Khi ta đi tới dưới chân Thương Dương Quan, trời đã ngả về chiều. Ánh hoàng hôn nơi chân trời chỉ còn vương lại một vệt ráng đỏ, tựa như được vẽ lên khe hẹp giữa núi và mây một cách tùy ý, giống hệt vệt son cuối cùng chưa kịp tẩy đi của thiếu nữ trước khi chìm vào giấc ngủ. Dù trời chưa tối hẳn, nhưng bóng trăng đã hiện rõ, như một lưỡi đao cong treo lơ lửng nơi chân trời. Trải qua nhiều năm bôn ba chinh chiến, Tinh Nhi vô cùng nhạy cảm với không khí chiến tranh. Từ khi cách Thương Dương Quan trăm dặm, nó đã lộ vẻ căng thẳng, không ngừng khịt mũi. Ta khẽ vỗ về cổ nó, trong lòng không khỏi thở dài: Hóa ra sát khí trên mảnh đất này lại kéo dài dai dẳng đến nhường ấy.
Thương Dương địa thế trời tạo, một cửa ải hùng vĩ vắt ngang khe hẹp giữa hai ngọn núi, trấn giữ con đường duy nhất dẫn đến Thiên Khải cho đại quân thông hành. Ngoài quan là bình nguyên vạn dặm, cung cấp phần lớn hoa màu cho bách tính Trung Châu. Từ khi loạn thế bắt đầu, dưới Thương Dương Quan đã diễn ra quá nhiều cuộc chinh phạt, dân chúng định cư đều cố gắng tránh xa cửa ải, mấy ngôi làng ít ỏi còn lại cũng không còn một bóng người sau trận đại chiến liên quân sáu nước bao vây Ly Hầu Doanh Vô Ế. Những ngôi làng không một bóng người trông lại càng thêm tiêu điều.
Thời thượng cổ, Thiên Khải chỉ là một trọng trấn của Trung Châu, khi ấy Thương Dương Quan còn kém xa vẻ hùng vĩ như hiện nay. Do vị trí chiến lược chưa lộ rõ, Thương Dương Quan lúc đó mang tên là Dương Quan, chỉ là một trạm kiểm soát thương đội ra vào. Về sau, thời thế xoay vần, năm mất mùa ập đến, bình nguyên ngoài quan hứng chịu cả hạn lẫn lụt, dân chúng mất nhà cửa, trộm cướp hoành hành, thường xuyên tập kích bách tính, quấy nhiễu Thiên Khải. Qua năm sau, thiên tai giảm bớt, nhưng tệ nạn trộm cướp vẫn không suy giảm. Để bảo vệ lợi ích của mình, đám thương nhân giàu có trong thành Thiên Khải đã chung tiền gia cố tường thành Dương Quan, khiến nơi đây bắt đầu có dáng vẻ hùng vĩ. Sau này, các triều đại đều chọn Thiên Khải làm đế đô, việc các quan lại quyền quý trong thành bàn tán nhiều nhất mỗi khi lên triều chính là gia cố tường thành Dương Quan để dẹp trừ ngoại hoạn. Mỗi triều đại đều bỏ ra ít thì hàng vạn kim thù, nhiều thì hơn mười vạn kim thù để gia cố Dương Quan. Đến thời Tường Vi Hoàng Đế tấn công Thiên Khải, Dương Quan đã trở nên kiên cố như đồng đỏ và thép cứng. Sau khi Tường Vi Hoàng Đế chiếm được Thiên Khải, dựa vào kinh nghiệm công trình của mình, ông đã ra lệnh cho Thương Dương Quan hạn chế sử dụng gỗ để phòng hỏa công. Một cửa ải hùng vĩ, cuối cùng đã trở thành diện mạo như ngày nay.
Gửi Tinh Nhi lại quán trọ, ta tản bộ trong Thương Dương Quan, mấy con đường lớn nhỏ đều thẳng tắp phẳng lì, không chỉ kỵ binh mà cả những cỗ xe ngựa nặng nề cũng có thể phóng nhanh mà không lo lật. Khói bếp của Thiên Khải dường như đã thấp thoáng nơi xa, nếu có thể lên tới đỉnh cửa ải hùng vĩ này, chắc hẳn có thể thu trọn toàn cảnh Thiên Khải vào tầm mắt.
