Lại nói ngày hôm ấy là ngày mười hai tháng hai, Lâm Đại Ngọc sáng sớm đã thức dậy, mặc áo chay sạch sẽ, rửa tay rồi đặt chiếc kỷ hương chân cao nạm lõi gỗ nam thụ ở trước cửa sổ, bên trên bày một bình một lò cùng bốn đĩa hoa quả tươi. Trong bình ngọc hình túi mật cắm một đóa bạch thược dược ngàn cánh trắng như tuyết, trong đỉnh đồng khắc hoa văn rồng đốt thứ hương hoa nhài chữ "tâm" do nàng tự tay chế năm ngoái. Khói thơm vấn vít, hương hoa thoang thoảng. Lại cung kính lấy ra một bức thủ quyển nhỏ viền chạm mà cha sinh thời thường hay nâng niu, cùng một chiếc quạt lụa the xanh do chính tay mẹ thêu, cùng nhau bày lên bàn thờ. Mắt nàng ngấn lệ, quỳ mọp xuống, cất tiếng bi thương: "Kinh Phật có nói: 'Cha mẹ sinh con, cưu mang mười tháng, thân như mắc trọng bệnh; đến ngày lâm bồn, mẹ nguy cha sợ, tình cảnh khôn xiết.' Bởi thế người ta mới gọi ngày sinh nhật là 'ngày mẹ gặp nạn'. Mẹ sinh ra con, vậy mà chưa từng được con phụng dưỡng lấy một ngày; cha nuôi dưỡng con, con cũng chẳng thể sớm tối kề cận chốn sân đình để sẻ chia sầu lo, làm vui lòng người. Đại Ngọc từ nhỏ đã lên kinh, để người cha già nơi nghìn dặm xa xôi, sống chẳng thể phụng dưỡng dưới gối, thác chẳng thể quét tước nấm mồ, thật là đại bất hiếu vậy." Nói đoạn dập đầu không dứt, khóc đến mức không ngẩng đầu lên được.

Tử Quyên khuyên giải mãi, nói: "Đã đến lúc thay áo rồi cô nương. Chốc nữa người đến chúc thọ, trông thấy cô nương thế này lại khó tránh khỏi có lời ra tiếng vào. Huống chi lát nữa còn phải sang dập đầu lạy lão thái thái nữa." Tuyết Nhạn bưng nước rửa mặt vào, lại dâng lên các thứ dầu thơm, khăn lau. Đại Ngọc đành phải rửa mặt lại, thay bộ thường phục. Tử Quyên không khỏi lại khuyên: "Hôm qua phu nhân đặc ý sai Ngọc Xuyến nhi mang áo mới sang, chuyên để dành cho cô nương mặc dự tiệc hôm nay, lúc này cô nương lại đổi sang áo cũ, phu nhân nhìn thấy há chẳng nghĩ ngợi sao?" Đại Ngọc nói: "Bộ áo ấy trước khi đưa sang, cũng chẳng biết lấy thứ gì xông hương, mùi lạ nồng nặc, gai cả mũi." Tử Quyên cười nói: "Biết tính cô nương không thích xông hương, hôm qua em đã vẩy nước rồi đem treo dưới bóng trúc phơi suốt nửa buổi, mượn chút hơi thanh mát của lá trúc, cái mùi lạ kia đã bay sạch từ lâu rồi."

Tuyết Nhạn đổ nước xong bước vào, cũng cười nói: "Nhắc đến chuyện phơi áo mới có chuyện buồn cười. Chiều hôm qua Bảo nhị gia tan học về, vừa bước vào viện mình liền bảo với em: 'Hoa đào chỗ các chị nở sớm hơn những nơi khác nhỉ.' Em thầm nghĩ, trong viện này đào đâu ra hoa đào? Liền quay đầu nhìn theo hướng ngón tay cậu ấy chỉ, hóa ra là bộ áo kia phơi trong rặng trúc, cành lá rậm rạp lấp ló lộ ra một vạt hồng đào. Chắc là cậu ấy đứng xa nhìn không rõ, cứ ngỡ là hoa đào nở đấy." Mấy lời ấy chọc cho Đại Ngọc và Tử Quyên đều bật cười. Tử Quyên thấy Đại Ngọc rốt cuộc đã gạt đi vẻ bi thương, nét mặt tươi tỉnh lại, trong lòng mới yên dạ, bèn hầu hạ nàng dặm phấn thoa son, trang điểm một phen tươi mới.

Vừa bước ra khỏi viện, liền thấy Bảo Ngọc từ đằng xa đang đi về phía này. Thấy Đại Ngọc, chàng bèn đứng lại dưới mố cầu Thấm Phương, khom mình vái dài một cái thật cung kính, cười hì hì nói: "Chúc Lâm muội muội thiên thu đại hỷ." Đại Ngọc nói: "Sáng sớm anh không đi thỉnh an lão thái thái, lại chạy đến đây làm gì?" Bảo Ngọc nói: "Thỉnh an lão thái thái thì đằng nào ngày nào chẳng phải thỉnh, còn ngày sinh của muội mỗi năm chỉ có một lần, đâu thể sơ suất được. Cho nên ta phải vội đến chúc thọ muội trước, rồi mới cùng nhau sang gặp lão thái thái, được không?" Đại Ngọc liền im lặng. Thế rồi hai người cùng nhau ra khỏi vườn, đi về phía thượng phòng yết kiến Giả mẫu.

Giả mẫu vừa chải đầu xong, trông thấy Đại Ngọc mặc một thân áo mới, hồng đào liễu biếc, tha thướt uyển chuyển bước tới, đến cả Tử Quyên và Tuyết Nhạn cũng đều ăn vận rực rỡ gấm hoa, bà vô cùng mừng rỡ, cười bảo: "Con gái nhà người ta thì phải mặc như thế chứ. Có điều phấn son trên mặt hơi nhạt một chút, bị màu áo lấn át mất rồi, không làm nổi bật lên được. Con gái nhà ta tuy không chuộng trang điểm lộng lẫy đậm đà, nhưng ngày lễ tết hay là tiệc mừng sinh nhật, điểm xuyết một chút cũng là để lấy may." Bèn sai Uyên Ương: "Đem hộp phấn vẽ mày 'thanh tước đầu đại' từ Tây Vực cống nạp hôm qua, cùng hai thỏi son sáp 'thánh đàn tâm' và 'tinh tinh vựng' ra đây cho Lâm cô nương."

Đại Ngọc lạy tạ, nhận lấy rồi trao cho Tử Quyên cầm giùm. Giả mẫu lại thở dài, nói: "Dáng dấp con thế này, thật đúng là đúc từ một khuôn với mẹ con ra. Mẹ con ngày xưa mới là người biết chưng diện. Ta nhớ nó cũng từng có một chiếc áo thế này, năm ấy mừng sinh nhật, ta cũng cho nó một ít son phấn, nó thích đến mức chẳng biết để đâu cho hết. Nay nhìn thấy con, lại làm ta nhớ đến đứa con gái mệnh khổ của ta, cớ sao nó lại nỡ đi trước ta cơ chứ?" Đại Ngọc nghe thấy, nước mắt lại chực trào ra. Uyên Ương, Hổ Phách vội bước lên khuyên nhủ: "Hôm nay là ngày vui của Lâm cô nương, lão thái thái khó khăn lắm mới vui vẻ, sao lại tự dưng động lòng thương cảm thế này?" Liếc mắt thấy Vương Hy Phượng cùng Bình Nhi từ đằng xa đi tới, như vớ được cứu tinh, hai người vội vàng ngấm ngầm vẫy tay, lại chỉ trỏ về phía Đại Ngọc.

Phượng Thư đã nhìn rõ mọi sự, một chân bước vào trong cửa, một chân còn ở ngoài, đã vỗ tay cười nói: "Ai dà dà! Lâm muội muội ra dáng thế này, ban nãy từ đằng xa em đi tới, còn ngỡ tối qua trăng thanh gió mát, Hằng Nga giáng trần lạc vào phòng lão tổ tông nhà ta chứ! Em có một câu muốn dặn dò muội muội: Hôm nay nếu không có việc gì, thà rằng ít lui tới bên bờ ao thì hơn." Bảo Ngọc ngạc nhiên hỏi: "Tại sao lại không cho ra bờ ao? Hôm qua em còn bàn với Tam muội muội, bảo người ta thu dọn đình Thấm Phương, để tổ chức mừng thọ cho Lâm muội muội ở đó cơ mà." Phượng Thư cười nói: "Uổng công chú ngày nào cũng đi học, đọc sách biết chữ, vậy mà chẳng bằng cả chị. Chị đây dẫu chưa từng đọc sách, cũng biết điển tích giặt lụa cá lặn. Lâm muội muội hôm nay dung mạo thế này, ăn mặc thế này, nếu mà đi ra bờ ao, khó tránh khỏi làm cá phải lặn mất tăm, chẳng phải là làm hại chết mấy con cá chép cẩm lý to lớn trong ao nhà mình sao?" Lời ấy nói ra khiến cả phòng cười ồ lên.

