Đàn Ông Và Đàn Bà

Lượt đọc: 127 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
1855

❊ ❊ ❊

Cleon nhà thơ (từ những hòn đảo rải rác,

Bông huệ nối bông huệ, dội bóng xuống mặt biển khơi,

Và cất tiếng cười kiêu hãnh khi con sóng nhẹ thầm thì hai tiếng "Hy Lạp")—

Gửi Protus đang cai trị bạo ngược: chúc muôn vàn bình an!

Họ vừa mới trao thư của ngài cho ta:

Ta đọc và ngỡ như đang nghe chính ngài cất tiếng.

Người thuyền trưởng chiếc thuyền của ngài vẫn đang dỡ hàng

Món quà nối tiếp món quà; cuối cùng chúng chất đầy sân dinh thự của ta

Và xếp dọc theo dãy hành lang có mái che

Rực rỡ ánh hoàng hôn, tựa như một thoáng nghĩ về ngài:

Và một nữ nô lệ da trắng từ nhóm nô lệ đan xen

Đen và trắng (như nền nhà lát đá hoa cương

Vừa là tác phẩm vừa là món quà của xứ sở ta,

Giờ đây phủ đầy những cánh bồ câu đậu kín),

Một nữ thi nhân, khoác chiếc áo choàng màu nghệ

Dệt từ len biển, bằng đôi tay trắng ngần

Dâng lên ta chiếc lọc và chén rượu

Mà môi ngài đã chạm để làm duyên trước khi ban ơn cho môi ta.

Thật khôn ngoan thay, thưa bệ hạ, trong lòng hào phóng của ngài!

Bởi nhờ thế người đời sẽ nhận thấy, trong một hành động

Đầy ắp tình cảm dành cho kẻ mà lời ca mang lại niềm vui cho cuộc sống,

Sự thấu hiểu của ngài về giá trị thực sự của đời người;

Chứ không coi tinh thần ngài chỉ vừa đủ

Để duy trì cuộc sống theo những lối mòn tầm thường, đủ rộng

Cho những tâm hồn phàm tục, bằng việc cai trị và những thứ tương tự.

Ngài, trong quá trình hằng ngày xây dựng ngọn tháp của mình—

Dù trong những cơn co giật dữ dội và bất chợt của sức lao động,

Hay qua những khoảng lặng mờ ảo của sự tăng trưởng âm thầm,

Hay khi công trình chung giữa muôn tiếng hò reo tán thưởng

Vươn lên trong tầm mắt để khích lệ người kiến trúc sư—

Chưa từng dấn thân vào công việc chỉ vì bản thân công việc ấy—

Trong tim ngài luôn nung nấu niềm hy vọng quyến rũ

Về một sự nghỉ ngơi cuối cùng ở đỉnh cao chót vót của nó,

Nơi mà khi mọi huyên náo của việc xây dựng đã lắng xuống,

Ngài, con người bậc nhất, có thể phóng tầm mắt hướng về phương Đông:

Kẻ phàm tục nhìn thấy ngọn tháp của ngài, còn ngài thì nhìn thấy mặt trời.

Vì điều này, ta hứa vào ngày lễ hội của ngài

Sẽ rót rượu tế thần, phóng tầm mắt nhìn ra biển cả,

Sai nữ nô này kể lại vận mệnh của ngài, cất lời

Những lời cao cả của ngài, và miêu tả gương mặt vương giả của ngài—

Cầu mong ngài được trọn vẹn ở nơi Zeus ngự trị nhiều nhất,

Trong cõi bình yên vĩnh hằng cuối cùng.

Yêu cầu đầu tiên trong bức thư của ngài đã đến với ta ở đây.

Mọi chuyện đúng như ngài đã nghe: chỉ trong một cõi đời ngắn ngủi

Ta, Cleon, đã hoàn thành tất cả những điều ấy

Mà ngài đang kinh ngạc liệt kê ra.

Bộ sử thi trên một trăm tấm vàng của ngài

Là của ta—và cả khúc ca nhỏ bé ấy nữa,

Vang lên đầy chắc nhịp từ mọi chiếc thuyền chài

Khi các ngư phủ thắp đèn ở mũi thuyền và kéo lưới.

Bức tượng vị thần mặt trời trên ngọn hải đăng,

Mà người ta quay đi không nhìn chính mặt trời để ngắm, là của ta;

Sảnh Poecile, với những bức tranh kể chuyện suốt chiều dài,

Như ngài đã nghe, cũng là của ta nốt.

