Muốn tính toán những người trong thôn chúng ta, trên mấy đầu ngón tay trước tiên cậu thể nào cũng phải đếm đến nhà họ Hạ, mặc dù tình cảm của cậu đối với gia đình này ra sao đi nữa. Nhà họ Hạ có chừng ba trăm mẫu đất, bấy nhiêu đây thôi cũng đủ nói lên rất nhiều điều, dẫu cho có thừa nhận thôn chúng ta không phải là một nơi quá nhỏ.
Cụ già họ Hạ đã theo đạo từ trước năm Canh Tý. Con trai cụ là Hạ Liêm cũng theo đạo. Họ có chừng ba trăm mẫu đất, chuyện này xem ra còn quan trọng hơn cả việc có theo đạo hay không: Thế nhưng, hai cha con họ quyết không chịu từ bỏ tôn giáo, cũng giống như không chịu buông bỏ dù chỉ một hai mẫu đất. Giả sử họ chỉ theo đạo mà không có sản nghiệp chừng ấy, thì có lẽ vị mục sư người nước ngoài thỉnh thoảng đi tuần tra vùng nông thôn chắc chắn sẽ không bao giờ đặc biệt ghi nhớ tên tuổi của họ. Trên thực tế, họ có tới ba trăm mẫu đất, lại thêm theo đạo, thế là thành chuyện để bàn.
Trong lòng họ tính toán rất rõ ràng. Nói đến chuyện đóng góp một hào năm xu cho việc công ích trong thôn, túi tiền của cha con nhà họ Hạ giống như cái áo thiên y không có lấy một đường may. "Chúng tôi theo đạo, không quyên góp cái này." Cái lợi của việc theo đạo, đang chờ sẵn cậu ở đây đấy. Người trong thôn không ai dám công khai chê bai cha con họ keo kiệt, nhưng cũng chẳng có ai hùa vào ca ngợi họ nhân hậu. Nếu họ không bước ra khỏi vòng vây để ức hiếp người khác, thì mọi người cũng không dám vô cớ dây dưa với họ, mà giữ khoảng cách kính nhi viễn chi. Tuy nhiên, có những lúc, người ta vẫn cứ phải tìm đến cha con nhà họ Hạ cho bằng được; và thế thì chẳng còn gì để nói nữa. Chu Du đánh Hoàng Cái, người nguyện đánh, kẻ chịu đòn. "Biết tay chúng tôi rồi thì đừng có mò đến cửa! Công việc ra công việc!" Hai cha con họ tuy không nói thẳng ra như thế, nhưng đúng là mang cái khí thế ấy.
Bất kể mua thứ gì, họ luôn tiêu ít tiền hơn người khác một chút; nhưng là giao dịch tiền mặt, một tay giao tiền, một tay nhận hàng, họ gọi cái này là phong cách tín đồ. Cho đến khi thỉnh thoảng bị người ta nắm thóp, dù có tuyên bố "miễn đổi trả", thì vẫn phải đổi trả; phong cách tín đồ càng bộc lộ chút ít sức mạnh ở những nút thắt như thế này. Không ai dám chọc vào họ, mà họ quả thực cũng chẳng phải là kẻ gây sự — nhìn từ xa.
Tìm đến cửa để chuốc lấy gai góc, cha con họ thực ra có chút bản lĩnh ngầm khó tả.
Nếu nhìn từ vẻ bề ngoài, họ còn cách sự tinh ranh rất xa. Điểm nổi bật nhất trên người cụ già họ Hạ chính là đôi chân vòng kiềng. Suốt ngày khòng khoòng đi ra đi vào, đi ra đi vào, giống như đánh rơi thứ gì đó mà tìm hơn sáu mươi năm vẫn chưa thấy. Vì đôi chân vòng kiềng mà vóc dáng cũng trở nên lùn một cách đặc biệt, dẫu có cố ngực ưỡn tới đâu thì cũng chẳng có chút uy nghiêm nào. Đầu cũng không lớn, lông mày hình như còn dài hơn cả râu, thế nên mấy sợi râu trông cứ có vẻ oan ức lắm vậy. Viền mắt đỏ hoe; tròng mắt không vàng, cũng chẳng đen, lại càng không thể nói là màu xanh, cứ xám xịt như thế, tóp tép lại; lúc nhìn người thì luôn dùng chóp mũi để nhắm chuẩn, chiếc cằm nhọn hoắt cũng theo đó mànhếch lên.
Hạ Liêm trông có vẻ bảnh bao hơn cha, vóc dáng cũng cao hơn. Mặt dài, lúc cười trông giống như không muốn cơ thịt trên mặt động đậy chút nào. Ánh mắt luôn nhìn về phía xa xăm, dường như trong lòng lúc nào cũng có vấn đề gì đó, hắn rất hay ngẩn người. Nếu người cha trông giống như một củ tỏi nhỏ, thì người con lại giống như quả ớt xanh góc cạnh.
Tôi và Hạ Liêm từng là bạn học hồi nhỏ. Tôi không biết chí hướng của cha con họ là gì, họ không bao giờ tâm sự với người khác, cái miệng ngậm chặt như hạt óc chó đặc ruột. Thế nhưng tôi biết sản nghiệp của họ ngày một nhiều thêm. Tôi cũng biết, phàm là những việc họ muốn làm, dù phải trải qua ba năm năm kết cục nhất định sẽ đạt được mục đích. Trong ký tự của tôi, họ hình như chưa từng thất bại. Họ biết chờ đợi; lần này không được, đợi tiếp; vẫn không được, lại đợi! Sự kiên nhẫn đã đánh bại thời gian, sự tinh ranh sẽ nắm bắt cơ hội, nói theo chiều hướng tốt, họ quả thực có những điểm khiến người ta phải nể phục.
Có không ít người, vì thấy nhà họ Hạ thuận buồm xuôi gió như vậy, cũng theo đạo; họ cho rằng vị thần mà nhà họ Hạ tin thờ chắc chắn rất linh nghiệm. Việc suy nghĩ này đúng hay sai là chuyện khác, sự thành công của cha con nhà họ Hạ là sự thật.
Hoặc không chỉ riêng mình tôi thỉnh thoảng nghĩ thế này: Liệu có một ngày nào đó cha con họ sẽ thất bại hay không? Riêng tôi mà nói, điều này không xuất phát từ lòng đố kỵ, tôi hoàn toàn không có ý muốn xem trò cười của họ, đây chỉ là một sự phỏng đoán tò mò. Tôi vẫn cho rằng con người rốt cuộc không thể chiến thắng tất cả, ai rồi cũng phải có thứ không thể tiêu hóa nổi. Nói về toàn thể nhân loại, tôi sẵn lòng, hy vọng chúng ta có thể chiến thắng vạn vật, còn nói về cá nhân, tôi không hy vọng như vậy, cũng không có tín ngưỡng ấy. Napoléon đụng phải tường, cũng đáng đời lắm chứ.
Về mặt tư duy, tôi tin rằng cách nhìn này không sai. Đúng vậy, tôi vì nhìn thấy cha con nhà họ Hạ mà nghĩ đến điều này, nhưng đây hoàn toàn không phải là lời nguyền rủa họ. Ai mà ngờ điều này lại giống như một lời nguyền rủa cơ chứ! Tôi không thích cách làm người của họ, thật đấy; nhưng cũng chưa từng nghĩ họ lại thực sự thất bại. Tôi không phải là thấy con ruồi đậu trên keo dính rồi lại sinh lòng thương hại nó, không phải; sự thất bại của họ thực sự quá bẽ bàng, quá kỳ lạ! Sự việc này đã khiến tình cảm và lý trí của tôi đi ngược hướng nhau.
Khoảng năm năm trước nhỉ, tôi đã rời quê nhà một thời gian. Đến khi về nhà, tôi liền nghe được rất nhiều lời đồn — cũng chẳng mấy tốt đẹp — về người bạn học cũ của mình. Gom những lời đó lại với nhau, cấu thành một câu thế này: Hạ Liêm ở Liễu Truân — một ngôi làng nhỏ cách chỗ chúng tôi hơn sáu dặm — đã kiếm được một "cô vợ lẽ".
Chuyện thế này nếu đặt lên người khác, vốn dĩ chẳng có gì là ghê gớm cả. Hạ Liêm thì không được. Thứ nhất, hắn là tín đồ; tính kiếm vợ lẽ thì phải ra khỏi đạo. Theo như cái nhìn của người trong thôn chúng ta, bất kể là Bạch Liên Giáo hay giáo phái nào, hễ cứ ra khỏi đạo là ắt gặp vận rủi. Đương nhiên, việc Hạ Liêm sắp gặp vận rủi lại chính là điều mà một số người đang mong đợi, thế nên đôi tai ai nấy đều dựng đứng lên, trong lòng cũng khẽ nhịp đập một chút.
Còn như đứng từ góc độ của giáo hội để nhìn nhận tính hợp lý của việc này hay không, cũng có vài người, nhưng ý kiến của họ không thu hút được sự chú ý lớn cho lắm — đậm chất mùi ngoại quốc quá.
Thứ hai, Hạ Liêm, Hạ Liêm cơ chứ! Lại đi kiếm vợ lẽ! Gác chuyện có theo đạo hay không sang một bên, chỉ riêng cái "cô ta" này thôi, hắn mà biết kiếm vợ lẽ, thì mặt trời chắc chắn có thể mọc đằng tây, có lẽ chính là vào sáng mai ấy chứ!
Nhà họ Hạ đã ba đời độc đinh. Hạ Liêm có ba cô con gái, một cậu con trai. Đứa con trai sống đến mười tuổi thì chết. Sức khỏe Hạ tẩu rất yếu, xem chừng không thể sinh nở được nữa. Ba đời độc đinh, đến đây đứng trước nguy cơ đứt đoạn tông đường! Sự thật này ai nấy đều biết, thế nhưng mọi người không vì thế mà để cho Hạ Liêm được thoải mái mà kiếm vợ lẽ, nhân duyên của hắn đang đứng ở phía đối lập với từ "tốt".
