Vượt Lên Trật Tự - 12 Quy Tắc Cho Cuộc Sống

Định dạng khác: 📖 Chữ 🎧 Audio
Lượt đọc: 166 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Quy Tắc 10
Hãy Nỗ Lực Thật Nhiều Để Giữ Sự Lãng Mạn Trong Quan Hệ Vợ Chồng

❊ ❊ ❊

BUỔI HẸN HÒ KINH KHỦNG

Tôi không phải một chuyên viên tư vấn về quan hệ vợ chồng. Nhưng đôi lúc tôi cần phải mời người bạn đời của thân chủ đến buổi tư vấn. Và tôi chỉ làm thế khi thân chủ yêu cầu. Tôi cũng nói rõ rằng họ nên tìm đến một chuyên gia tư vấn hôn nhân nếu quan hệ vợ chồng là vấn đề chính yếu của họ. Tuy nhiên, nếu một trong những vấn đề chính của thân chủ là về sự bất mãn trong hôn nhân thì rất khó để điều trị nếu tôi chỉ nói chuyện với một trong hai người. Một lý do khác nữa là thường thì người kia sẽ không tin tưởng chuyên viên tư vấn của vợ hoặc chồng mình. Vì thế, một buổi gặp mặt ba người có thể sẽ giải quyết được vấn đề đó.

Trước buổi gặp mặt ba bên như vậy, tôi thường thảo luận với thân chủ của mình một vài nguyên tắc cơ bản để cải thiện mối quan hệ vợ chồng. Giả sử rằng anh ấy hoặc cô ấy quyết định dành một khoảng thời gian cho sự lãng mạn trong mối quan hệ của mình, ví dụ như 4 tiếng một tuần hoặc đại loại như thế, và ở đây tôi muốn nói đến người trưởng thành với vô số những trách nhiệm khác. Có thể khoảng thời gian đó không quá nhiều và họ còn có thể dành ra nhiều thời gian hơn nữa. Nhưng sự thật là chúng ta chỉ có bấy nhiêu đó thời gian mỗi ngày. Vì thế, nó cần phải được xếp đặt cẩn thận và hoàn chỉnh. Thường thì khi một đôi vợ chồng thực hiện điều đó lần đầu, nó sẽ khá là tệ và tạo ra nhiều cảm xúc tiêu cực như sự đau khổ, oán trách và hận thù. Thậm chí những cảm xúc tiêu cực đó còn có thể phát triển và hủy hoại mối quan hệ.

Có lẽ vị thân chủ của tôi và người bạn đời đã trở nên xa cách nhiều năm trước khi chúng tôi bắt đầu buổi thảo luận đầu tiên. Tôi có thể thấy rõ là họ không hạnh phúc, và họ thậm chí còn ghét cả tôi nữa (có lẽ còn hơn cả họ ghét lẫn nhau). Họ ngồi đó một cách lạnh lùng, khoanh tay lại và đôi lúc còn đảo mắt nhìn lên (dấu hiệu cuối cùng là điều tệ nhất1). Không ai chịu nhường một ly nào cả. Tôi hỏi họ lúc nào là lần cuối cùng họ làm một điều gì đó lãng mạn cùng nhau như đi chơi ở ngoài chẳng hạn. Họ thường cười một cách đau khổ hoặc trả lời một cách mỉa mai. Dù gì đi nữa tôi vẫn đề nghị họ hãy thử đi chơi với nhau một lần, hoặc tốt hơn nữa là xếp lịch hẹn hò một cách thường xuyên. Phản ứng của họ là đề nghị đầu tiên quá tệ, và đề nghị thứ hai là không chấp nhận nổi. Họ nói rằng: “Chúng tôi sẽ không có một buổi hẹn hò chết tiệt nào nữa. Chúng tôi hẹn hò trước khi cưới vì lúc đó cả hai đều thoải mái. Bây giờ, chắc chắn chúng tôi sẽ cãi nhau trong buổi hẹn hò”.

Và trước phản ứng đầy giận dữ, cay đắng và nông cạn đó của họ, tôi trả lời như sau: “Đây là giả thuyết mà anh chị đưa ra: Hai người sẽ không bao giờ hẹn hò với nhau nữa trong suốt phần còn lại của cuộc hôn nhân. (Bấy nhiêu là quá đủ cho sự lãng mạn và thân mật rồi). Anh chị chấp nhận buông xuôi tất cả. Tại sao hai người không thử mạo hiểm một lần như lời tôi nói? Hãy đưa nhau đến một nơi tuyệt vời. Hãy dám choàng tay ôm nhau lần nữa và đặt bàn tay của mình lên đầu gối người kia. Tôi biết cả hai anh chị đều có lý do chính đáng để giận đối phương. Tôi biết rõ anh chị đều cảm thấy tức giận. Nhưng hãy thử một lần đi. Anh chị không cần phải thích nó. Anh chị cũng không cần kì vọng mọi thứ sẽ suôn sẻ, cả hai sẽ bớt giận hoặc sẽ có thời gian vui vẻ bên nhau trong buổi hẹn hò đó. Anh chị chỉ cần cố gắng chịu đựng nó”.

Kết thúc buổi tư vấn, cả hai đều điên tiết với tôi vì đã đề nghị một điều khó chịu như thế. Nhưng hai người đều miễn cưỡng đồng ý thực hiện. Vào buổi tư vấn tiếp theo, họ cho tôi biết: “Mọi thứ diễn ra y hệt như những gì chúng tôi đã cảnh báo với ông: buổi hẹn hò thất bại một cách thảm hại. Chúng tôi cãi nhau trước khi đi, trong khi đi và sau khi đã về đến nhà. Chúng tôi chắc chắn sẽ không bao giờ mạo hiểm với một buổi hẹn hò nào nữa”. Và họ dường như cảm thấy tự hào khi đi đến kết luận như thế vì trước đó cả hai đều thống nhất rằng ý tưởng của tôi hết sức vô nghĩa. Thế là tôi hỏi: “Đó là kế hoạch của anh chị phải không? Cả hai dự định sẽ sống chung với nhau 60 năm. Hai người chỉ dành một ít công sức cho một buổi hẹn hò như thế. Vì cả hai đang có vấn đề trầm trọng nên xác suất hai người cảm thấy hứng thú với chuyện hẹn hò hầu như bằng không. Hơn nữa, vì anh chị đều bực mình trước đề nghị của tôi nên cả hai đều cố làm cho buổi hẹn đó trở nên tồi tệ. Và bây giờ thì anh chị đều bỏ cuộc và quyết định rằng trong mấy chục năm còn lại thì cả hai sẽ sống với nhau theo kiểu này hay sao – một cách cay đắng và bất mãn thay vì tôn trọng lẫn nhau?”.

“Bây giờ chúng ta hãy thử nhìn vấn đề theo cách này: Dường như không ai trong số hai người có kỹ năng về hẹn hò. Vì thế chỉ một lần thử sẽ không đủ. Có thể anh chị cần đến 15 hoặc 40 buổi hẹn hò vì cả hai đều đã mất đi kỹ năng đó và cần phải thực tập để phát triển thói quen cũng như thiện chí. Có thể ngay từ lúc đầu cả hai đều không hề lãng mạn (hoặc nếu có thì ngày đó cũng đã xa rồi). Đây là kỹ năng mà hai anh chị phải học chứ không phải một món quà hào phóng của thần tình yêu.”

Nếu bạn đã lập gia đình, hãy giả sử rằng bạn và người bạn đời cũng có những hoạt động lãng mạn mỗi tuần 2 lần. Nó có thể nhiều hoặc ít hơn nhưng chúng ta hãy lấy con số 2 lầntuần làm ví dụ. Như thế, mỗi năm bạn sẽ có 100 hoạt động lãng mạn. Nếu bạn tiếp tục cuộc hôn nhân của mình 30 năm nữa thì con số đó sẽ thành 3.000 lần. Vậy thì tại sao bạn không chịu bỏ ra chỉ một phần nhỏ của con số đó để học cách hoàn thiện kỹ năng thu hút, trò chuyện và âu yếm lẫn nhau? So với con số đó thì chỉ 15 lần thất bại để học được cách hẹn hò cũng chẳng đáng là bao. So với con số 3.000 thì 15 lần hẹn hò (và thất bại) chỉ chiếm 0,5% những lần hai người có hoạt động lãng mạn cùng nhau. Có lẽ bạn thậm chí nên thử nhiều hơn con số 15 đó. Tại sao bạn lại nghĩ rằng một điều phức tạp như hôn nhân có thể được giải quyết dễ dàng mà không cần sự cam kết, thực hành và công sức?

“Được rồi, có thể buổi hẹn hò đầu tiên hết sức thảm hại và kinh khủng. Có thể hai người không muốn lặp lại nữa, nhưng đó là điều cần thiết vì cả hai đều muốn cứu vãn cuộc hôn nhân này. Và có thể buổi hẹn hò tiếp theo sẽ tốt hơn 5%. Và có thể sau vài lần cố gắng, hai người sẽ nhớ lại được dù chỉ trong phút chốc vì sao mình đã từng yêu thương người kia. Có thể anh chị sẽ làm được một điều gì đó thú vị hơn và tìm thấy được một góc nhỏ ấm áp trong trái tim lạnh lẽo của người kia. Nếu anh chị thật sự muốn giữ vững cam kết lâu dài như lời hứa ban đầu thì có thể anh chị sẽ phải bỏ ra nhiều công sức hơn để cải thiện nó.”

May mắn thay, cặp đôi này vẫn đủ sáng suốt để hiểu được lời tôi nói và suy ngẫm về thời gian mà họ đã bỏ phí cũng như tất cả những cay đắng, oán hận trong cuộc hôn nhân thiếu lãng mạn của mình. Vì thế, họ đồng ý tiếp tục những buổi hẹn hò khác. Và kì diệu thay, đến buổi tư vấn thứ mười, họ đến gặp tôi với nụ cười trên môi và bảo rằng họ đã có một buổi hẹn hò khá thú vị. Sau đó, chúng tôi đã thảo luận nghiêm túc hơn về những gì cần thiết để nuôi dưỡng tình yêu và sự tôn trọng lẫn nhau. Làm thế nào bạn có thể khám phá ra những bí ẩn nơi người kia về mặt lâu dài? Bạn có đủ dũng khí, trí tưởng tượng và sự vui vẻ để làm điều đó trong 3.000 lần tiếp theo? Tất cả đều đòi hỏi công sức và sự suy nghĩ nghiêm túc của cả hai.

Mỗi người đều là một thế giới đầy bí ẩn. Với sự quan tâm sâu sắc, bạn sẽ tiếp tục khám phá ra những điều thú vị về người bạn đời và điều đó sẽ giúp nuôi dưỡng tình yêu cho cả hai. Bạn có thể tránh được việc đóng khung người bạn đời vào một cái hộp quen thuộc, nhàm chán. Nếu bạn may mắn, bạn có thể thắp lên lại ngọn lửa tình yêu thuở ban đầu khi hai người mới gặp nhau. Đó là những gì xảy ra khi hai người đều gặp tiếng sét ái tình. Trong phút chốc, cả hai bỗng trở nên tốt đẹp hơn so với con người hiện tại của mình nhưng điều kì diệu đó sẽ dần nhạt phai. Trải nghiệm này là một món quà cho cả hai. Đó là điều mà bạn muốn nuôi dưỡng cho mối quan hệ của mình. Ban đầu thì đó là một món quà của số phận nhưng nó đòi hỏi rất nhiều công sức để gìn giữ và chăm sóc. Khi bạn hiểu được điều đó, mục tiêu của bạn sẽ trở nên rất rõ ràng.