Giả mẫu mắng yêu: "Cái con khỉ này, rõ là chẳng có học vấn gì mà lại khéo mồm khéo miệng. Tây Thi giặt lụa, cá kia vì mải ngắm nhìn nhan sắc mỹ nhân nên mới lặn xuống nước ngây người ra một hồi, sao đến mồm mày lại thành lặn xuống nước mà chết hả?" Phượng Thư vờ kinh ngạc nói: "Hóa ra chỉ là lặn xuống thôi, chứ không phải chết ạ? Em cứ ngỡ, loài cá đang yên đang lành ở dưới nước, dẫu có xấu hổ ghen tị thì cũng đâu đến nỗi khí tính lớn như thế mà lăn ra chết ngay được; dẫu có tức chết thì cũng phải ngửa bụng trắng nổi lềnh bềnh trên mặt nước chứ, cớ sao lại chìm nghỉm xuống đáy ao? Chẳng lẽ không phải tức chết mà là chết đuối, trong bụng no căng nước nên không nổi lên được? Uổng công em thắc mắc bấy nhiêu năm, nay nhờ một câu của lão thái thái mới hiểu rõ ngọn ngành." Lời còn chưa dứt, cả phòng đã cười nghiêng ngả. Giả mẫu chỉ tay mắng: "Cái con ranh đặt điều thối ruột này, đến cả câu cá bị chết đuối mà mày cũng thốt ra được, khéo tưởng tượng thật đấy."

Trong lúc nói cười, mọi người đã tề tựu đông đủ. Dùng xong bữa sáng, bèn cáo từ Giả mẫu, vây quanh Đại Ngọc đi vào trong vườn. Giả mẫu dặn dò: "Trời hãy còn lạnh đấy. Ra đó ngồi chơi một lát, uống trà nói chuyện thì được, lúc ăn cơm thì vẫn phải vào trong nhà nhé."

Nguyên đình Thấm Phương này được dựng trên cầu, bước vào vườn, đi qua khúc quanh râm mát là tới. Núi đá bao bọc, cảnh sắc u nhã; trên bờ hoa cỏ tốt tươi, dưới cầu bọt nước tung tóe như ngọc phun châu rải, lại gần Tiêu Tương quán nhất, cho nên mới đặt tiệc ở nơi này. Mọi người men theo vách núi men theo bờ đá, thong dong bước tới. Trong đình sớm đã bày một chiếc bàn dài lớn, trải khăn bàn bằng the trắng thêu chỉ vàng viền mép màu đá xanh, bày hai chậu thủy tiên, mười mấy chiếc đĩa mã não thêu lụa đựng những món ăn vặt quả khô như hạnh nhân chế, bán hạ,Thế hương, quả trám, bạc hà, nhục quế; trong các hộp sơn mài ngũ sắc khảm bát bảo thì đựng bánh củ mài, bánh cuộn mỡ gà, bánh hà mã, phô mai sữa dê, mứt hoa hồng; lại có mấy tiểu nha hoàn đang khêu than đun trà, Tập Nhân và Đãi Thư dẫn theo ba bốn bà già khiêng bình phong tới đặt để chắn gió.

Lúc này đang độ đầu xuân tháng hai, mầm liễu mới đâm chồi, hoa hạnh hoa đào đua nở, gió lướt trên mặt nước mang theo từng làn hương hoa thoang thoảng, vô cùng mát mẻ dễ chịu. Mọi người nhường Đại Ngọc ngồi ghế trên, còn lại Lý Hoàn, Bảo Thoa, Bảo Cầm, Sử Tương Vân, Hình Tụ Yên, Thám Xuân, Tích Xuân, Bảo Ngọc ngồi vây quanh, chẳng phân ngôi thứ, ai thích ngồi đâu thì ngồi đó mà thôi. Bảo Ngọc bèn thở dài: "Tiếc là thiếu mất hai người." Tương Vân vội hỏi: "Là ai thế?" Bảo Ngọc đáp: "Một là Nhị tỷ tỷ, hai là Hương Lăng." Tương Vân liền quay sang bảo Bảo Thoa: "Sao không đón Hương Lăng ra đây, cho chị ấy khuây khỏa một ngày?" Bảo Thoa nói: "Chị ấy hiện đang có bệnh, e là không đến được đâu." Tương Vân nói: "Đến hay không, cứ hỏi một tiếng cũng hay. Nhỡ đâu chị ấy thích quá, bệnh tình lại khỏi thì sao." Đại Ngọc nói: "Nói chí phải đấy." Bèn quay sang bảo Tử Quyên: "Em đích thân đi mời chị ấy sang đây." Bảo Thoa nói: "Quả thật muốn mời, chị ấy dẫu có bằng lòng cũng chưa chắc đã dám tiện lời. Chi bằng để Oanh Nhi cùng đi nữa." Tử Quyên cùng Oanh Nhi vâng lời rồi đi.

Thám Xuân lại than thở: "Hương Lăng dẫu sao cũng còn đỡ. Đáng thương nhất là Nhị tỷ tỷ, em nghe nói từ ngày gả sang nhà họ Tôn, chẳng bị đánh thì cũng bị mắng, đâu phải là đi lấy chồng, rõ ràng là sa vào tay giặc cướp. Lại chẳng tiện ba ngày hai bận sang đón về. Khổ nỗi Nhị tỷ tỷ tính tình nhu nhược, lại va phải cái ngữ người như thế, nếu là em, liều cả tính mạng này, quậy cho nhà hắn long trời lở đất mới nghe, cùng lắm là cá chết lưới rách, chết cũng chết cho thống khoái." Mọi người nghe xong đều bùi ngùi cảm khái.

Bảo Thoa từ sau vụ khám xét Đại Quan viên đã dọn ra ngoài ở, dạo gần đây ít khi bước chân tới, dẫu có gặp gỡ Đại Ngọc, Thám Xuân thì cũng hẹn nhau ở phòng Giả mẫu, hoặc là bọn Đại Ngọc ra khỏi vườn sang chỗ Tiết di ma thăm nàng. Hôm nay vì ngày sinh của Đại Ngọc, nàng mới hiếm hoi vào vườn một chuyến, vậy mà thấy từ sáng sớm đến giờ, từ lão thái thái trở xuống, từ Vương Phượng Thư tới Bảo Ngọc, Thám Xuân, ai nấy đều hở ra là nói chuyện sống chết, lời lẽ mang điềm chẳng lành, bèn tìm cớ đổi đề tài, nói: "Theo ý em, người đông đủ hay không cũng chẳng can hệ gì, nhân dịp này chơi bời cho thỏa thích mới là việc chính. Từ ngày Tần nha đầu lập ra Đào Hoa xã, vịnh một bài về tơ liễu, cả năm nay chưa từng mở lại một buổi thi xã đàng hoàng nào. Hiếm khi hôm nay đông đủ người thế này, hay là ta khôi phục lại thi xã xem sao?"

Tương Vân là người đầu tiên tán thành, liền xúi giục Đại Ngọc: "Cậu dựng ra Đào Hoa xã mà chưa từng làm một bài thơ hoa đào cho ra hồn, hôm nay sinh nhật cậu, sẵn có chủ nhà đây, chi bằng mở một buổi xã, chuyên vịnh hoa đào, để không phụ cái danh Đào Hoa xã trưởng của cậu." Bọn Bảo Ngọc, Bảo Cầm đều gật đầu tán thưởng, duy chỉ có Hình Tụ Yên nói: "Hoa đào hãy còn chưa nở rộ, chi bằng đợi thêm vài hôm nữa, hoa đào nở rộ rồi hãy mở tiệc ngâm thơ." Lý Hoàn nói: "Đợi làm gì. Hoa đào năm nào chẳng nở, có hợp cảnh hay không trong lòng ai nấy đều tự biết, chi bằng giành lấy thế tiên cơ." Đại Ngọc cười nói: "Người ta nói: Nước sông xuân ấm vịt biết trước. Đại tẩu tẩu hóa ra còn chiếm tiên cơ trước cả loài vịt, thảo nào lại ở Đạo Hương thôn." Câu nói khiến ai nấy đều bật cười.

Lý Hoàn cười nói: "Cô đừng có giở trò khỉ với tôi, tôi còn chưa cảm ơn cô bài thơ ngũ ngôn luật vịnh Đạo Hương thôn năm nấy cô làm hộ tôi đâu đấy. Tôi thích nhất câu 'Lăng hống nga nhi thủy, tang du yến tử lương', xem ra toàn là việc thực, ngẫm kỹ lại là cảnh động, tự nhiên thỏa đáng biết bao. Hôm nào bảo Bảo huynh đệ chép thành bức hoành phi, treo ngay lên vách thì tuyệt." Đại Ngọc nghe xong, đỏ ửng cả hai má. Cớ sao lại đỏ mặt? Nàng nghĩ khi Nguyên phi về thăm nhà, lệnh cho các chị em mỗi người đề một bài thơ, riêng Bảo Ngọc phải làm bốn bài. Nàng không nỡ nhìn chàng khổ sở vò đầu bứt tai, bèn lén làm hộ một bài về Đạo Hương thôn. Chuyện này sao đại tẩu tẩu lại biết được? Nếu đến cả tẩu ấy cũng biết, ắt hẳn các chị em ở đây đều đã rõ tường tận rồi. Nghĩ đến đó, trong lòng thấy ngượng ngùng vô cùng, vội vàng đem lời khác gạt đi: "Đã là các chị có nhã hứng thế này, muội xin phụng chỉ mở xã, vịnh hoa đào. Nhưng phải giao ước trước ở đây: Sinh nhật là sinh nhật, làm thơ là làm thơ, tuyệt đối đừng có làm thơ chúc thọ muội, viết mấy lời sáo rỗng để lấp liếm. Một là không nhã, hai là muội cũng chẳng dám nhận đâu." Mọi người đều cười nói: "Nghĩ chu đáo thật đấy. Đã là cô nói vậy, bọn này nhất định phải đem hết tinh thần ra, viết vài câu cho thật hay, mới không phụ cái nhã thú của cô. Cô cứ ra đề đi, bọn này theo đó mà làm."