"Đứt tông đường cũng không được đụng đến tiền Tây", bất cứ ai nhìn thấy cái tên ớt hiểm ấy đều sẽ nghĩ như vậy, đây tự nhiên cũng là nguyên nhân khiến mọi người kinh ngạc đến thế. Kiếm vợ lẽ, hắn á? Hắn cơ đấy!
Vẫn còn nữa, nếu hắn lấy một cô vợ lẽ để sinh con trai, mọi người cũng đã chẳng đến mức kinh hồn bạt vía thế này. Đằng này hắn lại tòm tèm với một ả đàn bà ở tận Liễu Truân. "Hảo thảo nào hắn cứ nhìn về phía xa, Liễu Truân!" Mọi người cườimỉm mai thì thầm với nhau, nụ cười trông như chẳng buồn tốn sức, chỉ đọng lại ở cổ họng, rồi đem những ý tứ chưa dứt biểu đạt qua cái nháy mắt.
Ngoại trừ bản thân Hạ Liêm tự hiểu lấy mình ra, những người khác chẳng qua chỉ là đoán mò; cái miệng của hắn còn kín hơn cả con sò. Nhưng so ra thì, tôi vẫn được coi là người quen cũ của hắn, bạn học từ thủa nhỏ. Tôi không dám nhận là hiểu rõ hắn, nhưng nếu nói về việc phỏng đoán, tôi có lẽ đoán trúng tám chín phần.
Nói về chút tôn giáo của hắn, đại khái ngoài việc hắn thỉnh thoảng muốn có một vị mục sư ngoại quốc đến nhà ngồi chơi, và việc vị mục sư ngoại quốc thích trong giáo hội có vài tín đồ cốt cán ra, thì chẳng có tác dụng gì khác. Hắn tham gia Nghĩa Hòa Đoàn hay làm tín đồ có lẽ chẳng có mấy khác biệt. Thần có một vị hay mười vị, đối với hắn mà nói, hoàn toàn chẳng có quan hệ gì. Mục sư giảng đạo thì hắn cứ nghe, nghe xong thì tình bác ái hắn cũng chẳng chịu thiệt thòi chút nào. Thế nhưng hắn vẫn muốn làm tín đồ. Hắn không có bạn bè, cho nên cần phải có một nơi để đi — giáo hội chính là một nơi tốt. "Các người không thèm đếm xỉa đến tôi chứ gì, tôi cũng chẳng thèm giao du với các người đâu; tôi có chỗ đi riêng của mình, tôi là tín đồ!" Điều này dường như viết rõ lên cái mặt dài của hắn.
Hắn không thể công khai cưới vợ lẽ, hắn không muốn bỏ đạo. Nhưng không có con trai lại là một chuyện tồi tệ vô cùng. Hắn muốn lén lút giải quyết vấn đề này. Tòm tèm với một ả đàn bà, đợi khi có con trai rồi hẵng hay. Cụ già họ Hạ đương nhiên không phản đối, ông nội mong cháu trai dĩ nhiên còn mong mỏi kịch liệt hơn cả cha mong con trai. Còn giáo hội ư, mục sư ngoại quốc đâu phải lúc nào cũng tới, mà mục sư bản thôn thì cũng chỉ có thế mà thôi. Dù sao thì cũng chẳng công khai dùng xe kéo người về nhà dưới ánh mặt trời ban ngày ban mặt, thì không coi là cố ý phạm giáo quy, mọi người nhắm một mắt mở một mắt, chuyện rồi cũng sẽ qua được thôi chứ gì?
Còn về chuyện tiết kiệm tiền, thì chưa chắc đã thế. Tòm tèm với người ta chưa chắc đã tiết kiệm tiền hơn là cưới vợ lẽ. Vì để có con trai, lần này hắn coi như đã hạ quyết tâm, không thể không cắn răng một cái. "Tín đồ" tuy không phải là quan chức, nhưng tự có chỗ dùng của nó, mà con trai lại là thứ không thể thiếu, nhắm mắt lại, tốn chút tiền vậy!
Đây là sự phỏng đoán của tôi, có hơi cay nghiệt một chút, tôi biết; nhưng chắc gì đã cay nghiệt hơn của người khác. Còn về độ chính xác, tôi tin rằng phỏng đoán của tôi là hạng ưu.
Ở nhà không được mấy ngày, tôi lại ra đi trong hai tháng. Đến cuối năm tôi về nhà ăn Tết, sự việc của nhà họ Hạ đã phát triển đến một mức độ tương ứng: Hạ Liêm đã tự động rời khỏi giáo hội, người đàn bà ở Liễu Truân kia đã được đón về nhà. Tôi thật không ngờ chuyện này lại xảy ra nhanh đến thế. Nhưng tôi chẳng cần dò hỏi cũng có thể đoán ra: Cái miệng của người dân trong thôn nếu đã cắn chặt vào một chỗ, thì chỉ trong vòng ba ngày là có thể cắn sụp một mảng lớn Vạn Lý Trường Thành. Ả đàn bà ở Liễu Truân kia nhất định đã bị mọi người "cắn" lòi ra rồi, giống như chó săn đào hang thỏ, không bới đến tận gốc thì quyết không dừng lại. Bọn họ đã cắn chết không buông như thế, giáo hội đành chịu không thể tiếp tục giả câm giả điếc, thế là... chuyện này, tôi đoán trúng.
Thế nhưng, tôi vẫn có những điều chưa biết. Tôi đã gặp cụ già họ Hạ. Dưới viền mắt đỏ hoe của cụ phảng phất có vài nếp nhăn cười, đây là điều hiếm thấy. Mấy sợi râu mang vẻ oan ức kia khẽ động đậy, có vẻ như muốn trò chuyện với tôi vài câu. Tôi hiểu rồi: Cái miệng của người dân trong thôn hiện giờ đều đang chĩa vào nhà họ Hạ, đến cả cụ già họ Hạ cũng có chút chịu không thấu; ông ấy cũng muốn tự biện hộ cho mình vài câu. Tôi là người vừa mới từ bên ngoài trở về, giống như một bên thứ ba, ông ấy vừa hay có thể tâm sự nỗi uất ức với tôi. Được thôi, con sò đã há miệng, không dễ gì gặp được chuyện này, tôi không tiện bỏ lỡ cơ hội này.
Những lời ông ấy nói toàn là ca ngợi hết lời ả đàn bà đó, ông ta rất khéo léo gọi ả là "người Liễu Truân". Lão già này thủ đoạn thật đấy, tôi thầm nghĩ. Ông ta không biện hộ cho "sự việc" này, mà lại dọn đường cho ả ta ở trong thôn. Việc trong thôn từ trước đến nay vẫn vậy: Có vài người nhìn sang trái, dẫu cho ban đầu tất cả mọi người đều hướng mặt sang phải, thì dần dần cũng có thể lôi kéo tất cả mọi người sang bên trái. Ả ta đã đến rồi, thì phải tìm cách khiến ả được công nhận; ông già này đang đặt móng nhà cho ả đấy. "Người Liễu Truân" không tự cao cũng chẳng tự ti, quả thực mang theo chút thi vị! "Tốt lắm, 'người Liễu Truân'," viền mắt đỏ hoe của ông ta bận rộn chớp chớp. "Còn giỏi giang hơn cả đại tẩu nhiều, thực sự tháo vát! Vừa biết giặt giũ lại vừa biết làm việc, gặp người ta thì niềm nở biết bao, công ra công, ra ra trò! Tốn thêm một miệng ăn, nhưng chúng ta dùng không công một người cơ mà! Đại tẩu thì suốt ngày ốm đau, động ngọn cỏ không động, nhấc cọng cỏ không nhấc; 'người Liễu Truân' thì việc gì cũng cáng đáng được hết! Thế nên tôi mới bảo với thằng Liêm," ông già ngẩng cằm nhìn thẳng vào mắt tôi, tôi biết ông ta đang muốn che đậy cho con trai đây: "Tôi mới nói, thằng Liêm à, đón nó về đi, chúng ta 'cần' một cánh tay đắc lực thế này!" Nói xong, ông ta chớp mắt với tôi, viền mắt đỏ hoe cứ động mãi, trông cứ như bố của Tôn Ngộ Không vậy. Ông ta đang chờ đợi ý kiến của tôi đấy.
"Thế thì rất tốt," tôi chỉ thốt ra một câu ba phải như thế.
"Thực sự là ý của Chúa!" Ông ta gật đầu cảm thán. "Cậu phải đến gặp cô ấy; nhìn thấy cô ấy rồi, cậu sẽ hiểu thôi."
"Được rồi, bác ơi, ngày mai cháu sang chúc Tết bác." Thực ra tôi rất muốn diện kiến vị hiền thê Liễu Truân này.
Hôm sau tôi sang nhà họ Hạ chúc Tết, và đã nhìn thấy "người Liễu Truân".
