Hector vừa sống qua giờ phút huy hoàng nhất của cuộc đời gã; giữa lúc hầu như đã không còn trông đợi gì ở cõi đời này nữa, gã đã tìm thấy, mũi chạm mũi với cái huy hiệu “Nixon is the best” có từ chiến dịch tranh cử cho các cuộc bầu chọn chủ tịch đảng bang của phe Cộng hòa năm I960. Phải biết rằng sau vụ bê bối Watergate, những tấm huy hiệu của các chiến dịch tranh cử liên quan đến Nixon tương đối hiếm. Cái mũi quyến rũ của gã động đậy tinh tế như hàng mi của cô gái mới lớn mà đôi bầu ngực đầy nhanh hơn dự tính. Nhờ khám phá này, gã có thể giật giải thưởng quốc gia cho người nắm giữ huy hiệu chiến dịch xuất sắc nhất. Đó là một việc mà ít người trong chúng ta biết (chia sẻ hiểu biết của mình cho mọi người quả thực là một cái thú), nhưng quả là có tồn tại các cuộc thi cho những nhà sưu tầm. Người ta đối đầu nhau vì những con tem hiếm, và những đồng tiền xu trong một bầu không khí vừa sôi nổi vừa bụi bặm. Hector đăng ký trong hạng mục huy hiệu, hạng mục căng thẳng đáng ngạc nhiên năm đó (lý do là năm đó, sự gia tăng những kẻ chơi pin’s nghiệp dư đã phá hỏng bét thị trường; nhiều người chơi thuần chất đã quay sang hạng mục huy hiệu). Cần phải rắn mới hy vọng lọt vào vòng tứ kết. Hector vẫn điềm nhiên, gã biết lợi thế của mình, và từ một góc êm đềm trong ký ức sống lại cái giây phút của điều khám phá lớn lao. Gã đi bộ, tay đưa phía trước, hai bàn tay giống như cái ăng ten, cơn sốt ngây ngấy trong mỗi bước chân, người sưu tầm là một con bệnh triền miên đi tìm phương thuốc cho mình. Từ hai ngày nay, gã lang thang miệt mài, vì thiếu một cái huy hiệu; đã sáu tháng rồi gã chỉ độc quan tâm đến các huy hiệu, sáu tháng cho một đam mê điên rồ, sáu tháng, cuộc sống của gã chỉ toàn là huy hiệu.

Luôn phải dè chừng những tay Thụy Điển, những gã tóc không vàng hoe. Hector thản nhiên, cái huy hiệu “Nixon is the best” có thể được rút ra bất cứ lúc nào đập vào cái nhìn sáng rực của gã Thụy Điển; cái nhìn khiến ta không khỏi liên tưởng đến tỉ lệ tự sát ở Thụy Điển. Nếu tên gã thuộc loại không thể nào nhớ nổi, thì chúng ta lại không quên được thành tích tuyệt vời năm trước của gã vì quý ngài đây là đương kim vô địch hạng mục nhà sưu tầm huy hiệu chiến dịch tranh cử. Trong đời thường, gã Thụy Điển là dược sĩ tại một cửa hàng dược ở Thụy Điển. Người ta nói rằng gã được kế thừa nghề này; thường là thế, cuộc sống nghề nghiệp của những nhà sưu tầm giống một bộ y phục quá cỡ. Còn đời sống tình dục của họ, chúng bình lặng giống như một cậu trò lười trong kỳ nghỉ hè. Sưu tầm là một trong hiếm hoi những hoạt động không dựa trên sự hấp dẫn giới tính. Những đồ vật được tích tụ là những thành lũy giống như những lá che mắt ngựa. Chỉ những con ruồi mới có thể nhìn thấy thật gần nỗi buồn nhạt nhẽo tỏa ra từ đó. Nỗi buồn mà người ta quên đi trong cơn hưng phấn của một cuộc đua tài. Gã Thụy Điển, vào giây phút ấy, quên thậm chí cả từ ngữ về thuốc men. Bố mẹ gã, những người đã nuôi dạy gã bằng thứ tình yêu như xi lanh yêu mạch máu, giờ phút này cũng không còn tồn tại nữa. Công chúng nín thở, đó là một trong những trận chung kết kịch tính nhất chúng ta từng thấy trong đời. Hector bắt gặp cái nhìn của gã Ba Lan, kẻ chiến bại dưới tay gã trong trận bán kết; người ta có thể cảm thấy những cục nghẹn trong họng hắn, bằng chứng của việc hắn vẫn chưa nuốt trôi thất bại của mình. Làm sao hắn có thể tin dù chỉ trong một giây rằng có thể lọt vào chung kết chỉ với cái huy hiệu in hình Lech Walęsa2 cơ chứ? Gã Thụy Điển chỉ làm đối thủ rối trí qua trình độ trí tuệ của gã, đó là im lặng. Thi thoảng gã lấy tay day day thái dương, người ta thấy rõ đây là mánh lới hòng làm bất an đối thủ, một mánh xoàng nhắm tới Hector của chúng ta. Nực cười, Hector của chúng ta rất vững vàng, sau bao năm tháng sưu tầm, gã tin chắc vào Nixon của gã; điều đó chắc hẳn làm ấm lòng Nixon, khi biết rằng một gã Hector nào đó sắp giành được một thứ gì đấy là nhờ mình. Hẳn nhiên điều này khó được lưu sử sách, và chả mấy cơ hội để thành tích tối nay sẽ lấn át được tai tiếng động trời của vụ Watergate. Tuy nhiên, mọi sự không dễ dàng như vậy (phải dè chừng những gã Thụy Điển tóc không vàng hoe). Đồ đểu cáng ấy lấy ra một huy hiệu của Beatles. Khán giả cười ồ, nhưng không hề nao núng, gã Thụy Điển giải thích rằng đó là huy hiệu của chiến dịch bầu chọn cho vị trí đứng đầu của album Sergent Pepper Lonely Hearts Club Band.

