Thanh niên họ Đường này tên là Thận Khanh, tuổi chừng đôi mươi. Dạo gần đây, cha anh ta thường hay nói chiếc cằm nhọn của nó không giống "tướng có phúc", nhưng mẹ anh ta lại ưng cái trán rộng và đỉnh đầu tròn vo phía trên chiếc cằm nhọn ấy — thế nên đó là "đầu quả đào thọ", mà "đầu quả đào thọ" theo lời đồn là cả đời ăn mặc không phải lo lắng gì.

"Thuật xem tướng" của Đường thái thái có lẽ là đúng. Bởi vì gần tám chín năm nay, cha của Đường Thận Khanh quả thực đã khuếch trương sản nghiệp gia truyền lên gấp mấy lần; tuy chưa qua sự kiểm toán chính thức của kế toán viên rồi đăng báo cáo bố cáo, nhưng những kẻ hiếu kỳ vẫn thích tính toán hộ, bảng kê thu được như sau:

Người thiếu: Tiền thuê ruộng (năm nay — năm Trung Hoa Dân Quốc thứ hai mươi ba, cùng với tiền thuê cũ của năm ngoái và năm kia), ước tính khoảng ba nghìn năm trăm hộc, quy ra tiền ngoại tệ hơn hai vạn quan.

Tiền nhà đáng thu (tính cả nhà phố ở Thượng Hải), một vạn hai, ba nghìn đồng.

Nợ khó đòi (chủ yếu là cho vay từ năm năm trước), tính cả lãi kép là hai vạn ba nghìn tám trăm đồng.

Khoản cho vay (không tính những khoản đã vỡ nợ), khoảng bốn vạn đồng.

Thiếu người ta: Tiền cầm cố đến hạn ở ngân hàng và hiệu cầm đồ, tổng cộng mười sáu vạn đồng (chưa thanh toán tiền lãi năm nay).

Séc khống đến hạn (trong đó tám phần mười là trả cho xưởng kiến trúc Vương Lạc Ký), khoảng một vạn hai nghìn đồng.

Kỳ phiếu do danh nghĩa Xưởng dệt lụa Hoa Quang phát hành (trong đó loại gia hạn hai vạn, loại sắp đến hạn năm vạn), khoản anh ta phải gánh chịu ước khoảng một vạn bốn nghìn đồng.

Tiền cầm cố Xưởng Hoa Quang đã mượn (khoản anh ta phải gánh chịu), khoảng hai vạn rưỡi đồng.

Tiền bảo đảm của khách mà Xưởng Hoa Quang còn thiếu (khoản anh ta phải gánh chịu), ước khoảng một vạn tám nghìn đồng.

Nơi môi giới sở giao dịch (tiền chứng khoán thiếu mới tháng trước), hai vạn bốn nghìn đồng.

Lương công nhân Xưởng Hoa Quang còn thiếu chưa trả (khoản anh ta phải gánh chịu), ước khoảng tám nghìn sáu trăm đồng.

Tiền trợ cấp thôi việc cho công nhân thất nghiệp của Xưởng Hoa Quang (anh ta và các cổ đông khác đều chưa thừa nhận), ước tính sáu nghìn đồng.

Tiền gửi của khách lẻ tại hiệu cầm đồ Lập Đại (đã đóng cửa nghỉ kinh doanh vào tiết Đoan Ngọ năm nay) chưa trả (số tiền anh ta phải gánh chịu), khoảng một vạn hai nghìn đồng. (Khoản tiền này anh ta đã đồng ý nhận hai phần, nhưng phải trả góp định kỳ không tính lãi).

Tài sản: Ruộng tốt hơn một ngàn mẫu, ước tính bốn vạn đồng (tính theo giá ruộng năm ngoái).

Nhà phố (ở bản xứ và ở Thượng Hải), tính cả đất nền, ước tính ba mươi vạn đồng. (Trong đó giá đất nhà cửa ở Thượng Hải tạm tính theo tám mươi phần trăm mức định giá năm 1930 của Công bộ cục, quy ra tiền ngoại tệ khoảng hơn hai mươi ba vạn).

