Mùa hè năm 1972 không nóng như dự đoán, năm nay, ấn tượng sâu sắc nhất đọng lại trong trí nhớ mọi người chính là cơ quan công an hai lần liên tiếp đến bắt người. Có một nút thắt luôn khiến người ta khó hiểu, hai lần bắt người đều huy động xe tải quân dụng, lại còn là loại xe tải mui trần kiểu cũ, gắn còi báo động quay tay. Thời gian đều là vào lúc hoàng hôn, tiếng còi báo động bất thình lình khiến đại viện trường kịch hỗn loạn, mọi người lần lượt chạy từ trong nhà ra, vô cùng căng thẳng nhìn đông ngó tây.

Công an mặc quân phục cùng dân quân đội mũ bảo hộ bằng mây lần lượt nhảy xuống từ xe tải, trực chỉ hướng nhà Trương Tiểu Yến. Công an và dân quân phối hợp chấp pháp là sản phẩm của thời đại đặc thù đó. Trương Kế Khánh nhanh chóng bị lôi ra khỏi nhà, vẻ mặt anh ta vô cùng vô tội, đang định hung hăng nói gì đó thì một tên dân quân cao to vung tay giáng thẳng một cái tát vào đầu anh ta. Trương Kế Khánh vì đang bị người khác túm lấy nên loạng choạng một chút, không ngã xuống, nhưng ngay khóe mắt lập tức xuất hiện một vết rách rướm máu. Anh ta dường như vẫn không phục, miệng lầm bầm, đồng thời liều mạng giãy giụa, trong chớp mắt đã bị đè xuống đất. Công an mặc quân phục đứng bên cạnh quan sát, quần chúng vây xem đều tưởng rằng Trương Kế Khánh sẽ tiếp tục bị đánh, kết quả lại chỉ là mấy tên dân quân kia, dùng một sợi dây thừng chuẩn bị sẵn, quấn tới quấn lui trói chặt anh ta lại.

Thủ đoạn trói người của đám dân quân đó quả thực chẳng cao minh chút nào, họ luống cuống tay chân, Trương Kế Khánh bị trói giống như con cá trong túi lưới, hết lần này tới lần khác giãy thoát ra từ lỗ hổng. Sợi dây thừng to bằng ngón tay nhanh chóng không đủ dùng, đành phải tháo ra làm lại, người này bảo nên trói tay trước, người kia bảo nên trói chân trước, cuối cùng công an đứng bên cạnh nhìn không nổi nữa, trực tiếp bước lên chỉ đạo, rất nhanh, Trương Kế Khánh đã bị trói chặt như con lợn chết, không thể động đậy nổi nữa. Người xem náo nhiệt vây lại càng đông, Trương Kế Khánh bị trói giò trói cẳng được nhấc bổng lên, băng qua đám đông vây xem, giống như một bao xi măng đầy ắp bị nâng cao lên, rồi ném lên xe tải, dưới tiếng còi báo động hú vang, xe chậm rãi rời đi.

Tương phản hoàn toàn với sự giãy giụa liều mạng vô ích lúc Trương Kế Khánh bị bắt, Lữ Văn lúc bị bắt lại bình tĩnh tự nhiên. Thời gian cách nhau chỉ vỏn vẹn hơn mười ngày, vẫn là cùng một đám người, cùng một chiếc xe, vẫn là vào lúc hoàng hôn, kéo theo cùng một hồi còi báo động, lại một lần nữa inh tai nhức óc tiến vào đại viện trường kịch. Khi xe cảnh sát chạy ngang qua sân tập, lũ trẻ không kiềm chế được chạy theo phía sau. Người lớn cũng chạy ra xem náo nhiệt, nhất thời không hiểu lần này lại bắt ai. Xe cảnh sát chạy vòng vèo trong khu gia đình, cuối cùng dừng lại ở nơi cách chỗ ở của Thất gia không xa, từ cabin lái thò ra một cái đầu công an, hỏi thăm người ta Lữ Văn ở chỗ nào. Sau khi nhận được câu trả lời khẳng định, công an và dân quân trên xe lần lượt nhảy xuống, đi về phía nhà Thất gia. Lữ Văn vừa lúc từ cửa đi ra, anh hoàn toàn không nhận thức được tiếng còi báo động chói tai này có liên quan đến mình, mà đám công an và dân quân đang hùng hổ tiến về phía trước này, chính là đến để bắt giữ anh quy án.

