Bác sĩ nói tôi có bệnh, tôi đã mắc bệnh giang mai rất nặng……
Chúa ơi, kết cục của Lisa lại là thế này sao! Lisa đã đi vào bước đường cùng, chẳng còn khả năng sống tiếp nữa. Sống tiếp thì còn gì thú vị nữa chứ? Cứ để kết thúc như thế này đi! Cứ để như thế…… Tôi không cần phải giãy giụa chốn nhân gian này nữa.
Còn nhớ mười năm trước, không, khi tôi ở Thượng Hải còn chưa lưu lạc đến bước đường hèn hạ này, tôi đã từng khinh bỉ biết bao những ả đàn bà không trinh khiết, những ả kỹ nữ để mặc cho bất kỳ gã đàn ông nào vấy bẩn thể xác quý giá, thiêng liêng và thuần khiết của mình. Chúng vì một chút tiền tài, một mẩu bánh mì chẳng đáng là bao, mà không chút hổ thẹn đem thân xác mình đi bán, đó là chuyện đê tiện, bỉ ổi biết chừng nào!
Còn nhớ thuở ấy tôi cũng rất ít khi nghe về căn bệnh tội lỗi này, tôi chưa bao giờ nghĩ tới nó, lại càng không nghĩ tới sau này mình sẽ mắc phải căn bệnh nhục nhã nhất trần đời này. Khi đó nếu tôi biết kẻ nào mắc phải căn bệnh tội lỗi ấy, tôi sẽ khinh bỉ kẻ đó biết bao, sẽ căm ghét kẻ đó biết bao, coi hắn như kết tinh của tội ác. Tôi sẽ chẳng thèm nhìn thẳng mặt hắn lấy một lần, chẳng muốn nhắc tới cái tên có thể làm nhơ bẩn miệng lưỡi mình.
Thế nhưng, giờ đây tôi đã mang bệnh, bác sĩ nói tôi bị giang mai rất nặng…… Chúa ơi, đây là kết cục của Lisa sao? Lisa chẳng phải từng là một quý cô được người đời kính trọng đó sao? Lisa chẳng phải từng là phu nhân trung đoàn trưởng đó sao? Lisa chẳng phải từng là một đóa hoa trắng kiều diễm giữa chốn quý phụ nước Nga đó sao? Đóa hoa trắng từng khiến người ta ngưỡng mộ đó sao? Nhưng giờ đây Lisa là một ả kỹ nữ, hơn nữa còn mắc bệnh giang mai rất nặng…… Kết cục của Lisa cũng chẳng khác gì kết cục của hàng ngàn hàng vạn ả kỹ nữ bị người đời phỉ nhổ. Chuyện trên đời quả thực như mây trắng hóa chó xanh, chẳng ai có thể lường trước được. Khi tôi còn chưa đánh mất tôn nghiêm quý tộc, khi tôi còn sống cuộc đời xa hoa, kiêu hãnh của một phu nhân trung đoàn trưởng, tôi quyết không ngờ sẽ có kết cục bất hạnh và nhục nhã ngày hôm nay. Thật sự, tôi tuyệt đối chưa từng nghĩ tới khả năng này, tôi chỉ coi mình là đứa con cưng của trời, chỉ ngỡ rằng cuộc sống tươi đẹp, hoa lệ, êm ả kia là vĩnh cửu, là chẳng bao giờ đổi thay. Nhưng nước Nga nổ ra cách mạng, bè lũ Bolshevik dã man đã đoạt lấy chính quyền, đập tan giấc mộng đẹp của tôi, trục xuất tất cả những quý tộc quen thói an nhàn hưởng lạc ra nước ngoài, sống cảnh đời lưu lạc……
Bây giờ tôi đã hiểu rồi. Cuộc đời là biến đổi, trên đời không có chân lý nào là bất di bất dịch. Bản thân tôi chính là một minh chứng xác đáng nhất: Lisa cao quý thuở nào, giờ đây là một vũ nữ bị người đời khinh bỉ, lại còn mắc phải căn bệnh tội lỗi nhất, nhục nhã nhất. Đây là lỗi của ai chứ? Là lỗi của những gã đàn ông đã vấy bẩn tôi sao? Là vì số phận tôi ngang trái sao? Hay là lỗi của bè lũ Bolshevik dã man kia? Chao ôi, Bolshevik! Bè lũ Bolshevik đáng ghét! Nếu không phải do các người quấy phá, Lisa cao quý sẽ vĩnh viễn không lưu lạc đến bước đường bất hạnh nhường này.
