Ngày thứ hai 17 tháng 5 năm 1965, vào lúc gần nửa đêm, Eli Cohen đã biết y sẽ chết.
Những bước chân vội vàng của những người lính gác nện vang hành lang và tiếng động của chìa khóa tra vào ổ khóa của xà lim hiu quạnh làm y giật mình. Y ngồi nhổm dậy, nửa thức nửa ngủ. Dưới ánh sáng lờ mờ của ngọn đèn đêm không bao giờ tắt, y phân biệt ngay hai người lính Xy-ri.
Eli tỉnh ngủ hẳn. Chỉ lúc ấy y mới nhận thấy, đứng giữa hai người lính, còn có mặt viên chánh án tòa án quân sự đặc biệt, đại tá Đan-li và giáo sĩ Do thái Nit-xim An-đa-bô của địa phận Đa-mát. Sự kiểm tra đột ngột, vào giữa đêm khuya của viên đại tá có giáo sĩ đi theo coi như rõ ràng sẽ mang y đi xử giảo. Y không còn thì giờ để đối phó nữa.
Với giọng nói ồm ồm, viên đại tá cao lớn ra lệnh cho y mặc quần áo và đứng nghiêm.
Đã đúng nửa đêm. Trong xà lim được canh gác nghiêm ngặt nhất ở nhà tù En Ma-đa, thành phố Đa-mát, Eli Cohen đứng nghiêm nghe từ miệng đại tá Đan-li thốt ra: ”Mày sẽ bị xử tử đêm nay, treo cổ, cho tới khi chết”.
Đại tá Đan-li dùng tiếng A-rập nói với Eli Cohen, rồi lùi lại một bước nhường chỗ cho giáo sĩ Nit-xim An-đa-bô. Ông già tám mươi tuổi, râu bạc như cước, tuổi tác làm cong người vì vụng về và cảm động, giọng run rẩy đọc một câu kinh bằng tiếng ”Hê-bơ-rơ”: “En Ma-lê Ra-ha-min… -Thượng đế đầy lòng nhân đức…”. Đấy là bài kinh đọc đầu giường người sắp chết.
Eli Cohen khẽ đọc lời cầu nguyện với viên giáo sĩ và ông già không sao ngăn được nước mắt. Eli Cohen còn cầm được mình không khóc. Ngay cả viên giáo sĩ An-đa-bô vì mất tự chủ, đọc quên cả lời cầu nguyện cổ truyền!
Bị binh lính vây quanh, do viên đại tá dẫn đầu và có giáo sĩ đi theo, Eli Cohen lững thững qua hàng hiên ghê rợn của nhà tù En Ma-đa. Khi xuống tới tòa nhà dưới, cả đoàn người phải dừng lại vì các thủ tục cuối cùng, trong lúc ấy các sĩ quan Xy-ri khác, từng nhóm một đứng cách nhau. Trong đám sĩ quan này, Eli nhận ra những viên thẩm phán tòa án quân sự đặc biệt. Sự yên lặng dễ sợ đè nặng bầu không khí lúc đó, chỉ bị tiếng cầu kinh của viên giáo sĩ quấy rối và thỉnh thoảng, những lệnh truyền bằng tiếng A-rập của những sĩ quan có mặt.
Khi hai cánh cửa của lối đi ra sân của nhà tù nặng nề mở cho tên tử tội cùng đoàn lính gác và thẩm phán đi ra, lúc ấy đã gần hai giờ sáng. Một đoàn xe con và vận tải của quân đội Xy-ri đã túc trực trong sân, dưới ánh đèn chiếu sáng của nhà tù và đèn xe ô tô đã nổ máy sẵn, quét sang một cách sống sượng. Dẫn đầu đoàn xe là một chiếc xe hòm đen kiểu Mỹ lịch sự, ở trên xe đã thấy viên Cục trưởng phản gián của quân đội Xy-ri, đại tá A-mét Xuây-đa-ni (Sau này là Tổng tham mưu trưởng quân đội Xy-ri).
