Những Thách Thức Của Nhà Lãnh Đạo

Lượt đọc: 296 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 2
Tín Nhiệm Là Nền Tảng Của Lãnh Đạo

❊ ❊ ❊

SAU KHI PHÂN TÍCH hàng nghìn trải nghiệm lãnh đạo tâm đắc nhất, chúng tôi rút ra kết luận rằng bất kỳ ai cũng có một câu chuyện để kể. Không chỉ vậy, những trải nghiệm này còn có nhiều điểm tương đồng về hành động, hành vi và quy trình, dù diễn ra trong bất kỳ bối cảnh nào. Số liệu rõ ràng đã phản bác lời đồn đại rằng khả năng lãnh đạo chỉ có ở những người ngồi ở vị trí “chóp bu” của một tổ chức, hay một số ít người có năng lực đó. Bạn đã mắc phải sai lầm lớn nếu nghĩ rằng chỉ một nhóm nhỏ mới có khả năng dẫn dắt người khác đi đến thành công hay lãnh đạo chỉ có ở những tổ chức lớn hoặc từ những nền kinh tế mạnh, ở những ngành, lĩnh vực hay chức năng nhất định. Sự thật, khả năng lãnh đạo là một tập hợp kỹ năng, năng lực mà ai cũng có thể có. Bởi có rất nhiều chứ không hề ít nhà lãnh đạo có khả năng làm được những điều phi thường bất chợt xuất hiện trong các tổ chức, đặc biệt là trong những tình huống không ai đoán trước được.

Một điều quan trọng nữa cũng đúng trong mọi trường hợp là trải nghiệm lãnh đạo tâm đắc nhất không phải là câu chuyện về thành tích cá nhân. Lãnh đạo không bao giờ tự làm được điều phi thường, mà thay vào đó, họ vận động người khác nỗ lực đạt được thành quả chung. Điều đó có nghĩa là về cơ bản, khả năng lãnh đạo chính là khả năng thiết lập mối quan hệ giữa người nỗ lực dẫn đường và những người lựa chọn đi theo. Bạn sẽ không thể nào chỉ có một trong hai. Để dẫn đường hiệu quả, bạn sẽ phải tạo dựng được mối quan hệ khăng khít giữa lãnh đạo - cấp dưới. Một mối quan hệ được xây dựng trên nỗi sợ hãi và nghi ngờ sẽ không bao giờ đạt được kết quả lâu dài, trong khi một mối quan hệ được xây dựng trên nền tảng tôn trọng và tin tưởng lẫn nhau sẽ vượt qua được những khó khăn và mang về thành quả lớn lao.

Đó chính là những gì mà Yamin Durrani đã chia sẻ với chúng tôi về mối quan hệ của anh với Bobby Matinpour, Giám đốc Marketing tại National Semiconductor, hiện là một công ty con của Texas Instruments. Bobby gia nhập công ty sau một đợt sa thải hàng loạt và tái cơ cấu lớn. Yamin nói: “Lúc đó, chúng tôi hoàn toàn không có chút động lực nào. Nhìn đâu cũng thấy nghi ngờ, bất an và ai cũng chỉ biết lo cho bản thân mình. Nhóm của tôi lúc đó thậm chí không ai tin tưởng ai. Mỗi ngày tôi đều đến văn phòng trong sự chán nản và cạnh tranh nội bộ khiến đối thoại trở thành một nhiệm vụ bất khả thi”.

Bobby nhận ra rằng nhiệm vụ của mình là phải khiến mọi người tin tưởng lẫn nhau. Sáng kiến đầu tiên của ông là ngồi nói chuyện riêng với từng cá nhân để hiểu được mong muốn, nhu cầu cũng như kế hoạch của mỗi người. Trong tháng đầu tiên, ông dành phần lớn thời gian để tìm hiểu mỗi người đang cố gắng làm điều gì và hứng thú với công việc gì. Ông đặt lịch họp riêng với từng người, đặt ra câu hỏi và chú ý lắng nghe những gì họ nói. Yamin cho biết: “Thái độ hòa nhã, trung thực, thẳng thắn của Bobby đã khiến mọi người cởi mở hơn và cảm thấy an toàn. Ông ấy chưa bao giờ tỏ ra biết tất cả mọi thứ mà luôn sẵn sàng học hỏi những điều mới từ người khác. Bobby hiểu rằng ông sẽ không được người khác tôn trọng nếu không tôn trọng họ trước và để cho họ có cơ hội được chịu trách nhiệm về công việc mình làm. Bobby gỡ bỏ mọi rào cản đối thoại trong nội bộ tập thể bằng cách khuyến khích mọi người tương tác trực tiếp với nhau nhiều hơn”.

Trong các cuộc họp lãnh đạo, dù có thể tự trả lời câu hỏi, nhưng Bobby thường giới thiệu người khác trong nhóm trả lời, chẳng hạn như: “Yamin là chuyên gia trong lĩnh vực này. Tôi nghĩ nên để anh ấy trả lời câu hỏi thì tốt hơn”. Trong buổi hội thảo tổng kết doanh số năm, có đến hàng trăm nhân viên trong công ty tham dự, ông đã để người có ít thâm niên nhất trong nhóm đứng ra trình bày. Yamin nhận định:

Là người mới, Bobby hoàn toàn có thể bị rơi vào vòng xoáy muốn chứng tỏ bản thân bằng những đóng góp cá nhân cho dự án, hoặc đóng vai “thần giữ của” mỗi khi cần cung cấp thông tin. Tuy nhiên, ông lại lựa chọn tin tưởng những người khác trong nhóm và lắng nghe gợi ý của họ về phương pháp thực hiện một dự án nhất định. Ông không bao giờ áp đặt ý kiến của mình, không bao giờ tỏ ra “ý tôi là ý trời”. Ông khuyến khích mọi người tự đưa ra sáng kiến, đóng góp ý kiến cho dự án, và để mọi người cùng chịu trách nhiệm về phần việc của mình.

