong cách tôi truyền tải tin dữ đó”. Nghiên cứu cho thấy những người luôn quan tâm giúp đỡ của đồng nghiệp thường đạt được kết quả cao hơn trong công việc.²⁷ Ngược lại, những người được hỏi thú nhận rằng khi cảm thấy mình không được đối xử tử tế ở nơi làm việc (ví dụ, đồng nghiệp tỏ ra thô lỗ), họ sẽ phản ứng lại bằng cách ít cố gắng hơn hoặc cố tình làm giảm chất lượng công việc.²⁸
Trực tiếp có mặt để thông báo tin xấu như Peter là một hành động quan trọng thể hiện sự quan tâm. Xuất hiện trong các hoạt động hằng ngày ở văn phòng cũng mang lại hiệu quả tương tự. Những hành động đó không chỉ thể hiện rằng bạn thực sự quan tâm đến họ mà còn khiến hình ảnh của bạn trong mắt nhân viên trở nên đời thường hơn, chân thực hơn, dễ gần hơn và “người” hơn. Tham dự các cuộc họp quan trọng, gặp gỡ khách hàng, thị sát nhà máy hoặc trung tâm dịch vụ, ghé qua các phòng thí nghiệm, thuyết trình trước các đoàn thể nhân viên, tham gia các sự kiện do công ty tổ chức (ngay cả khi bạn chỉ là khán giả), tổ chức các cuộc thảo luận bàn tròn, nói chuyện với các nhà phân tích, hoặc đơn giản là dừng lại ở bàn làm việc của nhân viên để nói xin chào – tất cả những hành động đó đều giúp bạn thể hiện được sự quan tâm đến người khác, đến công việc họ làm cũng như sự đóng góp của họ. Tiếp xúc thường xuyên với nhân viên sẽ giúp bạn cập nhật được tình hình đang diễn ra, đồng thời cũng thể hiện sự nhất quán giữa lời nói và hành động của bạn với giá trị chung của tổ chức.
Nhân rộng những tấm gương: Quan tâm tới nhân viên giúp người lãnh đạo có cơ hội tìm hiểu và nhân rộng câu chuyện về những cá nhân đã tuân thủ và đề cao giá trị của tổ chức. Tấm gương ngay tại công ty luôn có tác dụng sâu sắc hơn là những ví dụ bên ngoài. Nói cách khác, đó chính là ý nghĩa khác biệt giữa việc “Tôi đã tận mắt nhìn thấy” và “Tôi nghe ai đó kể lại”. Bạn cần liên tục chú ý những điểm sáng trong công việc để ghi nhận và động viên cá nhân đó, đồng thời lan rộng tấm gương này tới những người khác. Nhờ vậy, bạn có thể mang lại cái nhìn “gần gũi và riêng tư” về cách thức tiếp cận các giá trị chung của tổ chức. Lúc này, các giá trị trở nên sống động hơn trong đời thực, thay vì là những quy tắc sáo rỗng đơn thuần. Thông qua câu chuyện bạn kể, nhân viên có thể phác họa phương hướng thực hiện, từ đó làm gương cho nhiều người xung quanh khác.
Sau quá trình nghiên cứu những nhân viên tham gia xử lý các tình huống khó khăn, nhà tâm lý học nhận thức Gary Klein kết luận, những câu chuyện về tấm gương là phương pháp hữu dụng nhất để thu thập và phổ biến kiến thức bởi chúng, về bản chất, chính là hình thức giao tiếp cộng đồng.²⁹ Kể chuyện là phương thức con người gửi gắm những bài học từ thế hệ này sang thế hệ khác, giữa các nền văn hóa. Giáo sư tâm lý học Drew Westen thuộc Đại học Emory lập luận rằng: “Những câu chuyện chúng ta được nghe từ các nhà lãnh đạo có giá trị như những câu chuyện mà cha mẹ chúng ta kể cho chúng ta khi còn nhỏ. Chúng định hướng chúng ta đến với bản chất vấn đề, những điều có thể đạt được và những điều nên làm; đồng thời định hướng thế giới quan và những giá trị nền tảng mà chúng ta cần lưu giữ.”³⁰ Bạn cũng có thể nhìn nhận mỗi câu chuyện như là một sự vinh danh – vinh danh cuộc phiêu lưu và thành tựu đạt được, vinh danh lòng can đảm và sự kiên trì, vinh danh niềm tin sâu sắc vào những giá trị và đức tin tồn tại trong mỗi cá nhân.