Một ngôi nhà trạch viện gia truyền để lại, trị giá khoảng hai vạn đồng.

Một tòa công quán ở Thượng Hải (tính cả đất nền), trị giá khoảng hơn ba vạn đồng.

Máy móc tài sản của Xưởng Hoa Quang (định giá hai mươi lăm vạn đồng), anh ta có thể chia được một phần năm.

Hàng hóa tồn kho của Xưởng Hoa Quang (định giá mười sáu vạn đồng), anh ta có thể chia được một phần năm.

Đồ gỗ, xe ô tô, đồ cổ, tranh chữ v.v., tổng cộng trị giá hơn ba vạn đồng.

Tiền mặt — con số không rõ.

(Chú thích) Tiền riêng của Đại thái thái và di thái thái, có người nói là tầm mười vạn, có người nói là sáu bảy vạn, phải tính là chuyện khác, không nằm trong phạm vi của bảng này.

Đối với tình hình kinh tế trong nhà mình, Đường Thận Khanh tuy không nắm rõ rành mạch như những kẻ hiếu kỳ bên ngoài ước tính, thế nhưng anh ta rất cảm thấy những lời nịnh hót của đám bạn bè rượu chè đối với mình không phải là một chiếc mũ cao quá cỡ. Đại khái là cách đây một năm, lúc anh ta viết tờ giấy vay nợ đầu tiên "để phụng dưỡng tuổi già của cha", cái tên Triệu Méo mồm cho anh ta vay tiền ấy đã vỗ vào vai anh ta mà nói: "Chiếu theo gia tài của lão huynh thế này, một năm tiêu xài tầm một vạn tám nghìn như vậy, quả thực cũng chẳng tính là chuyện gì to tát; tôn ông thực sự quá tinh ranh rồi." Đường Thận Khanh cũng cảm thấy cha mình quả thực rất quá đáng; năm ngoái chỉ cho anh ta tiêu hơn hai ngàn, năm nay ngay cả một ngàn cũng không đủ. Hơn nữa chắc là ông già cũng từng có "tuyên bố" gì ở bên ngoài rồi, cho nên năm nay anh ta thậm chí không tài nào vay được khoản tiền "phụng dưỡng tuổi già của cha" nữa.

Bây giờ, anh ta có việc gấp cần bốn, năm trăm đồng, cũng chỉ đành ngửa tay xin cha mình.

Anh ta nhìn đồng hồ tay, mới có ba giờ ba mươi lăm phút. Anh ta nhìn ra ngoài cửa sổ, ánh mặt trời có vẻ vàng đặc biệt, hai khóm hoa trà trong vườn đỏ rực; thời tiết ấm áp hệt như tiết tháng ba mùa xuân. Anh ta ngáp một cái, ngả người nằm phịch lên sô-fa, nhưng lập tức lại chồm dậy, chạy ra cửa hành lang ngoài thư phòng gọi lớn:

"Tiểu Vương, Tiểu Vương! Lão gia đã về chưa?"

Thế nhưng vừa nhìn thấy cái đầu chốc lở của Tiểu Vương chậm chạp bước lên từ bậc thềm ngoài phòng khách, anh ta liền đổi giọng nói:

"Lão gia hễ về, cậu phải đến báo cho tôi ngay! Đừng có quên đấy!"

Anh ta lại ngáp một cái, bèn thụt lùi vào trong thư phòng nằm dài lên sô-fa, nhắm nghiền hai mắt. Ban đầu anh ta nhẩm tính trong bụng: Lát nữa lúc cha về, nên viện vào mục đích gì để mở miệng hỏi tiền đây? Tiền sổ sách cửa hàng à? Không ổn. Tiền sổ sách từ trước đến nay đều do tiên sinh quản lý sổ sách trong nhà là lão Hồ thủ xí. Hay là nói trong tháng Giêng tự mình muốn khoản đãi khách khứa, mẹ cũng muốn khoản đãi khách khứa chăng? Cũng không ổn lắm. Tiền ăn uống ở quán hàng từ trước đến nay đều ghi sổ nợ, hơn nữa mời khách mấy bận cũng chẳng tốn đến ba bốn trăm... Tốt nhất là trút mục đích khoản tiền này lên người mẹ...