Năng lực lãnh đạo của Bobby đã đem lại thành quả rất lớn. Doanh số của bộ phận tăng 25% và những ý tưởng mới liên tục nảy ra. Tinh thần tập thể tăng lên, mọi thành viên cảm thấy gắn kết hơn, cùng với đó là tinh thần đoàn kết, hợp tác với nhau. Yamin kể lại: “Cá nhân tôi chưa bao giờ cảm thấy được tin tưởng khiến mình trở nên mạnh mẽ hơn thế. Từ trải nghiệm này, tôi nhận ra rằng một nhà lãnh đạo kỳ tài là người có khả năng gieo mầm năng lực lãnh đạo cho chính cấp dưới của mình”.

Định hướng, Hoạch định tầm nhìn chung, Thay đổi lối mòn, Khuyến khích hành động và Khơi gợi cái tâm là những bài học từ hàng nghìn câu chuyện về trải nghiệm lãnh đạo tâm đắc nhất. Tuy vậy, những yếu tố này mới chỉ phản ánh được bề nổi của câu chuyện, bởi nhà lãnh đạo không thể tự mình tạo ra những điều phi thường. Một bức tranh toàn diện phải bao hàm cả những nguyện vọng của cấp dưới với lãnh đạo của mình. Bạn chỉ có thể trở thành một lãnh đạo nếu có những người đi theo. Tiềm năng lãnh đạo chỉ được phát hiện và phát huy khi bạn tìm cách hiểu mong muốn và nguyện vọng của cấp dưới hay đáp ứng đúng quy chuẩn của họ về một nhà lãnh đạo. Những gì lãnh đạo nói và làm là một việc, còn những gì cấp dưới nói về mong muốn của họ và khả năng đáp ứng nguyện vọng của lãnh đạo lại là chuyện khác. Hiểu được cấp dưới mong muốn gì ở lãnh đạo là cách duy nhất để hoàn thiện được bức tranh giúp lãnh đạo có thể xây dựng và duy trì mối quan hệ để làm nên những điều phi thường.

CẤP DƯỚI TÌM KIẾM VÀ NGƯỠNG MỘ ĐIỀU GÌ Ở LÃNH ĐẠO

Để hiểu được khả năng lãnh đạo dưới dạng một mối quan hệ, chúng tôi đã nghiên cứu những nguyện vọng của cấp dưới đối với lãnh đạo.¹ Câu trả lời đã khẳng định và tô điểm thêm cho bức tranh xuất hiện trong các nghiên cứu về trải nghiệm lãnh đạo tâm đắc nhất của chúng tôi.

Nghiên cứu của chúng tôi về nguyện vọng của cấp dưới đối với lãnh đạo xuất phát từ việc khảo sát hàng nghìn nhân viên trong doanh nghiệp và cán bộ nhà nước. Chúng tôi đã thu được hàng trăm giá trị, đặc điểm và tính cách khác nhau.² Sau khi phân tích, chúng tôi đã rút ngắn danh sách này xuống còn 20 đặc điểm và gọi chúng là Tư chất của Lãnh đạo Đáng Ngưỡng mộ (CAL).

Chúng tôi yêu cầu những người tham gia lựa chọn 7 tư chất “được mong đợi và ngưỡng mộ nhất ở lãnh đạo, người mà họ sẽ sẵn sàng đi theo” trong danh sách này. Từ cần nhấn mạnh trong câu trên là “sẵn sàng”. Phải đi theo một người, “nếu không thì…” là một chuyện, còn đi theo một người vì bạn muốn thế lại là chuyện khác. Mọi người mong muốn gì ở một người mà họ sẵn sàng đi theo không phải vì bị bắt buộc, mà vì họ muốn thế? Làm sao để trở thành một nhà lãnh đạo mà người khác sẵn lòng và nhiệt tình đi theo?

Hơn 100.000 người trên thế giới đã tham gia cuộc khảo sát, và kết quả mà chúng tôi thu về thật ấn tượng và nhất quán theo thời gian như số liệu trong Bảng 2.[1]. Mỗi người phải vượt qua một số bài kiểm-tra-tính-cách nhất định để trở thành nhà lãnh đạo.

3

Tuy tất cả các đặc điểm đều được chọn dù ít hay nhiều, nghĩa là mỗi đặc điểm đều quan trọng với một số người nhất định, nhưng điều dễ nhận thấy nhất và cũng bất ngờ nhất là trong vòng ba thập niên, chỉ có 4 tư chất được chọn (tương đương với hơn 60%) (ngoại trừ Truyền cảm hứng chỉ đạt 58% vào năm 1987). Dù thế giới luôn biến động, nhưng thật đáng ngạc nhiên, những gì chúng ta tìm kiếm nhiều nhất ở người lãnh đạo lại không hề thay đổi.