Tương Vân cười nói: "Từ xưa đến nay, tên gọi thay cho tháng hai có không ít, nào là Giáp Chung, Khiêu Nguyệt, Lệnh Nguyệt, Trọng Xuân, Lệ Nguyệt, Xuân Trung, áng chừng cũng phải ba bốn mươi cái. Hôm nay riêng chọn một cái thật hợp cảnh, ấy là 'Lệnh Nguyệt', xem ra là thích hợp nhất để phát hiệu lệnh đấy." Đại Ngọc cười nói: "A Di Đà Phật, em nghe cậu ấy khoe khoang nãy giờ, cứ sợ cậu ấy chọn cái chữ 'Khiêu Nguyệt' ra, bắt bọn mình xốc váy múa may nhảy nhót lên cơ đấy. Hóa ra chỉ là muốn bắt em làm lệnh quan, thế thì tiện quá." Bảo Thoa cười nói: "Sợ cái gì? Nếu muốn 'Khiêu Nguyệt' thì cũng phải do muội hạ lệnh, bắt một mình muội ấy nhảy, bọn mình chỉ ngồi nhìn thôi." Bảo Cầm nói: "Em chẳng hề biết tháng hai lại có tên gọi là 'Khiêu Nguyệt', chỉ biết vùng Tây Nam có một bộ lạc tên là tộc A Tế, lại gọi là 'người Di', vốn có tập tục 'khiêu nguyệt'. Cứ mỗi độ trăng thanh gió mát, một bầy thiếu nữ dị tộc lại quây thành vòng tròn ca múa, bước chân dẫu đơn giản nhưng lại vô cùng thú vị. Có năm em cùng cha đi qua nơi ấy, vừa vặn bắt gặp, còn thay cả y phục của người bản địa để nhảy cùng họ nữa kia."

Tương Vân lập tức nổi hứng, xúi giục: "Thế em nhảy cho bọn chị xem thử đi." Bảo Cầm hối hận không kịp, chỉ đành thoái thác là đã quên rồi. Đại Ngọc cười nói: "Vừa mới bảo đơn giản, lúc này lại bảo là quên. Đằng nào ở đây cũng chẳng có người ngoài, dẫu có nhảy vài bước thì đã sao, có phải thật sự bắt em ra đầu đường mãi võ đâu. Chẩm Hà đã nói hôm nay là 'Lệnh Nguyệt', đến lượt ta phát hiệu lệnh, ta bèn lệnh cho em 'khiêu nguyệt', ai trái lệnh sẽ bị phạt nặng." Mọi người đều cười nói: "Hai cái điển tích này ghép lại khéo thật đấy." Tương Vân sớm đã sống chết kéo giật Bảo Cầm đứng dậy.

Bảo Cầm đành phải vỗ tay bừa ba cái, lại xoay một vòng, rồi ngồi thụp xuống nói: "Chẳng qua chỉ có thế thôi, ba bước xoay một vòng, rốt cuộc cũng chẳng có gì đẹp mắt, chẳng qua là nhờ đông người, tề chỉnh, xiêm áo lại rực rỡ, nhân bóng trăng soi rọi mới thấy thú vị thôi." Bảo Ngọc nghe xong, lòng dạ bồi hồi tơ tưởng, nói: "Biết bao nhiêu thiếu nữ dị tộc mặc y phục lạ mắt, cùng nhau vỗ tay xoay vòng dưới ánh trăng, cảnh tượng ấy tráng lệ biết bao, đủ khiến trời long đất lở quỷ khóc thần sầu. Năm xưa Đường Minh Hoàng nằm mộng dạo chơi cung trăng, thấy các tiên nữ mặc áo lông chim xiêm nghê thường uyển chuyển múa lượn, ngẫm ra chắc cũng chẳng khác thế này là bao."

Trong lúc nói chuyện, Tử Quyên và Oanh Nhi đã dìu Hương Lăng bước tới. Mọi người trông thấy vẻ mặt nàng ốm yếu tiều tụy, thân hình mảnh mai lảo đảo, má hóp thịt teo, gầy rộc đi như một chiếc bóng, ai nấy đều thấy xót xa. Vội vàng nhường chỗ mời trà, trải đệm ngồi, lại sai người lấy chăn ra đắp lên chân cho nàng. Hương Lăng ngại ngùng nói: "Con chỉ là thân phận tôi tớ, sao dám làm phiền các cô nương nhọc lòng thế này?" Lại quỳ xuống dập đầu lạy Đại Ngọc, miệng nói: "Chúc Lâm cô nương thiên thu." Lâm Đại Ngọc vội sai Tử Quyên đỡ lấy, nói: "Đừng làm tổn thọ ta. Mấy năm trước ngày sinh của Bảo Ngọc, lão thái thái còn chẳng cho người ta dập đầu nữa là." Hương Lăng nằng nặc đòi quỳ, nói: "Cô nương một là chủ tử, hai là ân sư. Hương Lăng mệnh bạc, nghìn năm hiếm hoi mới được theo cô nương nhà con vào vườn ở một năm, lại đội ơn Lâm cô nương không chê bai, nhận làm đệ tử, dạy con làm thơ. Con dẫu mệnh bạc, trong đời có được một năm này, cũng là cam lòng rồi."

Mọi người nghe nàng nói những lời thê thiết như thế, đều xót xa không nỡ nghe, cười khuyên nhủ: "Cớ sao phải bi thương thế? Chị chẳng qua là thân thể yếu ớt, lại chịu chút bực tức rồi giấu kín trong lòng; nay dọn sang ở cùng Bảo cô nương, lúc rỗi rãi thường ra vườn dạo chơi, lòng dạ cởi mở ắt hẳn bệnh sẽ lui thôi." Lại quay sang bảo Đại Ngọc: "Hiếm khi chị ấy có lòng thành, chi bằng cứ để chị ấy lạy một lạy cho phải lẽ, muội đừng coi là chúc thọ, cứ coi như tạ ơn thầy, nhận một lạy của chị ấy cũng chẳng quá phận đâu." Vừa nói, Thám Xuân và Tương Vân vừa giữ chặt Đại Ngọc, quả nhiên để Hương Lăng cung kính dập đầu ba cái rồi mới đứng dậy. Tử Quyên đích thân đỡ nàng ra ngồi trên chiếc đôn gấm sau bức bình phong.

Mọi người liền giục Đại Ngọc ra đề. Đại Ngọc nói: "Tuy để muội ra đề, nhưng muội cũng chẳng dám tự tiện chuyên quyền. Đề mục lớn hôm nay tự nhiên là vịnh hoa đào, còn thể thức thì chẳng câu nệ luật thi từ phú, cốt sao phải linh hoạt sống động, không rơi vào lối mòn mới là diệu tích." Tương Vân cười nói: "Mấy buổi xã trước của bọn mình, nào là thất luật, nào là liên cú, nào là điền từ, có khi hạn vận, có khi phóng vận, phàm là mọi thể thức xưa nay đều đã nghĩ cạn cả rồi. Cậu còn có đề mục gì mới mẻ nữa? Trừ phi bắt chước Sở từ Hán phú, hoặc giả cứ thế làm theo lối ca hành cổ phong, chứ ngày thường bọn mình ít khi làm mấy thứ đó."

Đại Ngọc cười nói: "Muội chẳng cần quy định thể loại gì mới lạ, trái lại, muội sẽ gom tất cả các thể thức từng làm từ trước tới nay viết vào thẻ thăm, bỏ chung vào một cái bình, ai bốc trúng cái gì thì làm cái nấy, chẳng phải thú vị hơn sao?" Bảo Ngọc cười nói: "Cái này hay đấy. Khéo nghĩ ra thật." Đại Ngọc cười nói: "Đây cũng chẳng phải do muội nghĩ ra đâu. Chẳng qua câu 'Lệnh Nguyệt' của Vân nha đầu làm muội nhớ đến tiệc sinh nhật của anh năm ngoái, mọi người cùng nhau bốc thăm hành tửu lệnh. Muội nghĩ sao không biến tục thành nhã, cũng dùng cái phép này, vừa hay hơn việc gò bó đề thi, lại vừa thêm phần náo nhiệt." Mọi người đều khen là mới mẻ thú vị, không rơi vào thói thường.

Thế là tiểu nha hoàn dâng giấy mực lên, Bảo Thoa bèn bảo Bảo Cầm cầm bút, Đại Ngọc ra đề. Đại Ngọc nói một bài thất ngôn bát cú, nhân vì vịnh hoa đào nên hạn định gieo vần "Tứ Hào". Lại bảo Hương Lăng cũng nêu ra một thể, Hương Lăng bèn nói điền từ, dùng điệu 《Thiên Thu Tuế》. Bảo Ngọc nói: "Vừa mới bảo không chúc thọ, lại thế rồi. Em ghét nhất mấy cái điệu như 《Tập Hiền Tân》, 《Hạ Thánh Triều》, chỉ nhìn tên điệu thôi là đã trói buộc người ta rồi. Thà khỏi làm thơ, cứ mang mấy cái tù và kèn trống ra mà thổi inh ỏi lên chẳng sướng hơn sao?"