Chúng tôi, tôi cùng chồng tôi là Bạch Căn, rời khỏi nước Nga đã mười năm rồi. Trong ngần ấy năm trời, chúng tôi, toàn thể kiều dân Nga, những người trốn chạy khỏi tổ quốc, luôn luôn hy vọng nước Nga thần thánh có thể được giải phóng khỏi tay bè lũ Bolshevik dã man. Chúng tôi luôn chờ đợi ngày tươi đẹp ấy, cái ngày mà chúng tôi có thể quay trở về nước Nga. Chúng tôi luôn ngỡ rằng chính quyền Bolshevik sẽ chẳng thể duy trì được ở nước Nga thần thánh, bởi vì nhân dân Nga thông minh nhưng cũng rất thuần phác không cần đến nó. Nó chẳng qua chỉ là sự ngẫu nhiên của lịch sử, chỉ là hiện tượng nhất thời, tuyệt đối không có căn cứ để tồn tại vĩnh viễn. Lẽ nào đám Bolshevik dã man kia, lũ sâu bọ dốt nát đen tối, lại có năng lực thống trị nước Nga vĩ đại sao? Nước Nga phải được vinh quang, phải được phát triển, thế nhưng đó là sự nghiệp của những người yêu chuộng nước Nga ưu tú, không nên rơi vào tay lũ sâu bọ đen tối mất hết lý trí.
Tôi cũng từng nghĩ như thế, mong mỏi như thế, mong mỏi cuối cùng có thể trở về nước Nga, sống lại cuộc đời tươi đẹp thuở nào. Tôi từng tin rằng Bolshevik ở nước Nga rồi sẽ có ngày thất bại……
Nhưng chúng tôi rời khỏi nước Nga đã mười năm rồi. Chúng tôi luôn mong đợi Bolshevik thất bại, vậy mà chính quyền Bolshevik lại ngày một củng cố hơn. Chúng tôi luôn hy vọng được trở về nước Nga, tìm lại giấc mộng đẹp của nước Nga trong quá khứ, thế nhưng giấc mộng đẹp ấy lại ngày càng xa rời chúng tôi, có lẽ sẽ vĩnh viễn chẳng bao giờ trở lại. Chúng tôi trơ mắt nhìn nước Nga của Bolshevik ngày một lớn mạnh, dường như bè lũ Bolshevik dã man không chỉ có thể thống trị nước Nga vĩ đại, mà còn có thể tạo ra vinh quang mang tính lịch sử cho nước Nga, cái vinh quang mà chúng tôi không hề cần tới.
Đây là chuyện thế nào chứ? Lẽ nào đây là sự sai lầm của lịch sử sao? Lẽ nào nước Nga nếu thiếu đi những phần tử ưu tú như chúng tôi, lại có thể tiếp tục phát triển sao? Đây là kỳ tích của lịch sử chăng?……
Chúng tôi, những con người yêu quý nước Nga thần thánh, kể từ khi Bolshevik đoạt lấy quyền thống trị nước Nga, đều ngỡ rằng nước Nga đã diệt vong, chúng tôi phải giải cứu tổ quốc khỏi tay lũ man rợ. Bolshevik là kẻ thù của nước Nga, Bolshevik là tên đao phủ phá hoại văn hóa Nga. Kẻ nào có thể tiêu diệt được Bolshevik trên lãnh thổ nước Nga, kẻ đó chính là phúc tinh của nhân dân Nga.