Ả ta bao nhiêu tuổi, tôi nói không rõ, có lẽ ba mươi, có lẽ ba mươi lăm, có lẽ bốn mươi. Đại khái nói ả dưới bốn mươi lăm thì chắc chắn không sai. Tôi phì cười trong lòng, hay cho một "cô vợ lẽ"! Vóc dáng cao cao, khuôn mặt dài dài, trên mặt trát phải đến một cân phấn trắng, nhưng trông chẳng trắng cho lắm; hai bên mai và lông mày đều dùng mực tô vẽ vô cùng ngay ngắn: Giống như bức tường mới xây, chỗ màu trắng còn chưa khô hẳn, nhưng chỗ màu đen thì thực sự đen và tăm tắp. Đôi mắt lồi ra ngoài, cố tình chớp chớp mí mắt thật chậm, sợ chạm phải tròng mắt vậy. Mái tóc vàng óng trên đầu không ít, cũng được tô điểm bằng mực, nhưng tô không thành công cho lắm; cài một bông hoa lựu đỏ. Mặc một bộ áo bông quần bông bằng sa tây màu lam mới tinh, nách kẹp một chiếc khăn tay bằng sa hồng phấn. Đôi giày mới đỏ chót, tính ra tối đa cũng chỉ dài chừng một thước.
Tôi quả thực chẳng nói nên lời, trong lòng cứ chực trào tiếng cười, lại thấy nghẹn ngào khó tả.
"Người Liễu Truân" lại ngược lại có khối chuyện để nói. Trông ả hình như cũng từng là bạn học cùng khóa với tôi, ra dáng ra vẻ hỏi tôi chuyện này chuyện nọ. Qua lời nói của Ả, tôi nhận ra Ả nắm rất rõ những chuyện về gia đình tôi và trong thôn. Mí mắt ả chớp chớp chậm rãi với tôi vài cái, hình như đã nhẩm tính cả chuyện mỗi ngày tôi ăn mấy cái bánh ngô rồi ấy chứ! Cái miệng của Ả thì ngọt xớt, vừa tiếp đón trà nước cho khách, vừa nói năng; vừa nói vừa dùng khóe mắt quét qua những người trong nhà; nên gọi ai là gọi người đó trước, rồi mới nói chuyện, cách gọi khiến người ta giật mình thon thót. Viền mắt đỏ hoe của cụ già họ Hạ hơi ướt, còn mẹ Hạ — một bà lão móm mém còng lưng — ánh mắt cứ dõi theo "người Liễu Truân"; hết gọi bố lại gọi mẹ, có lẽ đã gọi hai vị lớn tuổi đến mức mê mẩn cả rồi.
Hạ Liêm không có nhà. Tôi muốn đi thăm Hạ đạiẩu xem sao, bởi vì nghe nói cô ấy vẫn đang ốm. Hai cụ già nhà họ Hạ hình như chẳng có biểu hiện gì, nhưng ánh mắt đều đổ dồn vào "người Liễu Truân", giống như đang chờ cô ta chỉ đạo; có lẽ họ đã thừa nhận rằng: Về chuyện giao thiệp xã giao, quy củ lễ nghi thế này, họ không rành bằng "người Liễu Truân", cho nên đành phải hỏi cô ta. Cô ta bận rộn đứng dậy ra mở cửa, nhường bước vào gian nhà phía tây. Đi cùng tôi đến bên cửa sổ, rồi dặn với lại một tiếng: "Có người đến đấy." Sau đó cười với tôi một tiếng: "Mọi người cứ ngồi trong nhà, tôi đi xem nước nôi thế nào."
Tôi một mình bước vào gian nhà phía tây. Hạ đại tẩu là người hiền lành nhất trong nhà. Chị ấy đang ngồi trên kang, quắp chiếc chăn bông quanh người. Thấy tôi, chị ấy hình như vô cùng mừng rỡ. Nhưng nụ cười trên mặt còn chưa kịp nở trọn vẹn, nước mắt đã rơi xuống: "Thúc Ngưu à! Thúc Ngưu à!" Chị ấy gọi tôi liền hai tiếng. Người trong thôn chúng ta gọi nhau lúc nào cũng kèm theo nhũ danh, cháu gọi ông nội cũng phải gắn tên cún cơm vào. Chị ấy hình như có rất nhiều điều muốn nói, nhưng lại không đành lòng nói ra, đưa tay lau nước mắt, liếc nhìn ra ngoài cửa sổ, rồi chỉ tay ra ngoài nhà. Tôi hiểu ý chị ấy.
Tôi hỏi thăm tình trạng bệnh tình, chị ấy thở dài một tiếng: "Sống chẳng được bao lâu nữa đâu; chết rồi cũng chẳng thể yên lòng!" Con ả đàn bà kia thực sự là một khối u trong lòng Đại tẩu, tôi nhìn ra điều đó. Dù cho tôi có thừa nhận Đại tẩu không tránh khỏi lòng ghen tuông, thì tôi cũng không thể nói sự lo lắng của chị ấy hoàn toàn là vì bản thân mình, chị ấy là một người vô cùng hiền lành. Tôi và chị ấy hình như đều nhìn ra một chút nguy hiểm rồi, con ả đàn bà đó!
Từ gian tây bước ra, tôi chạm trán với "Ả", đang đứng ở hiên nhà trên. Ả nhiệt tình bước tới, giữ tôi ngồi lại chơi thêm lát nữa, tôi cười cười, chẳng đáp lại câu gì. Tôi biết nụ cười này đã khiến tôi và Ả kết thù. Con Ả này là kẻ tinh ranh, Ả nhìn thấu ý nghĩa của nụ cười này, vả lại tôi vừa từ gian tây bước ra.
Bước ra khỏi cổng lớn, tôi thở phào nhẹ nhõm, thấy thoải mái hơn rất nhiều; ở trước mặt Ả, tôi chẳng thấy gượng gạo là mấy. Tôi từng gặp một cơn ác mộng, mơ thấy một con hổ cái, mặt trát phấn chì. "Người Liễu Truân" này lại khơi gợi lại cảm giác khó chịu mà cơn ác mộng ấy để lại. Tôi ghét con Ả này, mặc dù tôi chẳng hề có chút thành kiến đạo đức hay địa vị nào đối với Ả. Chỉ là ghét Ả, cặp mắt lồi đó!
Qua Tết, tôi lại rời khỏi quê hương, mãi đến dịp Lễ hội đèn lồng năm sau mới trở về.
Hình như vừa bước chân vào đầu làng, tôi đã nghe thấy những âm thanh ríu rít; bao trùm trong những âm thanh ấy chính là "người Liễu Truân". Vừa bước chân về đến nhà, điều mà mọi người sốt sắng báo cáo cũng chính là Ả.
Sau khi định thần lại, tôi nhớ mình đã nghe họ nói: Râu của cụ già họ Hạ nay chỉ còn lại lơ thơ vài sợi, bị "người Liễu Truân" nhổ đi hơn một nửa. Mẹ Hạ thường xuyên phải quỳ gối trước mụ đàn bà này. Hạ đại tẩu đã dọn ra ở riêng. Răng của Hạ Liêm đã bị vả rụng bởi những cú tát... Tôi nghi ngờ không biết mình có đang nằm mơ hay không! Không phải mơ, bởi vì sau khi tôi nghỉ ngơi một lát, họ tiếp tục kể cho tôi nghe: "Người Liễu Truân" đã hoàn toàn thôn tính nhà họ Hạ rồi. Họ người một câu kẻ một lời tranh nhau kể, tôi tin đây là sự thật, nhưng không nhớ nổi họ đã kể những gì nữa.
Tôi vốn không mấy tin vào những câu chuyện trong "Tỉnh Thế Nhân Yêu"; chuyện này còn hoang đường hơn. Tôi phải tận mắt chứng kiến! Trăm nghe không bằng một thấy, nếu không thì tôi không thể tin những lời này.
Hôm sau, trong thôn có gánh hát, chín giờ sáng là cồng chiêng đã khua. Tôi cũng theo người nhà đi xem náo nhiệt; thực ra mắt tôi chỉ chăm chăm đi tìm "Ả". Đến gần sân khấu, tiếng cồng chiêng hiệp đầu đã vang lên. Dưới sân khấu người đã đông nghẹt, ngoài người trong thôn ra còn có không ít người từ các thôn khác đến. Do địa thế và nhân khẩu, gánh hát luôn chọn thôn chúng tôi làm điểm dừng chân đầu tiên.
Tiếng chiêng trống hiệp hai lại vang lên, tôi thoáng nhìn thấy "Ả". Ả vẫn mặc bộ quần áo đẹp ngày Tết, nhưng trên mặt không hề trát phấn — trông không giống một mảng tường mới xây nữa, mà có vẻ giống một miếng bánh ngô to đùng thì đúng hơn. Sân khấu ở nông thôn dựng không cao cho lắm, Ả túm lấy mép sân khấu, chỉ đu người một cái là trèo lên được. Lên đến sân khấu, Ả lao thẳng về phía ban nhạc, "Dừng lại!" Ả quát lên một tiếng. Tiếng chiêng trống lập tức im bặt. Tôi cứ tưởng Ả muốn gọi một vở gì đó. "Đưa dâu trình lễ", hay là "Thăm nhà mẹ đẻ", nếu Ả diễn, chắc chắn sẽ hợp, theo tôi nghĩ là thế. Không phải, tôi đoán không chuẩn, Ả xoay người lại, đi hai bước là đến mép sân khấu, vẫy tay về phía người dưới sân khấu. Đôi mắt lồi ra trông như một cặp đèn lồng nhỏ.
Nói cũng lạ, đại chúng dưới sân khấu lập tức im phăng phắc. Lòng tôi lạnh ngắt: Trong suốt một năm tôi rời quê nhà, Ả đã thuần hóa được cả cái làng này rồi. Ả dùng phương pháp gì, tôi còn chưa kịp điều tra, nhưng việc mọi người không ai dám chọc vào Ả là chuyện có thật.
"Các vị cao niên trưởng thượng ơi!" Tròng mắt Ả lồi ra một cách đặc biệt, mấy đứa trẻ đứng dưới chân sân khấu bị Ả dọa cho khóc thét lên hai ba đứa. "Các vị cao niên trưởng thượng ơi! Ta đây sẽ diễn lại cho các người xem phong thái của con rùa già họ Hạ!" Hai chân khuỳnh lại, mắt dùng chóp mũi làm chuẩn ngắm, ngẩng nửa khuôn mặt lên trời, Ả khòng khòng đi hai vòng trên sân khấu. Dưới sân khấu có người phì cười.