Ta biết rõ những tỷ lệ chuẩn mực của một người đàn ông

Và cả người phụ nữ nữa, điều chưa từng được quan sát trước đây;

Và ta đã viết ba cuốn sách bàn về tâm hồn,

Chứng minh rằng mọi thứ được viết ra trước nay đều ngớ ngẩn,

Và đưa chúng ta trở về với sự ngu muội thuở ban đầu.

Còn về âm nhạc—à thì, ta đã kết hợp các điệu thức,

Và sáng tạo ra một điệu thức mới. Tóm lại, mọi nghệ thuật đều thuộc về ta;

Điều đó dân chúng đều biết và công nhận,

Khắp mười bảy hòn đảo của chúng ta. Đừng lấy làm kinh ngạc.

Chúng ta của thời đại sau này, với tâm trí vĩ đại hơn

Những bậc tiền bối, bởi vì mang tính tổng hợp hơn,

Trông có vẻ không vĩ đại bằng cách sống giản đơn của họ,

Trong mắt một vị trọng tài chỉ nhìn theo một hướng tại một thời điểm,

Một điểm trong tâm trí chứ không có điểm nào khác vào lúc ấy—

Kẻ đem so sánh một phần nhỏ của con người thời đại chúng ta

Với toàn bộ một con người của thời đại anh hùng,

Vĩ đại theo cách của họ—chứ không phải của chúng ta, cũng chẳng dành cho chúng ta.

Và thời đại chúng ta vĩ đại hơn, giả sử ta có đủ sự tinh tế để nhận ra:

Bởi vì, cái mà ta gọi là đời sống của con người trên trái đất này,

Chuỗi thành tựu của tâm hồn ở chốn này

Vốn dĩ, theo như ta có nhiều lý do để suy ngẫm,

Được định sẵn để cuối cùng sẽ được nhìn nhận

Như một cõi toàn vẹn lớn lao, chứ không bị phân tích thành từng mảnh nhỏ,

Mà mỗi phần đều có mối liên hệ với tổng thể—

Làm sao một phần nào đó, dẫu được tuyên bố là hoàn chỉnh,

Lại có thể chịu đựng việc bị một phần khác xóa nhòa?

Phải chăng công việc đã hoàn thành?—vậy thì, còn gì để làm lại nữa?

Hãy nhìn kìa, trên nền nhà lát đá hoa cương đối diện,

Giả sử người nghệ sĩ tạo ra một hình thoi hoàn hảo

Rồi tiếp theo là một hình quả trám, kế đến là hình thang—

Anh ta không hề đặt chồng chúng lên nhau, không áp

Cái mới lên cái cũ rồi bôi xóa nó đi,

Mà đặt chúng trên cùng một mặt phẳng trong tác phẩm của mình,

Để cuối cùng tạo nên một bức tranh; bức tranh vẫn nằm đó.

Thế đấy, trước tiên những hình thái riêng biệt hoàn hảo được tạo ra,

Những phần của nhân loại; và rồi sau đó,

Sự kết hợp của những phần ấy đã diễn ra.

Bởi vì nếu không thì tiến trình đã diễn ra ở đâu?

Nhân loại, được tạo nên từ tất cả những con người đơn lẻ—

Công sức lao động chấm dứt trong sự tổng hợp như thế.

Giờ thì hãy chú ý lắng nghe ta! Những con người thần thánh thuở trước

Đã vươn tới, ngài nói rất đúng, mỗi người tại một điểm

Vạch biên giới ngoài cùng bao quanh năng lực của chúng ta;

Và nơi họ đã vươn tới, ai có thể làm gì hơn ngoài việc vươn tới đó?

Chỉ cần một ít nước là đủ chạm tới

Tại một điểm nào đó bên trong của một khối cầu,

Và, khi chúng ta xoay khối cầu, chạm tới tất cả các phần còn lại

Theo đúng thứ tự: nhưng làn không khí tinh tế hơn

Thứ không thể chạm vào một cách rõ mồn một hay hiển nhiên,

Dù chẳng kém phần phổ quát, toàn bộ chu vi

Của khối cầu rỗng ruột ấy,

Lại lấp đầy nó trọn vẹn hơn nhiều so với nước đã làm;

Bản thân nó chứa đựng trọng lượng gấp ba lần nước

Được hòa giải thành một nguyên tố tinh vi hơn.

