Phù vân, lời thầy giảng đạo, phù vân!

Hãy quây quần bên giường ta: Anselm đâu rồi?

Các cháu—những đứa con ta... chúa ơi, ta nào biết! Thôi—

Người mà thiên hạ từng muốn làm mẹ các ngươi thuở trước,

Lão Gandolf từng ganh tị với ta, vì nàng quá đỗi kiều diễm!

Chuyện gì qua rồi cũng qua, nàng nay đã khuất núi,

Khuất từ lâu lắm rồi, còn ta từ đó làm Giám mục đến nay,

Và nàng đã chết thì chúng ta rồi cũng phải chết,

Để từ đó các ngươi thấy rõ thế gian này chỉ là giấc chiêm bao.

Đời người là thế nào và ra sao? Khi ta nằm đây

Trong căn phòng khánh tiết này, lịm dần theo từng hơi thở,

Hết giờ rồi lại giờ đằng đẵng giữa đêm sâu tịch mịch, ta tự hỏi

"Ta đang sống hay đã chết?" Sự bình yên, dường như chỉ toàn sự bình yên.

Thánh Praxed vốn dĩ là ngôi thánh đường của sự bình yên;

Và vì thế, về phần ngôi mộ này của ta. Ta đã chiến đấu

Sứt đầu mẻ trán để giữ lấy hốc tường dành cho mình, các ngươi biết đấy:

—Lão Gandolf đã phỉnh gạt ta, dẫu ta đã hết sức cẩn trọng;

Thật là một vố lừa ranh mãnh để chiếm đoạt góc phía Nam

Mà lão dùng để trưng cái thây ma của mình. Chúa phù hộ cho cái quân ấy!…

Thế nhưng hốc tường của ta vẫn chẳng đến nỗi chật chội để từ đó

Người ta có thể nhìn thấy bục giảng bên phía đọc thư chung,

Và dăm ba chiếc ghế trống lặng thỉnh nơi hàng ghế ca đoàn,

Cùng vòm trời lộng gió nơi các thiên thần ngự trị,

Và một tia nắng chắc chắn sẽ len lỏi chiếu vào;

Và ta sẽ lấp đầy phiến đá bazan của mình ở đó,

Và dưới mái lều chầu ta sẽ an nghỉ ngàn thu,

Cùng chín cột đá quây quần xung quanh, từng đôi một,

Chiếc lẻ loi nằm dưới chân ta nơi Anselm đứng:

Toàn bằng đá cẩm thạch hồng đào, thứ đá quý hiếm, chín muồi,

Tựa như dòng rượu đỏ vừa rót ra từ một trái tim cường tráng.

—Lão Gandolf với thứ đá củ hành rẻ tiền của lão,

Hãy đặt ta ở nơi ta có thể nhìn thấy mặt lão! Cẩm thạch hồng chính hiệu,

Hồng thắm và không một tì vết: ta đã giành được phần thưởng ấy biết bao công sức!

Hãy lại gần: vụ hỏa hoạn ở nhà thờ của ta dạo nọ

—Thì sao chứ? Dẫu có mất mát gì thì chừng ấy vẫn còn giữ được!

Hỡi các con của ta, các ngươi nỡ lòng nào bức tử ta? Hãy đi đào

Mảnh vườn nho trắng nơi đặt cỗ máy ép dầu kia,

Nhỏ nước thật nhẹ nhàng cho đến khi mặt đất sụt xuống,

Và nếu các ngươi tìm thấy... Chúa ơi, ta nào đâu biết!...

Được lót trong lớp lá vả mục mềm mại,

Và được buộc chặt trong một chiếc giỏ sậy đựng ô-liu,

Một khối gì đó, ôi chúa ơi, bằng đá lưu ly xanh thẳm,

To bằng cái đầu của một tên Do Thái bị cắt đứt ngang gáy,

Xanh như đường gân trên bầu ngực Đức Mẹ Đồng Trinh...

Các con ơi, ta đã để lại cho các ngươi tất cả, những dinh thự, tất cả,

Dinh thự Frascati hùng tráng với bồn tắm của nó,

Thế nên, hãy đặt khối đá xanh ấy lơ lửng giữa hai đầu gối ta,

Như quả địa cầu trong hai bàn tay của Chúa Cha

Mà các ngươi vẫn thờ phụng trong nhà thờ Giê-su lộng lẫy kia,

Bởi vì lão Gandolf dù muốn hay không cũng phải tức đến hộc máu mà chết!

Năm tháng trôi mau như thoi đưa của người thợ dệt:

Con người đi về cõi chết, và giờ hắn ở nơi đâu?

Ta vừa nói bazan cho phiến đá của mình phải không, các con? Màu đen—

Ý ta xưa nay vẫn là cẩm thạch đen cổ kính! Bằng cách nào khác

Mà các ngươi có thể làm nổi bật bức phù điêu bên dưới của ta đây?

Bức phù điêu bằng đồng mà các ngươi đã hứa với ta,

Những vị thần Pan và các Nữ thần sông suối mà các ngươi thừa biết, và có lẽ

Cả mấy chiếc vạc ba chân, gậy thần quấn lá thường xuân, kèm theo dăm cái bình,

Đức Cứu Thế đang giảng bài trên ngọn núi,

Thánh Praxed trong ánh hào quang, và một vị thần Pan

Đang chực chờ giật phăng mảnh xiêm y cuối cùng của Nữ thần,

Và ông Môi-se cùng hai phiến đá... nhưng ta biết

Các ngươi nào có để ý đến lời ta! Chúng đang thì thầm gì với mày thế,

Hỡi khúc ruột rà của ta, hỡi Anselm? A, các ngươi đang mong mỏi

Được ăn chơi phung phí hết những dinh thự của ta trong lúc ta đang thoi thóp

Bị xây kín bởi thứ vôi vữa tra-vê-tin ẩm mốc của kẻ ăn mày

Mà lão Gandolf từ trên đỉnh mộ đang cười khà khà chế giễu!

