MỘT BỨC THƯ LẠ

Ba mươi Tết. Trên con đường Thái Bình - Tân Đệ vắng ngắt không có một ai. Mấy nhà lá bên vệ đường phên cài kín mít, tuy nhiên còn ánh lửa soi ra, có lẽ ánh đèn để trên bàn thờ ông vải. Đằng xa, lờ mờ chiếc đèn bóng, kéo trên chiếc nêu cao, bị gió đưa qua lại, nhấp nhánh trên bụi tre, trông như ngọn lửa ma trơi dập dờn ngoài mộ địa.

Lúc bấy giờ có lẽ đến gần mười một giờ đêm vì tiếng trống canh hai đã điểm từ lâu lắm. Nhưng gió càng to, mưa phùn càng thêm nặng hạt, làm cho khí trời đã lạnh lại buốt hơn. Xa tít, trông về tỉnh Thái, một ánh đèn dần dần tiến lại. Vừa vượt qua dốc, ánh đèn bỗng dừng hẳn, nhận kỹ trong bóng tối, qua những hạt mưa bay, ánh sáng xanh ấy chỉ là một chiếc đèn xe đạp. Người trên xe nhẩy xuống dắt xe lại bên cây nhãn vệ đường, dựa xe vào đó rồi cúi xuống xem bánh trước. Hắn bỗng đứng dậy, rút mùi soa ra lau tay, mồm lẩm bẩm:

- Cóc khô! Rõ cóc khô cái anh Cao Viên, lốp xe thế này mà cũng dám đưa mình mượn để đi đường trường! Ngót mười một giờ đêm rồi mà xe thế này thì bao giờ mới về đến Nam được. Đây đã đến Thẫm rồi đây!

Thẫm, chỉ mỗi một tiếng ấy đã làm rùng mình nhiều khách bộ hành qua con đường Thái Bình - Tân Đệ. Thẫm, hơn mười năm về trước mới đáng ghê hơn nữa. Ai qua Thẫm hơi sớm một chút hoặc hơi quá về chiều, trời đã nhá nhem thì không bỏ mạng ở đấy cũng phải bỏ túi bạc giắt trong mình. Thẫm là chỗ quân côn đồ đã chọn để chẹt người lấy của. Thẫm là chỗ mà từ khách bộ hành đến bọn phu xe đi qua, ai cũng một lòng nơm nớp lo sợ. Nhưng cái tên ghê gớm ấy có lẽ chưa đủ làm lo ngại cho người đi chiếc xe đạp kia, dù một mình trên đường trường khuya khoắt giữa cái đêm vắng vẻ tối om, cái đêm Ba mươi Tết.

Hắn vén tay áo xem đồng hồ rồi nói:

- Kém 5 đầy 11 giờ. Thẫm rồi đây, ừ thì ta trọ lại Thẫm chớ sao?

Rồi hắn cười khanh khách nói một mình:

- Có lẽ dễ cái anh cóc khô Cao Viên cũng a tòng với bọn cướp Thẫm mà cố ý làm cho mình phải bắt buộc dừng lại đây chăng! Cũng chẳng hề chi, ta lại có dịp xem những ông tướng Thẫm có tai có mỏ đến thế nào?

Một con chó mực to sù chạy từ đồng ruộng sang đường cái. Nó hướng vào người khách lạ mà sủa vang, khách điềm nhiên dắt xe về phía con chó. Nó vừa cắn vừa lùi, sau cùng lách mình chui qua liếp một căn nhà lá lụp xụp ở ngay vệ đường, rồi cứ đứng trong mà sủa ra. Khách thò tay bấm chuông xe đạp, tiếng chuông vang vang làm lấp hẳn tiếng tràng pháo nhà ai đốt mãi tận chân trời.

Tiếng một cụ già trong nhà nói:

- Kìa con, mở liếp xem ai ở ngoài mà chó sủa thế?

Khách ở ngoài nghe rõ, lên tiếng:

- Thưa, tôi đây ạ. Xe đạp đi đến đây bị nổ lốp, cụ làm ơn cho vào ngủ trọ.

Tiếng một người con gái nói ra:

- Ông đứng đợi một chút, để tôi thắp cây đèn to.

Một tiếng đánh diêm, ánh sáng ngọn đèn ở trong đã rọi qua khe liếp. Giây lát chiếc cánh liếp đã kéo hẳn sang một bên, một người đàn bà ngó cổ ra ngoài nói:

- Ông cho xe vào trong này!