Anh ta mỉm cười kín đáo, thầm nhủ trong lòng: "Tiểu Thận! Mày sao có thể quên chuyện u từng đổ bệnh nửa tháng hồi tháng Tám cơ chứ? Chỉ bảo là mày đặc biệt mời người ngoại quốc — một vị bác sĩ người Mỹ, đến khám mấy bận, chẳng phải là lừa được ông già rồi sao?"

Anh ta cười đắc ý, đoạn bận rộn tưởng tượng cảnh cùng Nguyệt Nga đi dạo Tây Hồ; anh ta cảm thấy mình đã lên tàu hỏa, hơn nữa vừa thoáng cái đã đến Tây Hồ, — biết bao nhiêu thuyền du lịch vây quanh xúm lại chèo kéo làm ăn! Gào thét náo nhiệt thật đấy!... Anh ta chợt bừng tỉnh mở mắt ra, vẫn còn nghe thấy tiếng gào thét lớn. Anh ta kiễng tai lắng nghe, lập tức chồm dậy chạy xồng xộc ra ngoài.

Đây là tiếng của cha anh ta. Cha anh ta đã về, anh ta vội vàng xem đồng hồ, may ghê, chưa đến bốn giờ, kim dài chỉ đúng số 9. Anh ta chạm mặt Tiểu Vương ở phòng khách, cũng chẳng kịp mắng cậu ta lỡ việc, cứ cắm cổ chạy bay vào "phòng ký áp" của cha mình.

Không sai, đây chính là "phòng ký áp". Gian nhà khách ba gian nhỏ này, từ đời ông nội Chi Hiên công của anh ta đã được gọi là "phòng ký áp".

Còn bây giờ ư, chính là Nhị lão bản - cha của anh ta cùng tiên sinh quản lý sổ sách lão Hồ đang tính toán sổ sách ở đó.

Sắc mặt của Nhị lão bản rất khó coi — bảy phần giận dữ, ba phần ngượng ngùng. "Cha, vừa nãy lúc ăn cơm trưa, con nghe u nhắc đến, lúc đó mới biết cha đã về.

Con đang có chút việc muốn nói với cha —"

Thận Khanh đang chực thốt ra lời nói dối đã dựng sẵn, Nhị lão bản lại lập tức ngắt lời anh ta:

Mày chưa từng ra ngoài đó chứ? Đừng có ra ngoài ăn nói lung tung chuyện tao về nhà ăn Tết đấy nhé!

Hiểu chưa?"

Thận Khanh ngẩn người ra một chút, Nhị lão bản thì đã quay phắt mặt đi hướng về phía lão Hồ, dùng cái tẩu hổ phách ngậm của điếu xì-gà chỉ vào một dòng trên cuốn sổ dày cộm. Thận Khanh vội vàng đáp "Hiểu!", giơ tay vò vò mái tóc, đoạn lấy hết dũng khí nói:

Cha! Cha cho con năm trăm đồng, — con đứng ra chi trả một khoản tiền hàng."

Nhị lão bản quay phắt mặt lại, một cặp mắt trợn trừng ra hệt như mắt cá vàng. Thận Khanh bình tĩnh thuật lại câu chuyện đã bịa sẵn. Nhị lão bản bán tín bán nghi lắng nghe, ngửa phắt đầu lên, chỉ phì ra từng làn khói nhạt màu xanh thanh. Ông lắc đầu, lạnh lùng nói:

Tao không thừa nhận khoản tiền này! Người Mỹ gì chứ, tiền khám bệnh mà đắt đến thế sao!"

Ông hút một hơi thuốc, quay mặt lại, lại hỏi tiên sinh quản lý sổ sách rằng:

Sao đến hôm nay mới tới nói với tôi? Anh chẳng hề nhắc đến bao giờ cả!"