Hương Lăng đành phải ngẫm nghĩ một lát, rồi nói: "Thế thì là 《Niệm Nô Kiều》? 《Mãn Đình Phương》? Hay là 《Lâm Giang Tiên》?" Bảo Thoa nói: "Điệu 《Mãn Đình Phương》 cũng tạm được." Lại nói: "Họa vần điền từ, tinh xảo bậc nhất chính là bài 《Thủy Long Ngâm》 thứ vận bài từ hoa dương của Chương Chất Phu do Tô Thức viết. Câu 'Tự hoa hoàn tự phi hoa', biến khách thành chủ, cao hơn nguyên tác gấp mười lần. Trước đây chị mấy lần thử họa lại một bài mà rốt cuộc chẳng thể làm nổi. Chi bằng hôm nay ra luôn đầu đề này, để chờ bậc cao minh."

Bảo Cầm theo lời viết xuống "《Thủy Long Ngâm》 vịnh hoa đào họa vận Chương Chất Phu", tự mình lại nói thêm một thể cổ phong, cũng chép lại. Tương Vân nói: "Em thì đơn giản hơn, cứ tập cú thành thơ đi, chỉ có điều tuyệt đối không được có một chữ 'đào' nào, cũng không được dùng thơ vịnh hoa đào có sẵn của tiền nhân, ý gốc của bài thơ không viết về hoa đào, nhưng gom đủ tám câu lại trông vào ắt phải là một bài thơ vịnh hoa đào." Mọi người cười nói: "Thế này mà còn bảo là đơn giản? Khéo chọn cái làm khó người ta nhất, lại cứ thích chẳng giống ai." Những người còn lại, người thì nói tuyệt cú, người thì nói câu đối, người lại nói câu đố thơ. Bảo Cầm đều nhất nhất chép lại rõ ràng, cuộn thành từng thẻ thăm, bỏ vào trong một chiếc bình ngọc hình túi mật men xanh vẽ rồng đỏ.

Đại Ngọc hai tay ôm lấy bình lắc lắc hai cái, toan phát lệnh. Tương Vân lại ngăn lại: "Bốc thăm thế này cũng tẻ ngắt. Theo ý em, chi bằng bỏ riêng vào từng túi gấm, treo lủng lẳng trên cành liễu, mọi người bịt mắt lại, sờ trúng cái nào thì tính cái nấy." Thám Xuân, Bảo Cầm đều khen: "Làm vậy càng thú vị hơn."

Đại Ngọc đành phải đổ các thẻ thăm ra, sai nha hoàn đi lấy túi gấm tới. Giây lát sau đã bưng ra mười mấy chiếc, đều thêu hoa cỏ chim muông, có cái thêu hoa nở liền cành, có cái thêu hỷ thước trên cành mai, có cái thêu uyên ương hý thủy, lại có cái thêu bươm bướm lượn đôi. Bảo Cầm chưa vội bỏ thẻ thăm vào, cứ lật qua lật lại ngắm nghía những chiếc túi gấm ấy, đặt cái này xuống lại nhặt cái kia lên, cười nói: "Đường kim mũi chỉ tinh xảo quá, ai thêu thế này?" Tuyết Nhạn mím môi cười nói: "Dạ là em thêu đấy ạ, nếu cô nương thích, cứ cho em xin mẫu hoa, hôm khác em thêu tặng."

Bảo Ngọc mừng rỡ nhìn Tuyết Nhạn cười nói: "Hóa ra em khéo tay thế này, trước nay ta chẳng hề hay biết." Tử Quyên cười nói: "Con gái Tô Châu bọn em, biết cầm đũa là đã biết cầm kim rồi, thêu túi thơm chỉ là công phu vỡ lòng thôi, cũng đáng để nhị gia ngạc nhiên thế sao? Nghe chẳng giống khen người ta, ngược lại như đang mắng khéo ấy." Bảo Thoa cười nói: "Hai đứa mày cứ học theo Lâm cô nương, mồm mép cũng sắc sảo gớm ghê." Tử Quyên cười nói: "Em đâu dám." Bèn giúp Bảo Cầm bỏ từng thẻ thăm vào túi gấm thắt nút lại, rồi cùng Tuyết Nhạn đi xuống cầu Thấm Phương, buộc từng chiếc lên những cành liễu rủ bên bờ ao. Chồi liễu mới hoe vàng chưa ngả biếc, nhìn từ xa mờ mờ ảo ảo một dải như mây như khói, thật đáng yêu làm sao, nay lại buộc thêm những túi gấm rực rỡ muôn màu, trông chẳng khác nào treo đèn lồng, đẹp đẽ vô cùng.

Mọi người đều cười nói: "Vẫn là Vân nha đầu tâm tư khéo léo, vừa đẹp mắt lại vừa vui, quả thật rất mới lạ." Bèn dắt tay nhau vịn lan can cùng đi xuống bờ đê, chỉ để Oanh Nhi ở lại trong đình bầu bạn với Hương Lăng, hẹn ước chừa lại chiếc túi gấm cuối cùng cho nàng. Tương Vân là người đầu tiên bước xuống cầu, nói: "Em mở màn trước." Tự mình lấy dải lụa bịt mắt lại, toan với tay lên cây hái. Đại Ngọc gọi với lại: "Khoan đã." Đích thân bước tới giữ nàng lại, ra lệnh: "Cậu cũng phải học theo Cầm muội muội 'khiêu nguyệt' ban nãy, múa xong một điệu mới cho hái." Tương Vân cười, quả nhiên vỗ tay ba cái, xoay một vòng tại chỗ, bấy giờ mới chìa hai tay ra lần mò giữa các cành cây. Cành liễu mềm mại, dẫu có vướng víu vào vạt áo tay áo cũng chẳng sợ rách. Bảo Ngọc nhìn nàng mặc chiếc áo khoác nữ cổ đối khâm tay rộng bằng sa màu đỏ thêu hoa điểu viền gấm đỏ, bên dưới mặc váy xếp nếp lụa hoa màu nước thêu chim vân tước ngũ sắc, đứng múa dưới rặng liễu biếc đèn hoa, sắc biếc rung rinh, bóng hạc dáng điệp, tiết xuân dẫu mới ba phần mà nhã thú đã mười phần trọn vẹn, bất giác quay sang than thở với Tích Xuân: "Cảnh này so với bức tranh tuyết trắng mai đỏ hôm nọ em vẽ thì thế nào?" Tích Xuân cười nói: "Cảnh tượng sống động hoạt bát nhường này, em chịu chẳng vẽ nổi đâu."

Một lát sau Tương Vân đã sờ trúng một túi, bèn tháo khăn bịt mắt, mở túi ra, hóa ra là vế đối. Tương Vân nói: "Cũng gọn gàng sảng khoái đấy. Nhưng một mình thì đối thế nào? Phải có người đối đáp cùng mới được, cậu ra tớ đối, tớ ra cậu đối, thế mới náo nhiệt." Bảo Thoa nói: "Tìm một người làm bạn đối với em thì chẳng khó, nhưng e là không công bằng. Theo ý chị, chi bằng mỗi người ngồi đây ra một đề mục để em đối lại, nếu không thì lại thành ra liên cú mất rồi." Tương Vân vốn tính hiếu thắng, gặp đối thủ càng mạnh lại càng hăng, nghe vậy chẳng hề thoái thác, trái lại còn xoa tay xắn tay áo nói: "Thế thì càng hay. Vậy là em một mình địch mười người nhé, cứ việc ra đề đi." Lý Hoàn cười nói: "Bây giờ nói năng hào sảng thế, lát nữa đối không ra thì mới ngượng mặt đấy."

Kế đó mọi người đều lần lượt bốc thăm. Hóa ra Bảo Ngọc bốc trúng đề của Bảo Thoa, Đại Ngọc được đề của Tương Vân, Bảo Thoa trúng điền từ 《Mãn Đình Phương》, Thám Xuân là một câu đố thơ, Tích Xuân là một khúc tiểu lệnh, Hương Lăng là một bài tuyệt cú, Bảo Cầm là một bài phú, Lý Hoàn là một bài cổ phong, Hình Tụ Yên là bài thất ngôn bát cú. Bảo Ngọc cười khổ: "Khéo sao em lại bốc trúng đề này. Vốn đã bảo mình chẳng thạo điền từ, lại còn bị hạn định vần hiểm nữa chứ." Đại Ngọc cười nói: "Còn chưa làm mà đã tuôn ra một tràng lời lẽ rào đón trước rồi. Chẳng lẽ vì mấy câu phân trần này mà lát nữa làm không xong thì bản lệnh quan sẽ tha phạt cho anh chắc? Có điều nếu anh làm không hay thì phụ mất cái đề mục này đấy." Bảo Ngọc bèn ra bờ ao ngồi, mắt nhìn mũi, mũi nhìn tâm, lặng lẽ suy ngẫm. Tương Vân huých nhẹ Bảo Thoa một cái: "Chị ra cái đề thơ này cũng làm khó người ta quá. Chị nhìn anh ấy xem, đâu phải làm thơ, rõ ràng là đang tham thiền đấy chứ." Mọi người lại cười rộ lên.