- Chào bà! Vâng, bà đứng xê kẻo bánh xe quệt vào lấm áo.

Xe đã qua bậc cửa. Nhờ ánh đèn ở trong sáng tỏ, ta bây giờ mới nhận rõ được người khách lạ. Tầm người cao và gầy, khách vận âu phục, khoác ngoài một chiếc áo tơi đen, đội chiếc mũ dạ cũng mầu đen sụp xuống gần đến mắt. Khách bỏ mũ, cởi chiếc áo tơi rồi xoa tay lại cạnh lò bánh chưng đứng sưởi. Ngọn lửa chiếu vào mắt khách sáng ngời, khách chẳng phải ai xa lạ, chính là chàng Kỳ Phát.

Kỳ Phát, phải, chính là Kỳ Phát, nhà trinh thám đại tài đã khám phá ra vụ án mạng bí mật ở vùng Thanh mà các báo ở đây đã tranh nhau đăng tin dạo nọ, phải, vẫn là cái chàng trẻ tuổi, thông minh, ranh mãnh lúc nào cũng ưa hoạt động và thích vui cười.

Chàng trạc hăm mốt, hăm hai, tóc vuốt ngược, da ngăm ngăm đen, cằm tròn và ngắn, không có vẻ gì là thông minh lanh lợi cả.

Nhưng nhận kỹ trên đôi má lưỡng quyền cao, một chiếc trán rộng mà vuông, đủ tỏ ra rằng chàng là một người có nhiều nghị lực.

Dưới đôi lông mày to nhưng thưa, cặp mắt sáng quắc lanh lẹ, chứa đựng cả tính cương quyết, mạnh bạo và trí thông minh lạ thường. Chẳng khác cặp mắt nhà thôi miên, luồng nhỡn tuyến ấy thoáng chiếu vào ai cũng đủ làm cho người ta sợ hãi, kính nể và yêu mến. Chàng hơ tay lên ngọn lửa, rồi quay vào phía một cụ già khoác chiếc áo bông, ngồi thu lu ở trên giường mà nói:

- Thực là làm phiền cụ quá. Chúng cháu dở việc cần ở Thái mà ngót 9 giờ mới xong, định đạp vội xe về Nam thì trời lại ngược gió quá mà lại đổ mưa to. Đến đây hỏng xe, nên mới dám vào quấy quả cụ và bà…

Người đàn bà lúc đó đã cài xong chiếc liếp vừa quay vào. Kỳ Phát bấy giờ mới để ý kỹ, chàng lấy làm thẹn vì trong câu xưng hô chàng đã dùng tiếng “bà” lúc nẫy. Thiếu nữ, người đàn bà ấy chỉ là một thiếu nữ, trạc mười bẩy, mười tám, khuôn mặt tròn, nước da trắng đỏ. Chiếc khăn nâu non vấn lẳn làn tóc mây. Chiếc áo lương đã hơi bạc, cách ăn vận mộc mạc quê kệch ấy chưa đủ làm cho thiếu nữ giảm cái vẻ đẹp tự nhiên. Nguyên một cái miệng nàng cũng đủ làm nhiều người ngơ ngẩn: hai hàm răng đen nhỏ lộ ra giữa cặp môi thắm, luôn luôn mỉm cười, cái mồm tươi đẹp như hoa, thực tình tứ đáng yêu vô hạn. Nàng đi lấy ấm chén, nhấc chiếc siêu sành để bên lò bánh rồi tìm chè pha nước.

- Thôi, cô đừng cho uống nước nữa! Thực làm phiền cô quá!

Nhìn bộ chén, Kỳ Phát nhận ra bốn chiếc bốn thứ, cái cảnh nghèo nàn nhưng vẫn còn cố giữ vẻ nền nếp đã tỏ ra rõ rệt. Tò mò, Phát nhìn quanh gian nhà. Áp vách, chiếc bàn thờ ông vải bầy biện một cách rất sơ sài. Bộ đồ thờ bằng gỗ mộc, đĩa ngũ quả bằng đất, chiếc lộc bình đã hơi mẻ miệng; những thứ ấy trông thực tồi tàn nhưng được cái rất là sạch sẽ, không hề có một chút bụi bám.