Đi xong một vòng, Ả lại đứng trụ ở mép sân khấu, quét mắt nhìn một lượt, bắt đầu chửi rủa con rùa già họ Hạ. Những lời Ả nói, tôi tài nào ghi chép lại nổi, vốn từ trong đầu tôi tuyệt đối không đủ dùng. Ả chửi liền ba khắc đồng hồ, câu nọ nối câu kia, trôi chảy mà lại hùng hồn. Giả sử giọng của Ả không có chút hụt hơi, thì có lẽ chửi thêm hai ba tiếng nữa cũng là chuyện hoàn toàn có thể đảm bảo.
Ả vừa xuống sân khấu, vở kịch liền bắt đầu, khán giả hớn hở xem kịch, cứ như màn diễn vừa rồi cũng nằm trong kịch bản vậy.
Trong đầu tôi bắt đầu suy nghĩ mông lung, đây là chuyện quái quỷ gì thế này? Vốn dĩ chẳng muốn nghe kịch nữa, tôi rời khỏi sân khấu, đi dạo ra ngoài "đồng".
Đi ra chưa bao xa, từ phía đối diện đại gia Tùng đang vểnh râu bước tới.
“Đi xem kịch đấy à, đại gia Tùng? Chúc mừng năm mới, phát tài phát lộc nhé!” Tôi chắp tay vái chào.
“Phát tài phát lộc!” Ông lão đánh giá tôi một lượt. “Đi xem kịch á? Kịch gộc gì tầm này nữa!”
“Xem hay không chẳng quan trọng đâu ạ①!” Tôi hùa theo nói. Người già đều có cái tính khí này, lúc nào cũng cho rằng cái gì của thời xưa cũ mới là tốt; thực ra đại gia Tùng đứng dưới sân khấu, chưa chắc đã không nghe đến mức quên cả ăn cơm.
“Xem có quan trọng hay không chứ lại!” Ông lão gật đầu chép miệng nói.
“Đại gia Tùng này, cháu với ông tìm chỗ nào trò chuyện đi, chẳng phải hay hơn xem kịch à? Thuốc lá mua ở thành phố đấy!” Tôi rút hộp thuốc lá "Mỹ Lệ" ra, châm cho ông lão một điếu, đại gia Tùng là bậc thánh nhân trong thôn, hộp thuốc lá này của tôi đáng giá cả vàng, nếu như tôi muốn dò la chút tin tức có giá trị; chuyện nhà họ Hạ, lúc này trong lòng tôi thực sự có chút giá trị. Cớ sao cả thôn lại không có ai dám chọc vào mảng đất ấy chứ? Điều này giống như một hòn đá đè nặng trong lòng tôi.
Châm thuốc xong, đại gia Tùng rít liền hai hơi kêu xèo xèo, rồi đảo mắt nghĩ ngợi: “Đi thôi, về nhà tôi! Tôi có loại trà hai trăm một gói, ủ đậm đặc vào, chúng ta ngồi lê đôi mách nửa ngày, không tồi đâu!”
Tôi theo đại gia Tùng về nhà. Ngoại trừ đại nương Tùng ra, mọi người đều đi xem kịch hết rồi. Chúc Tết họ xong, tôi tiện thể đuổi luôn đại nương ra ngoài: “Đại nương, đi xem kịch đi, nhà cửa để chúng cháu trông cho!” Bà ấy pha trà cho chúng tôi — đúng là loại hai trăm một gói — rồi móm mém mồm đi xem kịch.
Sau khi đại gia Tùng "thẩm vấn" tôi xong — tôi kiếm được bao nhiêu tiền, đại sự quốc gia ra sao, ... tôi bắt đầu "thẩm vấn" lại ông ấy.
“Đại gia Tùng này, cái ả đàn bà nhà họ Hạ rốt cuộc là thế nào vậy?”
Gân trên trán ông lão giật nảy lên, phảng phất như có ai vừa giáng cho một cú tát trời giáng vào mồm. “Phân chó thối! Nhắc đến nó làm gì?” Phập một cái, ông ta nhổ nước bọt xuống đất.
“Thế nhưng chẳng ai dám dây với Ả cả!” Tôi dùng phép khích tướng.
“Giày mới không dẫm phân chó thối!”
Tôi nhận ra một bộ phận người trong thôn khinh không thèm đếm xỉa đến Ả, hoặc là vì khinh không thèm cứu giúp cha con nhà họ Hạ. Mặt khác của việc không dẫm phân chó chính là mặc cho Ả làm càn làm quậy, thế nên tôi đành nuốt câu “Chẳng lẽ không có ai đứng ra dạy dỗ Ả một trận sao?” lại, đổi thành “Chắc cũng có người cho rằng Ả thơm tho lắm chứ bộ?”
“Còn phải nói à! Một đấu kê, một thước vải, ai mà chẳng ngả theo Ả; cha con nhà họ Hạ cả đời đến cái rắm cũng chẳng dám xì ra ở cái ngõ này!”
Lại đúng như vậy, một bộ phận người ta đã quy phục Ả rồi. Ả sẵn sàng dùng một đấu kê hai thước vải để mua chuộc lòng người, trong khi cha con nhà họ Hạ đến một cái rắm cũng tiếc không dám xì.
“Còn giáo hội thì sao?”
“Mấy bố con thằng đó ngã ngựa rồi, đám dính dáng đến Tây học chẳng ai thèm đếm xỉa đến họ nữa!”
Địa vị của hai cha con họ tiêu đời rồi, trong câu nói này đại khái ẩn chứa ý tứ như vậy, tôi thầm nghĩ: Có những người thà bằng lòng đếm xỉa đến Ả còn hơn là bày tỏ sự đồng tình với họ; Ả chính là sự trừng phạt dành cho hai cha con họ; Thần tiên phương Tây phù hộ cho hai cha con họ phát tài, giờ đây thần tiên Trung Quốc mượn tay Ả để vùi dập họ đến tận gốc! Có lẽ vẫn có người tin rằng Ả có phép hô phong hoán vũ ấy chứ!
“Nhà họ Hạ bây giờ thế nào rồi ạ?” Tôi hỏi.
“Thế nào á?” Đại gia Tùng uống liền một mạch hết bát trà đặc, dùng mu bàn tay lau râu: “Thế nào á? Tôi tính toán cho họ rồi, không quá ba bốn năm nữa, tiêu tùng hết! Chúng ta đây không phải là ngậm máu phun người, trông mong người ta gặp vận rủi đâu nhé, giữa dịp Tết nhất đèn hoa thế này! Cậu xem, Hạ đại tẩu đã dọn ra ở riêng rồi, chuyện này từ nửa năm trước cơ. Hồi đó, cái mả mẹ con ả Liễu Truân này ngày nào cũng xúi giục: Ơ, không bệnh mà vờ bệnh, ăn bám chực chờ, ai mà chịu nổi? Ba đứa con gái, đứa nào chẳng phải là thứ lỗ vốn! Lão già họ Hạ nổi lòng tham, cắt cho đại tẩu ba mươi mẫu đất, để chị ấy dẫn ba đứa con gái đến ở ba gian nhà nam nhỏ ở cái tiểu viện phía tây ấy. Từ hôm đó trở đi, Hạ Liêm chưa từng đặt chân đến viện phía tây lần nào. Đứa con gái lớn của hắn gả chồng vào tháng Chín, bọn họ toàn bộ đều sang đấy ăn cỗ ba ngày, nhưng không cho đại tẩu lấy một đồng xu cắc bạc nào. Hạ Liêm và cái ông bố của nó cảm thấy đây là món hời — ăn chực nhà con dâu ba ngày liền!”
“Nhà mẹ đẻ của đại tẩu đương nhiên là có giúp đỡ chứ ạ?” Tôi hỏi.
“Đó là điều đương nhiên; nhưng có một điểm thế này, họ đều lủi thủi đến lúc trời tối mịt, không dám để cho con ả Liễu Truân nhìn thấy. Ở bên bức tường phía tây kia, Ả ta lúc nào cũng kè kè sẵn một chiếc thang, một ngày không biết dòm ngó sang viện phía tây bao nhiêu lần. Người không phận sự mà sang thăm Hạ đại tẩu, thì trên đỉnh tường sẽ trút xuống những lời chửi rủa khó nghe nguyên cả xe; còn người có chút quan hệ á, thì lại càng tuyệt hơn, con ả đó cầm dao đứng chặn ngay cửa!” Đại gia Tùng lại nhổ nước bọt.
“Chẳng lẽ không ai dám động đến Ả sao?”
Đại gia Tùng lắc đầu. “Hạ đại tẩu đúng là cóc ngồi chân bàn, cứ cắn răng chịu đựng!”
“Nếu chị ấy chết đi, con ả đó chẳng phải sẽ thuận lý thành chương mà lên làm Hạ đại tẩu hay sao?”
“Còn phải đợi nó chết á? Bây giờ ai dám không gọi con ả đó là ‘đại tẩu’ nào? Gọi ‘nhị tẩu’ cũng không xong đâu nhé!”
“Thế còn đại gia Tùng thì sao?” Đáng lẽ ra, tôi không nên dồn ép ông cụ này như vậy!