NỀN TẢNG

Khía cạnh tình dục trong quan hệ vợ chồng có thể tiết lộ cho chúng ta nhiều điều nhưng nó không phải bao giờ cũng chính xác. Tôi biết những cặp vợ chồng cãi nhau như chó với mèo mà vẫn có một đời sống tình dục thành công một cách hoang dại (ít nhất là trong ngắn hạn). Thế nhưng, có những cặp vợ chồng rất hợp với nhau về tính cách nhưng lại chẳng thể tìm thấy ngọn lửa đam mê ái tình với người kia. Mối quan hệ của con người quá phức tạp để có thể đơn giản hóa chỉ bằng một khía cạnh. Nhưng ta vẫn có thể nói chung chung rằng một cuộc hôn nhân thành công phải đi kèm với sự đam mê và quan tâm lẫn nhau. Không may là sự đam mê không thể được giải quyết riêng rẽ với các vấn đề khác. Lời tuyên bố “Hãy cùng nhau cải thiện đời sống tình dục của chúng ta” quá hạn hẹp để có thể đạt được mục tiêu này.

Bạn cần phải có một kế hoạch toàn diện hơn mới có thể nuôi dưỡng sự lãng mạn với người bạn đời của mình được. Dù kế hoạch đó là gì thì một điều hết sức quan trọng là khả năng thương lượng của bạn. Để thương lượng thành công, cả bạn và người kia đều phải biết được mỗi người cần (và muốn) gì, đồng thời sẵn sàng thảo luận một cách thẳng thắn. Có rất nhiều trở ngại to lớn khi bạn thực hiện hai điều đó. Nếu bạn biết được mình muốn gì, bạn đồng thời cũng biết rõ khi nào mình thất bại. Tất nhiên bạn cũng sẽ biết được khi nào mình thành công. Nhưng vì rất có thể bạn sẽ thất bại nên bạn sẽ sợ hãi và mong muốn giữ mọi thứ hết sức mơ hồ, bất định. Và kết quả là cơ hội bạn đạt được điều mình mong muốn sẽ vô cùng nhỏ bởi vì sự mơ hồ đó.

Có thể vấn đề chính của bạn là không có mục tiêu rõ ràng. Và điều đó sẽ càng tệ hơn khi bạn lập gia đình. Nhiều khả năng là người mà bạn chọn lại không thể nào biết được con người (cũng như ước muốn sâu kín nhất) của bạn. Vì thế, khi bạn không xác định được rõ ràng ước muốn của mình, người bạn đời buộc phải phỏng đoán điều gì làm bạn hài lòng và họ sẽ chịu sự trừng phạt nếu thất bại trong trò phỏng đoán đó. Hơn nữa, những điều bạn muốn (và không muốn) thì vô số, nên người bạn đời gần như chắc chắn sẽ thất bại. Vì thế, bạn sẽ trách cứ một cách lộ liễu hoặc ngấm ngầm rằng người kia đã không đủ quan tâm đến điều mà chính bạn còn không để ý. Bạn sẽ nghĩ rằng: “Nếu thực sự yêu mình, anh ấy (cô ấy) đâu cần mình nói cho biết điều gì có thể làm mình hạnh phúc”. Đó rõ ràng không phải là cách tiếp cận hiệu quả cho một cuộc hôn nhân hạnh phúc.

Mặc dù điều này đã đủ tệ, có một vấn đề khác cũng nghiêm trọng chẳng kém ẩn nấp kề bên. Nếu bạn đủ can đảm để xác định rõ ràng điều mình muốn và nói rõ cho người kia biết, bạn đã trao cho họ một quyền lực nguy hiểm. Giờ đây, người đó hoặc sẽ giúp bạn toại nguyện hoặc sẽ làm mọi cách để ngăn bạn đạt được điều đó, và khiến bạn xấu hổ vì mong ước của mình hoặc làm bạn tổn thương theo cách nào đó. Những người ngây thơ thường có ảo tưởng rằng mọi người đều tốt, và không ai (nhất là người mình thương) muốn cố tình hoặc vô ý gây ra đau khổ cho mình. Những người đủ chín chắn đều đã học được rằng mình có thể bị tổn thương và phản bội bởi người khác (và có thể bởi chính bản thân mình nữa). Vậy thì việc gì ta phải thổ lộ mong ước của mình cho người kia để rồi ta lại bị tổn thương cơ chứ? Lập luận này sẽ dẫn ta đến thái cực ngược lại của sự ngây thơ, tức sự hoài nghi đến mức cay đắng. Và nói đúng ra thì thái độ đó vẫn tốt hơn nhiều so với sự ngây thơ. Nhưng sự thật là đó vẫn chưa phải thái độ khôn ngoan nhất. Sự tin tưởng chân thật sẽ vượt thắng sự hoài nghi, và niềm tin đó hoàn toàn khác hẳn với sự ngây thơ. Sự tin tưởng giữa hai người vốn không phải dạng ngây thơ là một biểu hiện của lòng can đảm vì cả hai đều biết rõ rằng người kia có thể phản bội mình. Điều đó biểu hiện rất rõ ràng trong một mối quan hệ thân mật. Tin tưởng có nghĩa là mời gọi sự biểu hiện của điều tốt nhất nơi người bạn đời. Và bạn phải dùng chính bản thân mình cũng như niềm tin đó để ràng buộc người kia. Đó là một việc mạo hiểm nhưng cần thiết để có được mối quan hệ thân mật đích thực và sự chung lưng đấu cật của hai tâm hồn cùng nhau giải quyết những vấn đề khó khăn trong cuộc sống.

Sự lãng mạn cần có sự tin tưởng, và khi niềm tin càng sâu sắc thì sự lãng mạn càng lớn hơn. Nhưng sự tin tưởng đòi hỏi nhiều điều khác ngoài lòng dũng cảm đặt niềm tin nơi người bạn đời của mình. Điều đầu tiên là sự chân thật. Bạn không thể nào duy trì sự tin tưởng nơi bản thân nếu bạn nói dối, hoặc hành động của bạn cần được che đậy bởi lời nói dối khi nó bị phát hiện. Cũng như thế, bạn không thể nào tin tưởng người bạn đời nếu người đó nói dối hoặc phản bội bạn. Vì thế, lời cam kết giữ vững sự lãng mạn đồng nghĩa với việc không được dối trá với người bạn đời của mình.

Nếu điều đó được thực hiện đúng đắn, bạn thậm chí sẽ gặt hái được nhiều lợi ích lớn lao khác. Sẽ có những lúc trong cuộc đời bạn lại làm một điều lẽ ra bạn không nên làm, hoặc không làm một điều lẽ ra bạn nên làm. Lúc đó, bạn cần đến lời khuyên hoặc sự trợ giúp. Và có thể người bạn đời là người lý tưởng nhất cho việc đó, nếu bạn dám để người đó giúp đỡ bạn. Rồi đến một lúc nào đó, người bạn đời cũng sẽ rơi vào tình trạng tương tự. Cuộc sống rất khó khăn khi bạn phải chống chọi một mình. Nếu bạn luôn nói thật và cố gắng hành động sao cho mình luôn có thể trung thực, bạn sẽ có một người trợ giúp đáng tin cậy trong cơn bão tố. Đó thậm chí có thể là một vấn đề sống còn. Trong một mối quan hệ vẫn giữ vững được sự lãng mạn, sự thật chính là vị hoàng đế.

CHÚA GIÊ-SU TRONG NGỌN NẾN

Tôi có một người bạn Canada gốc Bắc Âu. Vợ của anh ấy cũng là người Canada gốc Bắc Âu. Để tôn vinh gốc gác của mình, họ đã tổ chức hôn lễ ở Thụy Điển. Vì cả hai đều theo Thiên Chúa giáo (ít nhất là về hình thức), lễ cưới của họ cũng bao gồm những nghi lễ tôn giáo. Khi họ trao nhau những lời thề, cả cô dâu lẫn chú rể cùng cầm một ngọn nến. Tôi đã suy nghĩ rất nhiều về ý nghĩa của nghi lễ này.

Có một hình tượng khá thú vị trong sách Sáng thế 2:21-22: Eva được tạo ra từ chiếc xương sườn của Adam. Ý tưởng phụ nữ được tạo ra từ đàn ông là một điều bí ẩn kì lạ vì về mặt sinh học thì tất cả đàn ông đều được phụ nữ sinh ra. Hình tượng đó đã đưa đến một giả thuyết nhằm giải thích cho sự sáng tạo kì lạ đó: Người đàn ông nguyên thủy Adam vốn là lưỡng tính và sau đó mới được phân chia ra thành hai giới tính riêng biệt. Điều đó không những hàm ý sự phân chia của một thực thể thần thánh mà còn có nghĩa rằng cả đàn ông lẫn phụ nữ đều không hoàn thiện cho đến khi họ gặp được nửa kia của mình2. Vì thế, ngọn nến mà cô dâu và chú rể cùng cầm trên tay tượng trưng cho mối liên kết đó. Ngọn nến được thắp sáng và cầm đưa trên cao có nghĩa rằng một điều gì đó cao cả đang làm chứng cho sự kết hợp thiêng liêng. Ánh sáng từ ngọn nến đại diện cho ánh sáng trên thiên đường, ánh sáng trong bóng tối, sự soi tỏ và khai sáng. Trước khi có sự xuất hiện của bóng đèn điện thì nến thường được dùng để soi sáng cho con người vào ban đêm. Cây thường xanh, một lựa chọn truyền thống cho lễ Giáng sinh, đại diện cho sự sống vĩnh cửu vì nó không rụng lá mỗi năm như các loại cây khác. Vì thế, chúng là biểu tượng của Cây Sự sống trong Kinh Thánh, vốn được xem như nền tảng của vũ trụ3. Vì lý do đó mà chúng ta thắp sáng Cây Sự sống vào ngày 21 tháng 12, tức thời điểm tối nhất trong năm (ít nhất là ở Bắc Bán cầu)4. Đó là lý do mà chúng ta chọn đêm 24 tháng 12 để tổ chức lễ Giáng sinh. Sự xuất hiện của ánh sáng vào thời khắc đen tối tượng trưng cho sự ra đời của Đấng Cứu Thế giữa bóng tối địa ngục và điều đó sẽ luôn xảy ra trong lịch sử loài người.

Chúa Giê-su từ lâu đã được xem như một phiên bản hoàn hảo của Adam. Cũng vì thế mà có những phỏng đoán rằng sự trong sáng tuyệt đối về mặt tâm linh của Người là kết quả của sự cân bằng hoàn hảo giữa nam tính và nữ tính(*) 5. Sự thật là rất khó để ràng buộc con người với nhau đủ chặt đến mức họ sống một cách chân thật, không còn che giấu cũng như trốn tránh, và sửa đổi bản thân theo kinh nghiệm sống chung. Vì lý do đó mà trong lễ cưới, cô dâu và chú rể phải thốt lên lời thề đáng sợ của việc chung sống trọn đời (“Vậy, sự gì Thiên Chúa đã phối hợp, loài người không được phân li” [sách Matthew 19:[6]]). Một người sẽ nói rằng: “Anh ước nguyện sống bên em trọn đời”, và người còn lại sẽ nói: “Và em cũng thế”. Nếu hai người đều sáng suốt thì chắc hẳn họ phải thầm nghĩ rằng bản thân mình và người kia sẽ phải thay đổi để tránh những đau khổ không cần thiết. Vậy thì nguyên tắc tối hậu mà cả hai cần phải tuân theo là gì? Nó không phải là sự khai sáng như một khái niệm trừu tượng. Nó cũng không phải việc họ chỉ nên nghĩ và nói sự thật. Điều quan trọng nhất là họ phải thực hiện nó trong từng giây phút của cuộc đời mình. Và đó cũng chính là ý nghĩa của câu nói cổ xưa rằng ngôn từ phải trở thành xương thịt – nghĩa là từ một thứ trừu tượng, ngôn từ trở thành một điều sống động và chân thật bằng hình hài thể xác con người.

