MỤC 1. Cái nhìn tổng quan về bản chất và đối tượng của đức hạnh.—2. Nguồn gốc và nền tảng của đức hạnh, dựa trên các nguyên lý cơ bản của tâm trí.—3. Những quy luật xuất phát từ bản chất của tâm trí, chi phối việc áp dụng các nguyên lý ấy vào hành động của con người;—4. Đức hạnh, một phẩm chất khả dĩ của con người.

Chúng ta tồn tại giữa muôn loài sinh vật đồng loại, mà phần lớn hạnh phúc của họ đều chịu ảnh hưởng rõ rệt và quyết định từ những hành động của chúng ta.

Việc điều tiết sức ảnh hưởng ấy chính là đối tượng của khoa học đạo đức. Chúng ta vốn dễ dàng tiếp nhận những ấn tượng đau đớn hoặc dễ chịu với mức độ và thời gian kéo dài khác nhau. Điều gì mang lại khoái cảm thì gọi là điều thiện; điều gì gây ra đau khổ thì gọi là điều ác. Đó là những tên gọi chung, áp dụng cho mọi loại nguyên nhân có thể dẫn đến sự dư thừa của đau khổ hoặc khoái cảm. Nhưng khi con người trở thành tác nhân chủ động trong việc tạo ra hoặc lan tỏa hạnh phúc, thì nguyên lý giúp họ thực hiện mục đích ấy một cách hiệu quả nhất lại được gọi là đức hạnh. Và lòng nhân ái, hay khát vọng trở thành cội nguồn của điều thiện, kết hợp cùng công lý — tức sự thấu hiểu về phương thức thực thi điều thiện ấy — đã tạo nên đức hạnh.

Nhưng tại sao con người lại phải sống nhân ái và công chính? Những cảm xúc bộc phát trong bản tính của anh ta, nhất là khi ở trạng thái nguyên thủy nhất, luôn thúc đẩy anh ta gây ra đau khổ và tranh giành quyền thống trị. Anh ta khao khát tích lũy của cải thừa thãi cho riêng mình, mặc cho kẻ khác phải chết đói. Anh ta bị thôi thúc phải bảo vệ từng tấc tự do nhỏ nhoi của bản thân, dẫu có phải đẩy người khác vào cảnh nô lệ tột cùng tàn nhẫn. Anh ta mang tính thù hận, kiêu ngạo và ích kỷ. Vậy lý do gì khiến anh ta phải kìm hãm những xu hướng ấy?

Người ta thường đặt câu hỏi rằng, vì lý do gì một con người lại phải dấn thân mưu cầu hạnh phúc, hoặc kiềm chế không gây ra đau khổ cho kẻ khác? Khi người ta đòi hỏi một lý do để chứng minh sự cần thiết phải theo đuổi bất kỳ hệ thống hành vi nào, thì rốt cuộc điều mà kẻ hoài nghi đang yêu cầu là gì? Anh ta đòi hỏi bằng chứng cho thấy hệ thống hành vi đó sẽ là thứ thúc đẩy hạnh phúc của nhân loại một cách hiệu quả nhất. Chứng minh được điều này chính là đưa ra một lý do đạo đức. Đó cũng chính là mục đích của đức hạnh.

Một ngụy biện phổ biến vốn xuất phát từ việc lạm dụng một cách nói ẩn dụ theo nghĩa đen — cũng giống như bao ngụy biện khác — đã tạo ra phần lớn sự mơ hồ bao trùm lên lý thuyết đạo đức. Người ta cho rằng không ai buộc phải sống công chính hay tử tế, nếu việc họ phớt lờ điều đó không mang lại hình phạt nào. Bổn phận chính là sự ràng buộc. Không thể có sự ràng buộc nếu thiếu đi kẻ ràng buộc. Đức hạnh là một thứ luật lệ, mà đấng lập pháp mong muốn chúng ta tuân theo; và chúng ta sẽ chẳng có lý do gì bắt buộc phải tuân theo ý muốn ấy trừ khi có một hình phạt khủng khiếp gắn liền với sự bất tuân. Đây chính là thứ triết học của nô lệ và sự mê tín.

Trên thực tế, không ai có thể bị RÀNG BUỘC hoặc ÉP BUỘC, nếu thiếu đi một quyền lực tối cao đứng trước để trói buộc và ép buộc. Khi tôi nhìn thấy một kẻ bị trói giật tay chân, tôi hiểu rằng đã có ai đó trói hắn ta lại. Nhưng nếu tôi chứng kiến một người mỉm cười mãn nguyện sau khi hoàn thành một hành động mang lại lợi ích to lớn bằng chính sự tự nguyện của mình, tôi sẽ không suy diễn rằng chính sự mải lo sợ những thống khổ nơi địa ngục hay niềm hy vọng về phần thưởng thiên đường đã o ép anh ta làm nên hành động ấy.

. . . . . . .

Vẫn còn phải làm rõ những cảm giác đặt nền móng cho đức hạnh đã khởi nguồn từ tâm trí con người như thế nào; những quy luật mà chúng tiếp nhận ở đó ra sao; các nguyên lý của tâm trí cho phép đức hạnh trở thành phẩm chất của con người đến mức độ nào; và cuối cùng, liệu có khả năng thuyết phục nhân loại tiếp nhận đức hạnh như một động lực hành xử mang tính phổ quát và hệ thống hay không.