Để sẵn sàng đi theo một người, phần đông mong muốn lãnh đạo của mình là người:

Trung thựcCó năng lựcTruyền cảm hứngNhìn xa trông rộngNgoài ra, 4 tư chất này cũng luôn đứng đầu tại nhiều quốc gia theo như số liệu trong Bảng 2.[2]. Chúng tôi cũng nhận thấy rằng thứ hạng không thay đổi giữa các quốc gia, dân tộc, chiều ngang hay chiều dọc trong tổ chức, giới tính, trình độ giáo dục và nhóm tuổi (chúng tôi sẽ nói thêm về nội dung này sau).

4

Kết quả đánh giá tư chất của lãnh đạo đáng ngưỡng mộ rất nhất quán với kết quả thu được từ hàng trăm cuộc phỏng vấn mà chúng tôi đã thực hiện về nhà lãnh đạo đáng tin cậy nhất từng gặp. Hãy so sánh những tư chất trung thực, có năng lực, nhìn xa trông rộng và truyền cảm hứng với những gì Melinda Jackson, cán bộ tuyển dụng của một công ty công nghệ đa quốc gia, chia sẻ với chúng tôi về nhà lãnh đạo đáng ngưỡng mộ nhất của bà: “Cô ấy học sâu, biết rộng, có tầm nhìn, ủng hộ và quan tâm sâu sắc tới những người xung quanh và rất trung thực. Cô ấy tin tưởng tuyệt đối công việc chúng tôi và mang tới ảnh hưởng lớn đến nỗi ngay cả những đồng nghiệp bi quan nhất cũng dần trở nên lạc quan”. Những câu chuyện và tư chất của lãnh đạo đáng ngưỡng mộ như thế rất giống với những câu chuyện trong trải nghiệm lãnh đạo tâm đắc nhất. 5 hành vi của tấm gương lãnh đạo và hành vi của lãnh đạo đáng ngưỡng mộ chính là những khía cạnh bổ sung cho nhau trên cùng một chủ thể. Khi ở phong độ đỉnh cao, các nhà lãnh đạo sẽ không chỉ dừng lại ở việc đạt được kết quả. Họ còn đáp ứng được mong đợi của cấp dưới, nhấn mạnh rằng lãnh đạo là để phục vụ mục tiêu và phục vụ con người.

Lồng ghép những yếu tố trung thực, nhìn xa trông rộng, có năng lực và truyền cảm hứng vào những chương tiếp theo về 5 hành vi, bạn sẽ thấy các tấm gương lãnh đạo làm cụ thể những gì để đáp ứng nhu cầu của cấp dưới. Chẳng hạn, trung thực sẽ là yếu tố thiết yếu của Làm gương. Hành vi của Hoạch định tầm nhìn chung cần có khả năng nhìn xa trông rộng và truyền cảm hứng. Thay đổi lối mòn chính là cách lãnh đạo củng cố quan niệm cho rằng họ năng động. Đáng tin đóng một vai trò quan trọng trong việc Khuyến khích hành động. Tương tự, những nhà lãnh đạo biết ghi nhận, khen ngợi đóng góp hoặc thành tích – hay chính là Khơi gợi cái tâm – sẽ giúp cấp dưới hiểu và cam kết thực hiện các giá trị và tầm nhìn. Khi lãnh đạo thể hiện khả năng thực hiện cả 5 hành vi, họ sẽ chứng minh cho người khác thấy mình có khả năng làm được những điều phi thường.

Hãy cùng khám phá xem vì sao những tư chất này lại đóng vai trò quan trọng trong việc gây dựng mối quan hệ bền vững giữa những người sẵn sàng đi theo và những người nỗ lực lãnh đạo. Chúng ta cũng sẽ khám phá quy trình lãnh đạo xây dựng nền tảng cho mối quan hệ bền vững đó.

Trung thực: Trong tất cả những chương trình khảo sát chúng tôi thực hiện thì trung thực được lựa chọn nhiều hơn bất kỳ một tư chất nào khác của lãnh đạo. Nhìn chung, tư chất này chính là nhân tố quan trọng nhất cho mối quan hệ giữa lãnh đạo - cấp dưới. Tỷ lệ có thể biến động nhưng thứ hạng thì không. Điều đầu tiên ai cũng mong đợi ở lãnh đạo là sự trung thực.

Rõ ràng, nếu bất kỳ ai ở bất kỳ đâu muốn đi theo một người nào đó, dù là trên chiến trường hay trong phòng họp, ở quầy phục vụ khách hàng hay trong xưởng sản xuất, thì điều đầu tiên họ mong đợi là người đó đáng để họ tin tưởng. Họ muốn người đó phải trung thực, có đạo đức và có nguyên tắc. Khi chia sẻ với chúng tôi về những điều đáng ngưỡng mộ ở một nhà lãnh đạo, họ thường dùng những từ như “trung thực” hay “trung thực”. Việc có đến hơn 80% cấp dưới mong muốn lãnh đạo trung thực hơn bất kỳ yếu tố nào khác là một thông điệp mà các nhà lãnh đạo cần chú ý. Jennifer McRae, một kỹ sư ở thành phố San Jose, chia sẻ: “Tại sao bạn muốn đi theo một người nếu bạn nghi ngờ người đó đang dối trá hay muốn lừa bạn chứ? Trung thực là nền tảng của tin tưởng, và bạn phải tin những gì lãnh đạo nói hoặc biết là sự thật”.