Thế mà kẻ phàm tục vẫn gọi khối cầu là đã đầy

Lên đến chiều cao có thể nhìn thấy—và sau đó, là trống rỗng;

Bởi vì họ không biết những tính chất ẩn giấu hơn của không khí.

Và cứ thế, tâm hồn chúng ta, bị hiểu lầm, cất tiếng kêu van thần Zeus

Hãy minh oan cho mục đích của ngài trong cuộc đời chúng ta:

Tại sao chúng ta lại ở lại trên trái đất này nếu không phải để trưởng thành?

Từ lâu, ta đã tưởng tượng ra, đã viết thành câu chuyện hư cấu,

Rằng ngài hoặc một vị thần nào đó đã giáng thế ở đây

Và, một lần cho tất cả, đã thể hiện đồng thời

Thứ mà về bản chất của nó, không bao giờ có thể được thể hiện

Từng phần hay nối tiếp nhau;—ta nói rằng ngài đã thể hiện,

Giá trị tuyệt đối lẫn tương đối

Của tất cả những đứa con từ thuở sơ khai của thời gian,

Những công cụ của ngài cho mọi sứ mệnh được định sẵn.

Giờ đây ta tiếp tục tưởng tượng—giá như chúng ta có thể lắng nghe

Phán quyết trao cho mỗi người phần xứng đáng,

Chỉ ra nơi nào nhọc nhằn và nơi nào thảnh thơi,

Và chứng minh chính thần Zeus, đấng hằng hiện hữu khắp nơi!

Đây chỉ là một giấc mơ;—nhưng mong rằng đó không phải là giấc mơ,

Rằng năm tháng và ngày tháng, những mùa hè và mùa xuân,

Cứ nối tiếp nhau với nguồn sức mạnh không hề suy giảm.

Những chùm nho nhuộm màu rượu vang của ngài phong phú hơn nhiều,

Nhờ sự chăm bón, so với thứ quả dại mọc hoang trên vách đá;

Quả mận sóng sánh ngon hơn thứ quả hạch mang vị hoang dã;

Con ong mật nuôi trong tổ nhỏ giọt dòng mật ngọt ngào hơn;

Những bông hoa nở kép, và những chiếc lá hóa thành hoa;

Vầng trăng lưỡi liềm non tơ và dịu dàng ấy, nữ nô của ngài,

Nằm ngủ trên chiếc áo choàng tựa như được mây bồng bềnh nâng đỡ,

Lại càng làm tô điểm thêm vẻ tinh tế cho những người phụ nữ thời thanh xuân của ta.

Chẳng lẽ, chỉ riêng tâm hồn là lụi tàn hay sao?

Ta chưa từng ngâm nga những vần thơ như Homer, không—

Cũng chẳng khảy những tiếng đàn như Terpander, không—hay đục đẽo

Và khắc họa con người như Phidias cùng người bạn của ông;

Ta không vĩ đại như họ, xét trên từng phương diện.

Nhưng ta đã thấu cảm sâu sắc

Với bốn con người ấy, dung hòa họ vào làm một tâm hồn,

Những kẻ khi đứng riêng biệt, từng phớt lờ nghệ thuật của nhau.

Nói xem, chẳng lẽ việc ta thấu hiểu tất cả bọn họ là điều vô nghĩa sao?

Bông hoa dại vốn to lớn hơn; ta đã nhỏ những giọt máu hoa hồng

Lên những cánh hoa của nó, châm chích phần mật ngọt

Bằng rượu vang, và thúc đẩy hạt giống của nó kết trái,

Và cho thấy một bông hoa tuyệt vời hơn dẫu không lớn bằng:

Ta đứng vững bằng chính đôi chân mình. Hãy quy điều này về các vị thần

Những đấng mà đây là món quà duy nhất! Chẳng lẽ ta dám

(Gạt bỏ mọi sự kiêu hãnh) với cái cớ ngớ ngẩn rằng

Một món quà như thế tình cờ nằm trong tay ta,

Mà bàn luận một cách hời hợt hay chê bai nó?

Nó hoàn toàn có thể rơi vào tay kẻ khác: vậy thì sao?

Ta rồi sẽ ra đi một cách chắc chắn: ít nhất hãy để chân lý ở lại!

Và tiếp theo, về điều mà ngài tiếp tục gặng hỏi.