Một cậu bé tám chín tuổi nghịch ngợm hét lên:

"Người đó chính là Lữ Văn!"

Một cậu bé khác còn gan dạ hơn, hả hê hùa theo:

"Lữ Văn chạy mau!"

Lữ Văn vẫn không hiểu chuyện gì xảy ra, dưới sự chứng kiến của bao người, một công an đã đi tới trước mặt anh, rất khách khí nói một câu gì đó, Lữ Văn gật gật đầu, công an kia liền từ thắt lưng chậm rãi tháo xuống một đôi còng tay sáng loáng, không hề giải thích mà còng tay Lữ Văn lại. Lữ Văn lúc này mới ý thức được điều gì đó, anh cười nhạt một tiếng, không hề có bất kỳ động thái phản kháng nào, lúc công an thay anh đeo còng tay, anh rất bình tĩnh hỏi một câu:

"Tôi chỉ muốn biết, tại sao lại bắt tôi?"

Tin tức Trương Tiểu Yến mang thai lan truyền nhanh chóng. Cô gái chưa chồng này, trong bụng đột nhiên có thai một cách khó tin, cả đại viện trường kịch đều chấn động. Chủ tịch Mao đã từng nói, mở lớp học tập là một cách hay, nhiều vấn đề có thể được giải quyết tại lớp học tập. Thời đó, muốn giải quyết vấn đề của ai, cách thường thấy nhất chính là tổ chức cho người đó một lớp học tập. Lớp học tập của Trương Tiểu Yến do các bà các bác ở tổ dân phố và đội tuyên truyền công nhân trường kịch cùng tổ chức, dạo đó vừa vặn không có phong trào mới nào, nhàn rỗi cũng là nhàn rỗi, thế là dốc hết sức lực muốn làm rõ vấn đề mang thai của Trương Tiểu Yến. Trương Tiểu Yến lần đầu gặp phải trận thế này, vừa vào lớp học tập đã bị hỏa lực mãnh liệt làm cho choáng váng đầu óc. May mà Trương Tiểu Yến đã chuẩn bị tâm lý từ trước, quân địch vây quanh muôn trùng, ta vẫn cứ thản nhiên bất động, người khác càng hy vọng cô nhanh chóng đầu hàng, nhanh chóng khai ra kẻ tồi tệ đã làm cô mang thai, cô càng chống cự đến cùng, càng thà chết không nói.

Các bác trong lớp học tập nói: "Thành khẩn thì khoan hồng, kháng cự thì nghiêm trị."

Đội tuyên truyền công nhân trong lớp học tập nói: "Cáo dù ranh mãnh, cũng không đấu lại thợ săn giỏi."

Các bác trong lớp học tập lại nói: "Chỉ cần cháu nói rõ vấn đề, sửa chữa sai lầm, thì vẫn là đồng chí tốt, cô gái tốt."

Địa điểm lớp học tập được sắp xếp trong căn nhà kính trồng hoa đã bỏ hoang từ lâu. Thiên đường trò chơi thời niên thiếu đã không còn tồn tại nữa, nơi đây vốn là căn cứ bí mật của bọn trẻ, hiện tại, chỗ gỗ xếp từng được chất đống đã bị dọn đi, sau khi cải tạo đơn giản, bệ cửa sổ được xây cao bằng gạch, đóng lên hàng rào sắt, đã biến thành một công trình kiến trúc gần giống như nhà lao. Hay nói cách khác, đây chính là nhà lao. Nơi này từng giam giữ phần tử 516, Quý Sĩ Thanh của trường kịch từng bị nhốt ở đây, còn có Phó cục trưởng Cục Văn hóa tỉnh Chương Huy, cũng từng bị giam ở đây một thời gian dài. Chương Huy nghe nói luôn không hòa hợp với một bí thư văn giáo nào đó của tỉnh ủy, vào giai đoạn đầu của Cách mạng Văn hóa, người khác gặp xui xẻo, ông ta lại nhảy ra vừa tố cáo vừa vạch trần, vì thế một thời gian từng làm mưa làm gió, rất được các tổ chức tạo phản ủng hộ.

