Nhưng rồi sáng hôm sau trời trở lại quang đãng, không một bóng mây. Không còn lại một chút dấu vết của tiết trời u ám hôm qua, chỉ thấy ẩm ướt và một vài cơn gió thổi qua, ánh nắng mặt trời làm cho làn hơi nước là là trên đất ánh lên màu hồng. Trên các đỉnh núi, lớp tuyết dày như được gội sạch, mang một màu trắng tinh khôi. Mặt trời sớm mai hiện lên sau dãy núi với ráng hồng rực rỡ nhuộm thắm cả một nửa bầu trời mùa xuân, báo cho mọi người biết một ngày trời đẹp. Toàn cảnh Akxai rộng mênh mông hiện rõ mồn một cùng với tất cả những mương xói, binh nguyên, gò đống, thung lũng xa tít mù tắp. Thế nhưng dãy núi Manas vĩ đại - nơi cạnh đó họ đã sinh ra và lớn lên - chỉ trong một đêm có cảm giác như đã dịch lại gần hơn. Quả thật khó có thể tin được điều đó, nhưng đúng là trong đêm ấy dãy núi như bước lại gần thảo nguyên Akxai hơn, để buổi sớm, khi tỉnh dậy, những người thợ cày sẽ phải kinh ngạc thốt lên vì sự vĩ đại, vì vẻ đẹp kỳ diệu và sự hùng vĩ của nó.

Những rặng núi nhấp nhô, ngọn xa, ngọn gần, tất cả đang bừng lên rực rỡ trong buổi rạng đông..

Đúng, đó là một buổi sáng vĩ đại trên thảo nguyên Akxai. Các cậu thợ cày còn đủng đỉnh, chưa vội ra đồng, chúng đợi cho mặt đất se lại một chút.

Trong lúc chờ đợi, mọi người chải lông cho ngựa, sửa sang lại các bộ đai thắng, đổ những bao lúa kiều mạch bị ướt ra phơi. Mặt trời nhanh chóng sưởi ấm vạn vật. Sau đó, tất cả cùng ra đồng, đến chỗ để lại dàn cày, người nào đi với bộ tứ của người ấy. Những chiếc cày vẫn nằm nguyên ở chỗ cũ. Cả ba cùng xúm vào kéo từng chiếc lên, cạo sạch đất ở lưỡi cày, bôi mỡ vào các bánh xe rồi từng người thắng ngựa vào cày của mình. Chúng dự định đến chiều sẽ cày xong khoảng ruộng ấy để sáng hôm sau chuyển sang khu đất mới. Công việc chạy ào ào. Những chú ngựa sau một đêm được nghỉ ngơi, sáng sớm lại được chăm sóc cẩn thận, đang bước đi với dáng điệu sảng khoái. Những cỗ cày nặng như thế mà chúng cứ kéo băng băng đi. Buổi cày hôm qua dưới trời tuyết, đã được đền bù lại xứng đáng - lớp tuyết trong ánh nắng mặt trời đã vỡ vụn ra thành từng hòn nhỏ đều đặn. Có nghĩa là đất không “khó tính”, không “cằn nhằn”, đất cày có chất lượng.

Đó là một ngày thật tuyệt. Có những ngày như vậy đấy, khi tất cả mọi chuyện đều trôi chảy, khi cuộc sống trở nên dễ hiểu, giản đơn và kỳ diệu. Chẳng phải là vô ích khi suốt cả mùa đông họ đã chuẩn bị, đã làm việc cật lực, đã phải rời bỏ mái trường. Đội quân Akxai đang hoạt động, những mũi cày đang xới tung mặt đất và cũng hôm nay Erges với Kubatkun sẽ có mặt. Khi đó chúng sẽ có cả thảy năm cỗ cày với mười lưỡi cày cùng hoạt động. Một lực lượng đáng kể đấy chứ. Một đội quân đổ bộ hùng hậu! Sau đó chúng sẽ bừa đất rồi gieo hạt - và khi đó chỉ có mỗi việc là chờ thu hoạch. Lúa mì vụ xuân chắc chắn chẳng phải là loại lúa tồi. Chính ông lão đội trưởng Sekis đã nói rằng, lúa mì vụ xuân về sản lượng có kém một chút nhưng đó là loại lúa mì ngon nhất trong tất cả các loại lúa. Công việc nhất định sẽ trôi chảy. Rồi sẽ có mưa. Không có lý nào mưa lại cưỡng lại ta khi bao nhiêu công sức đã đổ ra. Nhất định sẽ có mưa, miễn sao ngoài mặt trận quân ta vẫn còn đủ sức cầm cự để phản công, để cho những hạt lúa mì này được sinh ra là vì hạnh phúc của mọi người chứ không mắc nghẹn lại ở nơi cổ…

Những đường cày vẫn chạy băng băng trên cánh đồng. Đi đầu là Xuntanmurat, sau nó khoảng hai trăm bước là Anatai và cuối cùng là Erkinbek cách nó khoảng nửa vecxta.