Những tảng đá khổng lồ xây nên tường thành Thương Dương Quan, nhỏ nhất cũng cao bằng người rưỡi, khi ấy người ta tính toán rằng gạch đá nhỏ sẽ có quá nhiều khe hở, không chịu nổi sự oanh tạc của máy bắn đá khổng lồ, nên đá được dùng đều cực kỳ lớn. Lúc xây dựng, chỉ riêng nô lệ Khoa Phụ được huy động đã không dưới ngàn người, chưa kể đến những phu phen lao dịch của nhân tộc. Nhà cửa trong thành không nhiều, cũng lấy đá xanh làm vật liệu chủ đạo để xây dựng. Trong tông màu xám xanh của Thương Dương Quan, có một nơi lại vô cùng nổi bật. Bên cạnh con đường lớn trong quan, có một lối đi nhỏ, tản bộ chừng năm mươi bước, sẽ thấy một tòa thạch đình mái xanh, trong đình có một hòn đá kỳ hình dị dạng. Hòn đá này vốn tròn trịa, nhưng lại có một phần ba giống như bị rìu lớn chẻ ra, lộ ra một mặt phẳng rộng lớn, nhô lên khỏi mặt đất, như một lưỡi bào của Hà Lạc đâm thủng đất mà ra. Trên mặt cắt phẳng lì, thấp thoáng có sắc đỏ như chu sa. Hòn đá này gọi là Tương Tùy Thạch (đá tương tùy), tương truyền từ rất lâu về trước nó chỉ là một tảng đá lớn bình thường, sau này chẳng rõ từ năm nào tháng nào, từ khe đá lại mọc ra hai cây tùng mới, có lẽ do hạt giống bị kẹt trong khe đá, hai cây tùng quấn quýt lấy nhau, bốn mùa xanh tốt, một thời trở thành nơi tốt để nam nữ thanh niên thề non hẹn biển. Sau này khi năm mất mùa ập đến, một tên cầm đầu lũ cướp sau khi cướp bóc trong quan, vì không có củi đốt lửa nấu cơm, tiện tay đốn mất một trong hai cây tùng. Đêm đó cuồng phong nổi lên, một tia sét đánh trúng cây tùng còn lại, tùng cháy, cành tùng bén lửa vào căn nhà tên cướp đang ngủ, tên này mất mạng, tảng đá lớn lập tức nổ tung, trên mặt cắt thấp thoáng vết máu, Tương Tùy Thạch cũng vì thế mà có tên. Nhưng không ai ngờ rằng, hòn đá này lại có mối nhân duyên không thể tách rời với hai đời Bá Quân.
Lý do Thương Dương Quan đổi tên từ Dương Quan thành Thương Dương, có liên quan đến một trận đại chiến nhiều năm trước. Trong lịch sử, chiến sự tại Thương Dương Quan không dứt, trong đó có hai trận đại chiến đáng nhớ nhất. Một là trận quyết chiến cách đây không lâu giữa Ly Hầu Doanh Vô Ế và liên quân sáu nước, hai là trận Tường Vi Hoàng Đế công phá Thiên Khải nhiều năm về trước, sau trận chiến đó, Tường Vi Đế ban tên, Dương Quan đổi thành Thương Dương Quan.
Trận chiến của Ly Hầu đã được khắp các quán trà tửu quán Trung Châu truyền tụng đến mức hư ảo, phiên bản nghe được đã có tới hơn chục loại, dù nội dung không hoàn toàn giống nhau nhưng mô tả đại khái về chiến sự thì không khác biệt là bao. Thế nhưng trận chiến của Tường Vi Hoàng Đế lại dường như bị người ta lãng quên đôi chút.
Sử gia nói: Trận chiến cưỡng chiếm Thương Dương Quan là sai lầm lớn nhất đời Tường Vi Đế, dùng mười một vạn xác chết để lấy Thương Dương Quan, quân chủ lực gần như bị hủy diệt hoàn toàn. Sau khi lên ngôi, Tường Vi Đế buộc phải phân phong chư hầu, dẫn đến loạn thế nổi lên khắp nơi sau này. Thực ra, với hùng tài đại lược của Tường Vi Đế, sao có thể không biết cưỡng công là hạ sách trong hạ sách. Tường Vi Đế là thiên kiêu một đời, nhưng đế hiệu lại mang chút nét mềm yếu, đó là bởi trong trận chiến ấy, người yêu nhất đời của Tường Vi Đế, Tường Vi Công Chúa đã hương tiêu ngọc vẫn, cuối cùng không thể cầm cự đến khoảnh khắc Tường Vi Hoàng Đế đăng cơ. Chính vì để thực hiện nguyện vọng cả đời của công chúa, Tường Vi Đế không tiếc cưỡng công Thương Dương Quan, thậm chí đích thân khoác giáp xông pha, chạy trước hàng quân cảm tử Giác Lỗ Doanh. Chiến sự kéo dài ba tháng, cưỡng công không dưới trăm lần, gần như mỗi ngày một lần. Tường Vi Đế liên tiếp trúng bốn mũi tên, trong đó mũi tên thứ ba nguy hiểm nhất, xuyên qua phía trên xương quai xanh, bên phải cổ. Khi