Thế là chúng tôi ôm ấp hy vọng mãnh liệt vào bất cứ ai đối địch với Bolshevik. Chúng tôi yêu quý nước Nga, chúng tôi phải chiến đấu vì tổ quốc thân yêu vĩ đại của mình. Nhưng mọi hy vọng của chúng tôi rốt cuộc đều chìm nghỉm trong biển sâu thất vọng, hóa thành bọt sóng thoảng qua rồi lập tức tan biến, tan biến không cách nào vãn hồi. Chúng tôi hy vọng vào tướng Denikin, nhưng ông ta bị Bolshevik tiêu diệt. Chúng tôi hy vọng vào tướng Kolchak, nhưng kết cục của ông ta cũng chẳng khác gì Denikin. Chúng tôi thậm chí còn từng hy vọng vào tên đầu sỏ thổ phỉ Semyonov, nhưng hắn cũng như những kiều dân khác của chúng tôi, phải sống đời trốn chạy. Chúng tôi cũng từng hy vọng vào sự can thiệp vũ lực của phe Hiệp ước, nhưng quân đội mười bốn nước rốt cuộc vẫn chẳng thể dập tắt nổi bè lũ Bolshevik dã man. Đây là thiên mệnh sao? Đây là ý chỉ của Chúa sao? Ý chỉ của Chúa lại để cho đám tà đồ Bolshevik vô thần giành được thắng lợi sao?…… Nghĩ lại, thật khiến người ta không sao hiểu nổi. Ngay đến bây giờ, ngay đến tận lúc này khi tôi đã tuyệt vọng với mọi thứ, tôi vẫn không hiểu đây là chuyện thế nào. Có lẽ tôi đã hiểu rồi…… Nhưng Chúa ơi, tôi không muốn hiểu! Tôi không muốn hiểu! Hiểu rằng bè lũ Bolshevik, những kẻ ác đồ đã trục xuất chúng tôi khỏi nước Nga, lại là đấng sáng tạo của nước Nga mới, là người kiến thiết cuộc sống mới, điều đó thực sự quá đỗi đau đớn. Nếu chúng tôi hiểu được nguyên nhân thắng lợi của Bolshevik, thì chúng tôi sẽ chẳng thể nguyền rủa Bolshevik được nữa…… Nhưng tôi lưu lạc đến bước đường bất hạnh, hèn hạ, nhục nhã thế này, tất cả đều do Bolshevik ban tặng, làm sao tôi có thể không nguyền rủa bọn chúng cơ chứ.
Thế nhưng nguyền rủa suông cũng chẳng có ích gì. Chúng tôi, những kiều dân Nga lưu vong nơi đất khách, nguyền rủa thì cứ nguyền rủa, Bolshevik vẫn cứ ngày một hùng mạnh. Dường như những lời nguyền rủa của chúng tôi dành cho bọn chúng, ngược lại lại biến thành lời chúc tụng. Chúng tôi càng hy vọng giải cứu nước Nga, thì nước Nga lại càng rời xa chúng tôi, càng không cần đến chúng tôi; cái chết và sự đau khổ của chúng tôi chẳng có can hệ gì tới nước Nga cả, nước Nga hoàn toàn chẳng thèm để ý đến chúng tôi nữa rồi. Trời ơi, chúng tôi còn có thể tự xưng là người yêu quý nước Nga nữa hay sao? Nước Nga đã không cần chúng tôi nữa, chúng tôi còn tư cách gì để yêu quý nàng?