Trong thời gian bị giam giữ, Chương Huy béo lên một cách khó tin, ông ta vốn đã béo, như bị thổi hơi vậy, chỉ vài tháng ngắn ngủi, má lại phình ra một vòng so với trước. Thường thấy Chương Huy bị người canh giữ áp giải, xách một cái bô cũ đã bong tróc sơn đi ra. Đàn ông đi đổ bô là chuyện vô cùng hiếm gặp, bọn trẻ không nhịn được mà hò hét ầm ĩ, chạy theo phía sau la hét. Phần lớn thời gian, Chương Huy ngồi trước chiếc bàn nhỏ đơn sơ dưới cửa sổ viết bản tường trình, viết được một lúc thì ngủ thiếp đi. Ông ta rõ ràng mắc chứng ngủ rũ, vì cho dù là đối diện với những cậu bé nghịch ngợm đang làm mặt quỷ với mình, ông ta cũng sẽ gật đầu một cái, đột nhiên ngủ thiếp đi như đã chết, tiếng ngáy lập tức cuồn cuộn nổi lên như tiếng sấm trầm đục. Đó là thứ âm thanh có thể truyền đi rất xa, thậm chí có thể cảm thấy mấy tấm kính còn sót lại của nhà kính cũng đang rung động. Người canh giữ giận dữ không kìm được tiện tay vớ lấy vật gì đó, nện thẳng vào vai ông ta.

"Này, tỉnh dậy, đừng giả chết, mau viết bản tường trình của ông đi!"

Khi Trương Tiểu Yến bị mở lớp học tập, lũ trẻ đại viện trường kịch hơi một tí là chạy tới xem náo nhiệt. Cho dù là ai bị nhốt ở đây, chắc chắn đều trở thành đối tượng được quan tâm. Không ai muốn bỏ lỡ cơ hội xem náo nhiệt, đối với đám con trai mới lớn vừa vào cấp hai chúng tôi mà nói, không có gì hấp dẫn hơn những chuyện nam nữ mơ hồ. Chúng tôi suốt ngày lượn lờ quanh nhà kính, đùa nghịch trên bãi cỏ, trốn trong góc tối không người, thao thao bất tuyệt thuật lại những câu chuyện nghe lỏm được, say sưa truyền bá những lời đàm tiếu có ý vị sắc tình. Chỉ cần có cơ hội, chúng tôi liền chạy tới bệ cửa sổ, xem Trương Tiểu Yến chán chường trong lớp học tập biểu diễn như thế nào, xem cô cãi nhau với mấy bà già tổ dân phố, xem cô vỗ bàn với Lưu sư phụ của đội tuyên truyền công nhân, xem cô ngồi đó ngẩn người, xem cô ngồi đó vẽ bậy vẽ bạ.

Một ngày nọ, thừa dịp những người làm lớp học tập không chú ý, Trương Tiểu Yến vẫy tay gọi đám trẻ đang chơi trên bãi cỏ lại gần. Chúng tôi chạy tới, cách hàng rào sắt ở cửa sổ, Trương Tiểu Yến nằm bò trên bệ cửa, như không có chuyện gì xảy ra nói chuyện với chúng tôi ở bên ngoài, cô đột nhiên giận dữ mắng "Mắt Nhỏ", nói mẹ mày là thứ rác rưởi gì, suốt ngày lại còn muốn quản tao, bà ta có tư cách gì mà quản tao. Mẹ của "Mắt Nhỏ" là Kim Phượng làm việc ở tổ dân phố, mấy bà ở tổ dân phố thay phiên nhau làm công tác tư tưởng cho Trương Tiểu Yến, Trương Tiểu Yến đặc biệt căm ghét Kim Phượng, thấy Kim Phượng là nổi nóng.

Trương Tiểu Yến nói: "Con mụ Kim Phượng thối tha này, chửi tao là đồ con đàn bà lưu manh, đàn bà lưu manh chẳng lẽ là loại đàn bà rác rưởi như bà ta có thể chửi sao!"