Kỳ Phát nhấc chén nước, nói:

- Mời cụ xơi nước, mời cô… Thực làm phiền cụ quá!

- Vâng, mời thầy (ông cụ trả lời) không có hề chỉ, ai chả có lúc lỡ làng.

- Nhưng giữa đêm Ba mươi…

- Lại càng hay chớ sao, như thế này mới thực là xông đất, chứ cứ chọn người, nói trước nhờ người ta đến thì còn gì là nghiệm nữa. Năm nay, nhờ thầy, may ra tôi làm ăn khá giả…

Nhưng ông cụ ngắt lời, lắng tai nghe… Đằng xa có tiếng ai nói to, lảm nhảm. Thiếu nữ cũng lắng tai, rồi bảo ông cụ:

- Thằng Nghé đã đi uống rượu say ở đâu về, thầy ạ!

- Nó lại vào phá nhà ai rồi đòi chén chứ gì?

Thấy Kỳ Phát ra dáng ngạc nhiên, ông cụ cắt nghĩa:

- Ấy đã sáu, bẩy hôm nay, thằng Nghé đi biệt tích ở đâu về xóm, hung bạo, ngỗ nghịch, nó chẳng nể một ai cả. Nó vào miếu, hạ xôi gà trên bàn thờ xuống ăn, rồi cởi trần ra ngủ ngay dưới bệ. Thế mà thần Phật chẳng vật ngay nó chết đi. Cả ngày say bí tỉ…

Kỳ Phát ngắt lời:

- Cụ bảo nó đi biệt tích mới về?

- Vâng, từ ngày nó say rượu, rồi đánh bố thì nó trốn đi biệt, có lẽ đến sáu năm nay, phải, đúng sáu năm, ngày ấy cháu nó mới 11 tuổi.

Tiếng thằng Nghé càng ngày càng gần, nó lè nhè, nói lảm nhảm:

- Chúng mày… chúng mày đã… đã biết tay ông chưa? Say… ông chưa say đâu… còn chai rượu trên bàn thờ sao không mang cả xuống đây? Ái chà say!

Tiếng chân nó bước chậm chạp, nặng nề, có lẽ nó đương lảo đảo, chân nam đá chân chiêu… Soạt! Tiếng tay nó vịn vào chiếc liếp ngoài hè.

Ba người trong nhà đều lắng tai nghe, riêng thiếu nữ và ông cụ già thì có dáng lo ngại. Nó đập phên mà gọi:

- Ông Cả! Mở cửa cho tôi vào với, năm mới… Nghé đây, Nghé đi xông nhà, chả say… nhưng rượu ty không bao giờ ngon bằng rượu lậu… mở cửa… ông Cả.

Ông Cả trong nhà vội bảo nhỏ Kỳ Phát:

- Xin lỗi thầy, tránh voi chẳng xấu mặt nào, tôi và thầy nên lánh mặt thì hơn.

Rồi cụ kéo Kỳ Phát ngồi thụp xuống, nấp đằng sau chiếc chum gạo để ở góc nhà, trong xó tối.

Thằng Nghé ở ngoài vẫn đập cửa gọi:

- Mở cửa, ta vào đánh chén với nào! Năm mới… chả say…

Ông cụ vội bảo nhỏ thiếu nữ:

- Cúc, con ra mở liếp, nói dối rằng thầy đi vắng!

Tiếng gọi càng gấp. Nóng ruột, thằng Nghé co cẳng đạp vào vách thình thình… Cánh liếp vừa mở, ngọn gió lạnh ở ngoài ào vào, làm cây đèn để trên chõng suýt tắt.

Hơi rượu sặc sụa đưa vào.

- Ông Cả cho tôi đánh chén với nào!

- Chào bác, thầy tôi ra đình lễ giao thừa chưa về.

- Cô à cô Cúc! Ông Cả đi vắng à, chà tôi chưa say, mà chúng nó cứ bảo rằng say.