Thôi nào các con, các ngươi yêu ta mà—vậy thì, làm toàn bằng đá bích ngọc đi!

Chính đá bích ngọc là thứ các ngươi đã hứa, kẻo ta phải buồn lòng.

Cái bồn tắm của ta đành phải bỏ lại phía sau rồi, hỡi ôi!

Chỉ một khối duy nhất, xanh nguyên chất như hạt dẻ cười,

Đâu đó trên thế giới này chắc chắn có rất nhiều đá bích ngọc—

Và chẳng phải ta vẫn có thể thỉnh cầu Thánh Praxed

Ban cho các ngươi những Tuấn mã, những bản thảo tiếng Hy Lạp ngả màu nâu,

Và những tình nhân với đôi chân mượt mà như tạc tượng bằng cẩm thạch đó sao?

—Đó là nếu các ngươi khắc cho đúng câu minh văn trên mộ ta,

Thứ tiếng Latinh chọn lọc, từng lời trau chuốt, rặt một giọng văn của Tully,

Chứ không phải thứ hàng sặc sỡ rẻ tiền như dòng thứ hai trên mộ lão Gandolf—

Tully cơ mà, hỡi các chủ nhân tương lai? Ulpian thì chỉ đáng xách dép cho ông ấy!

Và rồi ta sẽ nằm đó qua suốt bao thế kỷ,

Và lắng nghe tiếng thì thầm diễm phúc của thánh lễ,

Và nhìn thấy Chúa được tạo thành rồi được hiến tế suốt cả ngày dài,

Và cảm nhận ngọn nến cháy đều, và nếm trải

Làn khói trầm hương dày đặc, đậm đà đến mụ cả người!

Bởi vì khi ta nằm đây, giữa những giờ phút của đêm đen tử biệt,

Lịm dần trong vẻ uy nghi và chậm chạp đến dường này,

Ta khoanh hai tay lại như thể đang ôm lấy cây gậy mục tử,

Và duỗi thẳng đôi chân cứng đơ như đá tạc,

Và buông thõng tấm khăn trải giường, tựa như khăn tang,

Thành những nếp vải lớn trùng điệp dưới bàn tay nghệ sĩ điêu khắc:

Và khi những ngọn nến kia lụi tàn dần, và những ý nghĩ kỳ lạ

Nảy sinh, kèm theo tiếng vo ve văng vẳng bên tai ta,

Về cuộc đời trước khi ta sống cuộc đời này,

Và cả cuộc đời này nữa, nào giáo hoàng, hồng y và linh mục,

Thánh Praxed trong bài giảng trên núi,

Người mẹ cao gầy với đôi mắt biết nói của các ngươi,

Và những chiếc bình mã não mới tìm thấy tươi tắn như ngày mới đến,

Và ngôn ngữ của cẩm thạch, thứ tiếng Latinh tinh tuyết, kín đáo,

—Chao ôi, ELUCESCEBAT như bạn của chúng ta đã nói ư?

Ta đã bảo không phải Tully cơ mà, Ulpian là cùng!

Đời ta là một cuộc hành trình đầy tội lỗi và ngắn ngủi.

Toàn là đá lưu ly hết đấy, các con ạ! Bằng không ta sẽ cúng dường Giáo hoàng

Những dinh thự của ta! Các ngươi có tính moi tim ta ra ăn không vậy?

Ánh mắt các ngươi lúc nào cũng láo liên như mắt thằn lằn,

Chúng long lanh y hệt ánh mắt mẹ các ngươi khi nhòm ngó linh hồn ta,

Bằng không thì các ngươi đã tôn tạo cái diềm trang trí nghèo nàn của ta lên,

Bổ sung cho thiết kế nghèo nàn ấy, và lấp đầy bình hoa của ta

Bằng những chùm nho, rồi gắn thêm chiếc mặt nạ và một trụ đá thờ thần ranh giới,

Và vào chiếc vạc ba chân, các ngươi sẽ trói một con linh

Để trong lúc giãy giụa nó đánh rơi cả gậy quấn lá thường xuân,

Nhằm an ủi ta trên bệ kiến trúc

Nơi ta sắp phải nằm cho đến khi ta phải cất lời hỏi

"Ta đang sống hay đã chết?" Thôi, hãy để ta yên, mặc kệ ta!

Bởi vì các ngươi đã đâm ta một nhát chí mạng bằng sự vô ơn

Đến tận cùng cái chết—các ngươi mong điều đó—Chúa ơi, chính các ngươi mong thế! Đá—

Đá cuội, đang rệu rã! Những khối vuông ẩm ướt rịn mồ hôi

Tựa như cái thây ma chúng đang giam giữ đang rỉ dịch thấm qua—

Và chẳng còn mẩu đá lưu ly nào để làm đẹp cho đời nữa!

Thôi đi đi! Ta ban phước cho các ngươi. Bớt nến đi một chút,

Nhưng hãy xếp thành một hàng: và khi đi, hãy quay lưng lại

—À, giống như những người phục vụ bàn thờ lúc lui ra,

Và hãy để ta lại trong thánh đường của ta, ngôi thánh đường của sự bình yên,

Để ta có thể thong thả quan sát xem lão có đang nhếch mép cười trừ hay không

—Lão Gandolf, nhìn ta, từ trên phiến đá củ hành của lão,

Vì lão vẫn còn ganh tị với ta, khi nàng quá đỗi kiều diễm!