Chú thích:

(*) Ý tưởng tương tự cũng thường xuất hiện trong nền văn học về thuật giả kim. Con người hoàn hảo (tức người sở hữu hòn đá phù thủy) thường được mô tả như một sự kết hợp thần bí giữa nam tính và nữ tính về mặt tâm lý. Chúng ta đã bàn đến điều này rất cụ thể trong Quy tắc 2 khi tôi nói đến hình tượng Rebis.

Trong một cuộc hôn nhân, hai vợ chồng thường sẽ vật lộn với một câu hỏi bất hợp lý: “Ai sẽ là người phục tùng trong cuộc hôn nhân này?”. Nói cho cùng thì họ cũng không hoàn toàn vô lý khi đặt câu hỏi đó vì họ nghĩ rằng hôn nhân cũng như một trò chơi với kẻ thắng người thua. Nhưng sự thật thì một cuộc hôn nhân không phải và không nên là một trò chơi mà chỉ có một người thắng cuộc (hoặc một ý tưởng có vẻ khôn khéo hơn là hai người thay phiên nhau thắng cuộc). Thay vì thế, hai người nên thống nhất rằng cả hai đều phải phục tùng một nguyên lý cao cả giúp họ được hợp nhất trong tỉnh thức và sự thật. Nguyên lý đó là sự hợp nhất lý tưởng của những điều tốt đẹp nhất nơi mỗi người và nên được xem như người cai quản của cuộc hôn nhân. Nó cũng có thể được xem như một nhân tố thần thánh trợ giúp cho con người vốn dễ sa ngã. Điều đó cũng được thể hiện trong nghi lễ cầm ngọn nến: Không ai phải phục tùng hoặc được phép thống trị người kia. Trái lại, cả hai đều phải nghiêng mình trước quy tắc của sự khai sáng. Như thế, một người không cần phải phục tùng mọi mong muốn của người kia. Ngược lại, cả hai đều phải cùng hướng tới một tương lai tươi đẹp nhất, và đồng ý rằng sự chân thật là con đường tốt nhất phía trước. Sự định hướng và chân thật đó sẽ mang lại một cuộc đối thoại kì diệu nếu cả hai đều cam kết tuân theo những gì được đề ra trong đó. Sự chủ động tuân theo quy tắc này sẽ giúp hợp nhất và hồi sinh cả hai.

Hãy thử tưởng tượng rằng bạn vừa tham gia một nghi lễ như thế. Điều đó có ý nghĩa gì với bạn không? Liệu bạn có tin vào điều mình vừa nói không? Bạn có tin rằng đàn ông và phụ nữ đã từng là một thể thống nhất, và vì bị chia cách nên cần phải được khôi phục lại sự thống nhất ban đầu đó? Có thể bạn tin vào nó như một hình tượng văn học, nghệ thuật, ẩn dụ thay vì bằng đầu óc lý trí của mình. Và điều đó có thể dẫn bạn đến một sự thật sâu sắc. Liệu bạn có muốn tìm thấy nửa kia của mình không? Điều đó nghe có vẻ như một hình tượng lãng mạn nhưng sự tồn tại của nó dựa trên những nguyên nhân sâu sắc. Nếu bạn dẫn người mà bạn đang hẹn hò đến rạp chiếu phim để xem một bộ phim lãng mạn về nhân vật chính tìm thấy nửa kia của mình, hẳn bạn sẽ nghĩ: “Chà, người đang ngồi cạnh mình có thể chính là nửa kia của mình không chừng”. Nếu bạn may mắn thì có thể người kia cũng nghĩ giống như vậy. Mặc dù điều này có lẽ ít xảy ra trong thực tế nhưng sự thật là con người lãng mạn trong bạn luôn mong mỏi điều đó.

Trong con người chúng ta luôn có một niềm mong mỏi được ai đó giúp ta hoàn thiện bản thân mình. Chúng ta có cảm giác rằng mình thiếu một điều gì đó và chỉ có một sự hợp nhất lãng mạn đích thực mới lấp đầy được chỗ trống. Và bạn đã đúng khi cho rằng mình đang thiếu một điều gì đó. Nếu không phải như vậy thì quá trình tiến hóa đã không tạo ra hai giới tính. Từ khi sự sinh sản của loài người không còn đơn thuần chỉ là sự phân chia tế bào đơn giản thì số phận chúng ta phụ thuộc vào việc liệu hai người có thể đến với nhau để tạo ra một phiên bản tốt hơn hay không. Ai trong chúng ta cũng có những mặt cá biệt, khiếm khuyết và thiên kiến của mình. Chúng thường gắn chặt với tài năng độc nhất của bạn bởi vì hiếm ai có một ưu điểm nào đó mà không đi kèm với một khuyết điểm khác. Kết quả là nếu bạn chỉ dựa vào bản thân mình, bạn sẽ dễ dàng bị phiến diện, mất cân bằng. Và đó không phải là điều tốt nhất cho bạn.

Có một lợi ích của hôn nhân mà chúng ta hay xem thường vì sự thiếu chín chắn và ngây thơ của mình. Một cuộc hôn nhân cũng như một lời thề, và điều này là có lý do. Trong lễ kết hôn, bạn tuyên bố một cách công khai: “Anh sẽ không bao giờ rời bỏ em, dù em khỏe mạnh hay bệnh tật, giàu có hay nghèo khổ. Và em cũng không bao giờ rời bỏ anh”. Đó thực sự là một lời đe dọa: “Dù có gì xảy ra đi nữa thì chúng ta cũng không được bỏ rơi nhau”. Cả hai bị trói buộc lại với nhau như hai con mèo giận dữ bị nhốt trong một cái thùng đóng kín. Nếu bạn còn chút lý trí (bên cạnh niềm lạc quan của tình yêu) thì hẳn bạn phải nghĩ: “Trời ơi, đó là một viễn cảnh khủng khiếp”. Con người khao khát tự do và muốn trốn tránh trách nhiệm trong bạn hẳn sẽ mong muốn có một cánh cửa thoát thân nào đó khi cần thiết. Một lối thoát như thế có vẻ khá tiện lợi (nhất là trong những cuộc hôn nhân mà cả hai không chịu đựng nhau nổi) nhưng nó sẽ đi kèm với những điều hết sức nguy hiểm. Nó sẽ khiến bạn liên tục tự hỏi liệu mình đã quyết định đúng hay chưa. Chắc chắn bạn không muốn rơi vào tình trạng đó. Có khoảng 7 tỉ người trên mặt đất. Giả sử rằng ít nhất 100 triệu người có thể là người bạn đời thích hợp cho bạn. Bạn chắc chắn không đủ thời gian để tìm hiểu hết từng ấy người. Và xác suất mà bạn tìm được người tốt nhất trong số đó hầu như bằng không. Nhưng kì thực là việc bạn tìm được người ưng ý không quan trọng bằng việc bạn tạo ra người ưng ý. Nếu bạn không hiểu được điều đó thì bạn sẽ gặp nhiều rắc rối. Hơn nữa, nếu bạn có sẵn một lối thoát thì cả hai sẽ không đủ động lực để tạo ra những thay đổi cần thiết cho sự trưởng thành và sáng suốt trong hôn nhân. Đó là bởi vì để đạt được sự trưởng thành và sáng suốt thì cần phải có một mức độ đau khổ nhất định. Và có thể bạn sẽ trốn tránh sự đau khổ ấy nếu có một lối thoát.

Một điều gần như chắc chắn là ban đầu cả hai sẽ khó có thể hòa hợp tuyệt đối với nhau (trừ khi một người chấp nhận phục tùng vô điều kiện, nhưng ngay cả trong trường hợp đó thì người ấy rồi cũng sẽ tìm cách trả thù). Đơn giản bởi vì hai người là hai thực thể riêng biệt. Không những thế, cả bạn và người ấy cũng mang đầy những khuyết điểm. Tệ hơn nữa là trong một cuộc hôn nhân, ngay cả những người có phẩm chất tốt và thiện chí vẫn phải cùng nhau đối mặt với những điều nhàm chán, tẻ nhạt, khủng khiếp và bi kịch. Cuộc sống đôi lúc có thể khó khăn đến mức choáng ngợp. Đó là một quãng đường gian khổ. Ngay cả khi hai người cố hết sức cộng tác và đạt được nhiều thành quả lớn, vẫn sẽ có những lúc vô cùng khắc nghiệt và có thể kéo dài. Vậy thì điều gì có thể giúp bạn chủ động xử lý sự khác biệt của hai người cũng như tạo nên một sự cam kết, đồng thuận chân thật? Bạn cần phải thương lượng với người kia một cách thiện chí để có thể đi đến một giải pháp hòa bình và hiệu quả. Còn nếu không thì sao? Cả hai sẽ cãi vã và đánh nhau trong 60 năm tiếp theo.

Trong kinh nghiệm tư vấn tâm lý của mình, tôi đã gặp nhiều gia đình rơi vào tình trạng đó. Hãy thử tưởng tượng năm người ngồi quanh một vòng tròn. Tay của mỗi người sẽ để lên cổ của người đối diện mình và bóp đủ chặt để có thể giết chết người kia trong vài chục năm tới. Đó là hệ quả của việc trốn tránh đối mặt với những điều bất như ý và từ chối thương lượng với nhau. Có thể là ngay lúc này bạn đang làm như thế với một ai đó trong gia đình, hoặc một người khác đang làm thế với bạn. Tất nhiên cũng có thể là bạn không lâm vào cảnh đó, nhưng sự thật là tình trạng này khá phổ biến. Nếu bạn không chịu thương lượng một hòa ước với người bạn đời của mình, nhiều khả năng bạn sẽ rơi vào tình trạng như thế. Có ba trạng thái cơ bản của một sinh vật xã hội: sự độc tài (anh phải làm những gì tôi muốn), sự nô lệ (tôi phải làm những gì anh muốn) và sự thương lượng. Sự độc tài hiển nhiên không tốt cho người bị nô lệ nhưng nó thực ra cũng không tốt cho kẻ độc tài bởi vì đó không phải là vị trí cao quý gì. Đó là một mối quan hệ tràn ngập những ngờ vực, khinh miệt, tàn bạo, giận dữ và nông nổi. Cũng như thế, trạng thái nô lệ không mang lại điều gì tốt đẹp cho cả người nô lệ và kẻ độc tài. Người nô lệ lúc nào cũng khốn khổ, thảm hại, giận dữ và đầy oán hận. Hơn nữa, họ còn lợi dụng mọi cơ hội để trả thù, nguyền rủa và hủy hoại kẻ độc tài kia. Đó là hệ quả tất yếu khi kẻ độc tài thường hành hạ nô lệ của mình, ngay cả khi kẻ độc tài cố làm một điều tốt (và sự đàn áp tinh thần đó cũng là mưu mẹo tàn ác nhất của kẻ độc tài). Nhưng hỡi kẻ độc tài kia, hãy cẩn thận vì chắc chắn rằng nô lệ của ngươi sẽ tìm mọi cách để trả thù, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc nô lệ sẽ tự hạ thấp mình xuống một cách thảm hại.