Thằng Nghé vừa bước thêm một bước thì nó ngã nghiêng, suýt bổ vào Cúc. Nàng sợ hãi, bước lùi về đằng sau. Thằng Nghé dựa lưng vào chiếc cột bương, nhăn nhở, nheo cặp mắt nhìn chòng chọc vào thiếu nữ. To lớn, lực lưỡng, trời rét như cắt mà nó đánh có một chiếc áo cánh thâm phanh cả ngực. Đầu húi ca rêhúi vuông, nhưng tóc đã bắt đầu mọc dài, mắt đỏ tía, trên má dán một lá thuốc cao to tướng, trông hung tợn như một thằng ăn cướp, nó bè nhè, nói:

- Ông Cả… ông đi vắng, nhưng cô… cô ở nhà. Đi lấy rượu uống chơi nào… năm mới… chúc cô năm… năm nay lấy chồng nhà… Nào mang rượu ra đây mình đánh chén với ta…

Nó nhăn nhở, lảo đảo tiến vào… Cô Cúc kêu thét, thằng Nghé giơ tay ôm choàng lấy thiếu nữ. Nhưng một cánh tay nhỏ bé vỗ mạnh vào vai nó, thằng Nghé giật mình, buông Cúc ra, ngoái cổ lại. Nhanh như chớp, cánh tay nhỏ bé đã đưa lên in vào má thằng Nghé một cái tát trái nên thân. Thừa dịp cô Cúc đẩy thằng Nghé, chạy tít ra góc nhà. Thằng say rượu, có lẽ lúc ấy nó đã hết say, lui lại một bước, đứng thủ thế. Trước mặt nó là Kỳ Phát. Chàng nhìn vào thằng Nghé, hai luồng nhỡn tuyến giao nhau, người ta có cái cảm tưởng đứng trước cuộc cầm cự của một người chủ xiếc và con thú dữ. Cứ kể đồng cân thì Kỳ Phát có lẽ không đủ sức mà chịu nổi một quả đấm của bàn tay hộ pháp kia, nhưng trông chàng không có vẻ gì là sợ hãi cả. Trước thái độ hung dữ của thằng Nghé, chàng điềm nhiên giơ tay sửa lại cái cà vạt mầu hồng… Thừa lúc bất ý, vụt một cái thằng Nghé đã nhẩy đến sát bên chàng, tay cầm một con dao găm sáng loáng, nhọn hoắt mà không biết nó rút ra tự lúc nào. Nhưng lưỡi dao chưa kịp hạ thì nhanh như cắt, Kỳ Phát đã giơ tay phải lên đỡ và bắt tay thằng Nghé. Chàng đưa thêm tay trái lên nữa, chưa đầy một giây đồng hồ, thằng Nghé bị khóa tay đau kêu thét, lưỡi dao nhọn đã rời tay mà rơi xuống đất. Trông cảnh tượng lúc bấy giờ thì đáng buồn cười hơn là sợ hãi. Hai cổ tay to béo của thằng Nghé bị nắm chặt cứng trong hai bàn tay nhỏ bé nhưng gân guốc của Kỳ Phát. Thằng khốn nạn cố cựa muốn gỡ ra nhưng tay nó đã bị kẹp chặt vào chiếc khóa tay bằng sắt rồi. Tức tối vô cùng, thằng Nghé hằm hè như muốn nuốt sống ngay chàng trẻ tuổi. Kỳ Phát nhìn chăm chăm vào mặt nó, chàng mỉm cười ra dáng thương hại mà bảo nó rằng:

- Nếu mầy có học qua võ Nhật thì đã biết cái miếng khóa tay tao vừa dùng gọi là ussighi rồi.

Nhân lúc bất ý, thằng Nghé vung mạnh tay một cái nhưng vô hiệu. Kỳ Phát bỗng trợn mắt, nhìn thẳng vào nó, sát gần mặt vào thằng khốn nạn mà ghé tai bảo nhỏ một câu gì. Không biết câu nói nhỏ ấy là một câu phù chú mầu nhiệm đến thế nào mà tự nhiên thằng Nghé đã bỏ bộ mặt hung dữ thay vào bộ mặt sợ hãi vô cùng.

Kỳ Phát buông hai tay ra, thằng Nghé lấm lét giơ một tay lên trán chào, rồi lủi thủi đi ra. Nhưng Kỳ Phát gọi giật nó lại. Chàng cúi nhặt con dao găm, trao trả nó, rồi giơ tay đẩy nó ra ngoài. Chàng lúi húi cài cánh cửa liếp lại rồi quay vào. Chàng bỗng bật cười. Trong nhà, ông Cả và cô Cúc đều trố mắt nhìn chàng, vừa khâm phục vừa ngạc nhiên trước thái độ phi thường của người khách lạ.