Các nhà lãnh đạo có nhiều cách để mang lại sức sống cho những câu chuyện ý nghĩa; ví dụ, khi nêu gương trong bản tin của công ty hoặc báo cáo hằng năm, nhà lãnh đạo dẫn chiếu tới một câu chuyện tại buổi lễ toàn công ty, tạo ra một video phát trên hệ thống truyền hình nội bộ hoặc phát trực tuyến trên phương tiện truyền thông xã hội. Các nhà lãnh đạo giúp nhân viên hành động đúng theo giá trị tổ chức có cơ hội tỏa sáng, đồng thời cung cấp cho những nhân viên khác một tấm gương để họ noi theo.
Khi nhà lãnh đạo kể câu chuyện về các tấm gương, nhân viên sẽ cảm thấy được tôn trọng, và tin tưởng nhà lãnh đạo đó có thể khơi dậy khả năng và tài năng trong mỗi người. Dustin Schaefer, phụ trách mảng dịch vụ khách hàng cấp khu vực của Công ty Flexera Soft, chia sẻ với chúng tôi rằng ông đã rất ngạc nhiên khi trong một cuộc điện đàm toàn công ty, ông được Phó Chủ tịch phụ trách kinh doanh của tổng công ty vinh danh và thuật lại quá trình ông đánh bại một đối thủ lớn của công ty như thế nào. Câu chuyện bắt đầu từ việc Dustin làm việc với ban điều hành để tập trung tấn công phân khúc giữa của thị trường đối thủ. Sau đó, vị Phó Chủ tịch khái quát hóa bài học – hay nói cách khác, tinh thần của câu chuyện – và phương hướng vận dụng bài học từ thành công đó để tạo ra nhiều thắng lợi hơn nữa trên thị trường. Dustin nhận xét: “Ông ấy mô tả thắng lợi của tôi như một chiến thắng vẻ vang. Ông để những người khác, vốn là những nhân viên kinh doanh có tính cạnh tranh cao, suy ngẫm về câu chuyện của tôi và thúc đẩy chúng tôi cùng nhau tôn vinh, học hỏi và tiến bộ từ chính thành công của nhau. Ông đồng thời cũng liên hệ thành công của tôi với các giá trị và thành tựu của công ty”.
Câu chuyện của Dustin có sức lan tỏa rất lớn, sau cuộc điện đàm đó, một vài người, dù trước đây không tiếp xúc nhiều với ông đã tìm đến và bày tỏ mong muốn được chia sẻ thêm thông tin về kinh nghiệm mà ông có được. Dustin cho hay: “Tôi nhận thấy chúng tôi chia sẻ và trao đổi thông tin nhiều hơn trước đây. Điều này giúp củng cố mối quan hệ đồng nghiệp và tinh thần tập thể nhằm hướng tới một mục tiêu chung.”
Bằng cách kể những câu chuyện, việc truyền tải thông tin, vận động và động viên nhân viên đạt hiệu quả hơn so với việc trình bày mục tiêu qua vài gạch đầu dòng trong PowerPoint. Thông qua việc lắng nghe và suy ngẫm những câu chuyện mà người lãnh đạo truyền đạt, nhân viên sẽ hiểu rõ về các giá trị và văn hóa của tổ chức hơn so với việc đọc chính sách của công ty hay sổ tay nhân viên. Những câu chuyện được diễn đạt khéo léo sẽ chạm đến và lôi cuốn cảm xúc, gợi người nghe nhớ đến thông điệp được gửi gắm. Chúng giúp người nghe thực sự được trải nghiệm và dễ dàng rút ra bài học cho bản thân. Sử dụng phương pháp kể chuyện này trong các dịp liên hoan có thể làm bền chặt hơn sự kết nối giữa mọi người.