Eli Cohen hai tay bị trói quặt ra sau lưng, mặc bộ quần áo tù bằng vải nâu, bị đẩy lên một xe tải nhỏ đậu ở giữa đoàn xe có giáo sĩ Nit-xim An-đa-bô ngồi cạnh. Bốn người lính cầm súng trung liên không ngừng để mắt đến y.
Rồi cửa ngoài nhà tù mở toang, đoàn xe lao vào đêm tối lạnh lẽo và ẩm thấp, chạy qua những dãy phố của Đa-mát còn chìm trong giấc ngủ.
Ngồi trong chiếc xe tải nhà binh loại nhỏ phủ bạt kín, Eli Cohen không sao nhận được quãng đường đoàn xe đi qua. Nhưng y cũng hiểu rằng việc hành quyết y vẫn ở một nơi trong thành phố Đa-mát, nơi hàng bao nhiêu thế kỷ nay vẫn dựng giá treo cổ!
Đoàn xe dừng lại, những quân lệnh lại vang lên, rời rạc và ầm ĩ. Khi tấm bạt che đằng sau chiếc xe tải nhỏ kéo lên, Eli nhận ra nhà ở trước mặt y là trạm cảnh sát nằm ở góc quảng trường trung ương của thành phố Đa-mát, quảng trường En Mác-ga nổi tiếng.
Đây là trạm nghỉ cuối cùng của tên tử tội, trước khi bị đem ra quảng trường treo cổ.
Bị những sĩ quan Xy-ri dẫn trước và theo sau, lính vây quanh và cảnh sát bám sát, Eli Cohen và viên giáo sĩ sẽ được dẫn tới trước một cái bàn gỗ thô, kê ở giữa buồng chính của trạm cảnh sát. Ngồi cạnh bàn và trước mặt y là viên giáo sĩ lầm rầm đọc kinh ca tụng Thượng đế. Ngay lúc ấy, Eli Cohen nhận ra đại tá A-mét Xuây-đa-ni đương im lặng soi mắt nhìn vào y.
Tên tử tội không hề biết rằng trước đây 24 giờ, viên Cục trưởng phản gián Xy-ri đang công tác ở Mát-xcơ-va đã được Tổng thống Xy-ri, tướng A-min En Ha-phê gọi về cấp tốc, chắc chắn vì việc hành quyết tên gián điệp Eli Cohen.
Dựa trên những tin tức mật, tổng thống Ha-phê, và các quân nhân thân cận của ông cũng có nhiều lo ngại, do việc xử tử Cohen có thể bị những người láng giềng Ixraen của họ đối phó lại! Do đó tướng Ha-phê đã ra những lệnh nghiêm ngặt chỉ có một số sĩ quan cao cấp trong quân đội được biết ngày hành quyết – được quyết định trước đấy hai hôm – và cũng chỉ cho các nhà lãnh đạo chính phủ, chính đảng và những nhân vật có trách nhiệm của quân đội có mặt ở Đa-mát đêm hôm 18 rạng 19 tháng 5.
Tướng Ha-phê cũng ra lệnh đưa ra dọc biên giới với Ixraen từ En Ha-ma phía nam đến các ngọn đồi đối diện với làng Đan ở phía bắc, những quân cơ giới tiếp viện, trang bị rất nhiều sơn pháo và cao xạ. Suốt đêm 18 rạng 19 tháng 5, các đồn quân Ixraen có thể theo dõi bằng ống viễn kính, sự di động của những đèn chiếu của một số quân dụng quan trọng bố trí trên những ngọn đồi của quân địch.
Đã một trăm ngày, từng ngày một đã trôi qua kể từ buổi sáng khi các sĩ quan của cơ quan phản gián Xy-ri phá cửa nhà Eli, ở ngay giữa thành phố Đa-mát. Cũng từ sáng hôm ấy, y bị cắt đứt với thế giới, thậm chí không hiểu, liệu thế giới bên ngoài có biết việc y bị sa lưới, có biết bản án của phiên tòa xử kín và lời phán quyết cuối cùng không?
