Trong triết học tinh thần, có một nguyên lý hiển nhiên rằng chúng ta không thể suy tưởng về bất cứ điều gì mà mình chưa từng nhận thức. Khi nói rằng chúng ta không thể suy tưởng về điều gì, ý tôi là chúng ta không thể tưởng tượng, không thể suy luận, không thể ghi nhớ và không thể tiên đoán bất cứ thứ gì. Những sự kết hợp kỳ diệu nhất của thi ca, hay những suyeduận tinh vi nhất của lô-gíc học và toán học, chẳng qua chỉ là những sự kết hợp mà trí năng tạo ra từ các cảm giác theo quy luật riêng của chính nó. Một danh mục liệt kê toàn bộ tư tưởng của tâm trí cùng mọi biến thái có thể có của chúng chính là một cuốn lịch sử bách khoa toàn thư về vũ trụ.
Nhưng người ta sẽ phản bác rằng: cư dân trên các hành tinh khác nhau của hệ mặt trời này và các hệ mặt trời khác; cùng sự tồn tại của một Đấng Tối Cao có mối quan hệ đối với tất cả những gì chúng ta nhận thức và tồn tại, tựa như nguyên nhân đối với kết quả — chưa bao giờ là đối tượng của cảm giác, thế nhưng các quy luật của tâm trí hầu như ở mọi nơi đều gợi lên, tùy theo khuynh hướng khác nhau của mỗi người, một phỏng đoán, một niềm tin, hoặc một sự xác tín về sự tồn tại của họ. Câu trả lời thật giản đơn; những tư tưởng ấy cũng phải được bao gồm trong danh mục sự tồn tại; chúng là những phương thức mà tư tưởng được kết hợp lại; lời phản bác ấy chỉ càng làm tăng thêm sức nặng cho kết luận rằng ngoài giới hạn của nhận thức và tư tưởng thì không có gì tồn tại cả.
Tư tưởng, hay ý niệm, hay quan niệm, dù bạn gọi chúng là gì đi nữa, khác biệt với nhau không phải ở bản chất mà ở cường độ. Người ta vẫn thường cho rằng những tư tưởng rõ rệt tác động đến nhiều người, vào những khoảng thời gian đều đặn, đan xen giữa vô số tư tưởng khác — những thứ được gọi là ĐỐI TƯỢNG THỰC TẾ HAY NGOẠI GIỚI — hoàn toàn khác biệt về bản chất so với những tư tưởng chỉ tác động đến một vài người, lặp lại theo những khoảng thời gian bất định, và thường mờ ảo, mơ hồ hơn, như các hiện tượng ảo giác, chiêm bao, hay ý niệm của người điên loạn. Không có sự phân biệt bản chất nào giữa bất kỳ ý niệm nào trong số này, hay bất kỳ tầng lớp ý niệm nào, được xây dựng trên sự quan sát đúng đắn về bản chất của vạn vật, mà chỉ dựa trên việc cân nhắc xem những tư tưởng nào phục vụ nhiều nhất và bền bỉ nhất cho sự an toàn và hạnh phúc của cuộc sống; và nếu không có ý nghĩa nào khác được truyền tải qua sự phân biệt đó, nhà hiền triết có thể hoàn toàn an tâm uyển chuyển ngôn ngữ của mình theo người phàm tục. Nhưng họ lại lớn tiếng khẳng định một sự khác biệt cốt yếu vốn không có nền tảng trong chân lý, đồng thời gợi lên một quan niệm hẹp hòi và sai lầm về tự nhiên phổ quát — cội nguồn của những sai lầm tai hại nhất trong tư biện. Sự khác biệt cụ thể giữa mọi tư tưởng của tâm trí thực ra là một hệ quả tất yếu từ quy luật mà qua đó nó nhận thức tính đa dạng và số lượng; thế nhưng sự khác biệt chung và cốt yếu lại hoàn toàn mang tính độc đoán. Nguyên tắc đồng thuận và tương tự của mọi tư tưởng nằm ở chỗ tất cả chúng đều là tư tưởng; còn nguyên tắc bất đồng của chúng nằm ở sự đa dạng và bất định của những hoàn cảnh khiến chúng nảy sinh trong tâm trí. Điều mà chúng đồng nhất so với điều mà chúng khác biệt thì lớn lao như vạn vật so với hư vô. Tuy nhiên, những phân biệt quan trọng với nhiều mức độ cường độ khác nhau vẫn có thể được thiết lập giữa chúng, nếu chúng trở thành — như khả năng vốn có — đối tượng của các cuộc thảo luận đạo đức và kinh tế; nhưng đó lại là một vấn đề hoàn toàn khác biệt. Bằng cách coi toàn bộ tri thức nằm trong giới hạn của nhận thức — thứ có các hoạt động có thể kết hợp vô hạn, chúng ta vươn tới một quan niệm về Tự nhiên vô cùng tráng lệ, giản dị và chân thực hơn nhiều so với các hệ thống suy xét phức tạp và phiến diện thông thường. Sự chiêm nghiệm vũ trụ theo cái nhìn toàn diện và tổng hợp này cũng không hề loại trừ phương pháp phân tích tinh vi nhất về các biến thể và bộ phận của nó.