Trong tất cả những tư chất mà chúng ta tìm kiếm và ngưỡng mộ ở một nhà lãnh đạo, trung thực là yếu tố mang tính cá nhân nhất. Nếu học theo một người được coi là có nhân cách tốt và trung thực, nhiều khả năng bạn cũng sẽ được nhìn nhận như vậy. Ngược lại, nếu sẵn sàng đi theo một người bị coi là không trung thực và không có đạo đức thì chính hình ảnh của bạn cũng bị xấu đi. Ngoài ra, còn có một lý do khác nữa khiến trung thực được lựa chọn nhiều nhất. Khi đi theo một người bị coi là không trung thực, rõ ràng chúng ta đã tự giết chết sự chính trực trong mình. Theo thời gian, chúng ta sẽ không chỉ không tôn trọng người lãnh đạo đó, mà còn đánh mất sự tôn trọng dành cho chính bản thân. Anand Reddy, quản lý kỹ thuật của Intel giải thích: “Không trung thực ảnh hưởng xấu đến cả tập thể, làm tổn hại đến niềm tin giữa mọi người với nhau, khiến tinh thần đoàn kết tan rã. Hơn nữa, chẳng ai muốn đi theo một người lãnh đạo không trung thực cả”.

Trung thực có mối liên hệ chặt chẽ với giá trị và đạo đức. Cấp dưới tôn trọng nhà lãnh đạo nào biết bảo vệ những nguyên tắc quan trọng. Chúng ta sẽ không bao giờ đi theo những ai không tin tưởng chính niềm tin của họ. Một nhà lãnh đạo với quan điểm không rõ ràng chính là nguồn gốc gây ra căng thẳng. Không hiểu được niềm tin của người lãnh đạo sẽ góp phần gây ra mâu thuẫn, sự hồ nghi và thậm chí là cạnh tranh quyền lực. Chúng ta không tin tưởng những người lãnh đạo không có khả năng, không sẵn sàng hoặc không tuân thủ những giá trị, đạo đức và chuẩn mực không rõ ràng. Những lời bạn nói sẽ thể hiện chính con người bạn trong con mắt của những người bạn muốn lãnh đạo.

Có năng lực: Để đầu quân dưới trướng một nhà lãnh đạo, chúng ta cần tin tưởng rằng người đó có khả năng dẫn dắt chúng ta trên con đường đến tương lai. Kevin Schultz, nhân viên kiểm toán tại PricewaterhouseCoopers LLP cho biết: “Năng lực rất quan trọng, bởi đi theo một người không biết làm gì là một hành động điên rồ”. Nghiên cứu cho thấy khi nghĩ rằng lãnh đạo của mình không có năng lực, chúng ta không chấp nhận cả vị trí lẫn con người của người đó.³

Khi nói năng lực lãnh đạo, chúng ta muốn nói đến thành tích và khả năng hoàn thành công việc của một nhà lãnh đạo, hay nói cách khác là khả năng khơi gợi niềm tin – người lãnh đạo có thể dẫn dắt toàn bộ tổ chức, dù lớn hay nhỏ, theo hướng cần đi. Rebecca Sanchez, cán bộ phân tích ngân sách địa phương, nhận thấy còn có thêm một lợi ích nữa: “Tôi trở thành một cấp dưới có năng lực tốt hơn bởi tôi tin tưởng rằng nhà lãnh đạo biết mình đang nói gì và yêu cầu chúng tôi làm gì”.

Tuy nhiên, Brian Dalton, Giám đốc Tài chính của Rocket Fuel, nhận định: “Không ai mong đợi lãnh đạo là chuyên gia trong mọi việc, bởi nếu thế, họ chẳng cần cấp dưới. Ngược lại, lãnh đạo cần hiểu rõ về tổ chức, có khả năng tuyển dụng và đặt ra được những câu hỏi gợi mở cho các chuyên gia”. Khi nói về một nhà lãnh đạo có năng lực, người ta không ám chỉ đến một năng lực cụ thể trong chuỗi hoạt động của tổ chức. Điều mà mọi người cần là kiến thức cơ bản và kinh nghiệm phù hợp trong ngành, thị trường hay môi trường làm việc, và họ cũng biết rằng dù leo lên nấc thang cao thế nào trong tổ chức thì lãnh đạo cũng không phải là người giỏi nghiệp vụ nhất.

Kiểu năng lực mà nhà lãnh đạo cần sở hữu cũng khác nhau, tùy theo vị trí của lãnh đạo cũng như tình hình của tổ chức. Chẳng hạn, những người nắm vị trí giám đốc cần có khả năng hoạch định chiến lược hoặc hoạch định chính sách. Lãnh đạo của bộ phận khách hàng thường phải có hiểu biết về sản phẩm nhiều hơn so với người ít tham gia trực tiếp vào quá trình cung cấp dịch vụ hoặc sản xuất. Một nhà lãnh đạo hiệu quả trong một doanh nghiệp công nghệ cao không nhất thiết phải là bậc thầy lập trình, nhưng cần hiểu rõ vai trò của mạng dữ liệu điện tử, điện toán đám mây và Internet.

Để tin tưởng vào năng lực của lãnh đạo, chúng ta cần tin rằng người đó nắm rõ quy trình vận hành, văn hóa cũng như con người của doanh nghiệp. Cần biết rằng người lãnh đạo có đủ bề dày kinh nghiệm để dẫn dắt chúng ta vượt qua những thách thức mà tổ chức phải đối mặt. Đó là lý do vì sao lãnh đạo cấp cao thường được giao nhiệm vụ tiếp xúc với nhiều bộ phận, thị trường, quốc gia và văn hóa hơn so với những người mới chập chững bước vào nghề. Bề dày kinh nghiệm càng lớn, khả năng thành công trong tổ chức và ngành càng cao.