Vợ tôi từng kể tôi nghe một câu chuyện khủng khiếp về một cặp vợ chồng cô ấy gặp khi làm tình nguyện ở phòng chăm sóc đặc biệt dành cho những người bệnh nặng. Người chồng đang hấp hối, còn vợ ông ấy thì đang cắt móng tay cho ông. Thế nhưng bà ấy lại cắt quá sâu đến nỗi cứ mỗi nhát cắt thì máu lại rỉ ra từ ngón tay ông ấy. Khi bạn nhìn thấy một điều như thế, bạn đang chứng kiến một sự thật đau lòng. Đó là giai đoạn cuối của một mối quan hệ lừa dối và tàn bạo. Hành động đó khá vi tế và chẳng ai nói đó là hành động giết người cả. Sự thật là chẳng ai biết chuyện đó trừ cặp vợ chồng và một người quan sát đủ tinh tế nhận ra người vợ đang khiến cái chết của chồng mình trở nên kinh khủng hơn. Đó chắc chắn không phải là điều bạn muốn. Vì thế, nếu bạn không muốn rơi vào tình trạng tương tự, hãy thương lượng với người bạn đời của mình. Vậy thì câu hỏi là: “Điều gì sẽ khiến bạn tuyệt vọng đến mức bắt buộc phải thương lượng?”. Đó là một trong những câu hỏi hóc búa bạn phải trả lời nếu bạn muốn giữ sự lãng mạn trong quan hệ vợ chồng.

THƯƠNG LƯỢNG, ĐỘC TÀI VÀ NÔ LỆ

Thương lượng là một điều cực kì khó khăn. Chúng ta vừa thảo luận về vấn đề, xác định rõ những gì mình muốn và lấy hết can đảm để nói cho người kia biết. Hơn nữa, con người còn dùng đủ mọi mưu mẹo để tránh phải thương lượng. Khi bạn hỏi người bạn đời của mình rằng anh ấy hay cô ấy muốn gì (nhất là trong lúc khó khăn), câu trả lời thường là: “Anhem không biết” (bạn cũng thường nhận được câu trả lời tương tự từ trẻ em, đặc biệt là trẻ vị thành niên). Tuy nhiên, đó là câu trả lời không thể chấp nhận khi một cuộc thảo luận thẳng thắn là cần thiết. Tất nhiên, đôi lúc người kia thực sự mất phương hướng và không biết họ muốn gì. Nhưng thường thì câu trả lời đó có nghĩa là: “Tôi không muốn nói về nó, hãy đi đi và để tôi yên”. Thường thì người đó còn biểu lộ sự khó chịu, giận dữ để xua đuổi người đối diện. Phản ứng như thế sẽ chấm dứt cuộc nói chuyện, và vấn đề có thể dừng tại đó mãi mãi. Khi bạn liên tiếp gặp phải điều này nhiều lần, bạn cần phải nhận ra rằng mình đã thiếu kiên quyết và bạn sẽ không chấp nhận một câu trả lời như thế nữa. Bạn cần phải nói một điều gì đó tương tự như: “Này, nếu em không biết thì cứ đoán đi. Làm ơn hãy nói ra một điều gì đó. Anh không quan tâm đó là gì. Ngay cả khi nó sai thì ít nhất đó cũng là một khởi đầu”. Khi người bạn đời của bạn trả lời “Em không biết” thì người đó thường có ý rằng: “Sao anh không cố gắng tự tìm hiểu xem điều gì sai và nói cho em biết. Anh thông minh lắm mà” hoặc “Anh thật thô lỗ khi không cho phép em ở yên trong sự mù quáng cố ý của mình vì cái chuyện suy nghĩ về nó đã khiến em bực bội hết sức”. Đó là những suy nghĩ hết sức sai lầm vì làm thế nào mà hai người có thể biết được vấn đề là gì khi cả hai thậm chí còn không thể nói chuyện với nhau. Vì thế, bạn hoàn toàn không thô lỗ nếu kiên quyết hỏi tới cùng. Đó là biểu hiện của tình yêu cứng rắn.

Sự kiên quyết trong trường hợp này là một điều cần thiết mặc dù có thể nó không dễ chịu chút nào (cũng như khi bạn phải được phẫu thuật để chữa bệnh). Nó khó khăn và đau đớn vì bạn cần rất nhiều can đảm và thậm chí một chút liều lĩnh để khăng khăng tiếp tục cuộc trò chuyện dù cho người kia nói rõ là chỉ muốn bạn đi cho khuất mắt ngay (hoặc còn tệ hơn nữa). Thế nhưng, đó lại là một hành động tốt và đáng khâm phục bởi vì nội tâm người kia chắc chắn đang bị chia rẽ trầm trọng bởi vấn đề đó. Một phần trong người đó muốn trốn tránh vấn đề và cảm thấy giận dữ. Phần còn lại thì người đó cũng muốn nói chuyện và giải quyết vấn đề rốt ráo. Và việc thảo luận chắc chắn sẽ vô cùng khó khăn, đầy thử thách và căng thẳng. Hơn nữa, nó còn cần đến sự tin tưởng. Và con người thường thử thách người đối diện bằng cách nổi giận để xem người kia có đủ quan tâm mình để vượt qua những thử thách đó. Tiếp theo đó sẽ là sự né tránh (và còn nhiều những hành vi khác nữa).

Thử thách tiếp theo sẽ là những giọt nước mắt. Nước mắt thường bị hiểu lầm là biểu hiện của sự buồn bã, và nó rất hiệu quả trong việc khiến một người mềm lòng và dừng lại. Trong trường hợp đó, lòng trắc ẩn đã bị đặt sai chỗ bởi vì khi bạn để cho người kia yên, người đó có thể sẽ bớt khổ ngay lập tức nhưng vấn đề thì vẫn còn và gây ra hậu quả lâu dài. Nước mắt còn có thể là biểu hiện của sự giận dữ. Chẳng hạn, nếu bạn khăng khăng tiếp tục cuộc trò chuyện mà người kia vừa khóc vừa đỏ mặt thì có khả năng người đó đang giận dữ chứ không phải tổn thương (mặc dù không hoàn toàn đúng nhưng đó là một dấu hiệu khá phổ biến). Nước mắt là một cơ chế tự vệ hiệu quả vì người kia phải có trái tim sắt đá mới chịu đựng nổi nó nhưng đó cũng là cố gắng cuối cùng của họ để né tránh. Nếu bạn có thể vượt qua được điều này, hai người sẽ có được một cuộc trò chuyện hiệu quả. Nhưng sự thật là bạn phải quyết tâm lắm mới vượt qua được hai phản ứng đó, tức sự giận dữ, nhục mạ và tiếp theo là nước mắt. Nó đòi hỏi bạn phải có khả năng hợp nhất được với những góc tối trong con người mình (như sự cứng đầu, khắc nghiệt và khăng khăng đến vô cảm khi cần thiết) và sử dụng chúng một cách hiệu quả. Đừng lầm lẫn giữa việc tỏ ra dễ tính và việc cư xử hợp lý.

Như tôi đã đề cập trước đó về ba trạng thái của một mối quan hệ: thương lượng, độc tài và nô lệ. Trong đó, sự thương lượng là điều tốt nhất dù nó không hề dễ dàng chút nào, nếu không muốn nói là khó nhất trong ngắn hạn. Bạn cần phải đấu tranh đến cùng để có thể thương lượng và giải quyết tất cả khúc mắc. Sự thật là nó cứ như thể bạn đang phải chiến đấu với hồn ma bà ngoại của vợ bạn, vốn bị đối xử tàn tệ bởi người chồng nghiện rượu và truyền lại cho thế hệ sau những điều khúc mắc chưa giải quyết được. Trẻ em là những kẻ bắt chước tuyệt vời. Chúng học được những hành vi và cách suy nghĩ của người lớn rất lâu trước khi có thể sử dụng ngôn ngữ. Và tất nhiên chúng bắt chước cả điều tốt lẫn điều xấu. Vì lý do đó mà sách Dân số 14:18 có nói rằng tội lỗi của cha ông sẽ đổ xuống đầu của thế hệ thứ ba và thứ tư.

Tất nhiên, niềm hi vọng có thể giúp ta vượt qua sự chật vật khi thương lượng nhưng bản thân hi vọng không thôi thì chưa đủ. Bạn cũng cần cả sự tuyệt vọng, và đó là ý nghĩa của lời thề trong hôn lễ: “Bên nhau cho đến khi cái chết chia lìa chúng ta”. Nếu bạn thực sự nghiêm túc, bạn phải ở bên đối phương trọn đời. Còn nếu bạn không nghiêm túc thì bạn vẫn còn là một đứa trẻ. Đó là ý nghĩa của lời thề: khả năng cả hai sẽ cứu rỗi cho nhau hoặc giúp nhau đạt đến đỉnh cao nhất của mỗi người (hoặc một điều gần như thế). Trong một cuộc hôn nhân chín chắn, bạn có thể sẽ sống cùng nhau 60 năm và phải vượt qua vô vàn khó khăn để giữ hòa khí trong gia đình (như Moses tìm kiếm vùng đất hứa trên sa mạc). Như thế, bạn phải trưởng thành hơn sau khi lập gia đình và phải tìm mọi cách để giữ hòa khí trong nhà. Nếu không thì bạn sẽ vô cùng khốn khổ. Bạn sẽ bị cám dỗ bởi sự trốn tránh, giận dữ, nước mắt hoặc dùng đến giải pháp ly dị để không phải đối mặt với những vấn đề mà bạn buộc phải đối diện. Thế nhưng, sự thất bại không những ám ảnh bạn trong cuộc hôn nhân hiện tại mà còn trong cả cuộc hôn nhân tiếp theo, bởi vì tất cả những vấn đề quan trọng vẫn y như cũ và khả năng thương lượng của bạn chưa hề được cải thiện.

Bạn có thể vẫn muốn giữ trong đầu ý nghĩ thoát khỏi cuộc hôn nhân. Bạn muốn trốn tránh sự cam kết vĩnh viễn. Nhưng như thế bạn sẽ không thể đạt đến một sự chuyển hóa kì diệu vốn đòi hỏi nơi bạn rất nhiều công sức. Sự khó khăn đi kèm với khả năng thương lượng có thể đưa đến một điều quan trọng cho một cuộc đời viên mãn: một cuộc hôn nhân viên mãn. Đó thực sự là một thành tựu lớn. Sự thực là không có nhiều những thành tựu trong cuộc sống có thể so sánh được với điều đó (theo tôi thì chỉ có khoảng bốn điều). Khi bạn cố gắng và thiết lập được một cuộc hôn nhân vững chắc, đó là thành tựu thứ nhất. Kết quả là bạn tạo ra được một tổ ấm vui vẻ, chân thành, đáng tin và bền vững. Từ đó, bạn sẽ có những đứa trẻ cùng với cuộc hôn nhân bền chặt của mình. Đó là thành tựu thứ hai. Sau đó, bạn sẽ gánh vác thêm nhiều trách nhiệm giúp giải phóng những năng lực cao nhất trong con người bạn. Nếu bạn may mắn và cẩn thận, bạn sẽ có thêm được nhiều mối quan hệ mới chất lượng. Tiếp theo, bạn sẽ có những đứa cháu và được bao bọc bởi sự sống mới mẻ khi sự sống của chính bạn đang dần vuột mất. Trong nền văn hóa đương đại, chúng ta sống cứ như thể sẽ chết vào tuổi 30. Tất nhiên, sự thật không phải thế. Chúng ta có một cuộc sống rất dài nhưng tất cả qua đi trong chớp mắt. Một cuộc sống viên mãn không thể thiếu một cuộc hôn nhân trọn vẹn với những đứa con, đứa cháu. Và tất cả những khó khăn, đau khổ đi cùng với nó còn giá trị hơn so với một nửa cuộc sống của bạn. Thiếu vắng nó, bạn sẽ cảm thấy mình như chưa từng được sống.