“Tôi á?” Ông lão có vẻ như chột dạ, nhưng sự thật lại khiến ông ta cụt hứng: “Tôi không thèm đếm xỉa đến nó!” Lại có vẻ như hơi mất mặt, nên nói bồi thêm câu nữa: “Hễ lúc nào nó dám bén mảng đến tìm tôi, cứ để nó thử xem, xem nó có dám không! Để tôi đổi chỗ cho lão già họ Hạ xem, cậu xem nó có dám giật râu tôi không nào! Lão già họ Hạ là tự chuốc lấy phiền phức. Nó hiến kế bẩn cho họ, cách để kiếm chút lợi lộc, bọn họ đều nghe lời nó; thế là xong. Đã nghe lời nó rồi, thì nó chính là ông tướng! Cậu nghe đây, vẫn còn nữa: Nó và hai bố con họ xử lý Hạ đại tẩu xong chưa? Chưa đầy một tháng sau, đến lượt hai vợ chồng già họ Hạ, nó cũng đuổi luôn hai người ra ngoài. Hai ông bà già được chia cho năm mươi mẫu đất, phải ra ở hai gian chuồng bò ngoài sân phơi. Lão già họ Hạ phen này tức điên người thật rồi, vác theo gánh hành lý định vào thành, đi kiện. Ông ta còn chưa bước ra khỏi làng, Ả đã đuổi theo kịp, tóm cổ lôi về, trái phải tả hữu giáng cho mấy cái tát cháy má, tiếp theo tiện đà nhổ đi nửa bộ râu, cuối cùng còn tặng cho hai cước vào người. Lão già họ Hạ nằm liệt giường nửa tháng trời. Bây giờ, Ả ta đường hoàng ở nhà trên, nắm giữ toàn bộ sản nghiệp, cậu cứ chờ mà xem!”
“Liệu Ả ta có mưu hại cả Hạ Liêm không ạ?” Tôi chen vào một câu.
“Cái đó thì ai dám chắc được chứ! Dù sao thì sớm muộn gì, nhà họ Hạ đến một viên gạch vỡ cũng chẳng giữ nổi, không phải bị nó thâu tóm hết, thì cũng vì nó mà tiêu tán đường đi nước bước. Chuyện khác thì không rõ, chứ gia đình này sắp tiêu đời thì tôi biết rõ! Sắp bảy mươi tuổi đầu rồi mà tôi chưa từng thấy chuyện nào như thế này!”
Hai chúng tôi im lặng hồi lâu. Sau đó vẫn là tôi lên tiếng: “Đại gia Tùng này, hai ông bà già họ với Hạ đại tẩu không hợp sức lại mà chống lại nó sao?”
“Thế thì còn gì bằng nữa, anh bạn ngốc của tôi ơi!” Khóe mắt đại gia Tùng nặn ra một nụ cười bất đắc dĩ. “Lão già đó hồ đồ lắm. Nó vừa ức hiếp ông ta, lại vừa dạy ông ta đi ức hiếp Hạ đại tẩu. Ông ta không dám chọc vào nó, nhưng lại dám chọc vào đại tẩu. Người ta quanh năm ốm yếu bệnh tật, lại chẳng dễ bề ức hiếp hay sao. Nếu ông ta không phải là loại người đó, thì sao có thể rơi vào bước đường này cơ chứ? Con ả đó coi như đã bắt mạch chuẩn xác hai bố con nhà họ rồi! Hạ Liêm cũng thế thôi, nó tưởng bố nó chịu thiệt, thì chính là hời cho nó. Hằng sao lại bảo là hết cách rồi cơ chứ!”
“Chỉ khổ cho Hạ đại tẩu hiền lành!” Tôi hạ thấp giọng nói.
“Đúng là khổ cho chị ấy! Người tốt mà rơi vào hang sói!”
“Tôi phải đi thăm Hạ đại tẩu mới được!” Tôi nói giống như đang lầm bầm một mình.
“Tốt nhất là đừng có ôm cái rắc rối ấy vào người, tôi khuyên chân tình đấy!” Ông ta nói với vẻ rất "chân thành".
“Con ả đó mà dám hách dịch với tôi nửa câu, tôi cho nó lê lết cuốn xéo ngay!” Tôi cười cười.
Đại gia Tùng trầm ngâm một lúc: “Cậu cho nó lê lết cuốn xéo, thì cậu được lợi ích gì nào?”
Tôi á khẩu không trả lời được. Triết lý của đại gia Tùng phần nào cũng phải chịu trách nhiệm cho sự hoành hành ngang ngược của "người Liễu Truân". Đồng thời, tính cho bản thân, đây cũng là cách nhìn nhận tốt nhất trong thôn chúng ta. Chẳng ai thèm đi dẫm phân chó, nhưng phân chó vì thế lại càng bốc mùi hơn; tất nhiên vẫn có kẻ gọi đó là thơm tho!
Từ giã đại gia Tùng, tôi vẫn muốn ghé thăm đại tẩu; tôi không thể sợ "người Liễu Truân" đó được, mặc kệ Ả ta lợi hại đến đâu đi nữa — trong thôn có lẽ vẫn có kẻ tin là Ả biết bùa phép tà thuật ấy chứ! Nhưng, nghĩ đi nghĩ lại: Giả sử tôi có tranh chấp với Ả, cho dù tôi có đại thắng đi chăng nữa, thì có ích lợi gì cho Hạ đại tẩu không cơ chứ? Tôi đâu phải là người thường xuyên ở nhà! Tôi rời quê nhà rồi, chẳng phải Ả sẽ vì thế mà càng nhân đôi gấp bội ức hiếp Hạ đại tẩu hay sao? Trừ khi tôi có cách giải quyết triệt để một lần cho xong, bằng không tốt nhất là đừng có nhúng tay vào thì hơn.
Chẳng bao lâu sau, tôi lại ra ngoài, và cũng quên bẵng đi chuyện này.
Khoảng ba năm tôi không về nhà, mãi đến mùa hè năm ngoái mới có cơ hội về nghỉ ngơi một hai tháng.
Ngày về đến nhà, vừa vặn đợt sau cơn mưa lớn. Ngô, cao lương, kê ngoài đồng; cây cối trong và ngoài thôn, xanh ngắt một màu không thể xanh hơn được nữa. Ngay cả bóng cây, chân tường, đâu đâu cũng một màu xanh ngắt. Sống ở thành phố suốt ba năm trời, đột ngột đặt chân đến chốn yên bình xanh ngát này, cứ ngỡ như đang lạc vào cõi mộng; không khí quá trong lành, quả thực khiến tôi thấy buồn ngủ ríu cả mắt. Tôi gắng gượng lấy tinh thần, ngượng ngùng chẳng dám đi ngủ, bèn ngồi lê la trò chuyện với người nhà.
Trò chuyện hồi lâu, tự nhiên lại lái sang câu chuyện về "Ả". Tôi lập tức tỉnh cả ngủ, nhưng đồng thời cũng nhận ra rằng vùng quê không hề thơ mộng xanh tươi như thế. Trong những lời kể của mọi người, điều thú vị nhất là "Ả" bây giờ đang đi truyền giáo!
Vừa nghe đến đây, tôi liền nghĩ ra một lý do: Ả ta muốn khôi phục lại vị thế trước đây của cha con nhà họ Hạ, nhưng là đặt lên chính bản thân Ả. Tuy nhiên, dù có lý do hay không đi chăng nữa, chuyện này thật quá mức khôi phục. "Người Liễu Truân" đi truyền giáo á? Ai truyền giáo thì truyền, chứ đến lượt Ả thì thật nực cười!
Theo lời họ kể, sự tình là thế này: Trong thôn có một nhóm người theo đạo kéo đến, có người Trung Quốc, cũng có người nước ngoài. Nhóm người này tin rằng cầu nguyện là đủ để chữa bệnh, mà chỉ cần nhận tội là được tha thứ. Nhóm người này chẳng có liên quan gì đến giáo hội địa phương, hơn nữa các tín đồ bản xứ cũng chẳng tham gia hoạt động của họ. Thế nhưng họ làm ầm ĩ rất náo nhiệt: Trương Nhị Lăng ăn trộm hoa màu, Lưu Tứ nát rượu, Phùng Nhị Đầu tòm tèm vợ người, cùng với "người Liễu Truân", tất cả đều đã nhận tội. Dưới cái nhìn của hai tên Tây kiều đến đây, đây là thành công lớn nhất, đã chụp lại bức ảnh của bọn Trương Nhị Lăng — đúng rồi, cả mụ quả phụ Tống hay chửi thề cũng đã nhận tội, thuần túy là vì được miễn phí một tấm ảnh; đám người phương Tây mang theo cả máy ảnh — gửi sang nước ngoài. Kỳ tích!
Sau khi nhóm người này rời đi, "người Liễu Truân" dẫn đầu đám Lưu Tứ tiếp tục tuyên truyền phúc âm, cứ mỗi độ mặt trời lặn xuống núi là lại giảng đạo ở sân phơi nhà họ Hạ. Tôi phải ra nghe thử mới được!
Có người ngồi xổm, có người ngồi ghế, có người đứng, trên sân phơi nhà họ Hạ có chừng hai ba chục người. Tôi thoáng nhìn thấy Triệu Ngũ, người làm thuê nhà tôi.
“Mày ra đây làm gì thế?” Tôi hỏi cậu ta.
Khuôn mặt Triệu Ngũ đỏ bừng, ấp úng mãi mới cất nên lời: “Không đến không được! Đến một lần rồi, lần thứ hai mà không tới, mụ ta sẽ lôi cả ba đời tổ tông ra mà chửi rủa đấy!”
Tôi cũng chẳng cần phải hỏi thêm nữa. Ả ta chính là "bá vương" của cái làng này rồi. Trên chóp ngọn cây liễu vẫn còn vương lại chút ánh nắng vàng óng ả, tiếng ve sầu ngân vang trong làn gió mát rượi vừa thổi tới, tôi đang ngẩn ngơ nhìn những tán liễu lay động nhẹ nhàng ấy, thì bỗng tất cả mọi người đều đứng dậy, "Ả" đến rồi!