Bây giờ tôi đã hiểu một cách xác thực rồi. Nước Nga không hề diệt vong, kẻ diệt vong chính là những kẻ tự xưng là người yêu quý nước Nga như chúng tôi. Nếu bảo nước Nga đã diệt vong, thì đó chỉ là nước Nga đế chế đã diệt vong, chỉ là nước Nga của địa chủ, của quý tộc, của giai cấp đặc quyền đã diệt vong mà thôi; một nước Nga mới, của Xô Viết, của Bolshevik đang lớn mạnh, đang lớn mạnh trái với ý muốn của chúng tôi. Thứ chúng tôi yêu quý là nước Nga cũ, nhưng nó đã chết rồi, đã vĩnh viễn chết đi rồi. Chúng tôi thực sự yêu quý nó ư? Không, thứ chúng tôi yêu quý chẳng phải tổ quốc gì cả, mà là dưới chế độ của nước Nga cũ, có những bổng lộc phúc lợi của chúng tôi, có những đóa hoa trắng, những căn phòng ấm áp dịu dàng, những bàn tiệc thịnh soạn, những của cải bạc tiền quý giá…… Phải, thứ chúng tôi yêu quý chính là những thứ đó. Nhưng nước Nga cũ đã diệt vong, nước Nga mới có lẽ sẽ chẳng thể bị chúng tôi lật đổ, chúng tôi còn yêu quý cái gì nữa đây? Chúng tôi cùng chết đi với nước Nga cũ, nước Nga mới đã không cần đến chúng tôi nữa, chúng tôi không có tư cách để được nó cần tới……
Bây giờ tôi đã hiểu rõ mọi sự một cách xác thực. Sự thấu hiểu của tôi chính là nỗi tuyệt vọng của tôi. Tôi đã không thể quay trở về nước Nga được nữa. Hơn mười năm sống cảnh đời lưu lạc, gian truân khốn khó, vẫn chưa chôn vùi sinh mệnh của tôi, đó chỉ là vì tôi vẫn còn ôm giữ một tia hy vọng mong manh, hy vọng Bolshevik thất bại, chúng tôi được quay trở về nước Nga, sống lại cuộc đời tươi đẹp thuở xưa. Chao ôi, tổ quốc của tôi, sông Volga của tôi, vùng Kavkaz tươi đẹp của tôi, Petrograd uy nghiêm của tôi, của tôi…… Tôi nhớ nhung chúng xiết bao! Tôi khao khát được sà vào lòng chúng xiết bao! Nhưng giờ đây tất cả đã kết thúc rồi, vĩnh viễn kết thúc rồi. Tôi vừa chẳng thể trở về nước Nga, mà Thượng Hải này, nơi Thượng Hải đã đem lại cho tôi vô vàn tủi nhục và vô vàn đớn đau này, tôi thực sự không thể chịu đựng thêm được nữa, tôi nhất định phải rời khỏi nơi đây, nhanh chóng rời khỏi nơi đây…… Than ôi, kết thúc rồi, tất cả đã kết thúc rồi.
Theo lời bác sĩ nói, bệnh của tôi không phải là không thể chữa trị, hơn nữa ông ấy có thể chữa khỏi cho tôi, ông ấy khuyên tôi không cần phải sợ hãi…… Trời hỡi! Giờ đây tôi còn sợ hãi điều gì chứ? Khi tôi đã tuyệt vọng với mọi thứ, tôi còn sợ hãi điều gì nữa đây? Không, đa tạ ý tốt của bác sĩ! Bệnh của tôi chẳng cần chữa trị nữa đâu, chi bằng tôi nhân cơ hội này mà lặng lẽ chết đi. Tôi đã sống quá đủ rồi. Tôi biết cuộc đời chẳng thể đem lại cho tôi chút hạnh phúc nào nữa, cho nên tôi cũng không còn hy vọng, không còn đòi hỏi gì nữa. Màn nhảy múa lõa lồ thân xác trước mặt vạn người kia, cái ôm dã man của tên lính thủy người Anh kia…… cùng với gương mặt vừa đáng thương, vừa đáng hổ thẹn, vừa nực cười, lại vừa đáng ghét của chồng tôi mà ngày ngày tôi phải nhìn thấy, tất cả những thứ đó đã chà đạp tôi quá đủ rồi, tôi còn hứng thú gì để sống tiếp nữa đây? Nếu một người còn ôm ấp hy vọng, còn biết hoặc còn tin rằng mình có một tương lai tươi sáng, thì dẫu người đó có phải nhẫn nhục chịu đựng tai ương dày vò, cũng chẳng sao cả. Nhưng giờ đây tôi đã tuyệt vọng, tương lai của tôi chỉ toàn là tăm tối, chỉ toàn là hư không. Chỉ toàn là nhục nhã, chỉ toàn là đớn đau. Tôi biết điều đó, tôi tin vào điều đó, tôi còn sức lực đâu để sống tiếp nữa chứ? Tôi chẳng còn dũng khí để sống tiếp nữa rồi.
Vĩnh biệt, tổ quốc của tôi, nước Nga của tôi! Vĩnh biệt, phong cảnh sông Volga tươi đẹp của tôi! Vĩnh biệt, vùng Kavkaz dát vàng tràn ngập chất lãng mạn của tôi! Vĩnh biệt, Petrograd thân yêu của tôi! Vĩnh biệt, tất cả đều vĩnh biệt rồi……