Truyền cảm hứng: Chúng ta mong muốn lãnh đạo phải hào hứng, phấn khởi và suy nghĩ tích cực về tương lai. Một người có thái độ nhiệt tình và tin tưởng vào tương lai sẽ truyền cảm hứng cho mọi người nhiều hơn. Amber Willits, chuyên viên tại Maxim Integrated cho biết: “Kiểu nhà ‘lãnh đạo’ đáng sợ nhất mà tôi từng trải nghiệm là người không truyền được chút sức sống hay ước mơ gì cho người khác. Bạn sẽ cảm thấy vừa vô vọng, vừa tiêu cực khi gặp những nhà lãnh đạo kiểu này. Làm sao bạn có thể có động lực làm việc nếu nhà lãnh đạo không có những lời động viên, lạc quan và truyền cảm hứng chứ?”

Như vậy, để làm được lãnh đạo thì ước mơ thôi chưa đủ, mà còn phải có khả năng truyền cảm hứng để khuyến khích những người khác cùng hòa vào ước mơ của mình. Đối với y tá trưởng Ellen Vargas, nỗ lực này cần phải “lan truyền thái độ nhiệt tình”. “Tôi truyền tới mọi người nhiệt huyết của mình, và bởi chỉ vì tôi tin chắc chắn rằng quy trình mới này sẽ thay đổi rất nhiều thứ nên mọi người khác đều nghe theo”. Chúng ta luôn mong muốn tìm được mục đích và giá trị trong công việc hằng ngày. Dù sự nhiệt tình, nhiệt huyết và thái độ tích cực của lãnh đạo có thể sẽ không ảnh hưởng đến bản thân công việc, nhưng chúng vẫn sẽ khiến bạn cảm thấy thỏa mãn hơn. Nhà lãnh đạo biết khơi nguồn cảm hứng là người biết chạm vào đúng nhu cầu của người khác, để họ cảm nhận được ý nghĩa và mục đích trong cuộc sống.

Lãnh đạo cần khuyến khích tinh thần của cấp dưới, đem đến cho họ hy vọng nếu như họ đã sẵn sàng tham gia vào những việc họ chưa từng làm. Sự nhiệt tình và nhiệt huyết là điều cực kỳ quan trọng, thể hiện cam kết theo đuổi giấc mơ của người lãnh đạo. Nếu người đó không có cảm xúc gì với công việc thì làm sao người khác có thể có chứ? Hơn nữa, thể hiện thái độ tích cực và lạc quan sẽ khiến người khác tin vào một tương lai tươi sáng hơn.⁴

Mỗi khi lo lắng, chán nản, sợ hãi và không chắc chắn về thực tại, chúng ta thường quá chú tâm đến những gì sẽ xảy ra trong tương lai, và cả thái độ tiêu cực đến từ nhà lãnh đạo. Sợ hãi không khuyến khích mọi người tiến về phía trước, sáng tạo và mạo hiểm, thay vào đó nó khiến họ muốn cúi đầu, đi theo một lối mòn an toàn. Lãnh đạo cần truyền đạt bằng lời nói, cử chỉ, hành động khiến cấp dưới tin rằng họ sẽ vượt qua được rào cản để biến giấc mơ thành hiện thực. Kathryn Trapani, điều phối hành chính cho một đơn vị chăm sóc sức khỏe đại học, cho biết: “Để đạt được thành quả chung, người lãnh đạo phải khiến cấp dưới cảm nhận sâu sắc được rằng nếu cùng tham gia vào nỗ lực chung đó, cuộc đời của họ và của những người khác nữa sẽ bước sang một trang mới tốt đẹp hơn”. Cảm xúc là một thứ rất dễ lây lan, chính vì vậy, cảm xúc tích cực sẽ được lan tỏa trong tổ chức và mối quan hệ giữa các đồng nghiệp. Để làm được điều phi thường vào những thời khắc phi thường, lãnh đạo cần tiếp lửa cho nỗ lực chung bằng chính những cảm xúc tích cực đó.

Nhìn xa trông rộng: Trung bình, có tới 62% những người tham gia khảo sát Tư chất của lãnh đạo đáng ngưỡng mộ gần đây lựa chọn khả năng nhìn xa trông rộng là một trong những yếu tố cần có nhất của người làm lãnh đạo. Chúng ta mong đợi lãnh đạo phải có định hướng và gắn bó với tương lai của tổ chức. Nói một cách đơn giản, theo như luật sư tập sự Sarah Holden: “Nếu lãnh đạo mong muốn người khác đi theo mình, họ cần phải nói cho những người này biết mình đang đi đâu, để tất cả có thể cùng đi theo một hướng”. So với tất cả những tư chất khác của người lãnh đạo mà cấp dưới mong đợi, đây là tư chất phân biệt người lãnh đạo với những người khác, bởi nó liên quan trực tiếp đến khả năng hoạch định tương lai được đề cập tới trong những câu chuyện lãnh đạo tâm đắc nhất. Nếu như kế hoạch cho tương lai vẫn chỉ là lối mòn quen thuộc thì lãnh đạo để làm gì? Nhà lãnh đạo phải là người không bằng lòng với thực tại, mà luôn hướng đến một tương lai tốt đẹp hơn.