Trời mỗi lúc một ấm hơn. Những thảm cỏ non trên các sườn đồi thảo nguyên xanh um lên từng ngày, giống như trong những chuyện cổ tích: đi sang hướng này, nhìn thấy bên kia cỏ xanh um, đi sang hướng kia, nhìn thấy bên này cỏ cũng xanh um. Mặt đất như được cải lão hoàn sinh, được thấm đủ nước, những cỗ cày vẫn tiếp tục chạy băng băng trên cánh đồng Akxai, để lại phía sau những luống cày tươi rói…

Một cánh chim sơn ca từ mặt đất vút lên. Tiếng hót của nó ngân vang đâu đó. Ở chỗ khác có tiếng hót đáp lại ngay. Rồi lại một tiếng hót nữa. Xuntanmurat mỉm cười. Cứ hót đi cho thỏa thích. Không một mái nhà, không một chiếc lá hay một cành cây che đầu, chúng sống thoải mái giữa thảo nguyên trơ trụi và chúng thỏa mãn với điều đó. Thỏa mãn về mùa xuân, về mặt trời! Còn hôm qua chúng ở đâu, vào những ngày thời tiết xấu chúng sống ra sao? Ờ, mà tất cả những điều ấy giờ đây đã qua rồi.

Và bây giờ, mùa xuân sẽ chẳng chịu lùi bước nữa. Nhưng công việc còn rất nhiều, tất cả mới chỉ bắt đầu thôi. Thì đã sao! Đấy, hôm nay Erges và Kubatkun sẽ tới và khi ấy cả đội quân đổ bộ sẽ cùng chung vai gánh vác, công việc sẽ trôi chảy, sẽ ổn thôi…

Đang thúc lũ ngựa, Xuntanmurat bỗng nhìn thấy bóng một người kỵ sĩ ở đằng xa. Người đó phóng ngang qua, cách khu ruộng một đoạn, thỉnh thoảng lại nhìn về phía chúng. Người đó đội xù xù trên đầu chiếc mũ lông mùa đông, sau lưng khoác khẩu súng và đang phi về phía núi. Con ngựa của anh ta là con ngựa nòi, chuyên dùng để cưỡi, màu hung đỏ. Mấy đứa bạn cũng nhìn thấy anh ta, chúng kêu lên:

– Ê, người thợ săn, ghé vào đây đã!

Nhưng người thợ săn không kịp đáp lời. Anh ta phi ngay bên cạnh nhưng không tiến lại gần, mắt lúc nào cũng nhìn về phía chúng. Xuntanmurat vui mừng vì sự xuất hiện của người thợ săn, cậu dừng ngựa lại, đứng hẳn lên bàn đạp, hét to về phía đó:

– Này, người thợ săn, cám ơn anh vì phần thịt siranga[1]. Cám ơn! Cám ơn vì phần thịt siranga!

Người thợ săn vẫn không đáp lời. Hình như anh ta không nghe thấy hoặc không hiểu cậu nói gì. Một lát sau anh ta đã khuất sau đồi cỏ. Chắc anh ta đang vội.

Khoảng nửa giờ sau, người thợ săn thứ hai xuất hiện. Anh ta cũng phi về hướng núi và trên lưng cũng đeo một khẩu súng. Nhưng anh ta phi dọc theo phía bên kia của khu đất và thỉnh thoảng cũng đưa mắt nhìn về phía các cậu. Người thợ săn phi lặng lẽ, không rẽ vào chào hỏi những người thợ cày. Mà đúng ra thì nên rẽ vào một lát để hỏi thăm những người thợ cày và chúc họ sức khỏe cùng mùa màng bội thu. Ông lão Sekis chắc sẽ nói rằng đó là những người không biết điều. Có thể ông lão nói đúng, ông lão là một người sáng suốt.

Ngay sau đó đã xảy ra một sự kiện xúc động nhất

Anatai là người đầu tiên phát hiện ra. Giỏi thật! Nó gào đến vỡ họng:

– Sếu, sếu bay về kìa!

