NGÔI MỘ CỔ
Trên đường Hải Hậu, Văn Lý - Chợ Cồn, một chiếc xe hơi trong có ba anh em họ Đặng và Kỳ Phát bon bon chạy trên đường đá. Tới Văn Lý trời đã khuya, khoảng 8, 9 giờ đêm. Ánh trăng rằm tháng tám đã bắt đầu soi sáng vào những thửa ruộng muối trắng tinh trông như mặt thủy. Trong làng trẻ con họp nhau rước đèn. Trên con đường ngõ ngoằn ngoèo uốn khúc, ánh đèn xếp và đèn thiềm thừ lấp ló sau rặng tre xanh. Tiếng gõ vào chiếc dây thép trắng trên chiếc thùng sắt tây hòa lẫn với tiếng hát trống quân của đôi bên nam nữ thỉnh thoảng lại bị át mất dưới tiếng trống và tiếng thanh la của bọn mứa sư tử đi qua.
Chiếc xe hơi bỗng đỗ. Bọn bốn người bước xuống và cùng đi về phía bãi bể. Ba anh em họ Đặng đều lẳng lặng đi theo Kỳ Phát, không ai nói năng một câu gì.
Ngoài bãi gió thổi ào ào, tiếng sóng bể ầm ầm dữ dội. Chị Hằng tròn xoe lơ lửng trên cao như đứng ngắm nhìn những làn sóng bạc đầu, óng ánh dạt dào trông như một đàn rồng trắng uốn khúc, đua nhau chạy vào trong bãi cát. Kỳ Phát vén tay áo xem giờ rồi quay lại bảo ba anh em họ Đặng:
- 10 giờ rưỡi. Các ông trông đằng trước có thấy cái cây cổ thụ rườm rà đứng chơ vơ kia không? Ta đến đấy thì vừa đúng 11 giờ.
Cả bọn bốn người rảo bước, một lúc sau đã đến gốc cây, Liên Ty trông ngắm rồi nói:
- Cây quéo này có lẽ đã sống trăm năm dư.
Kỳ Phát gật đầu trả lời:
- Ông nói có lẽ nhưng lát nữa ta hãy nói chuyện, bây giờ chúng ta hãy ngồi dưới gốc cây ăn uống thưởng nguyệt trung thu đã.
Nói xong chàng vui vẻ mở va ly rải xuống đất một chiếc khăn vải sơn, rồi bầy ra nào bánh mặt trăng, bánh nướng, xôi, thịt gà, lại có cả một chai rượu Mai quế lộ nữa. Bốn người ăn uống chuyện trò vui vẻ; ba anh em nhà họ Đặng được ngắm vũ trụ bao la, gió mát trăng thanh hầu như đã quên mục đích của bọn bốn người là đi tìm cái kho tàng ông cha khi xưa để lại. Riêng một mình Kỳ Phát thì như có ý trông đợi một việc gì, chàng thỉnh thoảng lại vén tay áo xem giờ.
Chàng bỗng tự nhiên nói:
- Uống rượu trông trăng không có thơ không thú, để tôi xin đọc một bài các ông nghe.
Rồi chàng hắng giọng, ngâm to bài thơ bát cú:
Đến Văn Lý sự mấy ai tầy
Bẩy bước nên thơ đứng ngắm cây.
Nguyệt lão giấu mình xoay tả hữu
Công hầu mở mặt chạy Đông Tây.
Đông hai mươi bước thêm hai bước
Tây một trăm giây, thẳng một dây.
Nằm sấp chịu đòn trăm sáu trượng
Kho tàng đâu thấy, thấy trên mây!
- Tôi hiểu rồi “Đến Văn Lý”, đây chẳng là bãi bể Văn Lý là gì?
Kỳ Phát cười bảo:
- Mà có cả chị “Nguyệt” và cây nữa!
Xem đồng hồ, chàng nói tiếp:
- 12 giờ đúng, thôi bây giờ ta làm việc. Các ông để tôi đóng vai Tào Tử Kiến bẩy bước nên thơ!
Vừa nói chàng vừa đứng dậy đi xa phía gốc cây bẩy bước rồi chàng đứng lại. Ba anh em họ Đặng đều theo đến bên Kỳ Phát. Chàng trinh thám trẻ tuổi chỉ lên trên cây mà bảo ba người rằng:
- Các ông “đứng ngắm cây” xem có thấy gì lạ không?
Liên Ty nói:
- Tôi để ý trăng bây giờ bị lấp sau thân cây.
Kỳ Phát nói:
- Đó là “Nguyệt giấu mình”. Ngay chỗ bóng trăng bị lấp có hai cành cây đâm ra hai bên, hai bên “tả hữu”, các ông hiểu chưa? Các ông hãy nhận kỹ lấy hai cành cây ấy.
Kỳ Phát chạy lại gốc, cởi áo ngoài rồi leo lên thoăn thoắt. Đến chạc hai cành cây ấy thì chàng ngồi nghỉ rồi leo ra một cành.
Liên Ty ở dưới lẩm bẩm:
- Phải rồi, cành bên Đông và cành bên Tây.
Ra đến đầu cành, Kỳ Phát rút trong túi ra chùm chìa khóa buộc vào một sợi dây dài rồi dòng xuống. Kỳ Phát lúc bấy giờ trông có vẻ như một bác thợ nề đương so dây “quả dọi”. Chùm chìa khóa gần chấm đất thì Liên Ty lấy một chiếc que cắm xuống đất làm đích đánh dấu. Kỳ Phát lại trèo sang cành cây thứ hai, rồi cũng dòng chùm chìa khóa xuống, Liên Ty lại lấy que đánh dấu.