Ả trông béo hơn ba năm trước một chút, trên người không đeo trang sức phụng phịu gì, nhưng rất gọn gàng. Đôi bàn chân to sực bước đi vừa nhẹ vừa uy lực, cặp mắt lồi nhìn thẳng về phía trước, cứ như cả cái thế giới này thuộc về một mình Ả quản lý vậy. Ả dừng bước, tròng mắt bất động, toàn thân cũng đứng im phăng phắc, chỉ có đôi môi khẽ hé mở: “Cầu nguyện!”
Tất cả mọi người đều cúi rạp đầu xuống. Ả hoàn toàn không nhắm mắt, vươn thẳng cổ lẩm bẩm đọc chú, hứa hẹn như đang đối mặt trò chuyện trực tiếp với thần linh vậy.
Đúng vào lúc này, Hạ Liêm rón rén bước tới, đứng sau lưng Ả, vô cùng cung kính cúi đầu, nhắm nghiền mắt lại. Tôi không ngờ rằng, hắn ta trông lại có vẻ béo lên so với trước kia. Đâu ai biết được cái thứ mà chúng ta cho là nhục nhã, lại chính là sự hưởng thụ của hắn ta? Bát Giới chơi chim ưng, mỗi người một sở thích — trong thôn chúng ta có không ít câu tục ngữ rất thâm thúy.
Lời cầu nguyện đại khái của Ả là: “Nguyện cho lão già họ Hạ ngã lăn quay ra chết tươi. Khiến cho mụ vợ già nhà họ Hạ đứt hơi, nghẹn thở mà chết...”
Điều kỳ lạ là, chẳng một ai cảm thấy điều này buồn cười, hay đáng ghét cả. Lẽ nào Ả thực sự biết bùa phép tà thuật gì ư? Tôi thật sự thấy hơi lú lẫn rồi đấy!
Tôi rất muốn trò chuyện với Hạ Liêm. Nhưng "người Liễu Truân" đang lườm tôi kìa — bằng khóe mắt của Ả. Hạ Liêm chính là con mèo, con chó, hoặc một thứ đồ chơi nào đó của Ả. Hắn cũng nhìn thấy tôi rồi, chỉ liếc qua một cái, rồi lại cúi đầu xuống. Hắn coi Ả như một tấm bình phong, đứng sau lưng Ả, hắn cảm thấy an toàn, mặc dù răng của hắn đã bị Ả đánh rụng. Tôi không hiểu rõ mối quan hệ thực sự giữa hai người bọn họ cho lắm, tôi chỉ chợt nhớ đến: Hồi trước trong thôn có một mụ bói toán, thỉnh Bạch Hồ Đại Tiên. Mụ ta có một đứa "đồng tử", mới hơn bốn mươi tuổi. Đứa đồng tử này với Hạ Liêm đúng là một đôi, tôi không tìm được ví dụ nào ví von hơn nữa. Cái mụ đồng tử già này đi theo vị đại diện của Bạch Hồ Đại Tiên, hệt như con khỉ được dắt theo sau lưng bởi một con cừu chẳng có mấy lông lá. Cứ đến ban đêm, lão đồng tử này lại ngủ chung giường với người đại diện của Bạch Hồ Đại Tiên, cho nên ít nhiều gì trên người lão cũng nhiễm chút tiên khí. Hạ Liêm bây giờ xem chừng cũng nhiễm chút tiên khí rồi, hắn cầu nguyện rất chi là thành kính.
Tôi bước đi, cảm giác ánh mắt của "người Liễu Truân" vẫn đang dán theo mình.
Cụ già họ Hạ vẫn đang đầu tắt mặt tối làm việc ngoài đồng, tôi dẫu có nhìn thấy ông ấy mấy lần, nhưng rốt cuộc vẫn chẳng thể trò chuyện được câu nào, ông ấy đang cố tránh mặt tôi. Trông ông ấy đã chẳng ra làm sao cả, viền mắt đỏ hoe như muốn thiêu đốt cả cái nắng mùa hè đến nơi. Thế nhưng ông ấy vẫn không tiếc sức lao động, phảng phất như muốn bù đắp lại tất cả những gì đã bị "người Liễu Truân" cướp mất từ chính mảnh đất này, ông ta vừa cầm cuốc vừa cắn răng đập xuống đất. Nghe nói bệnh tình của Hạ đại tẩu đã trầm trọng lắm rồi. Đứa con gái thứ hai của chị ấy cũng sắp đi lấy chồng, nhà trai là một người làm lính, hình như là cấp trung đội trưởng, nhưng trong thôn ai nấy đều đồn đại anh ta là một sĩ quan quân đội. Người trong thôn chúng ta, đối với người của giáo hội thì kính nhi viễn chi; đối với người của "quan huyện" thì vừa dùng thủ đoạn vừa kính sợ; thứ mà mọi người sợ nhất, thực sự sợ nhất, chính là lính. "Người Liễu Truân" có lẽ cũng hơi sợ lính, mặc dù miệng Ả không nói ra. Bản thân Ả bây giờ chính là người truyền giáo; là thân hào nhân sĩ, dẫu không được chính quyền "huyện" công nhận; Ả cũng tự tuyên truyền rằng mình có người quen làm trong huyện. Ả có được tất cả thế lực đáng lẽ phải có ở vùng nông thôn, (đây là do Ả tự tạo ra, Ả là một thiên tài,) chỉ là không có lính mà thôi.
Đối với việc cô con gái thứ hai của nhà họ Hạ gả cho một "sĩ quan", Ả cho rằng đây là hành động Hạ đại tẩu cố tình khiêu chiến với mình. Nếu Ả không lập tức tiêu diệt bọn họ, thì sau này chắc chắn sẽ là mối họa lớn. Nếu Ả ra vẻ bình thản phớt lờ, thì chẳng mấy chốc sẽ có kẻ nhìn ra điểm yếu của mình. Triệu Ngũ và tôi đã nghiên cứu về chuyện này. Theo lời Triệu Ngũ, bất kể "người Liễu Truân" có ức hiếp Hạ đại tẩu thế nào đi nữa, thì trong thôn cũng chẳng có ai thèm đứng ra quản đâu. Những kẻ khấm khá một chút thì thích ngắm nhà họ Hạ phơi bày trò hề, số khác thì là tay chân thuộc hạ của "người Liễu Truân". Tuy nhiên, "người Liễu Truân" cho đến nay vẫn chưa ra tay, bởi vì Ả còn phải đắn đo suy tính về cái gọi là "lính". Những ngày này Ả đặc biệt thành kính, cầu nguyện đặc biệt chăm chỉ, Triệu Ngũ biết rõ điều đó. Mây đã giăng kín bầu trời, chỉ còn chờ một tiếng sấm vang lên nữa mà thôi, phảng phất là thế.
Chẳng bao lâu sau, tiếng sấm vang lên. Đứa con gái thứ hai của nhà họ Hạ được coi là tháo vát nhất trong ba cô con gái của Hạ đại tẩu. Dưới cái nhìn của "người Liễu Truân", dĩ nhiên đây là đứa lợi hại nhất. Có một hôm, Tam Nữu đang đứng mua chỉ ở ngoài cửa, Nhị Nữu đứng chỉ đạo ở trong nhà — bởi vì sắp xuất giá rồi, nên ngượng ngùng không tiện ra ngoài. Vừa hay lúc đó, "người Liễu Truân" cũng đi ra mua chỉ, Tam Nữu mua chưa xong đã quay người bước vào, sắc mặt đã biến đổi. Nhị Nữu đứng trong nhà vọng ra một câu: "Cứ mua phần của mày đi!" "Người Liễu Truân" tựa như một tia chớp, lao thẳng đến trước cửa: "Ta chửi cái giống nhà mười đời tổ tông tụi mày!"
Nhị Nữu và Tam Nữu cuống cuồng chạy vào trong nhà, "người Liễu Truân" đuổi theo sát nút. Tôi đang ngồi dưới tán cây liễu cách đó không xa. Tôi cũng vội vã chạy tới, chỉ sợ Ả cào nát mặt Nhị Nữu. Nhưng con mụ này quả nhiên rất ranh ma, biết nên ra tay trước việc gì, Ả lao thẳng về phía Hạ đại tẩu. Chỉ cần hai quyền, là Hạ đại tẩu mất mạng. Chị ấy chết rồi, "người Liễu Truân" sẽ đường đường chính chính trở thành "đại tẩu"; sau đó mới thong thả xử lý Nhị Nữu và Tam Nữu. Có đem bán chúng đi cũng chẳng ai thèm quản, lão già họ Hạ là kẻ đầu tiên không màng tới chúng, còn Hạ Liêm nếu không vì con trai thì đã chẳng rước "người Liễu Truân" về nhà, người khác lại càng không phải bàn. Ả đã bước chân được vào trong nhà, tôi vừa hay đuổi tới kịp. Trong hoàn cảnh nhất định, có lẽ ai ai cũng sẽ trổ chút tiểu nhân, tôi túm chặt lấy Ả, vờ vịt khuyên can, nhưng đôi mắt của tôi đã làm tròn trách nhiệm của mình. Nhị Nữu hiểu được ánh mắt của tôi, con bé xông lên, gan của Tam Nữu cũng lớn hẳn lên. Có lẽ cảnh tượng này chúng đã mơ thấy rất nhiều lần, hôm nay có tôi chống lưng tăng thêm can đảm, vậy mà lại thực sự thực hiện được.
Miệng tôi thì nói những lời khuyên can, nhưng tay thì dồn hết sức lực; đàn ông mà kém sức một chút thì quả thật không chế ngự nổi mụ ta. Đúng vào lúc này, "người Liễu Truân" liền thay đổi chiến lược — quả là một mụ đàn bà lợi hại!