ấy nghe nói cột máu phun vào hơn chục người xung quanh, trong số thị vệ thân tín có hai người tưởng lầm Hoàng đế đã tử trận ngay tại chỗ nên lập tức rút kiếm tự vẫn tạ tội. Sau đó mười hai vị bí thuật sĩ sử dụng Diệu Dương Hồi Chuyển Trận trong thái dương bí thuật mới cứu được mạng Tường Vi Đế, kết quả việc đầu tiên Tường Vi Hoàng Đế làm khi tỉnh lại là đòi khoác giáp ra trận lần nữa. Quần thần bó tay không cách nào, khi ấy toàn quân có chưa đầy trăm bí thuật sĩ, phối hợp với các binh sĩ khác nhau tác chiến, cuối cùng rút ra bảy mươi hai người trong số đó, kết thành bảy tầng kết giới trước người Hoàng đế để bảo vệ mạng sống cho ông. Sau này khi hạ được Thương Dương Quan, có hơn chục bí thuật sĩ mệt đến hộc máu, cả đời không thể thi triển bí thuật. Khác với Ly Hầu Doanh Vô Ế muốn đột phá vòng vây, nhiệm vụ của tướng sĩ trong thành khi đó là tử thủ. Sau khi dùng sắt nóng đổ xuống cửa thành, tên bắn ra từ trong quan nhiều như mưa sa bão táp, xác quân công thành chất đống dưới thành, sau đó thực sự chất thành một "ngọn núi xác", cao tới nửa bức tường thành. Cuối cùng, nhờ vào thế hỏa công, Tường Vi Đế dựng thang mây trên "núi xác" đó, khi công vào quan, binh lính thủ thành nhìn thấy Tường Vi Đế như thấy ác thần bất tử tái thế, gần như vỡ mật. Trận chiến đó tuy là sai lầm lớn, nhưng trong thời gian Tường Vi Hoàng Đế trị vì, chư hầu bốn phương không những không dám manh động, mà Tường Vi Đế hai lần bắc phạt, họ đều dốc hết quân tinh nhuệ ra giúp đỡ để tỏ lòng trung thành, không chút oán hận, thường ngày triều cống, ai nấy đều dập đầu như giã tỏi, ngay cả thở mạnh cũng không dám, cho đến khi Đế băng hà mới bắt đầu dám rục rịch, tất cả đều vì bị vị Tường Vi Đế như chiến thần ấy trấn áp đến hồn phi phách tán trong trận chiến đó.
Dù đã dốc hết sức lực, Tường Vi Công Chúa vẫn trút hơi thở cuối cùng ngay khoảnh khắc phá quan. Sau khi biết tin, Tường Vi Hoàng Đế đứng trên Thương Dương Quan nhìn về phía Thiên Khải rất lâu, không nói lời nào. Đêm đó, chợt nghe tiếng đàn ca, hòa cùng tiếng đàn nhị tiêu điều lạnh lẽo, tiếng một ông lão ngân nga văng vẳng: Nhìn xa Thiên Khải, mắt như sương. Giang sơn vô sự.
Hùng quan đón gió mà khóc, mùi tanh tan, lòng bàng hoàng.
Cỏ xanh còn tươi, rễ đã đỏ, ngoảnh đầu nhìn lại, vạn dặm tắm hoàng hôn tàn.
Tinh dã ảm đạm, người phiêu linh, hai phương mờ mịt.
Một mình uống Thanh Dương, không ai bên cạnh.
Xua bốn cực, thấm tám phương, nỗi bi thương bất lực.
Cửu Châu khói ca vận tan, chỉ vì nàng mà cuồng...
Tiếng đàn mấy lần chuyển điệu, tiếng hát mấy lần trầm bổng. Sử quan ghi chép, đó là lần duy nhất trong đời, trong mắt Tường Vi Đế dâng lên một tầng hơi nước, thị vệ ra ngoài tìm kiếm khắp nơi nhưng không thấy ông lão nào, nhưng lại tìm thấy một dòng mực trên Tương Tùy Thạch: Tường Vi hoa rụng, khúc này tên là Tương Tùy Ca. Về sau nữa, Tường Vi Đế sai người xây thạch đình, khắc bài ca này lên Tương Tùy Thạch. Thạch đình cũng vì thế mà có tên là Tương Tùy Đình. Sau này lại có lời đồn, trước khi Ly Hầu Doanh Vô Ế xuất quan đột phá vòng vây, đã đứng trước hòn đá hồi lâu, sau đó thở dài một tiếng, thúc ngựa giương đao, tuyệt trần mà đi. Còn về ý nghĩa của tiếng thở dài ấy, Cửu Châu mênh mông, chỉ có một mình Ly Hầu là rõ mà thôi.
Cửa ải khó quên, chiến trường khó quên, ở đây chúng ta không cần quá nhiều ngôn từ, hãy tĩnh lặng cảm nhận sự tàn khốc từng tồn tại, sự dịu dàng từng hiện hữu, quân vương bá chủ, đã diễn dịch cuộc đời như thế nào trước cùng một sân khấu? Hãy tự mình đi tìm câu trả lời trong Cửu Châu. Quay đầu nhìn lại cuộc đời mình, chúng ta đừng để lại tiếc nuối trên hành trình nhân sinh. Phải không? Thu lại tâm tư của bạn, chúng ta đi xem những thành phố của Cửu Châu thôi.