Khi bạn gặp những người trẻ thiếu khôn ngoan và đầy hoài nghi về cuộc đời, họ thường nói một cách chắc chắn, thậm chí tự hào rằng: “Tôi không muốn có con”. Vô số những người 19 tuổi sẽ nói như thế. Và điều đó có thể chấp nhận được vì họ còn rất nhiều thời gian và tất nhiên họ còn quá trẻ để nói về chuyện con cái. Một vài người 27 tuổi cũng sẽ nói thế, nhưng không có quá nhiều người như thế, đặc biệt là những người phụ nữ thành thật với bản thân. Một vài người 45 tuổi cũng sẽ nói thế và mặc dù một ít trong số đó có thể thành thật, đa số đều chỉ ăn mừng việc đóng cửa chuồng sau khi tất cả gia súc đều đã sổng mất. Trong trường hợp đó, chẳng ai dám nói ra sự thật cả. Trong nền văn hóa của chúng ta, dường như việc nói thẳng ra rằng chúng ta đang lừa dối những phụ nữ trẻ là điều cấm kị. Chúng ta lừa dối họ rằng niềm vui lớn nhất của đời người nằm ở sự nghiệp (vốn là một điều cực kì hiếm vì đa số mọi người có công việc, không phải sự nghiệp). Nhưng theo kinh nghiệm tư vấn cũng như nghiên cứu của tôi thì ít có người phụ nữ nào mà lại không muốn có một đứa con trước tuổi 29, 35, hoặc trễ nhất là 40 (và điều đó đúng với mọi trình độ học vấn, nghề nghiệp hay sở thích cá nhân).

Và đây là con đường khốn khổ mà tôi muốn phụ nữ cố gắng tránh khỏi (và những người chồng cũng như bạn trai khôn ngoan của họ cũng nên biết). Đừng quyết định có con ở tuổi 29 hay 30 để rồi không thể thực hiện được. Bạn sẽ không thể đứng dậy được sau đó. Con người quá yếu đuối để đùa giỡn với những gì cuộc sống ban tặng cho chúng ta. Khi còn trẻ, chúng ta thường nghĩ rằng: “Chà, việc mang thai là điều tự nhiên, dễ dàng thôi”. Điều đó chỉ đúng khi bạn thật sự không muốn (hoặc không nên) có con, còn không thì bạn chắc chắn sẽ gặp rắc rối. Một thai kì thành công không phải là điều chắc chắn và dễ dàng. Bạn có thể cố gắng trì hoãn việc có con lâu nhất có thể nhưng bạn nên nhớ là có 30% dân số gặp khó khăn với việc có thai6.

Một vấn đề tương tự là khi cuộc hôn nhân bế tắc, con người thường có ảo tưởng rằng một mối quan hệ ngoài luồng sẽ giúp giải quyết những nhu cầu thiếu thốn của họ. Khi một vị thân chủ của tôi nghĩ đến chuyện ngoại tình hoặc đã vướng vào tình huống đó, tôi cố gắng phá tan ảo tưởng của họ.

“Được rồi, bây giờ chúng ta hãy cùng xem xét mọi mặt của vấn đề, và không chỉ cho tuần này hoặc tháng này. Anh đã 50 tuổi rồi. Và anh quen một cô gái 24 tuổi sẵn sàng nhảy vào để phá vỡ cuộc hôn nhân của anh. Cô ấy đang nghĩ gì thế? Cô ấy nghĩ cô ấy là ai? Và cô ấy biết được gì cơ chứ?”

“Nhưng mà tôi cảm thấy bị cô ấy cuốn hút.”

“Đúng vậy, nhưng cô ấy hẳn bị rối loạn nhân cách. Nếu không thì làm sao cô ấy có thể sẵn lòng phá hoại cuộc hôn nhân của anh như thế?”

“Thực ra thì cô ấy bảo không quan tâm đến việc tôi tiếp tục sống chung với vợ.”

“À tôi hiểu rồi. Như vậy là cô ấy không muốn có một mối quan hệ chính thức với bất kì ai, một mối quan hệ lâu dài nào đó. Anh thực sự nghĩ là điều đó sẽ có kết quả tốt đẹp cho anh sao? Hãy nghĩ kỹ về điều đó. Nó sẽ gây không ít khó khăn cho vợ anh. Anh sẽ phải nói dối rất nhiều. Còn những đứa con của anh nữa, chúng sẽ nghĩ sao khi mọi chuyện vỡ lở? Và tôi chắc điều đó sẽ xảy ra. Anh nghĩ sao về 10 năm kiện tụng tiêu tốn của anh vài trăm ngàn đô-la và đẩy anh vào một cuộc chiến giành quyền nuôi con chiếm hết tất cả thời giờ, tâm trí của anh?”

Tôi đã chứng kiến nhiều người vướng vào cuộc chiến pháp lý khi ly hôn và nghĩ rằng thà mình bị ung thư còn tốt hơn. Bạn hãy cẩn thận trước khi bị cuốn vào cỗ máy kiện tụng nguy hiểm. Bạn sẽ dành hầu hết thời gian để ước là mình đã chết. Vì thế, bạn hãy suy nghĩ cẩn thận trước khi ngoại tình. Sự thật là trong một cuộc hôn nhân, bạn thường chứng kiến người bạn đời của mình trong tình trạng tệ nhất của họ và phải chia sẻ những khó khăn thật sự của cuộc sống hằng ngày. Còn với người tình ngoài lề kia thì họ chẳng phải chia sẻ trách nhiệm gì cả, chỉ toàn là những bữa ăn đắt tiền ở nhà hàng, những buổi tối hào hứng và những cuộc gặp lãng mạn. Bạn chẳng hề có một cuộc sống thật sự với người tình bên lề kia. Những gì bạn có chỉ là một loạt những bữa ăn tráng miệng (ít nhất là lúc đầu), và tất cả những gì bạn làm là múc lấy phần kem tươi ngon nhất của họ và ăn một cách ngấu nghiến. Bạn chỉ gặp phiên bản tốt nhất của người đó và trong đầu bạn chỉ nghĩ đến tình dục mà chẳng hề bận tâm đến điều gì khác. Ngay khi mối tình ngoài lề đó chuyển thành một mối quan hệ lâu dài, nó sẽ lập tức chứa đầy những rắc rối. Vì thế, việc ngoại tình chẳng hề có ích gì và chỉ khiến mọi người tổn thương mà thôi, đặc biệt là với con trẻ.

Bạn có thể nghĩ rằng tôi hơi cực đoan và bảo thủ về hôn nhân gia đình. Kì thực, tôi biết rằng những thiết chế xã hội như hôn nhân, gia đình không phải dành cho tất cả mọi người. Đôi lúc, có thể bạn cưới nhầm một kẻ bệnh hoạn, thô lỗ, dối trá hay nghiện ngập (hoặc có thể một người có tất cả những điều đó). Tất nhiên, trong trường hợp này bạn nên tìm cách thoát thân. Nhưng đó không phải là sự trốn tránh. Bạn chỉ đơn giản thoát khỏi một thảm họa, một cơn sóng thần. Bạn có thể bị quyến rũ bởi một ý tưởng khác: “Còn việc sống chung với nhau thôi mà không cần phải kết hôn chính thức thì sao nhỉ? Chúng tôi có thể sống thử để xem hai người có hợp không. Điều đó nghe cũng có lý đó chứ”. Trong trường hợp đó, bạn cần phải suy xét cẩn thận xem việc sống chung với một người mà không cần sự cam kết có ý nghĩa gì. Và chúng ta hãy cân nhắc một cách nghiêm túc và thực tế về điều đó thay vì xem nó như việc chạy thử một cái xe. Có thể đây là điều bạn nên nghĩ: “Có lẽ người kia cũng nghĩ như mình vì nếu không thì cả hai đã làm đám cưới chính thức rồi. Nhưng điều đó cũng có nghĩa là cả hai đều muốn để ngỏ việc bỏ rơi người kia khi có một lựa chọn tốt hơn”. Theo tôi, đó là một sự mô tả chính xác về việc sống thử mà không cần làm đám cưới.

Bạn có thể nghĩ: “Này ông tiến sĩ, lập luận của ông thật buồn cười”. Được rồi, vậy thì tại sao chúng ta không thử đi qua một vài con số thống kê thay vì chỉ cân nhắc ý kiến của ông già này thôi. Tỉ lệ chia tay của những cặp sống chung mà không kết hôn cao hơn hẳn so với tỉ lệ ly dị của những cặp kết hôn chính thức7. Điều thú vị là ngay cả khi bạn kết hôn với người mà bạn đã sống thử trước đó thì tỉ lệ ly dị vẫn cao hơn so với trường hợp bạn chưa từng sống thử với người đó8. Điều đó chứng tỏ rằng ý tưởng sống thử nghe rất hấp dẫn nhưng kì thực không hiệu quả.

Tất nhiên, có thể là những người có khả năng ly dị cao (vì tính khí cá nhân) thường sống thử với nhau chứ không phải việc sống thử làm tăng khả năng ly dị. Việc xác định mối quan hệ nhân quả trong khoa học vốn không dễ dàng. Nhưng về mặt thực tế thì điều đó không mấy quan trọng vì con số thống kê cho thấy rõ ràng rằng việc sống chung mà thiếu sự cam kết lâu dài sẽ không mang lại một cuộc hôn nhân bền vững. Và chắc chắn rằng điều đó không có gì tốt đẹp, đặc biệt là với trẻ em vì trẻ em trong những gia đình có mẹ hoặc bố đơn thân sẽ phát triển kém hơn nhiều9. Và tôi phải thú thật là tôi đã sống chung với vợ mình trước khi cưới cô ấy. Về mặt đó thì tôi không hẳn hoàn toàn vô tội hoặc đúng đắn. Và có một điều khác không kém phần quan trọng. Bạn không có nhiều cơ hội trong cuộc đời để chọn được người bạn đời thích hợp. Có thể bạn phải mất 2-[3] năm để gặp được một đối tượng tiềm năng và thêm 2-[3] năm nữa để xác định đó có thực sự là người thích hợp không. Vì thế, tổng cộng bạn có thể cần đến 5 năm. Bạn già đi nhanh hơn là bạn thường nghĩ. Hơn nữa, khoảng thời gian tối ưu để hoàn thành những trách nhiệm của việc lập gia đình (như hôn nhân và con cái) là khoảng từ 25 đến 35 tuổi. Vậy thì bạn nghĩ bạn có bao nhiêu cơ hội để đạt được mục tiêu đó? Có thể là 3 hoặc 4 cơ hội nếu bạn may mắn.

Điều đó có nghĩa là những lựa chọn của bạn sẽ hẹp dần khi bạn chờ đợi. Tất nhiên, nếu bạn góa chồng hoặc góa vợ và tìm một người bạn đời vào tuổi 40 hoặc 50 thì bạn phải chấp nhận thôi. Có những bi kịch trong cuộc sống mà ta không thể tránh được. Tôi có những người bạn như thế và tôi mong rằng không ai bị rơi vào hoàn cảnh đó. Nhưng ta hãy quay lại với trường hợp phổ biến hơn. Những người trẻ 16-18 tuổi có một điểm giống nhau: Họ chưa vững vàng, chưa chín chắn và rất dễ thay đổi. Đó không phải là một lời sỉ nhục mà là một sự thật. Và đó là lý do mà họ có thể dễ dàng tìm được một người bạn thân thiết chỉ trong một học kì ở trường đại học. Tuy nhiên, vào tuổi 45, bạn đã trở thành một cá thể độc lập và độc nhất. Có những người tôi quen biết hàng chục năm mà khi gặp lại vào độ tuổi tứ tuần, tôi vẫn xem họ như một người vừa mới quen biết. Đó là kết quả của sự phức tạp khi con người già đi. Và tất nhiên, đó mới chỉ là tình bạn chứ chưa phải tình yêu hay một sự cam kết chung sống như trong hôn nhân.