Tương Vân liền giục mọi người ra câu đối, Thám Xuân bèn đi đầu ra một vế, ấy là "Vi quân chi cố", điển tích lấy từ 《Kinh Thi》; Tương Vân mỉm cười, bảo: "Có sẵn đây rồi, chính là nơi Tiêu Tương phi tử đang ở: 'Hữu phượng lai nghi'." Thám Xuân cười nói: "Quả nhiên bị em tóm được món hời." Kế tiếp đến lượt Lý Hoàn, cười nói: "Sáng nay lão thái thái mới cho Lâm muội muội một hộp 'Tước đầu đại' gì đó, bảo là xuất xứ từ Tây Vực, là thượng phẩm để vẽ chân mày. Chị sống từng này tuổi đầu mà chưa từng nghe thấy cái tên ấy bao giờ, bèn lấy nó làm đề vậy." Đại Ngọc nói: "Đúng thế đấy, muội lại chẳng mấy khi vẽ mày, nếu tẩu thích thì cứ cầm lấy mà dùng." Lý Hoàn bật cười: "Hay là Tần nhi phát rồ rồi? Cô không thích vẽ mày, chẳng lẽ một kẻ góa bụa như tôi lại ngày ngày trát son thoa phấn hay sao?" Tương Vân nói: "Khoan hãy nói chuyện phiếm, em có vế đối rồi, đối là 'Trúc diệp thanh'." Thám Xuân lắc đầu nói: "'Tước' đối với 'Trúc' thì tạm được, nhưng 'Đầu' đối với 'Diệp' thì không chỉnh, vả lại từ ý cũng chẳng thanh nhã." Tương Vân lại bảo: "Hay là 'Ong vĩ châm'?" Mọi người đều cười: "Cái này lại càng không nhã. Vả lại 'Đại' là mực vẽ lông mày, còn ngậm hàm ý màu xanh biếc, chữ 'Châm' trơ trọi quá."

Tương Vân tính nóng nảy, chẳng đợi mọi người phê bình, đã vội đối thêm mấy câu nữa, nhưng đều chẳng mấy chỉnh tề. Bảo Thoa khuyên: "Em đừng vội đối làm gì, chi bằng hãy gác vế này lại, nói tiếp phía dưới đi." Tương Vân nào chịu nhận thua, lại ngẫm nghĩ một chốc rồi nói: "Có rồi, chính là 'Hạc đính hồng', lần này còn dám bảo không chỉnh nữa thôi?" Mọi người đều giật nảy mình, cười bảo: "Khéo mà nghĩ ra được đấy." Lý Hoàn nói: "'Tước' đối với 'Hạc', 'Đầu' đối với 'Đính', 'Đại' đối với 'Hồng', chỉnh thì có chỉnh thật, nhưng nghe thấy rợn cả người." Tương Vân cười nói: "Miễn là đối chỉnh là được, quản chi có rợn người hay không, đằng nào cũng có phải lấy ra uống đâu mà sợ." Lý Hoàn thở dài: "Càng nói càng chẳng biết kiêng kỵ gì cả."

Kế tiếp đến lượt Hình Tụ Yên, nàng khoan thai đứng dậy, miệng chưa nói môi đã hé cười: "Muội thấy đôi câu đối trên đình này viết hay quá, muốn phỏng theo một đôi khác để ghi lại cảnh tượng hôm nay mà nghĩ mãi không ra. Nhưng hôm nay chúng ta buộc túi gấm lên cành liễu để ra đề thơ, chuyện phong nhã dường này sao có thể không ghi chép lại? Muội xin ra một vế đối tức cảnh vậy." Bèn cất giọng trong trẻo ngâm:

"Liễu ngạn hà thời khai cẩm tú?" (Bến liễu bao giờ bừng gấm vóc?)

Bảo Ngọc đi đầu khen ngợi: "Hỏi hay lắm! So với câu 'Nhiễu đê liễu tá tam cao thúy' của em còn giàu kỳ tình hơn, lại vô cùng sinh động, thật không uổng phí buổi hội ngộ hôm nay." Tương Vân nghe xong, trong bụng sớm đã xoay chuyển sáu bảy câu đối lại, nhưng đều chưa ưng ý, một lòng muốn tìm một câu tuyệt diệu nhất để áp đảo nàng. Bèn đưa mắt nhìn quanh, chợt thấy hai chữ "Thấm Phương" khắc trên mặt cầu, linh tính lóe lên, cười nói: "Có rồi, vế dưới cũng là chuyện thực, lại là lời lẽ mộc mạc." Bèn ngâm:

"Hoa khê trấn nhật tẩy yên chi." (Suối hoa suốt buổi gột son môi.)

Mọi người đều vỗ tay tán thưởng: "Vế đối này tuyệt diệu thay, lại đúng là bản sắc khuê các. Nước trong Đại Quan viên này chẳng phải đều là nước rửa son phấn của chị em ta sao? Câu này so với 'Cách ngạn hoa phân nhất mạch hương' còn diễm lệ và tự nhiên hơn, lại gắn liền với con người." Lý Hoàn cười nói: "Hóa ra người tơ tưởng đến hộp tước đầu đại kia chẳng phải chỉ có một mình tôi." Bảo Thoa cũng cười: "Đây đích thị là công lao của hai hộp phấn son của lão thái thái rồi." Tương Vân vô cùng đắc ý, bèn giục Bảo Cầm ra đề. Bảo Cầm bèn nói một vế:

"Ngọc ánh khuê phòng tú," (Ngọc ánh khuê phòng tươi vẻ tú,)

Tương Vân cười nói: "Em ngỡ gặp phải cậu thì ắt có cạm bẫy gì ghê gớm lắm, hóa ra chỉ đem mấy điển tích hương phấn này ra làm khó nhau. Có sẵn đây rồi, làm khó được tớ sao?" Bèn đối:

"Hương phất lâm hạ phong." (Hương bay rừng rực gió lâm tuyền.)

Đại Ngọc cười nói: "Để muội bớt chút tâm lực, xin góp một vế đối thêm chữ nhé. Cứ ở trước vế của Tiểu Tiết thêm vào hai chữ 'Lam Điền', thành ra 'Lam Điền ngọc ánh khuê phòng tú' thì thế nào?" Tương Vân cười nói: "Cái này có gì khó? 'Long diên hương phất lâm hạ phong' là xong." Bảo Thoa nói: "Thế này không nhã, lại chẳng chỉnh. Hai chữ 'Lam Điền' thêm vào tự nhiên biết bao, lấy 'Long diên hương' đối với 'Lam Điền ngọc' dẫu nói xuôi tai, nhưng Lam Điền đồng thời lại là địa danh, còn 'Long diên' là cái gì cơ chứ?" Tương Vân cúi đầu trầm ngâm. Đại Ngọc cười nói: "Lần này đã chịu thua chưa?" Bảo Ngọc nói: "Ta nghĩ hộ muội một vế vậy. Nước Tây Hạ có địa danh gọi là 'Bạch Thủy', vốn là trạm dịch thời xưa, lại sản sinh ra nhiều rượu ngon, đem đối với 'Lam Điền' cũng tạm coi là gượng ép chấp nhận được." Bèn thong thả ngâm nga:

"Lam Điền ngọc ánh khuê phòng tú, Bạch Thủy hương phất lâm hạ phong."

Tương Vân nói: "Nói bậy, sao muội chưa từng nghe qua cái địa danh ấy bao giờ?" Bảo Ngọc nói: "Thiên hạ rộng lớn nhường này, sao muội có thể nơi nào cũng biết được? Thật lòng chẳng phải ta bịa đặt đâu, nghe đâu đó còn là quê hương của Đỗ Khang nữa đấy. Chỉ tiếc là vốn dĩ 'khuê phòng tú' với 'lâm hạ phong' đều dùng để hình dung vẻ đẹp mỹ nhân, nay thêm hai chữ 'Bạch Thủy' vào, hương áo lại hóa thành hương rượu mất rồi. Nhưng mà giai nhân cùng mỹ tửu, âu cũng là một cặp câu đối tuyệt diệu." Lời nói khiến ai nấy đều cười rộ lên.

Tương Vân đành chịu, nhưng lòng vẫn không phục, lại ép Đại Ngọc ra một vế khác. Đại Ngọc cười nói: "Cái đồ chẳng biết sống chết là gì, đã vậy thì ta ra thêm một vế nữa cho cậu đối, nếu đối không ra thì đừng có mà mạnh miệng nữa nhé." Bèn ngâm:

"Phong khởi lang can hoàn bội loạn," (Gió lộng trúc xanh khua ngọc bội,)

Thám Xuân là người đầu tiên bật cười: "Quả nhiên là bản sắc Tiêu Tương, lại nói đến mấy khóm trúc của tỷ ấy rồi." Hương Lăng dùng ngón tay vạch vạch trong lòng bàn tay một lượt, khen rằng: "Bảy chữ mà có đến bốn chữ mang cùng một bộ ngọc. Đáng quý nhất là tự nhiên như trời tạo, trong tranh có cảnh, ngoài cảnh có tiếng, bốn chữ 'lang can hoàn bội' này sống động như thấy bóng người từ rặng trúc bước ra vậy." Tương Vân mặc kệ người ta bình phẩm, chỉ cúi đầu suy nghĩ không nói nửa lời, hồi lâu bỗng ngẩng phắt đầu lên: "Có rồi." Bèn sang sảng đọc:

"Vũ dư lạc vĩ phưởng chức mang." (Mưa tạnh dế mèn dệt cửi mau.)