Ra dáng ngẫm nghĩ, Liên Ty đếm từ chỗ đích thứ nhất bước về phía đông hai mươi hai bước. Lúc đó, Kỳ Phát đã xuống tới đất. Chàng nhìn theo Liên Ty và mỉm cười, Liên Ty bước đủ hai mươi hai bước thì dừng lại, lấy mũi giầy gạch xuống đất một dấu chữ thập rồi đứng thần người ra băn khoăn nghĩ ngợi.
Kỳ Phát cả cười hỏi:
- Còn về phía tây nữa chứ?
Liên Ty nói:
- “Đông hai mươi bước thêm hai bước” tôi hiểu, nhưng “Tây một trăm giây thẳng một dây” thì tôi chịu. Một trăm giây là gì?
Kỳ Phát nói:
- Là một trăm giây đồng hồ, ông quên rằng chính Marco Polo một người Âu đã bầy cho Đinh Củng Viên cách giấu của này rồi ư?
Rồi chàng nhìn đồng hồ, bảo Liên Ty đứng ra chỗ chiếc que đánh dấu thứ hai, rồi nói:
- Đến ba, thì ông đi về phía tây nhé. Một, hai, ba, ông đi đi. Ông đừng bước nhanh quá thế. Thôi ông đứng lại mà đánh dấu.
Rồi Kỳ Phát lẩm bẩm một mình:
- Đi về phía tây một trăm giây đồng hồ rồi “thẳng một dây”, thôi phải rồi!
Kỳ Phát bèn cùng Liên Ty căng một chiếc dây thẳng nối liền hai chỗ đánh dấu. Ra dáng đắc ý, Kỳ Phát xoa tay nói:
- Bây giờ ông chỉ việc đo từ chỗ đánh dấu, theo đường thẳng của chiếc dây ra một trăm trượng là xong.
Rút chiếc thước cuộn trong túi ra, Kỳ Phát và Liên Ty đo dài ra 424 thước. Nhưng cả bọn bốn người đều sửng sốt. Ngay dưới đất, phía trước mặt bốn người đều trông thấy một lỗ tối om. Kỳ Phát bật đèn pin soi miệng lỗ, chàng nhặt được một mẩu thuốc lá Ăng-lê. Chàng giậm chân mà rằng:
- Cóc khô, cóc khô! Thằng Bá Vy đến trước mình rồi!
Chàng bảo mọi người bật đèn rồi mạnh bạo leo xuống dưới lỗ hổng. Đó là một đường hầm xuống thẳng, có bậc đá hẳn hoi. Xuống chừng 20 thước, đường dần dần hẹp lại rồi rẽ sang ngang. Đi quanh co một lúc lâu, bốn người đến trước một chiếc cửa cuốn bằng gạch cổ. Chàng trinh thám trẻ tuổi vui mừng quay lại bảo bọn ba người rằng:
- Các ông đừng sợ, đây lốt chân rõ lắm. Bọn Bá Vy hai người tuy đã vào đến đây nhưng chưa ra, ta đã vào được thì dù sao bọn họ cũng phải chia đều.
Quả nhiên, bước qua chiếc cửa cuốn, bốn người vào trong một chiếc hầm rộng rãi. Phía trong cũng rõ bóng hai người: Bá Vy và thằng Nghé đương hì hục đào cuốc. Kỳ Phát cười nói:
- Ông Bá Vy, ông tìm nhanh lên chớ, để rồi chúng ta chia nhau.
Bá Vy giật mình ngoảnh lại, chẳng nói chẳng rằng, Vy giơ khẩu súng trường lên vai nhằm Kỳ Phát bắn luôn một phát. Chàng trẻ tuổi ngồi thụp ngay xuống, rồi thuận tay cầm chiếc đèn pin kiểu lớn, to bằng cổ tay ném thẳng vào mặt Bá Vy. Tiếng súng nổ còn vang trong hầm tối thì bỗng một tiếng rầm ghê gớm làm mọi người hoảng sợ. Một góc gian hầm, chỗ Bá Vy đứng sụt xuống. Trong giây phút gạch, đá, đất, sỏi đổ xuống ào ào.
Ba anh em họ Đặng run lên cầm cập, nói không thành tiếng, tưởng như phen này sáu mạng người đều bị chôn sống dưới hầm. Nhưng may thay, chỉ trong giây phút tiếng nổ sập đã im bặt, làn cát bụi đã tan dần, bọn Kỳ Phát nhìn nhau thấy ai nấy thất sắc, nhưng gian hầm chỉ sụt có một góc thôi. Kỳ Phát lau mồ hôi trán rồi cùng ba anh em họ Đặng bới đống gạch đá cứu bọn Bá Vy, thằng Nghé. Trong giây lát Liên Ty và Thế Xương đã lôi được thằng Nghé ra nhưng đầu nó bị một tảng đá lớn đè phải, đã giập óc chết tự bao giờ. Vũ Lượng và Kỳ Phát ra sức tìm kiếm Bá Vy. Bới đống gạch lên, Kỳ Phát đã đỡ được Bá Vy ngồi dậy. Trên trán Vy, chỗ thái dương, một dòng máu ri rỉ chảy ra. Uống xong ngụm nước lã, Bá Vy dần dần hồi tỉnh, giơ tay lên bóp trán, ra dáng đau đớn vô cùng. Trước cảnh tượng thương tâm, cả bọn mấy người đều yên lặng nhìn nhau!