Đại tá Đan-li nói với y:
- Eli Cohen, nếu anh muốn, anh có thể viết lời trối trăng hoặc viết bức thư cuối cùng.
Bị dựng dậy từ lúc nửa đêm, Eli không mở miệng nói một câu với các quân nhân Xy-ri vây quanh. Hướng về viên giáo sĩ An-đa-bô, Eli nói với ông này, giọng nói bình tĩnh và nhỏ nhưng đủ cho những người lúc đó ở trong buồng nghe rành rọt:
-Tôi không nợ nần ai cả. Tôi không muốn viết lời trối trăng. Nhưng tôi còn một nhiệm vụ cuối cùng với gia đình tôi. Tôi muốn viết cho vợ và các con tôi một lá thư.
Người ta đặt trước y mấy tờ giấy và cái bút mực. Chậm rãi, với sự bình tĩnh của một người có suy nghĩ về từng chữ ghi trên giấy, Eli Cohen viết những dòng sau:
“Gửi Na-đi-a vợ tôi và gia đình thân yêu của tôi.
Tôi viết cho cả nhà những lời cuối cùng này để khuyên cả nhà hãy sống đoàn tụ. Na-đi-a, anh xin em tha lỗi cho anh và chăm sóc đến mình và các con, trông nom các con học hành cho hoàn hảo. Chớ có bỏ liều cả em, cả các con để chúng khỏi thiếu thốn. Em nên luôn giữ quan hệ tốt với gia đình anh. Anh khuyên em nên tái giá để cho các con có một người cha. Em hoàn toàn tự do làm việc này. Anh đề nghị em chớ để thời giờ khóc than những việc không còn nữa. Em hãy nên nghĩ đến tương lai.
Anh gửi em nhiều cái hôn, cho Xô-phi, I-rít, Xôn và cho cả gia đình. Em đừng quên một ai trong nhà. Em hãy chuyển cho gia đình những tâm tư cuối cùng và tình thân yêu của anh.
Em đừng quên cầu nguyện cho linh hồn của cha anh và của anh được siêu thoát.
Tôi gửi cho cả nhà Sa-lôm, những cái hôn cuối cùng của tôi”.
Eli Cohen. 18-5-1965
Gần nửa đêm, đài phát thanh Đa-mát đã loan tin tên gián điệp Eli Cohen sẽ bị treo cổ ở quảng trường En Mác-ga.
Người ta liền thấy ngay một đoàn kỳ dị hàng trăm người, mới ở trong chăn ra, từ bốn phía kéo tới quảng trường. Họ từ các khu phố nghèo nàn, đường phố khúc khuỷu của thành phố Đa-mát, một số đông khác thì từ những khu vực nhà cửa tối tân được xây dựng từ năm 1945, gồm toàn những gia đình quyền quý, giầu có và những sĩ quan thường trực ở. Họ kéo đến nơi đã từng diễn ra mọi biến cố vẻ vang hoặc rùng rợn của nước Cộng hòa Xy-ri. Ở đây, sáng bảnh mắt đã thấy dựng giá treo cổ hoặc những cuộc hoan nghênh người cầm đầu các cuộc đảo chính liên tiếp.
Trong lúc bước lên bục xử giảo thê thảm kia, Eli Cohen như một kẻ du đãng ở Đa-mát đã ngắm nghía những chiếc xe bọc thép của quân đội Ixraen được trưng bày ở khắp quảng trường từ mùa đông 1962, trên những ngọn đồi bao quanh hồ Ti-bê-ri-at sau khi quân đội Xy-ri thắng trận ở Nu-kê-ip.
Ngay từ nửa đêm, một sự im lặng cảm động đến hãi hùng bao trùm quanh quảng trường En Mác-ga tối om. Hàng ngàn người vây đặc đã bị binh lính và cảnh sát chặn đứng xa hàng rào dây thép gai đặt quanh khán đài.
