Nhà xuất bản của tôi mong muốn tôi viết đôi lời về nguồn gốc của tác phẩm này, một bản in đã được sửa đổi và bổ sung mà ông đang trân trọng gửi đến công chúng. Do đó, tôi xin ghi lại tất cả những gì mình còn có thể nhớ về vấn đề này sau khoảng thời gian hơn ba mươi năm.

Phần đầu tiên được viết của “Erewhon” vốn là một bài báo mang tựa đề “Darwin giữa những cỗ máy,” ký tên Cellarius. Nó được viết tại vùng Thượng Rangitata thuộc tỉnh Canterbury (vào thời điểm đó) của New Zealand, và xuất hiện tại Christchurch trên tờ báo The Press vào ngày 13 tháng 6 năm 1863. Một bản sao của bài báo này được lập chỉ mục dưới tên các sách của tôi trong danh mục của Bảo tàng Anh. Nhân đây, tôi cũng xin nói rằng các chương mở đầu của “Erewhon” cũng được lấy cảm hứng từ vùng Thượng Rangitata, với những sự điều chỉnh mà tôi thấy phù hợp.

Một bài báo thứ hai về cùng chủ đề với bài vừa nhắc tới đã xuất hiện trên tờ The Press không lâu sau bài đầu tiên, nhưng tôi không còn giữ bản sao nào. Nó bàn về những cỗ máy từ một góc nhìn khác, và chính là nền tảng cho các trang 270-274 trong ấn bản “Erewhon” hiện tại.[1] Góc nhìn này cuối cùng đã dẫn dắt tôi đến với học thuyết mà tôi trình bày trong “Sự sống và Thói quen,” xuất bản vào tháng 11 năm 1877. Tôi đã đưa một bản phác thảo sơ lược về học thuyết này (mà tôi tin là hoàn toàn vững chắc) vào lời của một nhà hiền triết xứ Erewhon trong Chương XXVII của cuốn sách này.

Vào năm 1865, tôi đã viết lại và mở rộng bài “Darwin giữa những cỗ máy” cho tờ The Reasoner, một tờ báo được xuất bản tại Luân Đôn bởi ông G. J. Holyoake. Bài báo xuất hiện vào ngày 1 tháng 7 năm 1865 với tựa đề “Sáng tạo cơ khí,” và hiện vẫn có thể tìm đọc tại Bảo tàng Anh. Tôi lại tiếp tục viết lại và mở rộng nó, cho đến khi nó mang hình hài như trong ấn bản đầu tiên của “Erewhon.”

Phần tiếp theo của “Erewhon” mà tôi viết là “Thế giới của những kẻ chưa sinh,” một bản thảo sơ khai của nó đã được gửi đến tờ báo của ông Holyoake, nhưng vì tôi không thể tìm thấy nó trong số những ấn phẩm của tờ The Reasoner lưu giữ tại Bảo tàng Anh, nên tôi suy đoán rằng nó đã không được chấp nhận. Tuy nhiên, tôi có một linh cảm khá mạnh mẽ rằng nó đã xuất hiện trên một tờ báo nào đó ở Luân Đôn có cùng tính chất với tờ The Reasoner, không lâu sau ngày 1 tháng 7 năm 1865, nhưng tôi không giữ bản sao.

Vào khoảng thời gian này, tôi cũng viết phần nội dung mà sau này trở thành Ngân hàng Âm nhạc, và phiên tòa xét xử một người vì tội mắc bệnh lao. Bốn bài viết độc lập này, tôi tin là toàn bộ những gì đã được viết về “Erewhon” trước năm 1870. Trong khoảng thời gian từ năm 1865 đến năm 1870, tôi hầu như chẳng viết gì thêm, vì tôi vẫn ôm ấp hy vọng đạt được thành công trên con đường hội họa—điều mà số phận đã không rủ lòng ban ơn cho tôi; nhưng vào mùa thu năm 1870, đúng lúc các bức tranh của tôi bắt đầu thỉnh thoảng được chọn trưng bày tại các triển lãm của Viện Hàn lâm Hoàng gia, người bạn quá cố của tôi là Sir F. N. (khi ấy là ông) Broome đã gợi ý rằng tôi nên bổ sung đôi chút vào các bài báo đã viết và xâu chuỗi chúng thành một cuốn sách. Ý tưởng đó đã truyền cho tôi khá nhiều cảm hứng, nhưng vì tôi chỉ làm bản thảo vào các ngày Chủ nhật nên phải mất vài tháng tôi mới hoàn thành.

Tôi nhận ra từ Lời tựa thứ hai của mình rằng tôi đã mang cuốn sách đến nhà Chapman & Hall vào ngày 1 tháng 7 năm 1871, và khi họ từ chối nó theo lời khuyên của một người đã đạt đến vị trí cao nhất trong số các nhà văn đương đại, tôi đã gác lại nó, cho đến khi mang nó đến chỗ ông Trübner vào đầu năm 1872. Về việc nó bị từ chối bởi nhà Chapman & Hall, tôi tin rằng độc giả thẩm định của họ đã đưa ra lời khuyên hoàn toàn khôn ngoan. Họ nói với tôi rằng người đó đã báo cáo đây là một tác phẩm triết học, ít có khả năng được đông đảo độc giả đón nhận. Tôi hy vọng rằng nếu tôi là người thẩm định của họ, và cuốn sách được gửi đến chính tôi, tôi cũng sẽ đưa ra lời khuyên tương tự.

