Cục tình báo Ixraen với những hoạt động mà báo chí quốc tế đã nhiều lần “vạch vòi” và “tiết lộ” , không phải là vô danh hoàn toàn không được người nước ngoài và người Ixraen biết đến. Cục tình báo ở dưới quyền Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.
Những nhân viên của Cục này, không trừ ai, đều là công chức của chính phủ Ixraen. Cũng như các viên chức khác của chính phủ, họ được một số lương ít ỏi, phù hợp với các thang lương áp dụng ở Ixraen và được bảo vệ bởi những hợp đồng xã hội ký kết giữa chính phủ và công đoàn của những người làm công và viên chức của xứ sở. Viên Cục trưởng lĩnh một số lương tối đa là một ngàn sáu trăm bảng Ixraen một tháng, kể cả phụ cấp gia đình, lương chính của một điệp viên hoặc một nhân viên mới vào nghề không qua một phần ba số lượng này.
Ở Ixraen cũng như ở nước ngoài, họ không thể ở trong các khách sạn sang trọng, ngôi quanh bàn cờ bạc hoặc trên những chiếc xe hơi thể thao.
Lịch sử của Cục tình báo Ixraen mở đầu từ thời kỳ dân Do Thái bắt đầu xâm nhập vào Pa-lét-xtin. Viện lẽ phải đương đầu với những cuộc tấn công của A-rập, ngay từ đầu thế kỷ này, bọn thực dân Do Thái đã tổ chức ra một tổ chức bảo vệ chung về sau này mang tên là “Ha-sô-me” – Người bảo vệ -. Tới khi dân Do thái ở Pa-lét-xtin đã lớn lên và cái mộng có mảnh “đất Tổ quốc” đang trên đường thực hiện thì một đạo quân bí mật thật sự tên là “Ha-ga-na”, một tổ chức mầm mống của Cục tình báo hình thành. Thời Pa-lét-xtin hãy còn bị Anh cai trị, tổ chức phôi thai của Cục tình báo này mang tên là “Sơ-rút I-ê-đi-ốt” hoặc ‘Say”.
Ngay từ năm 1948, đi đôi với tổ chức chuyên nghiệp và rất hiện đại của quân đội Ixraen, người ta tiến hành cải tổ lại các cơ quan tình báo. Phải nói rằng các cơ quan mật vụ này đã được chăm sóc và giữu bí mật rất cao bởi vì chúng rất cần cho Nhà nước trẻ tuổi Ixraen mà về chiều sâu chiến lược, sự kéo dài có khi tới cả trong lòng các nước láng giềng. Trong cái vùng của miền Trung Đông, nơi mọi việc đều có thể giải quyết trong vài giờ đồng hồ, bởi vậy, công việc của Cục tình báo là phải phát hiện những thay đổi, vận động, những hoạt động bất thần của nhà cầm quyền dân sự và quân sự của các nước láng giềng. Tóm lại, Cục tình báo Ixraen hoạt động mạnh ở nước ngoài, ở các nước trung lập hoặc các nước thù địch, hơn là ở nội địa Ixraen.
Muốn hiểu rõ tính chất đặc biệt của Cục tình báo Ixraen, cần phải nhấn mạnh đến những đặc tính riêng bắt buộc của từng điệp viên. Viên Cục trưởng cũ của Cục tình báo Ixraen là It-xe Ha-ren, sẽ cung cấp cho chúng ta những dẫn chứng đúng nhất:
“Không đời nào chúng tôi tuyển dụng bọn bạt mạng, chúng tôi không cần những người hùng và cả bọn luôn luôn tìm gặp chúng tôi để tình nguyện xin việc. Điều mà chúng tôi chú ý hàng đầu ở một điệp viên là những động cơ gì đã khiến họ đi tìm sự “mạo hiểm” vào người. Nói một cách khác, chúng tôi muốn họ là những con người và nhất thiết phải giản dị khiêm tốn. Việc giấu kín tên tuổi của điệp viên và tuyệt đối giữ bí mật hoạt động của người này là những điều kiện cơ bản của sự hiệu lực của chúng tôi. Những người khó giấu tên tuổi hoặc quá lộ làm mọi người biết là mình có tham gia một hoạt động bí mật, bắt buộc phải xa chúng tôi ngay lập tức!”
Chỉ cần nhìn vào cuộc sống của I-xe Ha-ren, để qua ông ta mà biết Cục tình báo do ông chỉ huy từ hơn 10 năm nay.