Người ta có thể lập ra một chiếc thang đo, được chia độ theo các mức độ của một tỷ lệ kết hợp gồm cường độ, thời gian, mối liên hệ, chu kỳ lặp lại và tính hữu dụng; đây sẽ là tiêu chuẩn để đo lường mọi ý niệm, nhờ đó một chuỗi liền mạch những ranh giới được tô bóng tinh tế sẽ lộ diện, từ ấn tượng mờ nhạt nhất lên đến sự kết hợp rõ ràng nhất của các ấn tượng ấy; từ những sự kết hợp đơn giản nhất cho đến khối lượng tri thức bao gồm cả bản chất của chính chúng ta, tạo nên thứ mà ta gọi là vũ trụ.
Chúng ta nhận thức trực giác về sự tồn tại của chính mình, và về mối liên hệ trong chuỗi các ý niệm kế tiếp nhau mà ta gọi là bản ngã. Chúng ta cũng nhận thức được sự tồn tại của những tâm trí khác, nhưng không phải bằng trực giác. Bằng chứng của chúng ta đối với sự tồn tại của các tâm trí khác được xây dựng dựa trên một mối quan hệ ý niệm vô cùng phức tạp, việc mổ xẻ nó nằm ngoài mục đích của chuyên luận này. Nền tảng của mối quan hệ này không nghi ngờ gì nữa, chính là sự lặp lại định kỳ của các khối ý niệm mà các quyết định tự nguyện của chúng ta hoàn toàn không có quyền giới hạn hay ngăn chặn theo một hướng đi đặc biệt nào, và chúng ta chỉ có thể đối phó một cách bất hoàn hảo trước sự lặp lại ấy. Các quy luật bất khả kháng của tư tưởng ép buộc chúng ta tin rằng giới hạn chính xác của các ý niệm hiện tại không phải là giới hạn thực sự của những ý niệm khả dĩ; quy luật mà theo đó những suy luận này được rút ra được gọi là loại suy; và đây chính là nền tảng cho mọi suy luận của chúng ta từ ý niệm này sang ý niệm khác, chừng nào chúng còn tương đồng với nhau.
Chúng ta nhìn thấy cây cối, nhà cửa, đồng ruộng, những sinh thể sống có hình dáng giống chúng ta và những hình dáng tương tự ít nhiều với ta. Chúng liên tục thay đổi phương thức tồn tại của mình đối với chúng ta. Để diễn tả sự đa dạng của các phương thức này, chúng ta nói: CHÚNG TÔI DI CHUYỂN, CHÚNG DI CHUYỂN; và vì sự chuyển động này diễn ra liên tục dẫu không đồng đều, chúng ta diễn tả quan niệm của mình về những thăng trầm trong tiến trình ấy bằng các từ — NÓ ĐÃ TỪNG, NÓ ĐANG LÀ, NÓ SẼ LÀ. Những biến đổi này là các sự kiện hoặc đối tượng, và xét theo quan hệ đối với bản ngã con người, chúng là những yếu tố thiết yếu cho sự tồn tại của tâm trí con người. Bởi vì nếu những bất bình đẳng — do cái gọi là hoạt động của ngoại giới tạo ra — bị san bằng bởi nhận thức về bản thể của chúng ta, khi nó hợp nhất và lấp đầy những khoảng trống giữa chúng, thì chuyển động, sự đo lường, thời gian và không gian; tức là các yếu tố cấu thành tâm trí con người, sẽ bị trừu tượng hóa như thế, khiến cho cảm giác và trí tưởng tượng đình chỉ. Tâm trí không thể được coi là thuần túy.
II—SIÊU HÌNH HỌC LÀ GÌ. NHỮNG SAI LẦM TRONG PHƯƠNG PHÁP XEM XÉT THÔNG THƯỜNG
Chúng ta không chú ý đầy đủ đến những gì diễn ra bên trong nội tâm. Chúng ta kết hợp những từ ngữ đã được kết hợp từ ngàn xưa. Khi muốn triết lý, chúng ta mặc nhiên chấp nhận toàn bộ các quan điểm trong tâm trí mình; và khi diễn đạt những quan điểm ấy, ta dùng toàn bộ những câu chữ rập khuôn. Toàn bộ phong cách diễn đạt và tình cảm của chúng ta đều bị vấy bẩn bởi lối đạo văn sáo rỗng nhất. Từ ngữ của chúng ta đã chết, tư tưởng của chúng ta lạnh lẽo và vay mượn.
Hãy cùng chiêm ngưỡng các sự thật; trong công cuộc nghiên cứu vĩ đại về chính mình, hãy kiên quyết ép buộc tâm trí bước vào một sự soi xét nghiêm ngặt về bản thân. Chúng ta không thỏa mãn với những phỏng đoán, quy nạp và tam đoạn luận trong các khoa học liên quan đến ngoại giới. Cũng như vậy, khi xem xét các hiện tượng của tâm trí, chúng ta hãy nghiêm túc thu lượm những sự thật không thể chối cãi. Nhờ thế, siêu hình học sẽ chiếm ưu thế rõ rệt so với mọi khoa học khác, bởi vì mỗi người học, khi chú tâm hướng về tâm trí chính mình, có thể xác định được những căn cứ làm chỗ dựa cho bất kỳ khẳng định nào về nó. Do đó sẽ không thể có sự lừa dối nào, khi chính chúng ta là những người lưu giữ bằng chứng về đối tượng mà ta đang suy ngẫm.
Siêu hình học có thể được định nghĩa là một cuộc truy vấn về những vấn đề thuộc về, hoặc gắn liền với, bản chất nội tại của con người.
Người ta nói rằng tâm trí tạo ra chuyển động; và người ta cũng có thể nói rằng chuyển động tạo ra tâm trí.