Đó là thiếu gia —" Lão Hồ khựng lại một nhịp, Thận Khanh ở bên cạnh len lén kéo vạt áo ông ta. Lão Hồ liền tiếp lời như thể vừa nhớ ra điều gì: "Thiếu gia tự mình đưa tới mà. Tôi không biết tiếng tây, không kịp tiếp đón, — còn tưởng là bạn bè của thiếu gia chứ!"

Cậu ấy là bạn của tiên sinh tôi. Nể mặt mũi lắm cậu ấy mới chịu đến đấy."

Thận Khanh cũng vội vàng tiếp lời, thở phào một hơi, cảm thấy năm trăm đồng kia nắm chắc chín phần mười rồi.

Nào ngờ Nhị lão bản lại nhạt giọng cười khẩy một tiếng rồi bảo:

Đã là vì tình nghĩa mà đến, tặng tiền chẳng bằng tặng đồ vật. Người ngoại quốc bọn họ thích đồ cổ Trung Quốc, một chiếc đĩa sứ vẽ màu lò mới cũng coi như báu vật. Ta có rất nhiều bình hít mũi ở đó, đợi khi rảnh rỗi, ta chọn một chiếc tặng cho cậu ta là xong. — Kỳ thực không tặng cũng chẳng sao cả."

Thế — thế thì sao mà ngại chứ!" Thận Khanh vã mồ hôi hột vì sốt ruột.

Bỗng nhiên Nhị lão bản đứng phắt dậy, hai tay giáng mạnh một trượng lên cuốn sổ dày cộm đó, đoạn cướp lời quát lớn:

Tiền ư? Tiền nằm trong cuốn sổ này đây. Có ruộng mà không thu được tiền thuê nhà, xây nhà phố mà không thu được tiền thuê nhà, — hai mẹ con bay thì chỉ biết nhủ nhau ngửa tay đòi tiền tao; lẽ nào trên người tao mọc ra được tiền ư! Tiền đều nằm trong cuốn sổ này cả đấy, đừng nói là năm trăm đồng, năm ngàn cũng có thừa; A Thận! Mày có bản lĩnh thì đi mà đòi về, coi như là của mày đấy!"

Con xưa nay có dính dáng tới mấy chuyện này đâu, con —"

Chứ sao nữa? Mày thì chỉ biết tiêu xài. Tiền của chính mày nằm trong tay người ta, bảo một tiếng mày đi đòi, thì mày lại chẳng biết làm!"

Đâu phải do con tiêu! Cha —"

Thận Khanh cũng nổi giận, dường như anh ta đã quên mất chuyện tiền khám bệnh của bác sĩ người Mỹ vốn dĩ chỉ là một lời nói dối. "Không có thì thôi, việc gì phải mượn cớ để chì bôi chửi xéo con chứ!"

À à! Thận thiếu gia, khoản tiền này của ngài để lát nữa bàn bạc sau đi. Nhị lão bản vừa mới về, muôn vàn đầu mối sổ sách vẫn chưa thu xếp rõ ràng cơ mà. — Cái thời buổi này, chà, đi đòi nợ người ta lại phải bày ra nét mặt cười nịnh, nói lời hay ý đẹp, đừng nói là Thận thiếu gia ngài không tài nào xoay sở nổi, cho dù là lão Hồ tôi đây cũng là đường cùng lối tận rồi. Bây giờ đi đòi nợ rốt cuộc còn khó hơn cả đi vay nợ trước kia nữa kìa!"

Quản lý sổ sách lão Hồ vừa nói, vừa dùng mũi giày khẽ khều giày da của Thận Khanh, lại cười hòa với Nhị lão bản một tiếng.

Lão Hồ quản lý sổ sách ban nãy cũng vừa ăn phải dăm vố bẽ mặt mềm mỏng của Nhị lão bản, cho nên đoạn sau của ông ta, một nửa cũng là tự mình phát nỗi bực dọc.