Mọi người đều đồng thanh khen ngợi. Hương Lăng lại vạch trong lòng bàn tay một phen, thưa hỏi Đại Ngọc: "Đối thế này thật là tề chỉnh, nhưng ý tứ thì con chưa hiểu lắm, 'Lạc vĩ' là giống gì ạ?" Đại Ngọc cười nói: "'Lạc vĩ' chính là con dế mèn, tục gọi là con cào cào dệt cửi hay xúc chức nhi đấy. Câu này đối dẫu chỉnh, nhưng nếu để qua ít bữa nữa thì mới thật là hợp cảnh." Hương Lăng khen: "Khéo nghĩ ra thật đấy, dế mèn chẳng phải cứ sau cơn mưa là gáy càng hăng hay sao." Đại Ngọc cười bảo: "Câu đối này cũng chỉ có Vân nha đầu mới nghĩ ra nổi, hẳn là do ngày thường hay thò tay vào hang đá bắt dế mèn chứ đâu." Mọi người nghe xong lại càng cười ngặt nghẽo.

Kế đó đến lượt Bảo Thoa, thấy Tương Vân một mình nghênh chiến mọi người, sợ nàng cạn tài nên chẳng nỡ làm khó, chỉ chọn đề dễ mà nói: "Chị ra một tên điệu từ, chính là điệu 《Niệm Nô Kiều》 mà Hương Lăng vừa nhắc ban nãy." Tương Vân buột miệng đáp ngay: "《Ức Vương Tôn》." Bảo Thoa nói: "Thế này không chỉnh, chữ 'Kiều' là vẻ kiều diễm, là hư tự; em đem đối với chữ 'Tôn', há chẳng sai sao? Vả lại bằng trắc cũng không hợp." Tương Vân cãi: "Hai chữ 'Nô Kiều' đi liền với nhau, phải hiểu là người đẹp kiều diễm, là thực tự; em đối với 'Vương Tôn', sao lại không chỉnh? Có điều bằng trắc thì quả thực còn phải cân nhắc lại." Đại Ngọc cười nói: "Biết là cậu đã có nơi có chốn, chỉ mong sao gả đi cho thật nhanh, cho nên đối cái tên điệu từ cũng phải gọi là 《Ức Vương Tôn》, trong lòng chỉ toàn tơ tưởng đến vương tôn công tử, đến liêm sỉ xấu hổ cũng vứt đi đâu mất rồi, còn đoái hoài gì đến thực hư với bằng trắc nữa?" Mọi người cười ầm lên. Tương Vân giận quá đuổi theo Đại Ngọc toan đánh, Bảo Ngọc vội vàng cười ngăn lại. Đại Ngọc nấp sau bức bình phong chắp tay van lạy: "Đừng đánh! Cái đề hóc búa cậu ra là tớ bốc phải đấy, xem thơ xong rồi hãy đánh." Bảo Thoa cũng nói: "Tạm tha cho muội ấy đã, xem thơ là việc quan trọng hơn."

Tương Vân thấy Bảo Thoa, Bảo Ngọc hai bên giữ chặt lấy mình, biết là chẳng đánh tới nơi, đành hậm hực nói: "Thơ mà không hay thì phạt cả hai tội một thể." Đại Ngọc bèn cười bước ra từ sau tấm bình phong, cầm bút lên múa lượn như gió cuốn tuyết bay, chỉ thoáng chốc đã xong, ném giấy sang cho Tương Vân nói: "Cái trò tập cú thành thơ này của cậu còn khó hơn cả tự mình làm một bài mới. Tớ vất vả lắm mới chắp vá đủ tám câu ra đây, cậu mà chê không hay thì tớ cũng chịu thôi." Mọi người xúm lại xem, chỉ thấy viết rằng:

"Kim niên xuân bán bất tri xuân, phong vũ triêu triêu dạ dạ thâm.

Duy hướng thâm cung vọng minh nguyệt, dao liên thúy sắc đối hồng trần.

Đăng hồng họa các hương do lãnh, tú tại la y sắc vị chân.

Thưởng tự sơ khai trực chí lạc, giai tiền sầu sát táng hoa nhân."

(Năm nay nửa xuân chẳng biết xuân, mưa gió đêm ngày cứ ngập ngừng.

Chỉ hướng cung sâu nhìn trăng sáng, xót xa sắc biếc đối hồng trần.

Đèn soi gác vẽ hương còn lạnh, thêu trên áo lụa sắc chưa tinh.

Ngắm từ lúc nở đến khi rụng, thềm trước buồn thay kẻ chôn hoa.)

Mọi người đều cười nói: "Rõ ràng toàn là khẩu khí của Tiêu Tương phi tử. Tuy là tập cú mà nghe như bài tự sáng tác vậy. Chỉ có câu cuối cùng nghe lạ tai lắm, chẳng hay lấy từ điển tích nào?" Đại Ngọc lấy tay áo che miệng, cười mà không đáp. Duy chỉ có Bảo Ngọc biết rõ nguồn cơn ngọn ngành, nhưng chẳng nỡ bóc trần, bèn cố ý chuyển đề tài: "Tiêu Hạ Khách đã làm xong rồi, mau xem của tỷ ấy đi." Thám Xuân nói: "Em vốn đang vắt óc nghĩ đề tài, bài thơ tập cú này của Tiêu Tương Tử lại nhắc nhở em, chi bằng cũng mượn một câu nói có sẵn cho tiện bề xoay xở."

Mọi người đòi xem đầu đề trước, yêu cầu làm một bài câu đố thơ, nhưng phải một câu đố ra hai lời giải; vừa là người trước mắt, lại vừa là vật dụng thường ngày, người và vật lại phải có thân phận tương xứng. Tương Vân cười nói: "Cái đề này ra nghe giống khẩu khí của em quá, là ai ra thế?" Bảo Thoa cười nói: "Kẻ có tâm tư kỳ quái giống hệt như em thì chẳng có ai khác đâu, không phải Bảo Ngọc thì là Đại Ngọc." Đại Ngọc cười nói: "Ta dạo này tu tâm dưỡng tính rồi nhé, chẳng thèm ra cái thứ đầu đề ấy đâu." Bảo Ngọc bèn cười, nói: "Hôm nay mở thi xã cốt để cho náo nhiệt, làm thơ chỉ là thứ yếu, hiếm khi mọi người được vui vẻ. Đương nhiên khó tránh khỏi ra vài câu đố để mọi người cùng giải trí, cốt là để nhã tục cùng thưởng thức." Bảo Thoa bèn biết ngay là chàng ra đề, cười nói: "Đã làm khó người ta rồi mà còn vẽ ra biết bao nhiêu đạo lý." Tương Vân nói: "Em bảo cái đề này ra hay lắm, viết thành thơ ắt hẳn phải tuyệt diệu." Bèn giục Thám Xuân chép ra, rồi cầm lên đọc to cho mọi người cùng nghe:

"Xích thố vô tiên bôn lục tần, trâm hoa ánh nguyệt chiếu phù trầm.

Giang sơn thường cải hồn bất giác, khước vấn Hồng Lâu đệ kỷ xuân."

(Xích Thố không roi rảo bước dồn, cài hoa soi nguyệt tỏ trầm luân.

Giang sơn dẫu đổi lòng không biết, lại hỏi Hồng Lâu độ mấy xuân.)

Bảo Thoa sớm đã đoán ra, nhưng cố ý cười nói: "Câu cuối chuyển hóa từ câu 'Hồng Lâu nhị thập tứ hồi xuân', thật là tự nhiên hợp cảnh. Nói về đồ vật thì cũng bình thường thôi, nhưng người này thì chịu không đoán ra được." Tích Xuân ngạc nhiên nói: "Bảo tỷ tỷ lại không đoán ra người này sao? Muội thì hoàn toàn ngược lại, muội đoán người này hẳn là Nhị ca ca, còn đồ vật là thứ gì thì muội chẳng rõ, chẳng lẽ là trâu gỗ ngựa máy?" Bảo Cầm nói: "Chị thử nghĩ đến chữ 'chiếu' này xem." Lại hỏi: "Sao người này lại là Nhị ca ca?" Thám Xuân, Tích Xuân đều che miệng cười khúc khích.

Vừa hay Tập Nhân vì sợ Bảo Ngọc ngồi bên bờ ao lâu bị lạnh, chiếc áo choàng đơn đang mặc không đủ ấm, bèn quay về phòng lấy một chiếc áo kép, rủ Xạ Nguyệt hai người dắt tay nhau cùng bước tới. Mọi người đều chỉ tay cười nói: "Kìa khéo chưa, câu đố tự từ trong thơ bước ra rồi đấy." Nói khiến Bảo Ngọc ngượng ngùng cả người, vội đón lấy Tập Nhân, hỏi: "Em ra đây làm gì?" Tập Nhân bèn lấy áo choàng ra, cởi chiếc áo đơn trên người chàng ra thay vào. Bảo Ngọc cười nói: "Khéo sao hôm nay cũng là ngày sinh nhật của em, lát nữa ngồi vào tiệc, ta phải kính em một chén mới được." Tập Nhân vội vàng can: "Xin cậu đừng có bô bô cái miệng, để người ngoài nghe thấy lại coi như chuyện lạ lùng đem đi rêu rao khắp nơi, cười chê trong phòng chúng ta trên dưới chẳng phân minh, ra cái thể thống gì? Huống chi trong phủ xưa nay làm gì có cái lý đi làm sinh nhật cho kẻ tôi tớ, cậu cứ oang oang ra thế, vừa làm mất hứng của mọi người, lại vừa khiến các cô nương khó xử, bôi tro trát trấu vào mặt nhau." Bảo Ngọc đành phải thôi.