Mọi chuyện ở nơi ta đúng như ta tuyên bố, thưa bệ hạ,

Những tác phẩm của ta, trong muôn vàn hình thái đa sắc ấy,

Được ta thực hiện như thế, được người đời đón nhận như thế—

Ngài hỏi rằng (khi tâm hồn ta đã ngự trị trong lòng người đời như thế)

Liệu ta có phải được tính là đã chạm tay tới

Vương miệng và mục đích đích thực của cuộc đời hay không?

Từ đó ngài truy vấn rằng, khi cuộc đời dần khép lại,

Ta đối mặt với cái chết với chiến thắng nắm chặt trong tay ra sao:

Liệu ta có ít sợ chết hơn chính ngài—

Kẻ gặp nhiều may mắn nhất trong thiên hạ? "Bởi vì" (ngài viết)

"Ngài để lại rất nhiều phía sau, trong khi ta chẳng để lại gì.

Cuộc đời ngài vẫn ở lại trong những vần thơ người đời sẽ hát,

Trong những bức tranh người đời sẽ nghiên cứu; trong khi cuộc đời ta,

Trọn vẹn và nguyên vẹn giờ đây trong sức mạnh và niềm vui của nó,

Lại chết đi hoàn toàn cùng với bộ óc và cánh tay của ta,

Quả thực đã mất đi rồi; bởi vì, có cái gì sống sót sau ta đây?

Bức tượng bằng đồng nhìn xuống ngôi mộ của ta,

Hãy nhìn trên mỏm đất mà ta đã đặt tên.

Và rồi—tên cận thần dẻo miệng nào đó của người thừa kế ta

Có lẽ sẽ dùng cánh tay mang áo choàng và vương trượng của nó,

Để buộc sợi dây thừng dùng vào việc giật sụp nó xuống là thích hợp nhất.

Vậy thì ta đi đây: hãy hoan hỉ lên, hỡi kẻ không phải ra đi!"

Không, ngài rất xứng đáng để lắng nghe toàn bộ tâm can ta.

Có phải điều này hiển hiện rõ ràng, khi ngài quay sang ngẫm ngợi

Về bức tranh tổng thể của trái đất và con người nói chung,

Rằng sự ngưỡng mộ lớn dần theo sự gia tăng của hiểu biết?

Rằng sự bất toàn đồng nghĩa với sự hoàn hảo được ẩn giấu,

Được lưu giữ một phần, để làm duyên cho thời hậu thế?

Nếu như, vào buổi bình minh của triết học,

Trước khi bất cứ điều gì được ghi chép, thậm chí được nhận thức,

Ngài, với thứ ánh sáng đang ngự trị trong mình, có thể nhìn ngắm

Toàn bộ muôn loài cư ngụ trên trái đất, từ loài sâu bọ đến loài chim,

Trước khi con người, sinh linh cuối cùng của đất mẹ, xuất hiện trên sân khấu—

Ngài sẽ thấy chúng thật hoàn hảo, và từ đó suy ra

Sự hoàn hảo của những loài khác hãy còn chưa xuất hiện.

Thừa nhận điều đó—nếu lúc ấy thần Zeus hỏi ngài rằng

"Ta có nên tiến thêm một bước, cải thiện điều này,

Làm nhiều hơn cho các sinh vật hữu hình so với những gì đã làm?"

Ngài sẽ đáp rằng, "Vâng, bằng cách làm cho mỗi sinh vật

Tự nhận thức được chính mình—chỉ bằng cách đó thôi.

Mọi thứ khác đều đã hoàn hảo: con hà bám chặt vào vách đá,

Con cá lao đi giữa biển khơi, con rắn vừa bơi

Vừa trườn, muông thú tung tăng khắp chốn, loài chim cất cánh bay,

Cho đến khi cơ học của sự sống không thể đi xa hơn thế nữa—

Và tất cả niềm vui trong đời sống tự nhiên ấy được đặt vào

Như đốm lửa bốc ra từ ngón tay ngài vào từng sinh linh,

Sự hoàn hảo của chúng thật tinh tế và tuyệt mỹ biết bao.