“Thúc Ngưu à, ta đây có đánh nhau đâu;” Ả cười hì hì, đầu hơi cúi xuống, lộ ra vẻ nũng nịu đưa tình, “Ta hù dọa mấy đứa nó chơi thôi mà. Mấy con nhóc con, vừa có nhà chồng cái là phách lối ngay, nhường cậu đấy!”
Nói xong, Ả liếc xéo tôi một cái, uốn éo vòng eo bỏ đi.
Hảo hán ăn trước thiệt thòi sau, mụ ta mà thực sự bị đánh cho vài cái tát, chẳng phải uy phong quét sạch đất cát hay sao — Ả nhận ra lực tay của tôi không phải dạng vừa.
Chẳng bao lâu sau, Hạ Liêm tới. Sắc mặt hắn ta trông khó coi vô cùng. Chắc hắn đến thay Ả dạy dỗ lại con gái đây mà, tôi thầm nghĩ. Tôi phớt lờ hắn. Hắn trợn mắt lườm Nhị Nữu, nhưng chẳng thốt ra được câu nào, có lẽ vì tôi đang đứng ngay bên cạnh, nên hắn không biết phải làm sao cho phải. Nhị Nữu nhìn hắn, cái miệng mấp máy vài cái, chẳng nói nên lời. Ngẩn người ra một lúc, con bé tiến lên trước một bước, nhắm thẳng vào mặt hắn nhổ một bãi nước bọt, phu! Hắn tức lộn ruột thật rồi, nhưng còn chưa kịp ra tay, đã bị tôi túm chặt lấy. Hắn giằng co với tôi vài cái, rồi bất động. Liếc nhìn tôi một cái, cúi gằm mặt xuống: “Hầy—” thở dài một hơi thật dài, “Ai bảo tụi mày toàn là con gái cơ chứ!”
Con người này đã hoàn toàn bị "người Liễu Truân" thâu tóm, mà vẫn còn muốn tự biện hộ cho bản thân. Hắn đã không thể thoát khỏi bàn tay của Ả, cho nên lại càng oán hận mấy đứa con gái — ai bảo chúng đều không phải là con trai cơ chứ!
Nhị cô nương nhổ nước bọt đầy mặt bố, cơn giận thì trút được rồi, nhưng ngược lại lại òa khóc nức nở.
Hạ Liêm bước đến cửa phòng, lại khựng lại. Hắn chẳng có cách nào về ăn nói với mụ ta cả. Lại thở dài một tiếng, thui thủi bước ra ngoài.
Tôi dỗ dành Nhị Nữu nín khóc. Con bé vừa dứt tiếng khóc, thì mụ đàn bà ở viện đông đã bắt đầu chửi bới: “Đồ rùa đen rút cổ, thỏ đế nhà mày, ngay cả con gái mình mà cũng không quản nổi...”
Lòng tôi đánh lô tô tôm cá, lỡ như tôi đi rồi, Ả ta lại quay lại thì sao? Tôi không thể đi được, tôi gọi Tam Nữu đi gọi Triệu Ngũ tới. Bố trí Triệu Ngũ canh gác ở đó xong, tôi mới dám yên tâm đi về nhà.
Về đến nhà, tôi càng nghĩ càng thấy ấm ức khó chịu: Tôi và Ả coi như đã chính thức tuyên chiến, Ả đời nào chịu bỏ qua như thế. Giả sử Ả kéo bè kéo lũ đến khiêu chiến thì sao? Đánh nhau hội đồng vốn chẳng phải chuyện hiếm lạ gì. Sẽ chưa dứt điểm đâu, dẫu sao thì Ả cũng đã bị mất mặt một vố. Tôi không muốn tham gia đánh hội đồng, hừ, chưa chắc Ả đã không hiểu điều đó! Trong mấy năm nay, Ả đã thâu tóm được mọi thứ trong tay, ngoại trừ một số hộ — tôi chính là một trong số đó — kiên quyết không thèm đếm xỉa đến Ả, mặc dù cũng không muốn cố tình đắc tội với Ả; tôi đã đắc tội với Ả rồi, con ả này nếu có cơ hội, hoàn toàn có thể trở thành một "nữ Napoléon", Ả nhất định sẽ không buông tha cho tôi đâu. Giả sử Ả biết viết sách, Ả chắc chắn sẽ viết ra những cuốn tiểu thuyết nông thôn xuất sắc nhất, Ả thực sự thấu hiểu tâm lý của tất cả mọi người nhà quê.
Quả nhiên không nằm ngoài dự đoán của tôi, buổi trưa ngày hôm đó, Ả cưỡi một con lừa đen, cầm theo chiếc ô — nắng gắt như đổ lửa — đi từ đầu đông chí tây của làng, từ phía nam chí phía bắc, mắng chửi lão già rùa đen họ Hạ, Hạ Liêm — quân thỏ đế — và hai ả kỹ nữ con nhà nghèo kia. Ả mắng cho tôi nghe đấy. Ả biết tôi chắc chắn sẽ không lôi Ả xuống khỏi lưng lừa để đấm cho một trận đâu, thế thì, toàn bộ cái làng này vẫn thuộc về Ả, chẳng lẽ không có ai ra mặt ngăn cản Ả sao?
Triệu Ngũ là kẻ đầu tiên chịu không nổi nữa, cậu ta nài nỉ tôi đổi người khác đến bảo vệ Nhị Nữu. Cậu ta không hề có ý khích bác tôi, cậu ta thực sự sợ; nhưng cơn giận trong người tôi lại bùng lên: “Triệu Ngũ, mày xem tao có dám đấm cho mụ ta một trận hay không?”
Triệu Ngũ chớp chớp mắt hồi lâu: “Được chứ ạ; nhưng hảo hán không chấp phụ nữ, phải không anh?”
Thì đúng là vậy, hà cớ gì mà một người đàn ông lại đi đánh phụ nữ cơ chứ! Tôi đành phải nghĩ cách khác cao minh hơn.
Bệnh tình của Hạ đại tẩu ngày càng trầm trọng. Tâm trí tôi lại dồn hết về phía chị ấy: Trước tiên phải lo cho Nhị Nữu xuất giá cái đã, lỡ để xảy ra tang sự thì sẽ khó lo liệu, trốn được đứa nào hay đứa ấy. Vị "sĩ quan" đó là người Trương Điếm, cách chúng tôi mười hai mươi dặm đường. Tôi phái Triệu Ngũ đi giục anh ta nhanh chóng rước dâu — đương nhiên là được sự đồng ý của Hạ đại tẩu. Triệu Ngũ rất vui vẻ nhận nhiệm vụ này, việc này còn dễ thở hơn là làm bảo tiêu cho Nhị Nữu nhiều.
Tôi nghĩ thế này, giả sử Nhị Nữu có thể được người ta rước đi một cách suôn sẻ thuận lợi, thì "người Liễu Truân" coi như lại cắm mặt chịu nhục thêm một vố nữa — ai mà chẳng biết Ả sớm đã nung nấu ý định xử lý Hạ đại tẩu cơ chứ. Được, con rể của Hạ đại tẩu càng nhiều, thì Ả càng khó bề thu xếp, huống hồ lần này lại là một "sĩ quan"! Tôi cũng đã hạ quyết tâm, tôi sẽ tận mắt chứng kiến Nhị Nữu lên kiệu hoa. Mụ đàn bà đó mà dám làm loạn, tôi sẽ tẩm cho một trận. May là Ả có tội danh quấy rối hôn lễ, chúng tôi tiện bề thưa kiện lên quan huyện.
Theo cái nhìn của người trong thôn chúng ta, vận may của con người, bất kể là ai, đều có thời hạn cả; chẳng ai có thể gặp vận may suốt đời được, ngay cả Quan Công còn bị mất đầu nữa là. Màn kịch giữa tôi và "người Liễu Truân" đã lan truyền đi khắp cả thôn, tuy tôi không nói ra, nhưng Tam Nữu là đứa có mồm có chân. Mọi người dường như đều cho rằng đây là một điềm báo trước — "người Liễu Truân" sắp tiêu đời rồi. Mọi người không dám chọc vào Ả, cho nên rất muốn có một kẻ dám chọc vào Ả, xem tỷ thí võ nghệ vẫn là thú vị nhất.
“Người Liễu Truân” có lẽ cũng ngóng hóng nghe ngóng được chút gió tanh mưa máu thế nên càng ra tay tàn nhẫn hơn với Hạ Liêm, coi như một hình thức uy hiếp gián tiếp. Đầu của Hạ Liêm đã sưng tphồng to, bị Ả đập đầu vào cối xay.
Vị trung đội trưởng ở Trương Điếm vốn là người có danh tính đàng hoàng, anh ta vì cãi nhau với gia đình nên mới bỏ nhà đi làm lính; hiện tại anh ta đang đóng quân ở huyện bên cạnh. Triệu Ngũ quay về phục mệnh, vô cùng mừng thay cho Nhị Nữu — “Cả một gia đình người ta, chắc chắn không lo thiếu ăn thiếu mặc; Nhị cô nương có phúc lớn rồi!” Bọn họ cũng đồng ý tổ chức đám cưới sớm hơn dự định.
“Người Liễu Truân” cứ leo lên thang mười lần, thì có đến tám lần nhìn thấy tôi: Tôi lo liệu mọi chuyện cho Hạ đại tẩu, chị ấy thì không xuống giường nổi, người khác lại chẳng dám giúp đỡ, tôi đựơc cái đương nhiên phải góp chút sức lực — một phần cũng là để chọc tức “người Liễu Truân”. Hễ cứ nhìn thấy tôi, là Ả há mồm chửi rủa Hạ Liêm, không những không chửi tôi, mà ngay cả Hạ đại tẩu cũng được tha sạch sẽ. Tôi thầm nghĩ, hễ mày không trực tiếp tấn công, thì tao cũng chẳng thèm tiếp lời, chúng ta đọ sự kiên nhẫn trong lòng đây này!