Sau khi kết hôn và có con, nếu bạn quyết tâm thương lượng một cách thẳng thắn với người bạn đời thì nhiều khả năng cuộc hôn nhân của các bạn sẽ vững vàng và tốt đẹp. Vào thời điểm đó, bạn chắc chắn sẽ cảm thấy sẵn sàng để thăng tiến trong sự nghiệp. Đó chính là thành tựu thứ ba mà bạn có thể đạt được với một chút may mắn và tinh thần quả cảm. Sau khi học được cách tạo ra một môi trường hòa thuận trong tổ ấm của mình, bạn sẽ mang những điều thông thái học được ở nhà đến nơi làm việc. Bạn trở thành người dẫn đường cho cấp dưới, một đồng nghiệp có ích hoặc một cấp dưới đáng tin cậy. Như thế, bạn có khả năng cải thiện đáng kể nơi làm việc của mình. Nếu tất cả mọi người đều làm được như thế thì thế giới sẽ trở nên một nơi tốt đẹp và hạnh phúc hơn nhiều. Sau khi cả gia đình lẫn sự nghiệp đều vững vàng, có thể bạn sẽ học được cách sử dụng hiệu quả thời gian nhàn rỗi của mình để làm điều gì đó có ý nghĩa và lợi ích cho xã hội. Đó chính là thành tựu thứ tư. Và cũng như những thành tựu khác, nó có thể sẽ phát triển hơn nữa. Có thể bạn sẽ làm điều đó tốt đến mức bạn giải quyết được những vấn đề hóc búa nhất của xã hội và trở thành hiện thân của những phẩm chất tốt đẹp nhất của con người. Đó là một cuộc sống thật sự ý nghĩa.

Bây giờ chúng ta hãy quay lại với hôn nhân. Làm thế nào bạn có thể lên kế hoạch cũng như giữ vững được sự lãng mạn trong hôn nhân? Trước hết, bạn phải trả lời câu hỏi: Liệu bạn có muốn sự lãng mạn trở thành một phần trong đời sống của mình hay không? Sự thật là nếu bạn suy nghĩ kỹ về câu hỏi đó mà không bị mờ mắt bởi những oán hận, căm ghét với người bạn đời thì câu trả lời thường là “Có”. Sự lãng mạn về thể chất lẫn tinh thần khiến con người hào hứng với những cuộc phiêu lưu, sự gần gũi, hưng phấn cũng như cảm giác muốn chạm đến một điều thần thánh. Ai cũng cần đến những điều như thế. Niềm vui trong cuộc sống rất hiếm hoi và quý giá. Thế nên, bạn không muốn bỏ qua những cơ hội như vậy. Vậy thì làm thế nào bạn có thể đạt được điều đó? Với một chút may mắn, điều đó có thể xảy ra giữa bạn và người bạn thích. Thêm một chút may mắn và sự cam kết nữa, điều đó sẽ xảy ra giữa bạn và người bạn yêu. Tất nhiên để điều đó trở thành hiện thực không dễ dàng chút nào. Khi bạn lập gia đình với ai đó, bạn sẽ phải thương lượng thật nhiều để vẫn có thể vừa “thích” vừa “yêu” người kia.

SỰ VẬN HÀNH CỦA GIA ĐÌNH

Sau đây chúng ta hãy cùng cân nhắc một vài vấn đề thực tế trong gia đình. Thoạt trông chúng có thể chẳng liên quan gì đến đề tài về sự lãng mạn vợ chồng. Tuy nhiên, chúng ta cần thiết phải thảo luận về những điều đó vì chúng ta đã bỏ rơi – hoặc đánh mất – vai trò truyền thống của mình trong gia đình mà vẫn chưa tìm được một giải pháp thay thế. Trước đó (đặc biệt là trước khi có thuốc ngừa thai, vốn là một cuộc cách mạng sinh học), đàn ông chuyên làm việc của nam giới, còn phụ nữ thì chuyên làm việc của nữ giới, bất kể họ là người đàn ông hoặc phụ nữ như thế nào. Vai trò truyền thống trong gia đình kì thực quan trọng hơn so với cách nghĩ của con người hiện đại (chúng ta ngày nay thường đánh giá quá cao khả năng phát huy quyền tự do lựa chọn của mình). Trong một xã hội mang tính truyền thống, mọi người đều hiểu được phần nào trách nhiệm của mình. Điều đó không loại bỏ hoàn toàn mọi căng thẳng (đó là điều không thể), nhưng ít nhất chúng ta cũng có một khuôn mẫu cơ bản cho mọi thứ. Nếu bạn không có sẵn một khuôn mẫu về những gì nên làm khi chung sống với người khác thì bạn bắt buộc phải tranh cãi, hoặc tốt hơn là thương lượng về mọi thứ. Đáng tiếc là rất ít người có khả năng làm điều đó.

Để xây dựng thành công một tổ ấm với người yêu, bạn và người bạn đời phải xác định ai sẽ làm gì trong gia đình. Đó là sự thay thế cho vai trò truyền thống trong gia đình. Bạn phải trả lời những câu hỏi đại loại như: Ai sẽ xếp chăn màn? Khi nào thì nên làm điều đó? Làm kỹ đến mức nào? Và nếu vấn đề không được xử lý tốt, những mẩu đối thoại sẽ nhanh chóng trở thành:

“Anh vừa xếp chăn màn rồi.”

“Đúng rồi, nhưng anh làm không tốt lắm.”

“Chẳng thứ gì có thể làm hài lòng em cả. Nếu em nghĩ anh làm không tốt thì sao em không tự làm đi?”

“Sao anh không cố gắng nâng tiêu chuẩn của mình lên một chút, và không chỉ về việc này thôi?”

Có thể bạn sẽ mất nhiều ngày để giải quyết vấn đề này. Và đó mới là vấn đề xếp chăn màn thôi (hay nói cách khác, mới chỉ 10 phút buổi sáng của hai người). Hãy thử tưởng tượng điều đó cứ tiếp diễn trong 60 năm tiếp theo, và chắc chắn còn vô số những vấn đề khác trong gia đình nữa. Nếu những điều như thế không được giải quyết và cứ tiếp diễn hết ngày này đến ngày khác, cả hai đều bực bội khi thức dậy mỗi sáng và mọi thứ sẽ dần rơi vào hỗn loạn. Điều đó chắc chắn không tốt chút nào.

Những câu hỏi khác nữa là: Sự nghiệp của ai trong hai người sẽ được ưu tiên hơn (bao gồm cả khi nào và tại sao)? Con cái sẽ được giáo dục và kỷ luật như thế nào, và ai sẽ là người phụ trách chính? Ai sẽ là người dọn dẹp nhà cửa, nấu ăn, dọn cơm, đổ rác, cọ rửa nhà vệ sinh? Tài khoản ngân hàng của cả hai nên được quản lý như thế nào? Ai sẽ đi chợ, mua sắm quần áo, đồ đạc trong nhà? Ai sẽ phụ trách trả khoản tiền nào? Ai sẽ chịu trách nhiệm khai thuế? Vân vân và vân vân. Bạn cần phải giải quyết hàng trăm điều như thế để có thể quản lý tốt cuộc sống gia đình. Nó phức tạp không kém việc điều hành một doanh nghiệp, và có thể còn khó hơn vì bạn phải làm cùng với một người trong nhà và mọi thứ lặp đi lặp lại mỗi ngày. Nói cho cùng thì một phần lớn đời sống của bạn gồm những điều lặp đi lặp lại hằng ngày. Vì thế, nếu bạn không chịu thương lượng từng việc một thì bạn sẽ cứ phải vật lộn và đấu tranh với người kia mãi. Điều đó sẽ làm hại đến chuyện tình cảm của hai người. Do đó, bạn cần phải thiết lập một nền tảng vững vàng cho sự vận hành của gia đình mình.

Những vấn đề nói trên cực kì khó để giải quyết bởi vì cả hai phải xác định được rõ ràng trách nhiệm của mỗi người trong nhà. Bạn phải thương lượng đến từng chi tiết nhỏ cho mọi việc (nhưng sự nhỏ nhặt có thể bị lầm tưởng là vặt vãnh, không quan trọng). Ai là người nấu ăn (và khi nào)? Bạn cần phải cảm ơn người kia như thế nào khi họ làm tốt phần việc của họ? Ai rửa chén? Ai dọn dẹp bàn ăn? Cả nhà nên ăn gì? Lũ trẻ nên phụ việc gì? Chúng ta có trò chuyện với nhau không? Chúng ta có nên thường xuyên ăn chung với nhau không? Mỗi câu hỏi như thế đều có thể trở thành một cuộc chiến đẫm máu. Mỗi người chắc chắn có ý kiến riêng của mình. Vì thế, cả hai sẽ phải vật lộn để đi đến một thỏa hiệp. Điều đó không dễ dàng chút nào. Bạn có thể sẽ phải cãi nhau hàng trăm, hoặc ít nhất là hàng chục lần. Nhưng sự vật lộn đó có một mục đích, đó là tìm ra những giải pháp để sau này cả hai không còn phải cãi nhau nữa. Mục tiêu ở đây là sự hòa thuận, và điều đó chỉ có thể đạt được thông qua việc thương lượng và có cam kết đủ mạnh để vượt qua những xung đột nghiêm trọng.

Điều tiếp theo bạn cần làm là nói chuyện với người bạn đời khoảng 90 phút mỗi tuần về những vấn đề cá nhân và thực tế (điều này được đúc kết từ kinh nghiệm cá nhân lẫn nghề nghiệp của tôi). Bạn nên hỏi những câu đại loại như: Công việc của em như thế nào? Tình hình con mình ra sao rồi? Chúng ta cần phải làm những việc gì trong nhà nhỉ? Có điều nào làm em khó chịu mà chúng ta có thể giải quyết được không? Chúng ta cần làm gì để bảo đảm cả nhà đủ ăn cho tuần sau? Bạn nên nói chuyện về những điều thực tế như thế vì cả hai (và toàn thể gia đình) đều có những nhu cầu thực tế cần giải quyết. Và để chắc chắn rằng người kia biết được nhu cầu của bạn, bạn cần phải nói ra. Và điều đó cần được thực hiện thường xuyên. Tất nhiên, bạn không cần phải bắt đầu bằng 90 phút ngay lập tức. Bạn có thể bắt đầu bằng 15 phút mỗi ngày. Nhưng điều quan trọng là bạn cần phải giữ việc trò chuyện về những vấn đề như thế một cách liên tục để hiểu rõ được tình hình của người kia và ngược lại. Nếu các bạn nói chuyện với nhau ít hơn 90 phút mỗi tuần, khả năng cao là cả hai sẽ có những vấn đề tồn đọng mà người kia không biết. Khi sự tồn đọng đó quá lớn, bạn sẽ mất ý thức về bản thân mình, và chắc chắn là cả về người kia nữa. Hệ quả là cả hai sẽ dần xa cách, mối quan hệ của hai người sẽ mất đi sự gắn bó. Đó là một tình trạng tồi tệ.