Nhưng đó là ngọn lửa thuần túy, còn chúng chỉ là vật chất thuần túy;

Nó sở hữu chúng, chứ chúng không sở hữu nó: và vì thế ta chọn

Cho con người, tác phẩm được trù tính cuối cùng của ngài

(Nếu ta được phép thêm vào một vẻ vang cho bản thiết kế)

Rằng một thứ thứ ba phải đứng tách biệt khỏi cả hai,

Một phẩm chất nảy sinh bên trong tâm hồn con người,

Thứ phẩm chất mang tính tương tác nội tại, được tạo ra để giám sát

Và cảm nhận sức mạnh mà nó có, có thể tự ngắm nhìn chính mình,

Và nhờ thế mà cảm thấy hạnh phúc." Con người thoạt đầu có thể sống

Cuộc đời của loài vật: nhưng chẳng lẽ không còn điều gì hơn thế nữa sao?

Đến thời điểm thích hợp, hãy để con người học hỏi một cách thấu triọt

Cách thức mình đang sống; và ngài càng thấu hiểu nhiều hơn

Về khả năng thích ứng của chính cuộc đời mình,

Thì cuộc đời ấy lại càng mang lại nhiều niềm vui hơn.

Cứ thế, con người, kẻ sở hữu phẩm chất này, là tuyệt vời nhất.

Nhưng ngài, thưa bệ hạ, sẽ đưa ra một nhận định hợp lý hơn rằng:

"Hãy để tiến trình dừng lại ngay lập tức—con người đừng bước thêm bước nào

Vượt qua con người tự nhiên, con thú được cải thiện,

Biết sử dụng các giác quan của mình, chứ không phải giác quan của giác quan."

Ở con người có sự thất bại, chỉ vì anh ta đã rời bỏ

Những hình thái sự sống bậc thấp và vô thức.

Chúng ta từng gọi đó là một bước tiến, khi làm sáng tỏ rằng

Tinh thần con người có thể nhận thức được đời sống con người,

Và, bằng thứ tri thức mới được bồi đắp thêm vào kho tàng cũ,

Bước lên từng bậc cao hơn vượt qua đầu loài mãnh thú.

Điều này đã trở thành duy nhất cuộc đời, là ngôi nhà hoan lạc,

Là ngọn tháp canh và pháo đài kho báu của tâm hồn,

Mà toàn bộ những vùng đồng bằng bằng phẳng xung quanh của đời sống tự nhiên

Dường như chỉ thích hợp để cung cấp sinh kế cho nó;

Một ngọn tháp uy nghi tọa lạc trên đỉnh cả một xứ sở. Nhưng hỡi ôi,

Giờ đây tâm hồn trèo lên đó chỉ để bỏ mạng tại nơi ấy!

Bởi vì từ đó chúng ta đã khám phá ra (đó chẳng phải giấc mơ—

Chúng ta biết điều này, thứ mà nếu không chúng ta đã chẳng thể nhận thức)

Rằng có cả một thế giới khả năng

Dành cho niềm vui, trải rộng xung quanh chúng ta, được định sẵn cho chúng ta,

Đang mời gọi chúng ta; thế mà tâm hồn vẫn khát khao tất cả,

Và thể xác vẫn đáp lại rằng, "Đừng nhận thêm dù chỉ một chút

Hơn lúc ngươi trèo lên tháp để phóng tầm mắt ra xa!

Thậm chí còn ít hơn từng ấy bởi vì sự mệt mỏi đã mang lại

Sự hao hụt cho nó." Chúng ta giãy giụa, ao ước mở rộng

Khả năng tiếp nhận hữu hạn của thể xác chúng ta,

Gia tăng sức mạnh, cung cấp thêm dầu tươi cho sự sống,

Bù đắp cho sự tàn tạ của tuổi già và bệnh tật: không,

Chẳng ích gì đâu! Cuộc đời quá đỗi bất cập trước niềm vui,

Đúng như cách tâm hồn nhìn nhận niềm vui, thứ đang cám dỗ cuộc đời hãy đón lấy.

Người ta ca tụng một đài phun nước ở khu vườn nơi đây,

Nơi một nàng Naiad phóng dòng nước uốn lượn

Mỏng manh từ chiếc ống của nàng; nàng mỉm cười khi thấy nó vươn lên.

Sẽ ra sao nếu ta nói với nàng rằng, đó chỉ là một sợi tơ

Xuất phát từ dòng sông vĩ đại bị những ngọn đồi giam hãm kia,

Và chế nhạo nàng bằng sự ban ơn cho phép nàng nhận lấy chừng đó?

Người thợ thủ công đã trao cho nàng một chiếc ống nhỏ duy nhất

Vượt quá khả năng mở rộng hay thay thế—nào có ích gì

Khi biết rằng nàng có thể phun ra cả đại dương nếu nàng làm được?