Hạ Liêm, vào một tối nọ đã tìm đến gặp tôi; trên đầu hắn sưng lên mấy cục bầm to tướng, trông hệt như một hòn non bộ mọc đầy rêu xanh. Ngồi chơi hồi lâu, hai chúng tôi chẳng ai nói câu nào. Trong lòng tôi rối như tơ vò, chẳng biết nên nghĩ gì cho phải; có lẽ hắn ta cũng chẳng dễ chịu gì cho cam. Để phá vỡ bầu không khí ngột ngạt, tôi không kìm được thốt lên một câu: “Cổ thê thảm thế này mà mày cũng chịu được á!”
“Tao hết cách rồi!” Hắn xị mặt nói, lông mày cố nhíu lại, nhưng không thành công, bởi vì chỗ đó đều sưng vù cả lên rồi.
“Tao không thể tin được một thằng đàn ông đích thực—”
Hắn chưa để tôi nói hết câu, đã cướp lời: “Nó cũng có điểm tốt chứ.”
“Tài sản đều bị hai vợ chồng chúng mày vơ vét sạch rồi, thế mà cũng gọi là điểm tốt á?” Tôi cười nhạt đầy ác ý.
Hắn im bặt, ánh mắt nhìn đăm đăm ra góc xa nhất trong phòng, không muốn đôi co lại nữa; nhưng vô cùng khó chịu khi nghe lời tôi nói; mỗi người một ý — hắn thà chịu đòn mà đổi lấy tài sản. “Người Liễu Truân”, xét ở một góc độ nào đó, chính là bảo bối của hắn. “Mày đến đây có việc gì?” Tôi không muốn tốn thêm lời thừa thãi với hắn nữa.
“Tao—”
“Nói trọng tâm đi!”
“Tao—; mày có cố tình đối chọi đến cùng với nó không?”
“Hạ đại tẩu là người vợ tào khang của mày, Nhị Nữu là con gái ruột của mày đấy!”
Hắn không tiếp lời; chỉ thốt lên một câu cụt ngủn: “Tao sợ làm to chuyện ra quan huyện!”
Tôi nhìn thấu rồi: “Người Liễu Truân” tuyệt đối sẽ không đời nào chịu bỏ qua đâu, hắn thì chẳng quản nổi; cho nên mới đến đây để khuyên can tôi. Hắn sợ kéo nhau ra quan huyện lắm — vì tốn tiền! Ra đến quan huyện mà không có tiền thì đừng hòng bước chân ra nổi. Hắn không thể vứt bỏ “người Liễu Truân” được: Không có Ả, lão già họ Hạ sẽ là kẻ đầu tiên phản công con trai. Hạ Liêm tuy cũng khá lợi hại, nhưng muốn đại thắng thì bắt buộc phải dựa dẫm vào “người Liễu Truân”. Nếu thực sự làm lớn chuyện ra quan huyện, mà “người Liễu Truân” bị bắt giam giữ lại, thì hắn sẽ tiến thoái lưỡng nan: Không tìm cách cứu Ả ra thì mất đi chỗ dựa; mà cứu Ả ra thì lại tốn tiền; thế nên hắn mới đến đây khuyên tôi đình chiến.
“Tao không đòi hỏi mày phải giúp đỡ Hạ đại tẩu — người vợ chính thức của mày; mày cũng không cần quản tao đối phó với ‘người Liễu Truân’ thế nào. Chuyện đến đây là hết.”
Hôm sau, “người Liễu Truân” cưỡi lừa, giáng ô, kéo nhau ra thành huyện chửi bới: Chửi từ Đông Quan sang đến Tây Quan, vẫn là chửi con rùa già họ Hạ và Hạ Liêm. Mụ ta muốn thử thời vận. Thử xem trong thành có ai đến bắt hay ngăn cản mụ ta không. Mụ ta trước sau vẫn không yên tâm về cái huyện lỵ. Chẳng có ai ngăn cản mụ ta cả, mụ ta khải hoàn trở về mang theo tiếng trống chiến thắng; tối hôm đó, tại sân phơi mụ ta triệu tập buổi hội giảng đạo, nguyền rủa nhà họ Hạ, đồng thời báo cáo lại chuyến hành trình mạo hiểm của mình.
Chiến tranh là điều không thể tránh khỏi, tôi đã nhìn thấu rồi. Đành phải chuẩn bị đánh thôi, còn cách nào khác nữa chứ? Không có đại loạn lớn, thì không thể quét sạch được sự vẩn đục của thế giới chúng ta; lấy lớn suy nhỏ, chuyện trong thôn chúng ta cũng là như vậy.
Mấy ngày nay, người trong thôn đều dùng một ánh mắt đặc biệt để nhìn tôi, mặc dù tôi vẫn chưa nghĩ ra cách chiến đấu thế nào — chỉ là cô ta đến, tôi quyết không lùi bước. Lời đồn nói rằng tôi đã câu kết với vị "sĩ quan" kia, cũng có người nói tôi đã lo lót ổn thỏa ở huyện; điều này khiến tôi vô cùng mất tự nhiên. Kỳ thực tôi hoàn toàn là "chơi đùa", không hề muốn câu kết với ai cả. Triệu Ngũ còn chẳng thèm giúp tôi, huống chi là người khác?
Người trong thôn hình như mãi mãi vẫn là bậc thánh minh. Họ tin rằng vận may tốt là có thời hạn, quả nhiên là thế; cho dù tôi không tin điều này, cũng không địch lại họ — họ chỉ cần một chút sự việc ngẫu nhiên là có thể chứng minh được ý trời. Ngay trước khi Nhị Nữu nhà họ Hạ chuẩn bị xuất giá, "người thôn Liễu" đã bị nha môn huyện bắt đi. Người trong thôn biết rõ nội tình, nhưng trong tối ngoài sáng đều dùng ngón tay chỉ trỏ về phía tôi. Tôi thật sự chẳng hay biết gì cả.
Mấy ngày sau, tin tức mới truyền đến trong thôn: Một cô gái họ Vương trong thôn đang làm y tá trên thành phố. Vợ Tri huyện bất ngờ sinh con, nên đã cho gọi cô Vương tới. Cô ấy đem mọi chuyện của "người thôn Liễu" kể lại cho vợ Tri huyện nghe như một trò cười, mà vợ Tri huyện lại là kẻ căm ghét nhất chuyện làm vợ lẽ, bởi vì Tri huyện có ý định và biểu hiện muốn tậu một "cô ả". Vợ Tri huyện ra lệnh cho lão gia "xử lý" ả đàn bà đó, thế là "người thôn Liễu" bị tống vào ngục.
Người trong thôn không hoàn toàn tin chuyện này, họ càng muốn duy trì cái thuyết "người thôn Liễu" đã qua năm năm vận đỏ, và lý do cô ta gặp vận hạn suy sụp vẫn là vì tôi. Tùng đại gia nửa vừa lòng, nửa cảm thán nói: "Ta nói gì nào? Chưa qua ba bốn năm, nhà họ Hạ ngay đến một cục đất sét cũng chẳng giữ nổi! Ứng nghiệm chưa? Ở huyện, hai ba trăm mẫu đất chẳng phải là mất trắng đó sao!"
Hạ Liêm quyết định tìm cách đưa cô ta ra ngoài, thà ném tiền vào huyện chứ quyết không để kẻ khác vơ vét mất — kể cả cha hắn ta ở trong đó.
Lão Hạ cũng chẳng rảnh rỗi, không có "người thôn Liễu", lão ta chẳng còn sợ gì nữa.
Cuộc tranh đấu giữa hai cha con nhà họ Hạ đã thu hút sự chú ý của một số người — Trương Nhị Lăng, Lưu Tứ, Phùng Nhị Đầu, và Tống quả phụ v.v... đều quyết định giúp đỡ Hạ Liêm. "Người thôn Liễu" là thủ lĩnh và ân nhân của họ. Ngay cả Triệu Ngũ cũng còn thổi gió giúp cô ta — lúc đến công đường huyện, "người thôn Liễu" vẫn còn chửi mắng, cứng cỏi đến cùng! Chưa thấy lúc ả ta bị áp giải đi đấy, có bốn tên nha dịch dìu đi cơ mà! Bốn người đấy, nha dịch hẳn hoi!
Hạ Nhị Nữu bình an vô sự được rước đi. Mùa hạ vẫn chưa qua, Hạ đại tẩu đã qua đời; bà ta cười mà chết. Tam Nữu được người đại tỷ đón đi. Hai cha con nhà họ Hạ chia đồ đạc của Hạ đại tẩu. Tống quả phụ nói: "Nếu 'người thôn Liễu' ở nhà, phần lược gỗ hoàng dương của Hạ đại tẩu nhất định đã đưa cho tôi rồi! Hai con rùa già nhà họ Hạ đúng là một cặp khốn nạn!"
Khi nào "người thôn Liễu" mới có thể ra ngoài, chẳng ai biết cả. Thế nhưng không một ai quên cô ta, đến lũ trẻ con cũng chơi đùa thế này: "Tao làm 'người thôn Liễu', mày làm Hạ lão đầu?" Chúng bàn bạc như thế; "Tao làm 'người thôn Liễu'! Tao làm 'người thôn Liễu'! Mắt tao sẽ trợn trừng lên cho xem!" Mọi người tranh cãi với nhau như vậy.
Ngay cả bản thân tôi cũng cảm thấy có chút có lỗi với cô ta, mặc dù tôi biết điều này thật buồn cười.