Chưa bao giờ người ta hiểu nổi cái gì đã nhói lên ở trong lòng Eli Cohen khi y từ chối sự giúp đỡ của đại tá Đan-li và bước lên đài xử giảo một mình. Y chắc phải cảm thấy sự im lặng nặng nề và căng thẳng của đám đông khi trông thấy y.
Những nhân chứng gần gũi nhất trong vụ hành quyết – Một đoàn chừng năm mươi nhà báo, phóng viên nhiếp ảnh và vô tuyến truyền hình Xy-ri đã trông thấy y, mặt mày xám ngoét nhưng khá bình tĩnh khi Ap-bu Xa-lim (người thực hiện lệnh xử giảo) to lớn, choàng cho y một túi màu trắng của tử tù, có các cạnh được khâu qua quýt.
Đại tá Đan-li trước các nhân viên tòa án quân sự đã xử y, một lần nữa hỏi Eli Cohen câu hỏi mà từ khi y bị bắt đã ám ảnh các nhà lãnh đạo Xy-ri mãi: “Eli Cohen, anh có đồng lõa ở Xy-ri không? Anh có còn khai gì nữa không?”.
Cũng những nhân chứng ấy lại nghe thấy câu trả lời của tên gián điệp: “Tôi rất tiếc những việc tôi đã làm và tôi xác nhận những lời khai cũ của tôi.”
Một giờ sau, đại tá Đan-li giải thích cho các nhà báo rằng, Eli Cohen nhận là không có đồng lõa ở Xy-ri.
Sau lời khai, Eli Cohen quay lưng lại phía đại tá Đan-li và bước từng bậc lên giá treo cổ, ở đây Ap-bu Xa-lim đã đứng chờ hắn. Trước khi tròng dây vào cổ y, Ab-bu chìa cho y một chiếc khăn trùm đầu sụp xuống tận mắt nhưng Eli đưa mắt ra hiệu từ chối.
Lần cuối cùng, Eli Cohen lại nghe thấy lời cầu nguyện “Thượng đế đầy lòng nhân đức” từ miệng ông già Nit-xim An-đa-bô đứng ở chân cột giá treo cổ. Rồi mọi việc đã diễn ra một cách chớp nhoáng. Khi những người đứng xem ở quảng trường En Mác-ga và những nhân viên của Đài vô tuyến truyền hình Xy-ri mới chỉ kịp nhìn thấy tên tử tù từ chối che mặt sau cái khăn trùm đầu, thì cổ y đã gãy gập và đầu gục xuống ngực không động đậy nữa. Cũng phải tới chín mươi giây đồng hồ cho đến khi y chết và sau hai phút rưỡi nữa, Ap-bu Xa-lim mới tuyên bố với các nhân viên tòa án quân sự: “Eli Cohen chết rồi”.
Lúc ấy là 3 giờ 35 phút ngày 19 tháng 5 năm 1965.
Vẫn lại đại tá Đan-li phải làm thủ tục cuối cùng của vụ hành quyết, ông ta dán lên cái túi trắng phủ xác một tờ giấy to, ta có thể đọc những dòng chữ A-rập ghi lời phán quyết của tòa án quân sự đã xử và kết tội tên gián điệp: “Ê-li A-hu Ben Xa-un Co-hen bị nhân dân A-Rập Xy-ri xử tử hình sau khi kết án đã đột nhập vào lãnh vực quân sự và báo những tin bí mật cho quân thù!”.
Mười ngàn người diễu qua thi hài y phơi ở quảng trường từ đêm cho tới mười giờ sáng. Trời đầy sao đêm tháng năm đã nhường chỗ cho mặt trời hừng hực của đầu mùa hè ở Xy-ri khi các nhà chức trách Đa-mát cho hạ xác chết và đem chôn ở nghĩa địa Do thái của thành phố.