Nàng không thể vươn cao hơn sợi tơ mỏng manh ban đầu của mình;

Và cũng thế, con người chỉ có thể tận hưởng niềm vui của một con người

Trong khi lại nhìn thấy niềm vui của Chúa. Phải chăng thần Zeus có quyền khoe khoang rằng,

"Hãy nhìn xem, hỡi con người, ta sống hạnh phúc biết bao, và hãy tuyệt vọng—

Để rồi ta có thể càng hạnh phúc hơn nữa—vì lợi ích của ngươi!"

Nếu sự việc là thế, chúng ta đã chẳng thể tạ ơn Chúa của mình,

Khi những trái tim vẫn nhịp đập để hành động; sự việc không phải thế—

Đó hoàn toàn không phải sự ác tâm. Hay là sự thờ ơ?

Vẫn không phải thế. Nếu là sự quan tâm—thì dấu hiệu ở đâu? Ta cất lời hỏi,

Và chẳng nhận được câu trả lời nào, để rồi tựu trung lại hoàn toàn đồng tình,

Thưa bệ hạ, với nỗi chán chường sâu sắc của ngài,

Kẻ nhìn thấy thế giới rộng lớn hơn chỉ để thở dài nhiều hơn.

Tiến càng nhiều thì thất bại càng lớn: ngài nói rất đúng.

Và giờ là điểm cuối cùng:—ngài nêu ra một trường hợp ngoại lệ—

Cho rằng niềm vui không phải là điều bất khả thi đối với một người

Mang năng khiếu nghệ sĩ—với một con người như ta

Kẻ thực sự để lại đằng sau những tác phẩm có sức sống;

Bởi vì, một bài thơ như thế, một bức tranh như thế vẫn đang sống.

Gì chứ? Chẳng lẽ ngài thực sự vấp váp trước một từ ngữ,

Đánh đồng cái nhìn chuẩn xác về niềm vui thực sự là gì

(Được đôi mắt ta nắm bắt rõ ràng hơn đôi mắt ngài đôi chút)

Với việc cảm nhận niềm vui? Đánh đồng việc biết cách

Và thể hiện cách sống (năng lực của ta)

Với việc thực sự sống?—Nếu không thì

Lợi thế của người nghệ sĩ so với nhà vua nằm ở đâu?

Bởi vì trong bộ sử thi vĩ đại của mình, ta phô bày ra

Cách thức những con người khác nhau trẻ trung, mạnh mẽ, xinh đẹp, khôn ngoan có thể hành động—

Thì điều này có giống như thể chính ta đang hành động hay không? Nếu ta vẽ tranh,

Đục đẽo bức tượng chàng Phoebus trẻ tuổi, thì vì thế mà ta trở nên trẻ trung ư?

Ta lại thấy mình già đi thì đúng hơn khi phải cúi mình chịu đựng

Biết bao năm tháng đau khổ đã dạy ta nghệ thuật!

Quả thực, việc thấu biết là một điều gì đó, và việc chứng minh

Cách thức tất cả vẻ đẹp này có thể được tận hưởng, lại là điều lớn hơn;

Nhưng, chẳng biết gì sất mà lại biết tận hưởng thì cũng là một điều gì đó.

Kẻ chèo thuyền đằng kia, với những thớ cơ cuồn cuộn,

Đang hạ cánh buồm xuống, lại ở gần điều đó hơn là ta.

Ta có thể viết những khúc ca tình ái: nàng nô lệ xinh đẹp của ngài chính là một khúc ca.

Ta chỉ có thể cất lời ca hát về tình yêu, khi đã quá già cỗi

Để có thể được yêu thương: còn nàng ta lại hướng về chàng trai trẻ kia,

Với những thớ cơ gợn sóng khắp tấm lưng.

Ta biết niềm vui của vương quyền: chà, ngài chính là nhà vua!

"Nhưng," ngài nói—(và ta ngạc nhiên, ta xin nhắc lại,

Khi thấy ngài vấp váp chỉ vì một từ ngữ tầm thường như thế) "những gì

Ngài viết, ngài vẽ, vẫn ở lại; thứ đó không chết đi:

Sappho vẫn trường tồn, bởi vì chúng ta cất lên những khúc ca của nàng,

Và Aeschylus, bởi vì chúng ta đọc những vở kịch của ông!"