Ha-ren tên thật là Han-péc (Halpern) nhưng khi ở Ixraen mang biệt danh là “It-xe Ha-ka-tan” (It-xe nhỏ bé) vì dáng dấp thấp bé, sinh năm 1912, chính quê ở Sa-gan vùng Vi-tep ở Liên Xô. Cha ông, một nhà công nghiệp nhỏ, đã bỏ trốn sau cuộc Cách mạng vô sản ở Let-tô-ni. Năm 1929, lúc 17 tuổi, Han-péc là nhân viên của phong trào Do thái cánh tả. Han-péc đặt chân lên Pa-let-xtin, mang theo một va li và một khẩu súng lục mà anh ta bí mật xoay xở lấy. Về sau Han-péc trở thành công nhân ở một trang trại ở Hec-li-pha, cách Ten A-víp không xa lắm. Làm việc khoảng vài năm ở các nhà máy cam trong vùng này, Han-péc được các bạn gọi là “chàng công nhân chăm chỉ và không biết mệt.”
Mãi đến năm 1942, Han-péc mới lấy tên Do Thái là Ha-ren và gia nhập hàng ngũ “vệ binh” là những đơn vị bảo vệ Do Thái được Chính phủ cai trị Anh công nhận và chủ trì. Một sự kiện nhỏ đã quyết định số phận của Ha-ren: một hôm bị một tên sĩ quan người Anh chửi bới và phỉ báng tín ngưỡng Do Thái trước mặt, tuy không sùng đạo và cũng không đi lễ bao giờ, Ha-ren nện ngay cho tên sĩ quan này một quả đấm vào giữa mặt. Sự việc chẳng qua chỉ là hành động của chàng Đa-vít nhỏ bé trước người khổng lồ Giô-li-át. Bọn chỉ huy người Anh bắt Ha-ren xin lỗi về hành động của mình. Ha-ren không chịu và bị đuổi ra khỏi đơn vị đồn trú. Ít lâu sau, Ha-ren trở thành nhân viên của tổ chức “Say”. Cục trưởng của Cơ quan tình báo này thời bấy giờ là Đa-vít Sin-tin nhanh chóng nhận thấy những đức tính đặc biệt của Ha-ren, liền giao cho phụ trách an ninh nội bộ của tổ chức bí mật và sau này cho phụ trách tổ chức “Say” ở vùng Ten A-víp. Cũng ở đây, Ha-ren đã làm quen với Ga-li-li (Bộ trưởng Ixraen thời bấy giờ), với Đa-vít, Ben Gu-ri-ôn và nhiều nhân vật khác. Từ đó ông ta leo một cách nhanh chóng lên các chức vụ cao trong Cục tình báo. Năm 1953, Đa-vít, Ben Gu-ri-ôn làm thủ tướng và bộ trưởng quốc phòng, liền giao cho Ha-ren đảm nhiệm chỉ huy các Cục tình báo và trở thành cố vấn bí mật của ông ta.
Ha-ren tự đặt cho mình một nguyên tắc là khắc phục những nguy hiểm mà ông đặt ra cho các nhân viên của mình. Đã nhiều lần, Ha-ren đích thân di nhiều nước Ai-Cập. Thời kỳ ấy, ngay cả vợ con ông cũng không hề biết chồng và cha mình làm việc gì! Không bao giờ ảnh của Ha-ren được đăng lên dù bất cứ ở đâu. Và sau cùng, Ha-ren đã bố trí vụ bắt cóc Ếch-sơ-man – tội phạm chiến trang - ở thủ đô Ác-hen-ti-na, giải tên đao phủ quốc xã mê mệt trên một chiếc máy bay của Ixraen tới sân bay Ly-da ở Giê-ru-xa-lem để báo với Ben Gu-ri-ôn rằng: “ Tên Ếch-sơ-man hiện đang ở Ixraen”.
Hoạt động của các Cục tình báo Ixraen không phải chỉ có hoạt động gián điệp ở các nước Ai-Cập, hoạt động phản gián ở Ixraen và truy lùng bọn quốc xã cũ. Một ngày vào năm 1962, I-xe Ha-ren nhận được lệnh của Ben Gu-ri-ôn phải đi tìm và đem về Ixraen một em nhỏ. Đó là câu chuyện nổi tiếng về em Y-ô-xen Su-ma-sơ.
Đứa bé bị người ông là một người Do Thái chính thống, bắt cóc và đem giấu đi vì ông muốn đứa cháu tránh khỏi ảnh hưởng vô đạo, hơn nữa phản lại đạo của cha mẹ em. Cơ quan công an Ixraen không sao tìm ra em bé này trên đất Ixraen, người ta mới đoán già, đoán non rằng em bé Y-ô-xen có thể bị đem giấu bí mật tại một nơi nào đó ở nước ngoài.