Mọi người vẫn nâng chén mời trà, Tụ Yên vì không biết Tập Nhân vốn mang họ Hoa, bèn quay sang hỏi người bên cạnh vì sao lại gọi hai người họ là lời giải của câu đố. Bảo Thoa đành phải giải thích cho hai người bọn họ nghe, lại nhắc đến biệt danh "Vô sự bận" của Bảo Ngọc. Bảo Cầm, Tụ Yên đều bật cười. Xạ Nguyệt nghe thấy hai người mình bị đem vào trong thơ, bèn đòi Hương Lăng cho xem bài thơ, lại hỏi có ý nghĩa gì. Hương Lăng cười đem ngọn ngành chuyện một bài thơ hai câu đố kể lại một lượt. Xạ Nguyệt cười nói: "Thế là thế nào cơ chứ? Gia nhà chúng em lại biến thành cái đèn kéo quân rồi. Đây chẳng phải như người ta vẫn bảo: Đèn lồng thêu hoa, bên ngoài sáng sủa bên trong rỗng tuếch sao." Bảo Thoa, Đại Ngọc đều cười nói: "Mắng khéo lắm!" Bảo Ngọc sau khi ra đề vốn có chút hối hận, chỉ sợ Tương Vân bốc trúng rồi không biết nặng nhẹ, lại đem Đại Ngọc vào thơ trêu chọc khiến nàng tức giận thì hỏng bét; đến khi thấy Thám Xuân bốc được đề rồi đem mình ra trêu chọc, trong lòng mới thấy yên tâm. Giờ đây mặc cho người ta cười nhạo, chàng cũng chẳng buồn phân trần.

Một lát sau, bọn Bảo Thoa, Bảo Cầm, Lý Hoàn, Tích Xuân cùng Hình Tụ Yên cũng đều đã làm xong, ai nấy đều chép ra giấy, cùng nhau ngắm nghía khen ngợi một hồi. Đặc biệt là chỉ vào bài thơ của Hương Lăng mà hết lời khen ngợi, đều bảo: "Thế này là tiến bộ vượt bậc rồi." Đó là một bài thơ thất ngôn tứ tuyệt, viết rằng:

"Liêm quyển khinh hàn mộng vị thông, lãng thính oanh ngữ quyển khi phong.

Hốt văn biệt viện lôi kim cổ, thôi đắc hoa tâm chiếu nhãn hồng."

(Rèm cuốn hơi may mộng chửa tàn, biếng nghe oanh hót gió miên man.

Bỗng nghe viện nọ dồn chiêng trống, giục giã lòng hoa rực sắc hồng.)

Bảo Ngọc khen: "Đánh trống giục hoa nở vốn là chuyện tầm thường nơi trần tục, khó cho chị ấy khi đưa vào thơ lại có thể biến tục thành nhã, lột tả được trọn vẹn cái nét lười biếng kiều mị của hoa đào."

Đại Ngọc muốn uống trà, vừa quay đầu lại thấy nha hoàn đã tản đi quá nửa, chỉ còn trơ trọi Tử Quyên, Tập Nhân, Oanh Nhi dắt theo mấy đứa tỳ nữ nhỏ xíu đứng bên hầu hạ, đến cả Xạ Nguyệt, Tố Vân, Đãi Thư, Thúy Lũ cũng đều vắng bóng, ngạc nhiên hỏi: "Sao chỉ còn lại hai đứa em thế này? Những người khác đâu cả rồi?" Tử Quyên cười nói: "Là tại con bé Tuyết Nhạn nghịch ngợm đấy ạ. Ban nãy Cầm cô nương khen túi gấm của nó thêu khéo, nó đắc ý quá cứ khoe khoang mãi. Xạ Nguyệt cố ý chọc tức nó bảo: 'Đấy là vì Tình Văn không còn nữa nên mới để cho mày ba hoa. Chứ nếu chị ấy còn sống, cái tài may vá thêu thùa của mày chẳng bằng một góc của chị ấy đâu.' Tuyết Nhạn liền giận dỗi, thách thức rằng: 'Cứ nhắc đến người chết làm cái gì? Ngày thường các chị bộ tưởng mình được nuôi như tiểu thư đài các, chỉ biết ngâm thơ vẽ tranh thôi chắc? Đằng nào cũng phải cầm kim làm lụng cả, cứ đem đồ các chị thêu ra đây so tài với em xem. Chừng đó hẵng hay ai hơn ai.' Thế là mấy đứa bọn họ đều tản đi lấy những món thêu đắc ý nhất của mình, định bụng sang viện mình mở hội thi thêu đấy ạ."

Mọi người nghe xong đều bật cười, nói: "Có chuyện ấy thật sao? Lát nữa phải sang xem mới được." Lại giục Bảo Ngọc: "Chỉ còn thiếu mỗi anh thôi đấy, mọi người còn đang đợi anh làm xong để đi xem thi thêu hoa đây này." Bảo Ngọc vốn đã thầm nhẩm vài câu trong bụng, nhưng trước sau chẳng thấy ưng ý, dẫu có vần điệu nhưng vẫn hiềm nỗi trúc trắc gượng gạo. Chợt nghe nhắc đến Tình Văn, cõi lòng đau nhói, cảm khái khôn nguôi, đúng là: "Bỏ dở mối chỉ thêu, giấy bạc lụa hồng ai cắt xén? Chặt đứt đường tơ lạnh, lồng vàng hương ngự chẳng ủi là." Nỗi niềm trào dâng nơi lồng ngực, tứ thơ tuôn trào như suối chảy, chớp mắt đã ngâm xong, cười nói: "Đề này của Bảo tỷ tỷ ra hóc búa quá, em vất vả lắm mới làm xong, chỉ sợ không hay." Bèn chép ra cho mọi người cùng xem. Chỉ thấy đề là 《Thủy Long Ngâm - Họa vận Chương Chất Phu, Tô Đông Pha đổi sang vịnh hoa đào》:

"Hữu tình mạc nhược vô tình, thán tiền sinh Ngọc Hành tinh trụy. Tiết Đào hoán chỉ, Hương Quân đề phiến, Đỗ Nga sầu tư. Kim Cốc viên không, Hoa Thanh trì lãnh, Yến Tử lâu bế. Túng Bao Tự vô ngôn, Tức Quy bất ngữ, Lâm Lâm oán, thùy đàn khởi? Tiêm thủ vãn xuân thả trụ, tú hoa châm, kim ti ngân xúy. Tê Hà vị lão, Vũ Lăng nhân yểu, ngọc hồ băng toái. Chước chước quang hoa, yêu yêu nhan sắc, chung quy bình thủy. Oán Thôi lang lai trì, hồng phi mãn địa, tác yên chi lệ."

(Hữu tình khôn sánh vô tình, xót kiếp trước sao Ngọc Hành rơi rụng. Tiết Đào giặt giấy, Hương Quân đề quạt, Đỗ Nga sầu vương. Vườn Kim Cốc vắng, hồ Hoa Thanh lạnh, lầu Yến Tử then cài. Dẫu Bao Tự nín câm, Tức Quy chẳng nói, oán Lâm Lâm, ai dạo khúc đàn? Tay ngọc níu xuân dừng bước, mũi kim thêu, sợi vàng luồn chỉ bạc. Tê Hà chưa già, người Vũ Lăng biền biệt, bình ngọc nát tan. Rực rỡ ánh hoa, mơn mởn sắc xuân, rốt cuộc về nơi bèo nước. Hờn chàng Thôi đến muộn, cánh hồng rơi rụng khắp, hóa giọt lệ son.)

Đại Ngọc xem xong, trầm ngâm không nói. Tương Vân liền hỏi Bảo Thoa: "Đây là đề do chị ra đấy, chị có hài lòng không?" Bảo Thoa nói: "Họa vần thì tự nhiên thật, nhưng chỉ toàn mượn điển tích, cũng quá khéo léo láu cá rồi." Bảo Ngọc cười nói: "Em nghĩ xưa nay viết về hoa đào, chẳng qua chỉ là thương xuân tiếc ngọc, khó mà tìm ra ý mới. Huống chi quy cách của điệu 《Thủy Long Ngâm》 vốn rất lớn, lại bị gò bó vào những vần hiểm như chữ 'xúy', chữ 'toái', nếu cứ chăm chăm viết mấy câu chữ kỳ xảo diễm lệ thì tỷ tỷ ắt lại chê bai; chi bằng cứ đem mấy điển cố ra lấp liếm, lại vừa được lười biếng một phen."