Gã khốn nạn đó ắt hẳn đã dò được thông tin về báu vật của Hector và không tìm ra cách chống đỡ nào khác ngoài làm rối trí ban giám khảo; đồ Thụy Điển vô lại. Và kế hoạch của gã có vẻ trơn tru, bởi vì giám khảo (nói thật, chỉ là một gã rậm râu) nở một nụ cười. Hector phản đối, nhưng bằng cách khá nực cười bởi vì gã nào có giỏi mấy trò chống đối; gã nghiến răng, kiểu thế. Và đây, sự lố lăng trắng trợn: người ta cho rằng cái chiến thuật của gã xảo quyệt này là độc đáo và người ta tuyên bố Hector thua cuộc. Gã cư xử đầy phẩm cách, khẽ ghếch mặt về hướng kẻ chiến thắng và rời khỏi phòng.

Còn lại một mình, gã bắt đầu khóc như mưa.

Không phải khóc cho thất bại của mình, gã đã nếm đủ mọi thăng trầm, và gã biết đã theo nghiệp này thì đầy những giây phút, khoảnh khắc như vậy. Không, gã khóc cho sự trớ trêu của tình cảnh, mất mặt trước Beatles; thật buồn cười, vậy là gã khóc. Khoảnh khắc nực cười này đã dẫn gã đến sự nực cười trong cuộc đời, lần đầu tiên, gã cảm thấy một sức mạnh thôi thúc mình thay đổi, sức mạnh giúp gã cắt đứt với những hành trình sưu tầm điên rồ. Cả cuộc đời mình, gã chỉ có một trái tim chung nhịp đập với những cuộc khám phá. Gã đã sưu tầm tem, bằng cấp, tranh vẽ thuyền về bến, vé tàu điện ngầm, những trang sách đầu tiên, nút chai, những giờ phút với bạn, những câu ngạn ngữ Croatia, đồ chơi Kinder, khăn ăn bằng giấy, những hạt đậu tằm, phim chụp ảnh, đồ lưu niệm, nút áo măng sét, nhiệt kế, chân thỏ, giấy khai sinh, vỏ sò Ấn Độ Dương, những thanh âm lúc năm giờ sáng, những nhãn phó mát, tóm lại là gã đã sưu tầm tất cả, và mỗi lần đều với niềm phấn khích không đổi thay. Sự tồn tại của gã thấm đẫm sự cuồng nhiệt; với tất cả những cung bậc từ sung sướng thuần khiết đến tột cùng thất vọng mà điều đó có thể kéo theo. Gã không nhớ nổi có giây phút nào trong cuộc đời mà gã không sưu tầm cái gì đó, không kiếm tìm cái gì đó. Tuy nhiên, với mỗi cuộc sưu tầm mới, Hector luôn nghĩ rằng lần này là lần cuối. Nhưng trăm lần như một, giữa lúc đang vô cùng thỏa mãn, gã sẽ lại khám phá ra nguồn cơn mới chưa được thỏa mãn. Nói cách khác, gã là một tay Sở Khanh của giới đồ vật.