“Erewhon” ra mắt vào một hoặc hai ngày cuối tháng 3 năm 1872. Tôi cho rằng thành công bất ngờ của nó chủ yếu là nhờ hai bài điểm sách thuận lợi ban đầu—bài thứ nhất trên tờ Pall Mall Gazette ngày 12 tháng 4, và bài thứ hai trên tờ Spectator ngày 20 tháng 4. Cũng có một nguyên nhân khác nữa. Tôi từng phàn nàn với một người bạn rằng mặc dù “Erewhon” đã nhận được sự đón nhận nồng nhiệt như vậy, nhưng tất cả các cuốn sách tiếp theo của tôi hầu như đều chết yểu ngay từ khi mới ra lò. Anh ấy nói: “Cậu quên mất một sức hút mà ‘Erewhon’ có được, nhưng không một cuốn sách nào khác của cậu có thể có.” Tôi hỏi đó là gì, và được đáp rằng: “Âm thanh của một giọng nói mới, và của một giọng nói chưa từng được biết đến.”

Ấn bản đầu tiên của “Erewhon” đã được bán hết chỉ trong khoảng ba tuần; tôi đã không làm khuôn đúc sẵn, và vì nhu cầu quá lớn, cuốn sách đã được xếp bản in lại ngay lập tức. Tôi đã thực hiện một vài thay đổi và bổ sung không đáng kể, đồng thời viết thêm một Lời tựa mà tôi không thể nói là mình vô cùng tự hào, nhưng một nhà văn non kinh nghiệm với chiếc đầu có phần choáng váng vì thành công bất ngờ thì không thể được tin tưởng giao cho việc viết lời tựa. Tôi đã thực hiện thêm một vài thay đổi rất vụn vặt trước khi các khuôn đúc được tạo ra, nhưng kể từ mùa hè năm 1872, khi các ấn bản mới cần đến theo thời gian, chúng đều được in từ những bản kẽm стерео đã làm khi ấy.

Giờ đây, vì e rằng mình đã viết quá dài dòng cho những gì được yêu cầu, tôi xin được bổ sung đôi lời theo ý riêng của mình. Tôi vẫn tương đối hài lòng với những phần của “Erewhon” đã được viết đi viết lại nhiều lần, nhưng với những phần chỉ được viết một lần duy nhất, tôi sẵn sàng cắt bỏ chừng bốn mươi hoặc năm mươi trang nếu có thể.

Tuy nhiên, điều này không thể thực hiện được, vì bản quyền có lẽ sẽ hết hạn trong chút ít thời gian hơn mười hai năm nữa. Do đó, việc rà soát lại toàn bộ cuốn sách để sửa chữa những hạt sạn văn chương—mà tôi tìm thấy nhiều hơn dự dự kiến—là điều cần thiết, đồng thời cũng phải thực hiện những sự bổ sung đáng kể nhằm đảm bảo một sức sống mới—ít nhất là cho quyền tác giả. Thế nên, nếu thay vì cắt bỏ khoảng năm mươi trang, tôi lại buộc phải viết thêm chừng sáu mươi trang trong một trạng thái trái với tự nhiên (*invitâ Minervâ*)—thì lỗi lầm đó không thuộc về nhà xuất bản của tôi cũng chẳng phải của tôi, mà thuộc về luật bản quyền. Dù vậy, tôi có thể đoan chắc với bạn đọc rằng, dẫu tôi cảm thấy vô cùng phiền toái khi phải cầm bút viết tiếp một tác phẩm mà tôi tưởng đã vứt bỏ từ ba mươi năm trước, và phần lớn trong số đó khiến tôi cảm thấy hổ thẹn, tôi đã cố gắng hết sức để nhào nặn những nội dung mới sao cho hòa quyện với những phần hay hơn của bản cũ, đến mức chỉ có những nhà phê bình tinh tường nhất mới nhận ra các khoảng trống cách biệt từ ba mươi đến bốn mươi năm xuất hiện ở những chỗ nào.

Cuối cùng, nếu bạn đọc nhận thấy sự khác biệt đáng kể giữa kỹ thuật hành văn của “Erewhon” và của “Erewhon Revisited,” tôi xin nhắc nhở họ rằng, như tôi vừa chỉ ra, “Erewhon” đã ngốn khoảng mười năm để viết, và dẫu vậy vẫn được viết với vôàn khó khăn, trong khi “Erewhon Revisited” lại được viết một cách dễ dàng trong khoảng thời gian từ tháng 11 năm 1900 đến cuối tháng 4 năm 1901. Không có một tư tưởng chủ đạo nào nằm ẩn dưới “Erewhon,” trong khi nỗ lực hiện thực hóa ảnh hưởng của một phép lạ vĩ đại duy nhất lại chi phối toàn bộ tác phẩm kế nhiệm của nó. Trong “Erewhon” hầu như chẳng có cốt truyện nào, và rất ít nỗ lực thổi hồn cũng như tạo nét cá tính riêng cho các nhân vật; tôi hy vọng rằng trong “Erewhon Revisited,” cả hai thiếu sót này đã phần lớn được khắc phục. “Erewhon” không phải là một thể thống nhất hữu cơ, còn “Erewhon Revisited” hoàn toàn có thể tự hào khẳng định mình là một tác phẩm như vậy. Mặc dù vậy, dẫu về mặt kỹ thuật văn chương, tôi không nghi ngờ gì rằng tác phẩm mang tên sau này là một sự cải thiện so với cuốn đầu, nhưng tôi vẫn sẽ cảm thấy vô cùng ngạc nhiên một cách dễ chịu nếu không có ai nói với tôi rằng “Erewhon,” với tất cả những lỗi lầm của nó, lại là cuốn sách đáng đọc hơn trong cả hai.

SAMUEL BUTLER.

Ngày 7 tháng 8 năm 1901

❀ ❀ ❀

[1] Phần cuối của Chương XXIII trong bản điện tử Gutenberg này.—DP.