I-xe Ha-ren bèn đi Pa-ri, đặt Tổng hành dinh và ăn ngủ ngay ở trụ sở bí mật của Cục tình báo. Ở đây, ông tổ chức “săn” em nhỏ, với sự phụ lực của bọn điệp viên của ông ở Âu châu. Trong có sáu tuần lễ, bọn này đã khám phá ra em bé Y-ô-xen, bị giấu như một kho vàng tại nhà một giáo sĩ ở Bơ-ruc-lin (một khu phố của thành phố Niu Yooc ở Mỹ).
Làm việc có phương pháp và rất thận trọng, Ha-ren đã cho lùng cặn kẽ ở khắp các trường học Do Thái tại Thụy sĩ, Pháp, Bỉ và Hà lan, trước khi tìm thấy dấu vết của đứa trẻ theo hướng Bơ-ruc-lin. Nhờ có sự can thiệp của cảnh sát Niu Yooc, Ha-ren đã mang đứa bé về cho cha mẹ em.
Từ nhiều năm, nhờ những nhân viên tình báo, chính phủ Ixraen đã biết những hoạt động chính trị của bọn cựu quốc xã ở Cai-rô, phục vụ chính sách chống Ixraen và chống Do Thái của Nat-xe. Nhưng mãi đến năm 1956, sau thất bại của quân đội Ai-Cập ở sa mạc Xi-nai, phải nhờ đến sự cộng tác của một nhóm bác học người Đức, đã phục vụ dưới thời Hit-le, rồi bị Đồng minh bắt làm tù binh. Họ đã tham gia vào sự phát triển kỹ thuật hàng không và tên lửa mới ở Mỹ và nhiều nước Âu châu. Đấy là giáo sư nổi tiếng Pin Giooc và nhiều chuyên gia về bom V1 và V2 đã tàn phá nước Anh trong đại chiến thế giới lần thứ II nay đang giúp cho Nat-xe chế tạo những tên lửa tầm trung điều khiển bằng vô tuyến điện.
Ixraen cũng không lo lắng lắm về sự thực hiện những dự định trên, có thể do đánh giá thấp trình độ của những nhà bác học Đức, được đào tạo ở các trường cũ và không có những điều kiện khoa học và kỹ thuật cần thiết để thiết kế những tên lửa tối tân. Ngay từ năm 1962, Ai-Cập đã có những dàn tên lửa đáng kể, dù có kém chính xác về điều khiển bằng vô tuyến điện, nhưng có thể dội vào bất cứ điểm nào trên đất Ixraen những làn đạn phá có khi cả nguyên tử nữa. Thế là nổ ra một chiến dịch quốc tế do trùm tình báo Ixraen điều khiển một cách linh hoạt và lần này Ha-ren lại nằm ở một nước trung lập để điều khiển các hoạt động cần thiết.
Từ khi Ha-ren từ chức, ngành tình báo Ixraen do một sĩ quan cao cấp có tiếng tăm trong quân đội Ixraen điều khiển, nhưng tinh thần sẵn có trong nội bộ Cục tình báo Ixraen thời kỳ còn Ha-ren vẫn tồn tại và không hề thay đổi. Còn hiệu suất của công cụ đặc sắc kia, chỉ cần nhắc lại tháng lợi của Ixraen hồi tháng 6 năm 1967 là do một phần lớn chất lượng những tin tình báo do nhiều cơ quan tình báo Ixraen cung cấp cho quân đội.
Ngành tình báo Ixraen tuyển mộ Eli Cohen vì y là dân di cư mới mẻ, nhưng được nhiều bạn hữu trong Tổ chức Do Thái bí mật ở Ai-Cập biết tiếng, nói rất thạo nhiều thứ tiếng, đặc biệt là tiểng A-rập, trung thành cùng xứ sở với lý tưởng Do Thái và nước Ixraen mới! Y là loại người Ixraen điển hình mà cục tình báo nước này rất thích phái sang các nước thù địch.
Ngay từ ngày đầu độc lập, Ixraen đã hiểu rõ rằng, không gì bằng một điệp viên gốc gác hoặc là công dân Ixraen được cài vào một nước láng giềng. Sự hiểu biết sâu sắc những nhu cầu của nước mình và lòng nhiệt thành của y là nguồn gốc của sự can đảm, có thể tạo y thành một điệp viên tận tụy, chiến đấu cho một “lý tưởng” chứ không phải cho một cuộc phiêu lưu thuần túy, cũng không phải cho lợi ích vật chất có thể từ đó sinh ra. Tất cả điều này đều đúng với Eli Cohen.
Chính vì thế mà một ngày năm 1960, y báo cho vợ biết mình đã thay đổi việc làm và để ria mép.
Y vừa được tuyển dụng vào làm nhân viên của Cục tình báo Ixraen do I-xe Ha-ren điều khiển.