Xuntanmurat nhìn lên trời - trong khoảng không bao la màu xanh nhạt trong suốt và sâu thẳm của bầu trời, những con sếu đang bay chầm chậm, lượn thành một cung tròn. Chúng vừa bay vừa sắp xếp lại đội hình, vừa vui vẻ gọi nhau. Một đàn chim lớn lắm, bay tít trên cao, nhưng bầu trời còn cao hơn nữa. Bầu trời bao la, lồng lộng và đàn sến trông như một hòn đảo sinh động đang bơi trong khoảng không bao la ấy. Xuntanmurat ngửa cổ nhìn, mãi một lúc sau cậu mới hò theo, hét toáng lên:

– Hoan hô! Sếu! Sếu!

Cả ba chú thợ cày đều nhận ra đó là những con sếu, nhưng vẫn cứ gọi ầm lên, báo cho nhau biết cái tin bất ngờ ấy:

– Sếu! Sếu! Sếu!

Xuntanmurat chợt nhớ ra, khi những con sếu bay về sớm thì đó là điềm lành.

– Sếu đầu mùa! Sếu đầu mùa! Điềm lành đấy! - vẫn ngồi nguyên trên yên, cậu quay lại hét về phía Anatai: - Sẽ được mùa, sẽ được mùa!

– Cái gì? Cái gì? - Anatai không nghe rõ.

– Sẽ được mùa! Sẽ được mùa!

Đến lượt Anatai lại quay về phía Erkinbek hét lên:

– Sẽ được mùa, sẽ được mùa!

Và Erkinbek trả lời:

– Nghe thấy rồi, nghe thấy rồi! Sẽ được mùa!

Những chú sếu vẫn cứ bơi bồng bềnh trên bầu trời xanh thẳm, chúng bơi không vội vã, chao lượn nhịp nhàng trên những đôi cánh dập dờn như sóng, thỉnh thoảng lại bình thản kêu lên hoặc cả đàn lại đồng loạt cất tiếng và sau đó chúng lặng lẽ tiếp tục bay. Trong khoảng không gian trong suốt của ngày hôm ấy có thể nhìn thấy rõ những chiếc cổ nhỏ vươn dài, những chiếc mỏ bé xíu và những cặp chân ép chặt vào bụng hoặc khép hờ hờ của những con sếu. Thỉnh thoảng trong sự chuyển động của chúng thấy lóe lên những chiếc lông trắng ở rìa cánh. Quan sát đàn chim, các chú thợ cày thấy chúng đang từ từ hạ thấp xuống. Đàn sếu đang hạ dần xuống đất, dường như chúng đang bị một dòng chảy vô hình nào đó đưa đi đến tận phía chân núi xa tít. Trong đời mình, Xuntanmurat chưa bao giờ được nhìn thấy những con sếu thật gần. Bao giờ chúng cũng bay lượn trên đầu, giống như một ảo ảnh, một giấc mơ.

– Nhìn kìa, chúng đang hạ cánh, chúng đang đáp xuống! - Xuntanmurat kêu lên và cả ba cùng nhảy xuống ngựa, bỏ mặc cỗ ngựa cùng với những chiếc cày lại, lao thẳng về hướng nơi đàn chim đang đáp xuống.

Chúng chạy rất nhanh, phóng hết tốc lực! Chúng muốn nhìn thấy những con chim sếu thật gần: Hình dáng những con chim sếu ra sao nhỉ? Điều ấy quả là hấp dẫn!

Ồ, Xuntanmurat chạy nhanh làm sao! Đất dưới chân như đang chạy ngược lại. Và cùng với mặt đất, những đỉnh núi phủ đầy tuyết trắng cũng đang chạy lại và đàn sếu đang chao lượn trong không khí mà không lúc nào cậu rời mắt như cũng đang bơi gần lại. Cậu dường như nghẹn thở vì sung sướng và vì chạy mệt. Và trong lúc chạy đuổi theo đàn chim, cậu hân hoan nghĩ rằng, giả dụ những con chim sếu kia đánh rơi ra một chiếc lông, cậu sẽ tìm thấy và sẽ giữ lại để tăng Myrzagun, rồi cậu sẽ kể lại cho cô ấy nghe mọi chuyện đã xảy ra như thế nào. Miễn sao đuổi kịp được, miễn sao nhìn thấy những con sếu thật gần. Xuntanmurat vẫn chạy và mang theo trong lòng một tình cảm trìu mến đối với Myrzagun. Nếu có thể, cậu sẽ chạy ngay bây giờ đến với cô ấy cùng với chiếc lông chim sếu… Chạy ngay đến với Myrzangun cùng với một chiếc lông chim sếu!

❀ ❀ ❀

[1] Siranga: Thịt thú săn được.