Dù bạn gọi tương lai là gì – kế hoạch, giấc mơ, sứ mệnh, mục tiêu, nhiệm vụ hay lộ trình, thì thông điệp cũng phải rõ ràng: nhà lãnh đạo cần biết mình đang đi đâu nếu muốn người khác sẵn sàng đi theo mình trên chặng đường đó. Họ cần có một tầm nhìn cho tương lai của tổ chức và phải có khả năng thúc đẩy ước mơ và hy vọng của cấp dưới tiến về phía tương lai đó. Gloria Leung tâm sự rằng nhờ vị cấp trên mà cô ngưỡng mộ nhất tại Ngân hàng HangSeng Bank (Hồng Kông) có khả năng nhìn xa trông rộng mà “chúng tôi có thể ngẩng cao đầu bước tới tương lai, cùng nhau phát triển giá trị chung bởi chúng tôi biết mình đang đi về đâu”. Bạn không thể cứ chăm chăm nhìn vào những điều vụn vặt và bỏ qua bức tranh toàn cảnh được. Lãnh đạo cần có sẵn trong đầu một điểm đến khi kêu gọi người khác đi theo mình nếu không muốn lao vào hư vô.

Trong các cuộc khảo sát chúng tôi thực hiện, gần 95% lãnh đạo cấp cao nhất trong các tổ chức lựa chọn nhìn xa trông rộng là tư chất quan trọng nhất của một nhà lãnh đạo, nhưng tỷ lệ này giảm xuống còn 60% đối với vị trí quản lý bộ phận tiếp xúc khách hàng. Điều này có thể thấy càng lên cao, nhu cầu về khả năng nhìn xa trông rộng càng cần thiết.

Chúng ta mong muốn lãnh đạo phải có định hướng rõ ràng cho tương lai, phải truyền đạt được cho chúng ta thấy tổ chức sẽ như thế nào khi chạm đích 4 quý hay 6 năm tới. Chúng ta cần mọi thứ phải được mô tả rõ ràng để có thể nhận ra khi chạm đích, hoặc lựa chọn con đường phù hợp nhất để đến được đó.

Nhất quán theo không gian, thời gian: Bốn tư chất quan trọng của lãnh đạo – trung thực, có năng lực, truyền cảm hứng và nhìn xa trông rộng – đã được chứng minh qua thời gian và không gian địa lý, dù thay đổi không nhiều. Chẳng hạn, trung thực vẫn luôn đứng đầu danh sách, nhưng không còn có tỷ lệ người chọn cao như trước đây. Tỷ lệ này giảm sút cho thấy mọi người đã không còn tin tưởng nhiều vào các nhà lãnh đạo như trước đây nữa.⁵ Họ trở nên dè dặt khi đưa ra nguyện vọng với lãnh đạo. Nhưng chúng ta không thể phủ nhận trung thực vẫn nắm giữ vị trí số 1 trong số những tư chất của nhà lãnh đạo mà họ sẵn sàng đi theo.

Nhìn xa trông rộng là tư chất có tỷ lệ người lựa chọn giảm nhiều nhất. Dù vậy, tư chất này vẫn nằm trong top 4 và cách biệt khá lớn so với những tư chất còn lại của nhà lãnh đạo.

Thay đổi nhỏ này cho thấy những gì mong đợi ở lãnh đạo khá nhất quán nếu xét trên bình diện cá nhân, tổ chức và văn hóa. 20 tư chất của lãnh đạo chỉ tăng giảm vài phần trăm kể từ lần khảo sát đầu tiên của chúng tôi cách đây 35 năm. Chúng ta vẫn tiếp tục muốn lãnh đạo phải trung thực, biết mình đang làm gì và nói gì, thể hiện thái độ nhiệt tình, tích cực, và hiểu rõ định hướng đang nhắm tới.

Tuy nhiên, bối cảnh cũng giữ vai trò quan trọng \và môi trường bên ngoài có thể ảnh hưởng rất lớn đến những gì chúng ta tìm kiếm và ngưỡng vọng ở lãnh đạo tại bất kỳ thời điểm nào hay trong một tổ chức, vị trí địa lý nhất định. Ví dụ, kết quả khảo sát cho thấy tại các bệnh viện, tư chất gắn bó thường có tỷ lệ cao hơn so với các môi trường khác. Trung thành có tỷ lệ lựa chọn cao hơn ở các đơn vị trong quân đội, còn thông minh được ưu ái hơn ở đơn vị học thuật, và trưởng thành được người có thâm niên lựa chọn nhiều hơn. Tương tự, những người ở vị trí lãnh đạo chọn nhìn xa trông rộng nhiều hơn những người thuộc vị trí khác. Bộ phận nhân sự lựa chọn sẵn sàng hỗ trợ nhiều hơn, trong khi bộ phận kinh doanh có xu hướng lựa chọntruyền cảm hứng. Ngoài ra, lãnh đạo thuộc các nền văn hóa khác nhau lại thể hiện những tư chất này theo những cách khác nhau. Hiểu được sự khác biệt này là điều cực kỳ quan trọng, ngay cả khi 4 tư chất đã được coi là đặc điểm chung.

TỰU CHUNG LẠI: TÍN NHIỆM LÀ NỀN TẢNG

Trung thực, có năng lực, truyền cảm hứng và nhìn xa trông rộng là những tư chất mà một lãnh đạo cần có để những người khác sẵn sàng đi theo. Đó là những yếu tố có thể “được mang theo” trong hành trang của mỗi lãnh đạo và có thể áp dụng ở bất cứ đâu. Điều này vẫn đúng sau hơn ba thập niên chứng kiến nền kinh tế tăng trưởng và suy thoái, chứng kiến sự ra đời của World Wide Web, của toàn cầu hóa, công nghệ mới, Internet, bùng nổ mạng di động, khủng bố, khủng hoảng di cư và tị nạn, hay môi trường chính trị bất ổn. Theo thời gian, những gì chúng ta mong đợi ở nhà lãnh đạo rõ ràng không hề thay đổi nhưng nhà lãnh đạo có sở hữu được những tư chất này hay không là một chuyện khác.