Biến hoạt động liên hoan trở thành một phần quan trọng ở nơi làm việc: Bạn cần phải ghi chú những dịp lên lịch liên hoan. Những sự kiện được lên kế hoạch trước sẽ là cơ hội để mọi người tụ họp, cũng như để bạn khẳng định được vai trò của nhân viên trong mối tương quan với tầm nhìn và mục tiêu chung. Đây cũng là dịp để bạn khẳng định giá trị chung, đánh dấu bước phát triển quan trọng và thắt chặt tinh thần tập thể.
Ví dụ, nếu bạn đánh dấu ngày sinh nhật, ngày lễ và ngày kỷ niệm của bản thân, bạn cũng nên làm tương tự với những cột mốc đáng nhớ trong quá trình làm việc cùng tập thể và tổ chức. Thông báo ngày, giờ và địa điểm tổ chức cụ thể tới nhân viên giúp họ hiểu được rằng đây là những dịp có ý nghĩa quan trọng, đồng thời háo hức mong chờ các sự kiện tập thể.
Để tổ chức thành công các buổi liên hoan, trước tiên bạn cần xác định mức độ quan trọng của các giá trị tổ chức, sự kiện có ý nghĩa trọng đại, hoặc những thành công quan trọng để sắp xếp hình thức cho phù hợp. Có thể bạn muốn tôn vinh tập thể hoặc nhóm nhân viên tạo ra đột phá của năm, khen tặng những người đã cung cấp dịch vụ hoàn hảo khiến khách hàng hài lòng hoặc gửi lời tri ân tới gia đình của nhân viên vì đã luôn ủng hộ họ. Dù dịp liên hoan dành cho mục đích gì chăng nữa, bạn cần chính thức hóa bằng việc thông báo cách thức cũng như đưa ra các điều kiện để được tham gia. Bạn nên có tổ chức ít nhất một buổi liên hoan mỗi năm với sự tham gia của tất cả mọi người và tận dụng cơ hội đó để nhắc nhở mọi người về giá trị cốt lõi của tổ chức.
Các nhà lãnh đạo luôn cố gắng tích hợp các buổi liên hoan thành một phần đời sống của tổ chức. Hãy quyết định hình thức tổ chức phù hợp với hoàn cảnh của công ty bạn. Dưới đây là một số ví dụ mà Giáo sư Terrence Deal thuộc Đại học Nam California và nhà tâm lý học cộng đồng lâm sàng M. K. Key gợi ý trong cuốn sách Corporate Celebration (tạm dịch: Tổ chức liên hoan trong doanh nghiệp) của họ:³¹
Lễ kỷ niệm định kỳ (ví dụ: chủ đề theo mùa, các cột mốc quan trọng và ngày kỷ niệm của công ty).Lễ ghi nhận (ví dụ, tràng pháo tay từ toàn bộ những người tham dự và sự ghi nhận đối với thành tích tốt trong công việc)Liên hoan mừng thành tích (những dịp đặc biệt để làm nổi bật thành tích tập thể, ví dụ như ra mắt sản phẩm hoặc chiến lược mới, khai trương văn phòng, nhà máy hoặc cửa hàng mới)Nghi lễ để mang lại sự thoải mái và xóa bỏ phiền muộn (ví dụ: mất hợp đồng, sa thải nhân viên và đồng nghiệp gặp chuyện buồn)Liên hoan để chuyển giao vị trí (dành cho người mới vào hay chuẩn bị rời công ty)Dịp để thể hiện sự quan tâm nơi công sở (ví dụ, giúp đỡ người khác và ủng hộ những thay đổi trong xã hội)Vui chơi (ví dụ: các trò chơi và sự kiện thể thao, các trò chơi khăm và chọc ghẹo để mang lại niềm vui)Tại Zeno Group, có rất nhiều dịp kỷ niệm như vậy trong năm, chẳng hạn như các buổi hát hò sau giờ làm việc vào thứ Sáu hay các buổi tụ họp và ghi nhận công sức thân mật. Công ty này cũng tổ chức tiệc chia tay năm tài chính cũ vào ngày 30 tháng 6 hằng năm. Lúc đó, tất cả các văn phòng của công ty đều được kết nối thông qua cuộc gọi hội nghị, cùng khui rượu sâm-panh và cụng ly chúc mừng. Barby Siegel, CEO của công ty, sẽ trao đổi với toàn bộ nhân viên để nhìn lại những thành tựu đã đạt được và nói về kỳ vọng trong tương lai. Sau đó tất cả các văn phòng của công ty tiếp tục hòa mình vào bữa tiệc liên hoan ở từng nơi.