Nhị lão bản thở dài một hơi, vẫn ngồi nguyên chỗ cũ, nhìn cái "mặt quả đào thọ" vừa có vẻ sốt ruột lại vừa giận dữ của Thận Khanh, đoạn chầm chậm cất lời:

Thận Khanh, tụi thanh niên các người thật chẳng hiểu thế sự gì cả! Cái thế giới ngày nay, tiền hễ đưa vào tay người ta rồi, thì không còn được coi là tiền nhà họ Đường nữa. Sổ sách mười vạn hai mươi vạn, cho vay ra thì dễ lắm; quay đầu lại lúc chính mày cần dùng đến, hừ! Mày có sống sờ sờ ra mà chết đói đi chăng nữa, cũng chẳng có ma nào thèm liếc mày một cái đâu! Thôi đi, cái gọi là tiền khám bệnh của mày rốt cuộc chẳng phải chuyện cấp bách gì, — nợ đến hạn lẫn quá hạn, người ta còn đang quỵt kia kìa, — huống chi theo lời mày nói, lại là tình nghĩa bạn bè, chậm mấy ngày lại càng không sao cả. Mày tự đi đi, ta còn phải bàn bạc chuyện thu tiền thuê nhà với lão Hồ đây! Mày thử giở sổ sách ra xem, tá đàu thiếu chúng ta bao nhiêu? Khách thuê nhà thiếu chúng ta bao nhiêu?"

Nhưng con đã nói với bạn bè rồi, hôm nay mang tới, người ngoại quốc là coi trọng chữ tín nhất đấy. Con không thể mất mặt cái mặt này đâu!"

Thận Khanh nói với vẻ vô cùng nghiêm túc, dường như sau lưng anh ta thực sự có một "người bạn", mà đằng sau "người bạn" ấy lại đứng cả "vị bác sĩ người Mỹ" kia, đều trợn tròn hai mắt nhìn chằm chằm vào anh ta.

Nhị lão bản lại bật cười, nhắm một bên mắt, lắc lắc tay, lạnh lùng nói: "Mặt mũi gì chứ! Chút chuyện cỏn con thế mà cũng mở miệng ra là sĩ diện với chả mặt mũi, thế thì còn làm người thế nào nổi nữa? A Thận! Sau này mày từng trải hơn, rồi khắc hiểu, còn bây giờ, — hừ, vị đại vương nào đó có gia tài hàng ngàn vạn cũng thiếu nợ ngập đầu ngập cổ kìa, nha môn ngày nào cũng có kiện tụng của hắn, chà, người ta lão gia đây vẫn cứ chén tạc chén thù xã giao như thường, mặt mũi ngon nghẻ ở chỗ nào cơ chứ? Đi đi, đừng có làm lỡ chính sự của tao nữa!"

Những ngón tay mập mạp và đỏ hỏn của Nhị lão bản bấy giờ lại đặt lên cuốn sổ dày cộm ấy. Lão Hồ nghiêng mặt sang bên ném cho Thận Khanh một cái liếc mắt ra hiệu, lại mỉm cười nhẹ, đoạn bước lại gần bên cạnh Nhị lão bản, ánh mắt dán chặt vào những ngón tay của Nhị lão bản, di chuyển lên xuống giữa những hàng chữ trong cuốn sổ.

Thận Khanh đút tay trái vào túi quần, tay phải xoa xoa chiếc cằm nhọn của mình, trơ mắt nhìn những bóng nắng trên viên gạch vuông dưới đất hệt như những mái tóc bù xù của Nguyệt Nga. Anh ta khẽ thở dài một tiếng, cảm thấy từ khi sinh ra tới giờ chưa từng khốn đốn thế này, tồi tệ thế này bao giờ!

"Đến bốn năm trăm đồng mà cũng không kiếm nổi, cái bộ mặt này, trước mặt Nguyệt Nga thì mất sạch còn gì nữa!" Thận Khanh nghiến chặt răng thầm nhủ trong lòng. Anh ta thẫn thờ bước ra khỏi "phòng ký áp", đoạn xoay chuyển tâm tư định bụng tìm mẹ để nghĩ cách.