Khi tôi giúp các cặp đôi giải quyết vấn đề trong hôn nhân, chúng tôi thường tập trung vào những việc hết sức bình thường. Tôi không quan tâm lắm đến những kì nghỉ, dịp đặc biệt hoặc bất cứ thứ gì không xảy ra thường ngày. Không phải là những việc đó không quan trọng, nhưng chúng không quan trọng bằng những việc xảy ra hằng ngày. Chính những việc thường nhật mới là thứ cần được điều chỉnh trước. Tôi thường tìm hiểu về những gì họ hay làm chung với nhau mỗi ngày. Có thể là họ thức dậy hay ăn sáng cùng nhau. Và cả hai sẽ làm những điều như thế mỗi ngày. Có thể là những việc như thế sẽ chiếm khoảng 5 giờ mỗi ngày. Đó là 1/3 thời gian thức của bạn, cũng là 1/3 cả cuộc đời bạn. Nói cách khác, nó chiếm khoảng 35 giờ mỗi tuần, tức gần như bằng cả thời gian làm việc của bạn. Vì thế, nó chẳng khác gì một sự nghiệp thứ hai, và bạn không nên đánh giá thấp tầm quan trọng của nó. Hãy tự hỏi mình và người kia những câu hỏi như: Chúng ta nên phân phối khoảng thời gian đó như thế nào? Làm thế nào để khi mỗi sáng thức dậy, cả hai đều thấy thoải mái? Làm thế nào để cả hai quan tâm đến nhau hơn khi ăn chung mà không bị thiết bị điện tử làm phiền? Làm thế nào để bữa ăn ngon lành hơn và không khí vui vẻ hơn? Hãy thử tưởng tượng bạn về nhà vào buổi tối. Và giả sử rằng cả hai chào nhau và trao đổi khoảng 10 phút. Như thế, bạn dành ra khoảng 50 tiếng mỗi năm để chào đón lẫn nhau khi về nhà. Đó là một phần không hề nhỏ trong trải nghiệm cá nhân của bạn. Liệu cả hai có cảm thấy hạnh phúc khi gặp nhau sau một ngày dài làm việc không? Hay cả hai đều bận rộn với chiếc điện thoại của mình? Hay việc đó bắt đầu bằng một chuỗi những lời than phiền? Vì thế, bạn phải sắp xếp lại khoảng thời gian đó sao cho không ai trong hai bạn cảm thấy sợ hãi trước khi bước vào nhà. Có những điều bạn đều làm mỗi ngày, và làm thường xuyên đến mức bạn thấy chán ngắt. Nhưng đó là cả cuộc sống của bạn. Khi bạn điều chỉnh chúng một cách hợp lý, bạn sẽ trở nên hiệu quả hơn là mình tưởng. Nếu hai bạn thành công trong việc thiết lập được sự hòa hợp trong đời sống hằng ngày, cả hai vừa giành được một thắng lợi to lớn. Và sau đó, bạn có thể tập trung vào những điều thú vị hơn như một kì nghỉ lãng mạn ở khách sạn sang trọng, một chuyến nghỉ dưỡng trọn gói, hoặc một cuộc phiêu lưu hấp dẫn (hoặc chỉ cần hẹn hò hai lần mỗi tuần như tôi đề cập trước đó).

Nói tóm lại, bạn hãy bắt đầu bằng những việc như thế và xem điều gì xảy ra. Thường thì bạn sẽ có những bữa ăn yên bình, và không ai phải chết vì bực bội hoặc tăng huyết áp. Tất nhiên, bạn phải đấu tranh để đạt được điều đó. Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là việc bạn phải đấu tranh mà là liệu bạn có đạt được hòa bình hay không. Hòa bình cần đến một giải pháp được thương lượng kỹ lưỡng. Và cả hai cần phải đi đến một giải pháp cho tất cả những trách nhiệm, cơ hội và khó khăn mà hai người phải đối mặt như một gia đình. Ít nhất thì bạn cũng có một người tin cậy để chia sẻ khi cuộc sống trở nên khó khăn (mà điều này thì chắc chắn sẽ xảy ra). Và mặc dù có thể hai người không phải lúc nào cũng đồng tình với nhau nhưng nếu biết cách, bạn có thể nhận được sự trợ giúp rất quý giá từ nửa kia. Như thế, bạn cần phải biết rõ nhu cầu của mình và thảo luận với người bạn đời trước khi nói đến việc duy trì sự lãng mạn.

Sự có mặt của người khác có thể giúp bạn sáng suốt hơn. Đó là một phần lý do mà hôn nhân có lợi ích riêng của nó. Vì sao thế? Bởi vì bạn có những mù quáng của riêng mình, và người kia cũng thế. Tuy nhiên, hi vọng là sự mù quáng của cả hai sẽ không giống nhau. Đôi lúc bạn có thể gặp những cặp đôi có cùng những điểm yếu, và họ sẽ càng phóng đại sự thất bại đó lên. Chẳng hạn cả hai đều cùng thích uống rượu và dần dần cùng dắt nhau đi tới chứng nghiện rượu. Để tránh được số phận như vậy, điều cần thiết ở đây là một trong hai người thích uống rượu và người còn lại thì không. Có thể là trong ngắn hạn cặp đôi đó sẽ có xung đột về chuyện uống rượu nhưng về dài hạn thì điều đó sẽ có ích. Người không thích uống rượu có thể sẽ uống một vài ly vào những dịp đặc biệt để xã giao. Còn người thích uống rượu thì sẽ cố gắng kiềm chế để không bị cằn nhằn sau đó.

Một điều khá may mắn là những đặc điểm trong tính cách được phân bố khá ngẫu nhiên nên nhiều khả năng bạn sẽ gặp được người bạn đời có điểm mạnh bù trừ cho điểm yếu của bạn và ngược lại. Vì thế, khi bạn kết hợp với một người nào đó, cả hai sẽ có cơ hội để tạo nên một gia đình tốt hơn là mỗi cá nhân riêng lẻ. Điều đó không chỉ tốt cho bạn mà còn tốt cho con bạn, cho những người xung quanh và cả thế giới nữa.

Sự hợp nhất lý tưởng đó là kết quả của việc đối thoại và cảm thông. Nếu bạn đủ chín chắn, bạn sẽ biết rằng con người đầy khuyết điểm. Khi bạn còn trẻ và thiếu kinh nghiệm sống, bạn thường sẽ giả định những điều không thực tế. Thứ nhất, bạn nghĩ rằng trên đời có sự tồn tại của một người hoàn hảo. Tệ hơn nữa, dựa trên ảo tưởng của mình, bạn nghĩ rằng mình đã gặp được một người hoàn hảo và yêu người đó một cách tha thiết và mù quáng. Điều đó mù quáng bởi vì sự thực là bạn không yêu bản thân người đó mà chỉ yêu cái ảo tưởng về con người hoàn hảo trong đầu bạn. Và điều đó thường khiến đối tượng yêu đương của bạn hết sức bối rối. Ý nghĩ sai lầm thứ hai là có sự tồn tại của một người hoàn hảo cho riêng bạn. Từ hai ý nghĩ sai lầm đó, bạn sẽ phạm tới ba lỗi lầm (vốn cũng là một thành tựu theo nghĩa nào đó vì bạn có thể tạo ra ba thứ chỉ từ hai thứ).

Trước hết, tôi muốn khẳng định không có ai trên đời là hoàn hảo cả. Con người thường đầy rẫy những khiếm khuyết, đôi lúc còn khá nghiêm trọng, và ai cũng có những điều kì quặc riêng của họ. Hơn nữa, nếu quả thật có tồn tại một người hoàn hảo, người đó sẽ chạy trốn ngay lập tức khi trông thấy bạn. Sự thật là trừ khi bạn lừa được ai đó, bạn sẽ khó có thể cưới được một người tốt hơn bạn quá nhiều. Nếu bạn được một người như thế chấp nhận hẹn hò, chắc chắn bạn sẽ kinh hoảng. Một người tỉnh táo chắc chắn sẽ nghĩ: “Trời ơi, chẳng lẽ cô ta cũng mù quáng, tuyệt vọng và đầy khiếm khuyết như mình sao?”. Đó là một ý tưởng kinh khủng khi phải hẹn hò cùng một người đầy rắc rối giống như bạn. Mặc dù như vậy thì vẫn đỡ hơn là sống một mình nhưng bạn biết chắc rằng mình đang nhảy vào một chảo lửa đầy thử thách (nhưng ít nhất ngọn lửa đó cũng có thể biến đổi con người bạn trở nên tốt hơn). Nếu bạn có đủ lòng dũng cảm, sự trưởng thành và tinh thần trách nhiệm, bạn và người đó sẽ kết hôn, bắt đầu sự hợp nhất để trở thành con người tốt hơn. Quá trình này không dễ dàng chút nào nhưng nếu biết cách, cả hai sẽ cùng nhau trưởng thành hơn. Bí quyết của hôn nhân thành công nằm ở việc trò chuyện về mọi thứ, kể cả những điều khó nói nhất. Từ đó, bạn sẽ đạt được sự hòa hợp trong gia đình. Và bạn sẽ cảm ơn số phận khi thực hiện điều đó thành công.

ĐÍCH ĐẾN: SỰ LÃNG MẠN

Khi bắt đầu chương này, tôi không muốn đề cập ngay đến sự lãng mạn (hoặc ít nhất là việc duy trì sự lãng mạn). Sự lãng mạn là một trò chơi, và không trò chơi nào có thể diễn ra được khi rắc rối cứ ập đến từ mọi phía. Trò chơi cần có môi trường hòa bình, và sự hòa bình cần đến thương lượng. Và bạn rất may mắn nếu bạn đủ điều kiện để bắt đầu trò chơi đó.

Vấn đề lãng mạn trong quan hệ vợ chồng (như sự thân mật và tình dục) là một đề tài phức tạp với một con rồng nguy hiểm ẩn nấp đằng sau mọi câu hỏi. Chẳng hạn như câu hỏi cả hai đáp ứng nhu cầu tình dục của nhau như thế nào khi bước vào đời sống hôn nhân? Câu trả lời chắc chắn không phải là “không quan hệ”. Đó là bởi vì một phần không thể thiếu trong hôn nhân là sự sắp xếp đời sống tình cảm sao cho cả hai đều thỏa mãn. Đó là điều kiện tiên quyết cho cuộc hôn nhân bền vững. Tất nhiên, bạn không cần phải quan hệ tình dục 15 lần một ngày, hoặc một lần cho cả năm. Nhưng thường thì nó sẽ ở khoảng giữa hai thái cực đó, và bạn cần phải thảo luận điều này với người bạn đời.

Theo quan sát của tôi, khi một cặp vợ chồng có thể giải quyết ổn thỏa các vấn đề về công việc, con cái và sự sắp xếp trách nhiệm trong gia đình, họ thường sẽ quan hệ khoảng 1 đến 2 lần (hoặc thậm chí 3 lần) một tuần. Điều đó dường như đúng với đa số các cặp vợ chồng nếu được xử lý đúng cách. Hơn nữa, tôi còn nhận thấy là 2 lần thì tốt hơn 1 lần, và 1 lần thì tốt hơn nhiều so với không có lần nào. Không có lần nào là dấu hiệu khá xấu. Nó chứng tỏ rằng một người là kẻ độc tài, còn người kia là nô lệ. Và thường thì hệ quả là một trong hai người sẽ ngoại tình bằng thể xác, tình cảm, sự tưởng tượng, hoặc cả ba. Tôi hết sức nghiêm túc khi nói như vậy. Sự biến mất của quan hệ tình dục là một dấu hiệu nguy hiểm, bởi nó cho thấy rõ ràng rằng có điều gì đó không ổn. Tôi không hề cổ vũ cho việc ngoại tình, nhưng đó sẽ là hệ quả tất yếu khi đời sống tình dục của hai người chấm dứt. Có thể bạn quyết định để điều đó xảy ra bởi vì bạn muốn được xem như một nạn nhân tội nghiệp:

“Vợ tôi đã bỏ rơi tôi và ngoại tình.”

“Tại sao điều đó xảy ra?”

“Có lẽ bởi vì đời sống tình dục của chúng tôi không còn như trước nữa.”

“Ý anh là sao?”