Tất nhiên, không phải dịp liên hoan nào cũng được dùng để tôn vinh một thành tích hay một cá nhân duy nhất. Justin Brocato, quản lý cấp cao phụ trách hoạt động marketing của Công ty Cisco Systems, đã chia sẻ với chúng tôi về tác dụng tích cực của bữa tiệc trao giải hằng năm tại một công ty cũ của ông:
Đó là một cách tuyệt vời để ăn mừng những thành tựu của chúng tôi và nâng cao tinh thần tập thể. Vợ hoặc chồng của nhân viên đều được mời tham dự. Đây là một cách hay để hiểu thêm về đồng nghiệp bên ngoài bối cảnh văn phòng và gắn kết tình cảm giữa mọi người. Bữa tiệc cũng là dịp tốt để ghi nhận tất cả những đóng góp của tập thể và nhìn lại những gì đã đạt được.
Khi suy ngẫm về trải nghiệm này, Justin tự hỏi: “Nếu ban giám đốc chỉ gửi một e-mail thông báo và chúc mừng những người đạt được thành tích thì sao?” Ông cho rằng mọi người sẽ vẫn đánh giá cao giá trị e-mail đó, nhưng không tạo ấn tượng bằng những tiếng vỗ tay tán thưởng khi người được trao giải bước lên sân khấu và khi người quản lý chia sẻ tới khán giả cũng là đồng nghiệp của mình lý do tại sao thành tựu này xứng đáng được công nhận. Justin cảm thấy hành động “tôn vinh trước tập thể tạo nên ấn tượng và đáng nhớ hơn nhiều. Tác động của nó đến người nhận và tập thể cũng lâu dài hơn. Mọi người được tiếp thêm sinh lực và cảm thấy cần nỗ lực hơn cho năm tới.”
Cho dù được dành để tôn vinh cá nhân, tập thể, thành tích của cả tổ chức hay để khuyến khích tinh thần học tập và giao lưu, thì các lễ kỷ niệm và sự kiện tương tự vẫn luôn là dịp tốt để người lãnh đạo truyền đạt và nhấn mạnh những hành động, hành vi quan trọng nhằm hướng đến giá trị và mục tiêu chung. Những nhà lãnh đạo mẫu mực hiểu được rằng việc thúc đẩy bản sắc văn hóa gắn với hành động tôn vinh và kỷ niệm sẽ khơi dậy tinh thần đoàn kết, yếu tố cần thiết để giữ chân và động viên nhân viên. Các số liệu thu được cho thấy các dịp liên hoan kỷ niệm có ảnh hưởng sâu sắc tới cảm nghĩ của nhân viên về tổ chức và nhà lãnh đạo. Những người thấy được sự năng nổ của nhà lãnh đạo trong việc tổ chức các dịp liên hoan mừng thành tích sẽ có động lực hoàn thành mục tiêu hơn, đồng thời đánh giá hiệu quả lãnh đạo của cấp trên ở mức cao hơn.
Bạn luôn có nhiều cơ hội để tập hợp mọi người và ăn mừng các giá trị và thành tích của tổ chức. Dù là trong thời điểm thuận lợi hay khó khăn thì việc ngồi lại cùng nhau để ghi nhận công sức của cá nhân cũng như những hành động góp phần vào thành công chung vẫn gửi đến nhân viên thông điệp tích cực rằng họ đang tạo ra sự khác biệt. Nguồn năng lượng, sự hứng khởi và hạnh phúc tràn đầy của nhân viên và của cả bạn sẽ luôn mang lại hiệu ứng tích cực.