* * *

Đóng mở ngoặc.

Hình ảnh cuối cùng này là mô tả đúng nhất. Người ta thường nói rằng có những người đàn ông thuộc về đàn bà, người ta có thể coi Hector là người đàn ông thuộc về đồ vật. Dĩ nhiên, không có hàm ý so sánh phụ nữ với đồ vật, tuy vậy chúng ta vẫn nhận thấy những điểm tương đồng hiển nhiên, và nỗi sợ của vị anh hùng của chúng ta được phản chiếu trong nỗi sợ của những kẻ không chung tình, và của tất cả đám đàn ông bị sự khan hiếm đàn bà làm tan nát. Rốt cuộc, vẫn là chuyện một anh mê nhiều ả... Một vài ví dụ: từng có lần Hector bị giằng xé giữa hai bộ sưu tập; sau sáu tháng cuộc đời toàn tâm toàn ý với những nhãn hiệu phó mát, gã thình lình trúng tiếng sét ái tình với một con tem tình cờ bắt gặp, và như bị ma xui quỷ khiến, gã chỉ muốn vứt quách mọi thứ để ào đến với niềm say mê mới này. Hết lần nọ đến lần kia, gã vẫn không thể lựa chọn và Hector sống hàng tháng trời bồn chồn cò cưa giữa hai cuộc đời. Vậy là phải khai triển hai bộ sưu tập ở hai góc đối lập trong căn hộ và thu xếp làm sao tránh động chạm đến tự ái của mỗi vật sưu tầm; Hector thấy những đồ vật này có tính cách như con người, và không hiếm lần gã bắt quả tang con tem đang ghen tuông với một tờ giấy khai sinh. Dĩ nhiên, đó là thời kỳ mà sức khỏe tâm thần của gã đáng lo ngại.

Hơn nữa, mỗi một bộ sưu tập gợi lên một cảm xúc khác nhau. Một vài thứ, ví như những trang sách, gợi nhiều xúc cảm hơn những thứ khác. Đó là những bộ sưu tập có thể gọi là nhạy cảm, vô cùng thuần khiết, những bộ sưu tập mà một khi biến mất sẽ chuyển thành một nỗi thương nhớ khôn nguôi. Và những bộ sưu tập khác mang tính nhục dục hơn, có thể gọi là những bộ sưu tập một đêm, chạm đến những lĩnh vực thú tính, và xác thịt hơn; có thể kể đến những xiên hoa quả. Người ta không sống cả đời với một cái xiên hoa quả được.

Tất nhiên, gã đã cố tự chăm sóc mình, cố ngăn mình bắt đầu một bộ sưu tập mới, cố tự cai nghiện; chỉ có điều chẳng thể làm gì, chúng mạnh hơn gã, gã lại trúng tiếng sét ái tình đối với một thứ mới, và dấy lên một mong muốn không thể cưỡng lại phải thu thập nó. Gã đã đọc một số cuốn sách; tất cả đều là về khả năng đẩy lùi hay giải trừ nỗi sợ bị bỏ rơi. Một số đứa trẻ mới bị cha mẹ bỏ bê đôi chút đã bắt đầu sưu tầm để tự trấn an. Sự bỏ rơi là thời khắc chiến tranh; người ta quá sợ mất mát đến nỗi phải thu thập thật nhiều. Trong trường hợp của Hector, người ta khó có thể nói rằng bố mẹ đã lơ là gã. Người ta cũng không thể nói rằng họ quá bảo bọc gã. Không, thái độ của họ ở đâu đó khoảng giữa hai thái cực này, một dạng dịu dàng bền bỉ; hãy xem.