“Ý tôi là chúng tôi đã không quan hệ trong hai năm qua, và thế là cô ấy ngoại tình”.

Chẳng có gì đáng ngạc nhiên cả. Bạn phải nhận thức được rằng người bạn đời cũng có tất cả những ham muốn bản năng của một con người bình thường, và nhu cầu đó cần được thỏa mãn (có thể là 2 lần, hoặc 1 lần mỗi tuần trong điều kiện bận rộn). Trong giai đoạn đầu của hôn nhân, bạn có thể chẳng gặp vấn đề gì trong việc bày tỏ nhu cầu của mình với người kia. Nhưng dần dần cuộc sống bận rộn sẽ cuốn bạn trôi đi. Việc hẹn hò lãng mạn rất vất vả, ngay cả với người độc thân. Tất nhiên tôi biết rằng đôi lúc bạn sẽ có những cuộc phiêu lưu tình ái thú vị nhưng thường thì chuyện này chỉ xảy ra trên phim ảnh thôi, chứ nó thường ít khi xảy ra ngoài đời thực nơi quán cà phê, nhà hàng, rạp chiếu phim, những nơi mà bạn thường gặp người kia lần đầu trong sự lúng túng, vụng về. Bạn gần như lúc nào cũng phải đầu tư nhiều công sức cho nó. Nếu bạn độc thân thì điều đó khá dễ dàng vì bạn đang cô đơn và khao khát sự chú ý cũng như gần gũi với người khác. Theo nghiên cứu thì những người độc thân sẽ ít quan hệ tình dục hơn người đã kết hôn (tất nhiên sẽ có những anh chàng hoặc cô nàng độc thân hẹn hò như cơm bữa, nhưng tôi cũng chẳng thấy lợi ích nào với những người thành công như thế).

Như thế, một người độc thân sẽ có động lực to lớn để hẹn hò nhưng điều đó không có nghĩa nó dễ dàng với họ. Họ vẫn phải dành rất nhiều thời gian để lên kế hoạch hẹn hò, phải chi tiền, phải tìm một người thích hợp, và nói như trong truyện cổ tích là phải hôn rất nhiều chú ếch để tìm được chàng hoàng tử (hoặc công chúa). Người ta cảm thấy nhẹ nhõm khi kết hôn vì họ không còn phải làm tất cả những việc vất vả mà lại thường chẳng đưa đến kết quả tốt đẹp nào như thế. Nhưng điều đó không có nghĩa rằng bạn có thể nghỉ xả hơi, rằng bạn có thể nằm dài trong chiếc quần lót trắng và đôi vớ để tận hưởng mọi khoái lạc như Hugh Hefner (ông chủ của tạp chí Playboy). Sự thật là bạn vẫn phải dành rất nhiều công sức để duy trì sự lãng mạn. Bạn phải nói chuyện về điều đó, phải trả lời những câu hỏi đại loại như: “Khi nào thì chúng ta sẽ làm chuyện ấy đây anh yêu? Thứ Ba và thứ Năm? Hay thứ Tư và thứ Sáu? Hay thứ Hai và thứ Bảy?”. Bạn thường sẽ nghĩ thầm: “Ôi trời. Ai lại làm cho nó thành rõ ràng và khô cứng như thế. Nó thật đáng chán, dễ đoán, không lãng mạn và máy móc hết sức. Nó biến một việc hấp dẫn, hào hứng thành một nghĩa vụ. Còn đâu là sự vui thú nữa? Đâu rồi sự bất ngờ hấp dẫn, tiếng nhạc jazz nhẹ nhàng và ly vang đỏ? Đâu rồi bộ đồ dạ hội đẹp đẽ và hào nhoáng?”. Nếu quả thật bạn nghĩ thế thì bạn thật khờ dại. Khi bạn hẹn hò thì bạn thật sự đã làm được như vậy mấy lần? Khả năng là rất ít (hoặc chưa bao giờ). Và đừng quên rằng ngoài việc đó, các bạn còn có hai công việc, hai đứa con, và trách nhiệm đảm bảo mức sống tối thiểu cho gia đình.

Nếu bạn vẫn khăng khăng theo đuổi ảo tưởng ấy thì tôi xin chúc bạn may mắn. Nhưng kinh nghiệm của tôi cho thấy điều đó sẽ không xảy ra nếu bạn không bỏ thật nhiều công sức cho nó. Điều thường xảy ra là những nhu cầu cơ bản sẽ nhanh chóng lấn át tất cả những nhu cầu xa xỉ. Có lẽ bạn sẽ có một danh sách 10 điều cần làm trong ngày, và tình dục nằm ở vị trí thứ 11. Không phải bạn nghĩ tình dục không quan trọng nhưng sự thật là bạn thường không thực hiện nổi quá 5 điều trong danh sách. Vì thế, bạn cần phải chủ động dành thời gian để lên kế hoạch cho điều thứ 11 kia. Bạn cần phải suy ngẫm kỹ về câu hỏi “Việc dành thời gian cho người bạn đời mà mình từng bị cuốn hút sẽ như thế nào?”. Có thể bạn chỉ nên dành nửa tiếng để xem tivi. Và sau đó có lẽ bạn chỉ còn một tiếng rưỡi để làm việc đó (hoặc một tiếng vì cuộc sống quá bận rộn). Nếu là phụ nữ, có lẽ bạn nên đi tắm, thoa một ít son, xức nước hoa, và mặc một bộ đồ nào đó hấp dẫn, gợi cảm. Nếu là đàn ông, bạn có thể mua một vài món đồ lót hấp dẫn cho vợ mình (và với chị em phụ nữ, hãy can đảm mặc chúng). Hoặc bạn có thể tìm một bộ đồ lót gợi cảm dành cho nam giới ở một cửa hàng chuyên về món đó (nhưng đừng chọn những thứ quá phản cảm, thô tục và có thể phản tác dụng). Và có thể là một vài lời khen ngợi nhẹ nhàng khi người kia đủ can đảm để làm những điều đó. Bạn có thể xem nó như một dịp đặc biệt vì có thể nó chỉ xảy ra một lần trong năm. Bạn cần phải lấy lại sự tự tin. Ngoài ra, bạn có thể thử một chút ánh sáng dịu nhẹ, như thắp nến chẳng hạn (tất nhiên một trong hai người phải mua nến, và hành động đó nên được khuyến khích thay vì chế giễu nếu bạn không muốn hủy hoại chút lãng mạn còn sót lại). Đây là một quy tắc quan trọng: Đừng bao giờ chế giễu người bạn đời khi họ mạnh dạn hơn trong đời sống tình dục, đặc biệt là khi ta cần rất nhiều lòng can đảm để làm như vậy.

Sao bạn không thử xếp đặt mọi chuyện như cách mà bạn làm khi bạn tưởng tượng đến chuyện ngoại tình? Hãy thử ngoại tình với chính chồng hoặc vợ mình. Có thể một người sẽ chuẩn bị phòng ngủ, còn người kia thì chuẩn bị phòng tắm. Tôi đã nhắc đến nến trước đó. Sao bạn không thử thêm một ít âm nhạc? Dọn dẹp phòng ngủ sạch sẽ, và nếu có thể, mang tính thẩm mỹ hơn thì sao? Đó có thể là một khởi đầu tốt. Hơn nữa, cả hai cũng nên cố gắng sao cho bản thân đừng già đi, mập lên và bệnh tật quá nhiều, vì điều đó có thể khiến hai người thấy sợ lẫn nhau (tôi đã gặp nhiều cặp đôi như thế). Như thế, cả hai sẽ có được điều mình cần, và có thể cả điều mình muốn nữa. Nhưng tất nhiên, cả hai cần phải thành thật với những mong muốn của mình và thương lượng với người bạn đời. Hãy trả lời thành thật những câu hỏi như: “Mình thích gì? Cô ấy thích gì? Mình và cô ấy có nên cho nhau biết về điều đó không?”. Bạn có dám mạo hiểm thực hành những điều đó không? Bạn có dám thử những mẹo mới này, ngay cả khi bạn cảm thấy mình thật ngu ngốc?

Những điều nói trên không hề dễ dàng. Ai cũng có những hành vi mà mình không muốn thổ lộ với người kia, và điều đó không tốt cho cuộc hôn nhân của bạn. Khi bạn ở trong tâm trạng của một doanh nhân, bạn biết được chính xác mình cần gì và muốn gì cũng như xếp đặt được mọi thứ một cách hiệu quả. Bạn có thể hỏi chính mình: “Làm sao mình có thể tiếp tục cảm thấy vợ (hoặc chồng) mình vẫn còn sức thu hút trong 20 năm tiếp theo, và không bị lạc lối hay làm những điều ngu ngốc? Điều kiện tối thiểu nào giúp mình có được sự thỏa mãn về tình dục?”. Bạn có thể cố gắng thuyết phục bản thân rằng tất cả những điều đó đều không cần thiết, và bạn hoàn toàn ổn với những gì mình có, ngay cả khi bạn chẳng có gì cả. Nhưng sự thật là trong thâm tâm bạn chẳng hề thấy ổn chút nào. Bạn sẽ luôn có những nhu cầu và mong ước nào đó. Khi bạn truyền đạt điều đó một cách cởi mở với người bạn đời, đồng thời cũng sẵn sàng lắng nghe những mong muốn nơi họ, cả hai sẽ có thể đạt được những gì các bạn muốn, và có thể còn hơn thế nữa.

Hãy xếp đặt những buổi hẹn hò, và luyện tập cho đến khi bạn trở thành chuyên gia hẹn hò. Hãy thực tập cả việc thương lượng với người bạn đời nữa. Hãy cho phép mình ý thức được rõ ràng nhu cầu và mong ước của bản thân, và cho phép người bạn đời của mình biết những điều đó. Nói cho cùng thì còn ai là người thích hợp hơn để bạn chia sẻ những điều như thế? Hãy giữ sự cam kết với những điều thiêng liêng làm nền tảng cho một cuộc hôn nhân chân thành và dũng cảm (đó có thể là Thượng Đế hoặc tổ tiên của bạn). Khi bạn nghiêm túc với sự cam kết đó, tâm hồn bạn sẽ được thanh thản. Hãy giữ vững lời thề khi bạn kết hôn vì nó có thể khiến bạn tuyệt vọng đến mức phải thương lượng một cách thẳng thắn với người kia. Đừng để người bạn đời làm bạn chùn bước bằng sự phản đối, làm ngơ hoặc im lặng. Đừng quá ngây thơ đến mức tin rằng một tình yêu đẹp sẽ tự nó tồn tại bền vững mà không cần bạn phải tiêu tốn chút công sức gì. Hãy phân công việc nhà sao cho cả hai đều chấp nhận được, và đừng trở thành kẻ độc tài hay tên nô lệ. Hãy xác định bạn cần điều gì để được thỏa mãn trong chuyện phòng the (và trong cả những chuyện khác nữa). Khi bạn làm được tất cả những điều đó, bạn không những giữ vững được tình yêu của mình mà còn có được một người bạn đời đáng tin cậy. Và nhờ đó mà thế giới lạnh lẽo hiện nay của chúng ta sẽ ấm áp hơn, thoải mái hơn, không chỉ cho bạn mà còn cho tất cả. Bạn sẽ cần đến điều đó bởi vì những thử thách sẽ luôn xuất hiện trên đường đời và kéo bạn xuống hố sâu tuyệt vọng.

Hãy nỗ lực thật nhiều để giữ sự lãng mạn trong quan hệ vợ chồng.

a10

Quỷ Satan, lấy cảm hứng từ Gustave Doré, Satan, trong John Milton, Milton’s Paradise Lost được minh họa bởi Gustave Doré (London: Cassell & Company, Ltd., 1905).

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.