Hương Lăng đọc xong, lại xin xem bài từ gốc, than thở: "Tô Đông Pha viết 'Tự hoa hoàn tự phi hoa, dã vô nhân tích tòng giáo trụy' cố nhiên là hay tuyệt, nhưng câu 'Hữu tình mạc nhược vô tình, thán tiền sinh Ngọc Hành tinh trụy' của nhị gia đây cũng chẳng kém cạnh là bao. Sách 《Xuân Thu Vận Đẩu Xu》 có nói: 'Sao Ngọc Hành tan ra hóa thành đào', hai câu này mở đầu đã điểm trúng đề bài, từ trên trời giáng xuống, xuôi dòng chảy xiết, so với Tô Đông Pha thế nào con không dám lạm bàn — cô nương nhà con đã bảo từ của họ Tô là hay nhất rồi — nhưng so với câu 'Yến mang oanh lãng phương tàn, chính đê thượng liễu hoa phi trụy' của họ Chương, lại thấy tự nhiên lưu loát hơn nhiều. Cả bài chẳng thấy một chữ 'đào' nào, mà câu nào cũng là hoa đào." Đại Ngọc cười khen: "Nói thế này có lý đấy. Học làm thơ từ, trước hết phải biết đọc thơ từ. Tỉ như Đạo Hương lão nông tuy ít khi làm thơ nhưng tài bình phẩm lại là đệ nhất, thế cũng coi là thi gia rồi. Hôm nay chị hãy làm chân bình phẩm đi, cứ nói tiếp xem bài từ này viết ra sao?" Hương Lăng hoảng hốt: "Con đâu dám thế ạ?" Mọi người thương nàng mệnh bạc, biết cảnh ngộ đời nàng mười phần thì trắc trở đến tám chín, duy chỉ có việc học thơ này là nàng để tâm nhất, bèn muốn góp thêm hứng khởi cho nàng, đều bảo: "Chị cứ việc bình, hay dở thế nào cũng chỉ là góp vui thôi mà."

Hương Lăng bấy giờ mới đánh bạo nói tiếp: "Ở nửa đoạn đầu này liên tiếp dùng tám điển cố: Tiết Đào giặt giấy bên giếng Đào Hoa, Lý Hương Quân máu nhuộm quạt Đào Hoa, Đỗ Nghi Xuân mặt hoa đào ánh sắc hồng, cùng với Lục Châu gieo mình nơi Kim Cốc, Dương Ngọc Hoàn tắm mát ở hồ Hoa Thanh, Quan Phán Phán tuyệt thực trên lầu Yến Tử, Bao Tự đốt lửa hiệu trêu chư hầu, và Đào Hoa phu nhân Tức Quy sau khi bị bắt thì ngậm miệng không nói nửa lời. Đọc một mạch từ đầu đến cuối nghe thơm ngát cả miệng, chẳng khác nào một bức tranh cuộn vẽ các mỹ nhân cổ đại, hệt như tấm bình phong mười hai cánh vẽ mỹ nhân bày nơi hoa sảnh nhà ta vậy. Sang nửa đoạn sau, câu 'mũi kim thêu' mở đầu là nhắc đến chuyện em Tuyết Nhạn thêu túi gấm, vừa hợp cảnh lại vừa có sẵn, mặt chữ dẫu bình dị nhưng liên hệ tới chuyện trước mắt mà ngẫm lại thấy vô vàn dư vị; túi gấm chưa kịp thêu xong mà hoa đào đã rụng trước, lại càng khiến người ta thêm phần ngậm ngùi thương cảm; điển cố núi Tê Hà với Đào Hoa Nguyên phía sau thì con có biết, còn câu 'Đào chi yêu yêu, chước chước kỳ hoa' là mượn từ câu trong Kinh Thi. Còn những điển khác con không biết hết, chỉ có 'hồ Hoa Thanh lạnh' cùng 'Oán Lâm Lâm, ai dạo khúc đàn?' đều nói về chuyện của Dương Quý phi, chẳng qua một nơi đặt ở Hoa Thanh trì, một nơi đặt ở gò Mã Ngôi, trước sau hô ứng lẫn nhau, cũng coi là xuôi tai; duy chỉ có câu kết 'Hờn chàng Thôi đến muộn, cánh hồng rơi rụng khắp, hóa giọt lệ son' mặt chữ dẫu hay, nhưng lại dùng Thôi Hộ để kết bài, e rằng lại phạm vào câu 'Đỗ Nga sầu tư' ở phía trước mất rồi." Mọi người đều cười nói: "Quả nhiên bình luận rất chuẩn xác. Chị thử nói xem, nên sửa lại thế nào?"

Tương Vân chen vào: "Cái này đơn giản thôi. Câu cuối chẳng cần sửa, chỉ đem câu 'Đỗ Nga sầu tư' phía trước đổi thành Nhậm Nga thì sẽ không phạm vào nhau nữa, lại thêm được một điển tích, thành ra đúng chín người, gọi luôn là bức 《Cửu Mỹ Đồ》 thì hay biết mấy." Bảo Cầm vội hỏi: "Nhậm Nga là ai thế? Em chẳng hề biết đấy." Tương Vân nói: "Nàng Đào Hoa nữ đấu phép với Chu Công chẳng phải là con gái của Nhậm công sao?" Đại Ngọc cười nói: "Thế thì chẳng giống ai. So với bọn Lục Châu, Hương Quân, Tức phu nhân, Quan Phán Phán, đổi thế e là chẳng ra thể thống gì; vả lại Đào Hoa nữ hào sảng bản lĩnh nhường ấy, lại tinh thông thuật số âm dương, chắc hẳn chẳng dễ dàng gì mà sầu với tư đâu. Cứ đàng hoàng đổi thành một đấng nam nhi, sửa thành 'Lưu lang sầu tư' thì lại hợp với thân phận hơn." Mọi người cười nói: "Tiêu Tương phi tử mở miệng câu nào cũng chẳng rời khỏi chuyện quê hương mình." Bảo Thoa cũng gật đầu nói: "Lời này có lý. Lưu Vũ Tích hai lần du ngoạn Huyền Đô quán, hai bài thơ 'Tử mạch hồng trần' và 'Tiền độ Lưu lang' đều viết rất hay, mối sầu tư ấy gánh chịu cũng chẳng hề nhẹ." Mọi người lại càng cười lớn: "Trong bức 《Cửu Mỹ Đồ》 lại nhét thêm một đấng mày râu thì coi sao được, chi bằng cứ sửa thành 'Tần Khanh sầu tư' cho xong, nàng vốn dĩ nên ở trong bức tranh mỹ nhân mới phải." Đại Ngọc giận dỗi giậm chân: "Các người chỉ toàn lấy tôi ra làm trò cười, chẳng có lấy nửa lời tử tế!" Lý Hoàn nói: "Xếp cô vào hàng ngũ mỹ nhân mà còn chẳng phải lời hay sao? Tôi còn muốn chen chân vào đấy mà muốn đổi thành câu 'Đạo nông sầu tư' xem có ra thể thống gì không kìa?" Mọi người nghe xong lại cười rộ lên.

Thám Xuân lại nói: "Cũng may nhờ Tiêu Tương Tử sửa lại chữ ấy, còn tăng thêm được một hai phần khí phách tiêu sái, bằng không bài thơ này đáng gọi là 《Đào Hoa Kiếp》 mất thôi. Chị nhìn những người Nhị ca ca vịnh xem, chẳng ai là không phải bậc khuynh thành táng quốc, cái gọi là hồng nhan họa thủy đấy." Bảo Ngọc nói: "Xưa nay bọn sĩ đại phu hủ nho ngụy đạo học kia, hễ cứ gặp buổi loạn thế là lại lôi mấy người đàn bà con gái ra gánh tội thay, mở miệng là hồng nhan họa thủy, yêu mị hoặc chủ, lại bảo 'Đát Kỷ diệt Thương, Bao Nữ hoặc Chu', há chẳng biết rằng vốn dĩ Trụ Vương vô đạo nên trời mới giáng Đát Kỷ xuống để diệt hắn; Chu U Vương hôn dung bạo ngược nên mới có chuyện Bao Tự một nụ cười khuynh thành. Nếu quả thật là đấng minh quân chí thánh thì ắt phải có được tài nữ giai nhân, há lại bị ma mị mê hoặc sao? Chẳng qua là kẻ làm vua vốn đã hôn mê điên đảo, kẻ làm tôi lại một mực a dua nịnh hót, đến khi rước họa vào thân thì bèn vơ bừa lấy vài cái tên đàn bà con gái để tẩy trắng tội lỗi cho hôn quân nịnh thần mà thôi. Xưa nay mỹ nữ vốn nhiều, nhưng minh quân lại hiếm, so với việc ngựa thiên lý gặp được Bá Nhạc còn khó khăn hơn nhiều." Vừa nói, mọi người vừa đứng dậy rảo bước về phía Tiêu Tương quán.

Bảo Ngọc thấy Hương Lăng ngồi nãy giờ đã kiệt sức mỏi mệt, bèn nhờ Tập Nhân đưa nàng về phòng nghỉ ngơi. Bảo Thoa thấy vậy, bèn bảo Oanh Nhi cùng đi, sẵn tiện mời mẹ sang phòng lão thái thái, lại dặn mang chiếc quạt sưởi của mình sang một chiếc, dặn dò: "Về rồi cũng chẳng cần tìm chị đâu, cứ ở bên tiệc đợi là được, kẻo đi đi lại lại lại lạc nhau." Thế rồi nàng vịn lan can cầu, một mặt bước đi, một mặt ngẫm nghĩ lại những lời Thám Xuân vừa nói lúc nãy. Quả nhiên những điển tích Bảo Ngọc dùng trong bài từ đều là những kẻ hồng nhan bạc mệnh, chết yểu bất đắc kỳ tử, Tương Vân lại ví như bức 《Cửu Mỹ Đồ》, mà các cô gái ngồi đây hôm nay lại vừa vặn đúng chín người, trong lòng càng ngẫm lại càng thấy mang điềm chẳng lành. Đúng là:

Mỗi hướng thi trung tầm xuất lộ,

Thường ư hí ngữ thổ chân tình.

(Thường mượn trong thơ tìm lối thoát,

Hay từ chuyện tiếu lộ chân tình.)