Nhờ lòng tốt của công chúng, cuốn “Erewhon” đã nhanh chóng bán hết một số lượng in lớn bất thường, và nhân dịp tái bản lần thứ hai này, tôi đã tranh thủ thực hiện một số hiệu đính cần thiết cũng như bổ sung thêm vài đoạn mà tôi thấy là thích hợp; số đoạn bổ sung rất ít, và tôi kiên quyết không bao giờ đụng đến tác phẩm này nữa.
Có lẽ tôi cũng xin được nói đôi lời về cuốn “The Coming Race”, một tác phẩm mà người ta thường cho là nguyên nhân mang lại thành công cho “Erewhon”. Đây là một sự nhầm lẫn, dẫu rằng hoàn toàn dễ hiểu. Thực tế là cuốn “Erewhon” đã được hoàn thành — ngoại trừ hai mươi trang cuối cùng và một vài câu được chèn thêm rải rác đây đó trong suốt cuốn sách — trước khi quảng cáo đầu tiên về cuốn “The Coming Race” xuất hiện. Sau khi một người bạn thu hút sự chú ý của tôi tới một trong những quảng cáo đầu tiên ấy và gợi ý rằng nó có lẽ đề cập đến một tác phẩm có nội dung tương tự như của tôi, tôi đã mang “Erewhon” đến một nhà xuất bản nổi tiếng vào ngày 1 tháng 5 năm 1871 và để họ xem xét bản thảo. Sau đó, tôi đi nước ngoài, và khi hay tin nhà xuất bản nói trên đã từ chối bản thảo, tôi liền gác nó sang một bên trong suốt sáu hoặc bảy tháng. Vì ở một vùng quê hẻo lánh của nước Ý, tôi chưa từng đọc một bài điểm sách nào về “The Coming Race”, cũng chẳng hề thấy một cuốn nào của tác phẩm ấy. Khi trở về, tôi đã cố tình tránh đọc nó cho đến khi gửi xong những bản sửaproof cuối cùng cho nhà in. Lúc ấy, tôi rất lấy làm thú vị khi đọc nó, nhưng quả thật cũng bất ngờ trước rất nhiều điểm tương đồng nhỏ giữa hai cuốn sách, bất chấp việc chúng hoàn toàn độc lập với nhau.
Tôi lấy làm tiếc vì trong một số trường hợp, các nhà phê bình lại có xu hướng coi các chương viết về Máy Móc như một nỗ lực nhằm biến lý thuyết của ông Darwin thành một điều vô lý lố bịch. Không có gì xa rời ý định của tôi hơn thế, và có lẽ chẳng có gì khiến tôi khó chịu hơn việc mỉa mai ông Darwin; nhưng tôi phải thừa nhận rằng chính tôi là người phải chịu trách nhiệm cho sự hiểu lầm này, bởi tôi vốn chắc mẩm rằng ý định của mình sẽ không được thấu hiểu, nhưng lại không muốn làm lu mờ các chương sách bằng những lời giải thích, đồng thời tôi cũng thừa biết lý thuyết của ông Darwin sẽ chẳng mảy may tổn hại gì. Vấn đề duy nhất trong đầu tôi lúc ấy là liệu tôi có thể gánh chịu việc bị hiểu lầm là đang nhạo báng thứ mà tôi vô cùng ngưỡng mộ hay không. Tuy nhiên, tôi lấy làm ngạc nhiên là chẳng có nhà phê bình nào nhận ra cuốn sách mà lẽ ra lối lạm dụng ngụy biện loại này phải nhắm vào một cách tự nhiên nhất; và tôi cũng sẽ không nêu tên cuốn sách ấy ở đây, dẫu tôi nghĩ rằng ngần ấy gợi ý là đã đủ.
Một số người mà tôi vô cùng tôn trọng ý kiến cho rằng tôi đã chối bỏ trách nhiệm của con người đối với hành động của chính mình. Kẻ nào làm thế thì chẳng khác nào một tên địch thủ không đáng được khoan dung. Tôi tưởng rằng mình đã giải thích đủ rõ ràng, nhưng tôi vẫn bổ sung thêm vài chi tiết vào chương bàn về Những Kẻ Bất Mãn, và tôi nghĩ điều đó sẽ giúp loại bỏ hoàn toàn mọi sự hiểu lầm về sau.
Một độc giả giấu tên (nhìn qua nét chữ thì có lẽ là một giáo sĩ) bảo tôi rằng nếu đã trích dẫn ngữ pháp tiếng La-tinh thì ít ra tôi phải trích cho đúng, và rằng tôi phải viết là “agricolas” thay vì “agricolae”. Ông ấy còn nói thêm điều gì đó về học sinh lớp bốn đại loại như thế, mà tôi xin phép không nhắc lại, nhưng nó khiến tôi vô cùng áy náy. Người ta có thể bảo rằng tôi cố ý trích sai, do dốt nát, hoặc chỉ vì sơ suất lỡ tay; nhưng chắc chắn vào thời đại này, người ta sẽ nhận thấy việc vạch ra ranh giới cho sự bao la vô tận của chân lý là một điều quá khắt khe, và người ta sẽ hợp lý hơn khi cho rằng mỗi một trong ba nguyên nhân có thể dẫn đến việc trích dẫn sai ấy đều có phần trách nhiệm trong lỗi lầm hiển nhiên này. Nghệ thuật viết ra những điều nghe có vẻ đúng đắn nhưng thực chất lại sai lầm đã tạo nên danh tiếng cho biết bao người, và mang lại sự an ủi cho rất đông độc giả, đến mức tôi không thể mạo hiểm bỏ qua nó; tuy nhiên, ngữ pháp tiếng La-tinh là một vấn đề mà một số thành viên trẻ tuổi trong cộng đồng rất coi trọng, thế nên giờ đây tôi đã sửa lại thành “agricolas”. Tôi cũng đã phải từ bỏ từ “infortuniam” (dù không khỏi tiếc nuối), nhưng không dám dây dưa đến những điểm không chính xác tương tự khác.
Về những mâu thuẫn trong cuốn sách — và tôi thừa nhận là không ít — tôi mong nhận được sự bao dung từ độc giả. Tuy nhiên, lỗi lầm ấy phần lớn thuộc về chính những người dân Erewhon, bởi họ quả thực là một dân tộc rất khó hiểu. Những nghịch lý chói tai nhất dường như chẳng hề gây ra chút phiền toái trí tuệ nào cho họ; và chừng nào chưa trực tiếp nhìn thấy tiền rơi khỏi túi hay chưa phải chịu đựng nỗi đau thể xác nhãn tiền, họ sẽ chẳng màng lắng nghe bất kỳ lời lẽ phân tích nào về sự lãng phí tiền bạc và hạnh phúc mà sự dại dột của họ gây ra. Dẫu vậy, điều này lại mang hệ quả mà tôi chẳng có lý do gì để phàn nàn, bởi tôi đã được phép thẳng thừng gọi họ là những kẻ tự lừa dối mình suốt cả cuộc đời ngay trước mặt họ, và họ bảo rằng điều đó hoàn toàn đúng, nhưng chẳng có gì là quan trọng cả.
Tôi không thể khép lại lời tựa này nếu không bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhất đến các nhà phê bình và công chúng vì sự khoan dung và độ lượng mà họ dành cho những cuộc phiêu lưu của tôi.
Ngày 9 tháng 6 năm 1872