Bản thân 4 tư chất này vốn rất hữu dụng, nhưng nghiên cứu của chúng tôi còn mở ra những ý nghĩa sâu sắc hơn nữa. Những tư chất này tạo nên cái mà các chuyên gia truyền thông gọi là “nguồn tín nhiệm”. Các nhà nghiên cứu thường đánh giá mức độ tin cậy của nguồn thông tin dù là từ lãnh đạo, sĩ quan quân đội, chính trị gia hay cán bộ công tác xã hội – dựa theo 3 tiêu chí: mức độ đáng tin, kiến thức chuyên môn và động lực. Các tiêu chí này càng đạt được điểm cao thì nguồn thông tin càng được đánh giá là đáng tin cậy.⁶

Ba đặc điểm này khá tương đồng với những tư chất mà chúng ta mong đợi ở lãnh đạo –trung thực, có năng lực và truyền cảm hứng – trong khảo sát của chúng tôi. Kết nối lý thuyết này với dữ liệu về tư chất của nhà lãnh đạo đáng ngưỡng mộ, chúng ta đi đến kết luận bất ngờ rằng chúng ta muốn đi theo một nhà lãnh đạo đáng tín nhiệm. Đó chính là nền tảng của lãnh đạo. Hơn bất cứ điều gì, chúng ta cần tin tưởng vào lãnh đạo của mình. Để sẵn sàng đi theo, chúng ta cần tin tưởng lời nói của lãnh đạo, tin rằng lãnh đạo có thái độ tích cực và nhiệt tình với công việc, có đủ kiến thức và kỹ năng để dẫn đường.

Chúng ta cũng cần tin rằng lãnh đạo biết mình đang đi đến đâu và thấy được viễn cảnh trong tương lai. Khả năng nhìn xa trông rộng và có tầm nhìn chính là điều khiến lãnh đạo trở nên khác biệt trong tổ chức. Chúng ta kỳ vọng lãnh đạo phải có góc nhìn rõ ràng về tương lai cũng như vạch ra những hướng đi thú vị.

Kết quả ổn định và nhất quán của khảo sát về tư chất nhà lãnh đạo đáng ngưỡng mộ đã giúp chúng tôi xây dựng được Định luật Kouzes-Posner về Lãnh đạo:

Nếu không tin tưởng người trao thông điệp, bạn sẽ không tin tưởng thông điệp đó.

Lãnh đạo cần nỗ lực bảo vệ chữ tín của mình. Khả năng giữ vững lập trường, thay đổi lối mòn và tìm ra hướng đi mới phụ thuộc rất nhiều vào sự tín nhiệm. Lãnh đạo không bao giờ được phép nghĩ rằng mình luôn được tín nhiệm cho dù tại vị bao lâu đi nữa. Để tin tưởng vào tương lai hấp dẫn mà nhà lãnh đạo vẽ ra, trước tiên, mỗi người cần phải tin vào lãnh đạo của mình. Nếu bạn yêu cầu người khác theo bạn bước chân vào một tương lai vô định, một tương lai có thể sẽ không thành hiện thực, và cần sự hy sinh lớn lao, thì người đó nhất định phải tin tưởng bạn. Tất cả những bí quyết và kỹ thuật làm lãnh đạo trong các chương trình phát triển lãnh đạo, tất cả các khóa, lớp học, sách vở, đĩa CD, blog và cả các trang web đều trở nên vô nghĩa nếu như người đi theo không tin tưởng vào người dẫn đường.

Tầm quan trọng của tín nhiệm: Lúc này, có thể bạn sẽ nghĩ: “Tôi biết có nhiều người quyền lực lẫn giàu có, nhưng không phải ai cũng thấy họ đáng tin. Liệu tín nhiệm có thực sự quan trọng không? Đây là những câu hỏi quan trọng và cần được trả lời. Để trả lời cho câu hỏi này, chúng tôi đã yêu cầu những người tham gia khảo sát cho biết mức độ thể hiện các hành vi giúp tăng độ tín nhiệm của nhà lãnh đạo.⁷ Tựu trung lại, khi tin rằng lãnh đạo của mình có độ tín nhiệm cao, những nhân viên cấp dưới này thường:

Tự hào giới thiệu với người khác về tổ chức của mình.Cảm nhận tinh thần tập thể cao.Nhận thấy giá trị cá nhân của riêng mình giống với những người khác trong tổ chức.Cảm thấy gắn bó và thân thiết với tổ chức.Có tinh thần trách nhiệm trong tổ chức.Khi cảm thấy lãnh đạo của mình có độ tín nhiệm thấp, những cấp dưới này thường:

Chỉ làm việc khi bị theo dõi sát sao.Động lực lớn nhất là tiền.Bề ngoài thì nói tốt về tổ chức, nhưng đằng sau lưng lại nói xấu.Cân nhắc tìm việc khác nếu tổ chức gặp vấn đề.Cảm thấy không được hỗ trợ và không được ghi nhận công lao.Việc mức độ tín nhiệm có ảnh hưởng lớn đến thái độ và hành vi của nhân viên rõ ràng đã đặt ra một nhiệm vụ cho nhà lãnh đạo trong tổ chức: sự tín nhiệm thực sự rất quan trọng và lãnh đạo cần cân nhắc kỹ càng. Trung thành, gắn bó, nhiệt huyết và năng suất đều phụ thuộc vào đó. Để nhấn mạnh quan điểm này, các nhà nghiên cứu đã tìm hiểu về tác động của nó đến những người lính phục vụ trên mặt trận để họ sẵn sàng đối mặt với thương tật hay thậm chí là hy sinh mạng sống nhằm hoàn thành sứ mệnh. Cảm nhận về mức độ tín nhiệm của người lính đó đối với cấp trên của mình sẽ quyết định mức độ ảnh hưởng có thể tác động lên họ.⁸ Đó là môi trường quân đội, trên bảo dưới nghe; còn giờ hãy thử nghĩ xem điều đó có ý nghĩa như thế nào trong tổ chức của bạn.

Tín nhiệm ảnh hưởng không chỉ đến thái độ và sự trung thành của nhân viên, mà đến cả khách hàng và các nhà đầu tư. Trong một nghiên cứu về giá trị kinh tế của sự trung thành đối với hoạt động kinh doanh, Frederick Reichheld và đồng nghiệp tại Bain and Company nhận thấy rằng những doanh nghiệp chú trọng đến sự trung thành của khách hàng, nhân viên và nhà đầu tư sẽ đạt được kết quả cao hơn rất nhiều so với những doanh nghiệp ít chú trọng hơn.⁹ Rõ ràng sự trung thành là yếu tố giúp tạo ra giá trị có ý nghĩa to lớn. Vậy thì, điều gì góp phần tạo nên sự trung thành trong quan hệ kinh doanh? Khi nghiên cứu câu hỏi này, Định luật lãnh đạo thứ nhất của chúng tôi được áp dụng như sau: “Trọng tâm của sự trung thành trong quan hệ kinh doanh – dù là của khách hàng, nhân viên, nhà đầu tư, nhà cung ứng hay đại lý – là sự trung thực của đội ngũ lãnh đạo cấp cao và khả năng áp dụng các nguyên tắc của họ”.¹⁰

Tín nhiệm thể hiện qua hành vi như thế nào? Số liệu thực tế cho thấy tín nhiệm là nền tảng của lãnh đạo. Nhưng về khía cạnh hành vi thì tín nhiệm là gì? Và làm thế nào để nhận biết điều này?

Chúng tôi đã đặt ra câu hỏi này cho hàng chục nghìn người trên thế giới và câu trả lời nhận được hoàn toàn giống nhau, dù cách thể hiện có khác nhau tùy theo từng công ty, quốc gia hay bối cảnh. Dưới đây là một số câu được dùng để mô tả sự tín nhiệm:

“Họ đã làm đúng những gì họ cam kết”.“Họ biến lời nói thành hiện thực”.“Họ nói đi đôi với làm”.“Họ đảm bảo hoàn thành những gì đã khẳng định”.“Họ giữ lời hứa”.“Họ làm những gì họ nói sẽ làm”.Câu cuối cùng chính là câu trả lời thường gặp nhất. Khi tìm hiểu xem lãnh đạo có đáng tin cậy không, chúng ta thường lắng nghe lời nói trước, rồi sau đó mới đến hành động. Họ lắng nghe lời hứa, và rồi tìm kiếm bằng chứng cho thấy cam kết đó được thực hiện. Khi lời nói và hành động đi đôi với nhau thì người đó được “tín nhiệm”. Nếu không, nhà lãnh đạo bị coi là không đáng tin cậy hoặc kẻ đạo đức giả.

Khi lãnh đạo làm đúng như những gì họ nói, chúng ta thường sẵn sàng tin tưởng, thậm chí sẵn sàng hy sinh cả tính mạng vì sứ mệnh chung họ đưa ra. Điều này giúp chúng ta xây dựng một công thức đơn giản giúp lãnh đạo đặt nền móng cho sự tín nhiệm. Đó là Định luật Kouzes-Posner thứ hai về lãnh đạo:

Làm điều bạn đã hứa (LĐBĐH)

Định nghĩa này tương ứng với 1 trong 5 hành vi của tấm gương lãnh đạo có thể thấy trong các câu chuyện lãnh đạo tâm đắc nhất. Làm điều bạn đã hứa gồm 2 yếu tố quan trọng: nói và làm. Để được tín nhiệm trong hành động, lãnh đạo cần phải có tư tưởng rõ ràng, biết giữ vững lập trường. Đó là phần “nói”. Rồi họ phải biến những gì họ nói thành hiện thực: hành động theo tư tưởng đó và “làm”. Định hướng có mối liên hệ trực tiếp với hai khía cạnh này là nền tảng tạo nên sự tín nhiệm: luôn rõ ràng về giá trị của bản thân và phải làm gương những giá trị đó cho người khác. Việc sống đúng với giá trị này chính là khía cạnh hành vi trong việc thể hiện sự trung thực và đáng tin cậy. Chúng ta luôn tin tưởng và sẵn sàng đi theo những lãnh đạo “nói đi đôi với làm”.

Định hướng là yếu tố quan trọng giúp bạn tạo dựng và duy trì năng lực cũng như đạo đức của một nhà lãnh đạo. Bởi lời nói và việc làm có một mối liên hệ rất mật thiết, nên chúng tôi đã lựa chọn đi sâu nghiên cứu những nguyên tắc và hành vi của Định hướng trong 5 hành vi.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.