Chà, nếu họ vẫn còn sống, hãy để họ đến và mang đi

Nữ nô của ngài bất chấp sự phản đối của ta, uống từ chiếc chén của ngài,

Và cất lời thay cho vị trí của ta. Ngài chết đi trong khi ta vẫn sống sót?

Thà nói rằng số phận của ta còn thảm khốc hơn gấp bội,

Ở chỗ mỗi ngày trôi qua, cảm giác về niềm vui của ta

Lại càng trở nên nhạy bén hơn, tâm hồn ta (được cường điệu hóa

Bởi sức mạnh và sự tinh tế) lại càng trở nên rộng lớn hơn, sắc sảo hơn;

Trong khi mỗi ngày trôi qua, tóc ta rụng ngày càng nhiều,

Đôi tay ta run rẩy, và những năm tháng nặng nề chồng chất thêm lên—

Nỗi kinh hoàng ngày càng gia tăng dồn dập qua từng năm,

Khoảnh khắc định mệnh đang đến gần không tài nào né tránh được

Khi ta hiểu biết nhiều nhất, thế mà lại tận hưởng ít ỏi nhất—

Khi toàn bộ những tác phẩm mà qua đó ta chứng minh giá trị của mình,

Vẫn hiện diện ở đó để chế nhạo ta trong miệng lưỡi người đời,

Vẫn đang sống, trong lời ca tụng của những kẻ như ngài,

Còn ta, chính ta, con người biết cảm nhận, biết tư duy, biết hành động,

Con người từng yêu cuộc đời mình đến mức quá đỗi thiết tha,

Lại nằm ngủ yên trong bình tro cốt. Thật là kinh hoàng làm sao,

Đến mức đôi khi ta dám tưởng tượng theo nhu cầu của mình

Về một trạng thái tương lai nào đó được thần Zeus hé lộ cho chúng ta,

Vô tận về mặt năng lực

Dành cho niềm vui, đúng như cõi này vô tận về khát khao hướng tới niềm vui,

—Thứ mà để mưu cầu, cơn đói khát niềm vui đã thúc ép chúng ta:

Rằng, bị châm chích bởi sự chật hẹp của cuộc đời ta, thứ được làm cho chật hẹp

Một cách có chủ ý nhằm khiến người ta trân trọng cuộc đời bao la ngoài kia—

Được giải thoát bởi xung động rộn rã mà chúng ta gọi là cái chết,

Chúng ta bùng nổ ở cõi ấy tựa như con sâu bướm hóa thành loài bay,

Loài mà khi hãy còn là con sâu, đã hằng khao khát đôi cánh của mình. Nhưng không!

Thần Zeus vẫn chưa hé lộ điều đó; và hỡi ôi,

Ngài đã phải làm thế rồi, giả sử điều đó là khả thi!

Chúc ngài sống lâu và hạnh phúc, và hãy ra đi trong ý nghĩ ấy;

Hãy hoan hỉ vì những gì đã qua! Tạm biệt. Và phần còn lại,

Ta không thể chỉ dẫn rõ ràng cho sứ giả của ngài

Nơi để trao thứ mà anh ta đang mang từ ngài

Cho một kẻ tên là Paulus; quả thực chúng ta đã nghe danh tiếng của ông ta

Thậm chí, nếu Christus không phải là một với ông ta—

Ta không hề hay biết, cũng chẳng bận tâm lắm để mà hay biết.

Ngài không thể nào nghĩ rằng một tên Do Thái dã man thuần túy,

Hóa ra lại là Paulus, một kẻ đã chịu phép cắt bì,

Lại có thể tiếp cận được một bí mật bị khép kín đối với chúng ta chứ?

Ngài đang lăng mạ triết học của chúng ta, thưa bệ hạ,

Khi hạ mình đi dò hỏi về một kẻ như thế,

Tựa như câu trả lời của hắn ta có thể gây ấn tượng được chút nào!

Hắn ta viết sách, phải vậy không? Chà, cứ để hắn viết.

Ồ, tên Do Thái ấy tìm được cả môn đồ kia đấy! Vài tên nô lệ

Từng đặt chân lên hòn đảo này, đã rao giảng về hắn và về Christ;

Và (như ta thu lượm được từ một kẻ đứng xem)

Học thuyết của bọn chúng đến một kẻ tâm thần bình thường cũng chẳng tài nào chấp nhận nổi.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 13 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.