Mặc dù đang ở trong lớp học tập, Trương Tiểu Yến không hề thay đổi khí thế hung hăng của mình. Cô vẫn chửi bới om sòm, oai phong không giảm. Lớp học tập làm công tác tư tưởng không dứt, khiến cảm xúc của cô trở nên tồi tệ hơn, cô không những không vì thế mà học tốt, trái lại còn trở nên cuồng loạn hơn, không kiêng nể gì cả. Dưới sự quở trách hung hăng của cô, "Mắt Nhỏ" có chút không biết chui vào đâu cho đỡ nhục, những đứa trẻ khác từng đứa một hả hê đứng bên cạnh xem náo nhiệt.

Trương Tiểu Yến nói: " 'Mắt Nhỏ' mày nhớ kỹ đấy, tao ra ngoài rồi, sẽ tìm mày tính sổ, bà đây nhất định gọi người đánh mày."

"Mắt Nhỏ" lầm bầm: "Chuyện của mẹ tôi, liên quan gì đến tôi?"

"ĐM mày, sao lại không liên quan, bà ta là mẹ mày đấy."

"Đâu phải tôi bảo mẹ tôi làm thế."

"Đồ chó con, mày còn già mồm, còn dám cãi nhau với bà đây!"

"Ai cãi nhau với cô?"

"Tao ĐM mày, đồ con hoang miệng còn dữ."

"Mắt Nhỏ" cảm thấy rất ấm ức. Trước đó không lâu, mọi người vẫn cùng ngồi trên bãi cỏ, bàn tán về Trương Tiểu Yến. Trong đại viện trường kịch lan truyền khắp nơi những câu chuyện về cô, chúng tôi hào hứng trao đổi mọi loại tin đồn, mạt sát nhục mạ Trương Tiểu Yến một trận. Mặc dù đối với Trương Tiểu Yến vẫn còn lòng kính sợ, nhưng cô dù sao cũng đã bị mở lớp học tập, phượng hoàng sa cơ không bằng gà, khí thế hung hăng của cô thực ra cũng chẳng dọa được ai. Trương Tiểu Yến phạm sai lầm lớn như vậy, vẫn còn khí thế lấn át người khác thật là vô lý. Thực tế mọi người đã không còn sợ cô như trước nữa, Trương Tiểu Yến thân là tù nhân vẫn cứ càm ràm không ngớt, nói ra ngoài rồi sẽ thu thập "Mắt Nhỏ" thế nào. Nói đến cuối cùng, "Mắt Nhỏ" cũng có chút nổi nóng, nó lườm Trương Tiểu Yến một cái, quay đầu bỏ đi. Trương Tiểu Yến đuổi theo bóng lưng nó tiếp tục chửi bới, một câu lại ĐM mày.

"Mắt Nhỏ" đã đi ra một đoạn xa, nó đột nhiên quay người lại, cãi lại: "Suốt ngày ĐM mày ĐM mày, cô lại chẳng có cái củ cải, lấy gì mà đ*!"

Tin tức Lữ Văn bị bắt nhanh chóng được truyền ra, tội danh của anh là phản cách mạng hiện hành. Phản cách mạng hiện hành thời đó là tội danh rất lớn, đến mùa đông năm đó, toàn thành phố đã tổ chức một phiên tòa công khai quy mô lớn, tuyên án tử hình ba mươi sáu tội phạm, Lữ Văn đứng đầu danh sách. Phiên tòa công khai đó đã để lại ấn tượng sâu sắc khó quên cho bách tính toàn thành phố. Phiên tòa công khai quy mô lớn như vậy, số lượng người bị tuyên án tử hình cùng lúc nhiều như thế, kể từ khi Cách mạng Văn hóa bắt đầu, đây vẫn là lần đầu tiên. Hội trường chính của phiên tòa được thiết lập tại sân vận động Nhân dân lớn nhất thành phố, khắp nơi đều lắp loa phóng thanh, trên phố lớn, trong nhà máy, trong trường học, thông qua loa phóng thanh tiến hành truyền hình trực tiếp. Ngay cả những người không ở sân vận động, đều có một cảm giác hiện trường như đang ở đó. Thông báo đã được phát ra từ trước, các đơn vị các bộ phận trong thời gian quy định, bắt buộc phải tổ chức nghiêm túc việc lắng nghe.

Khi cái tên Lữ Văn được xướng lên từ loa phóng thanh, Mộc Mộc đã không liên hệ anh với người Lữ Văn mà mình quen biết. Tôi nằm mơ cũng không nghĩ tới Lữ Văn này chính là Lữ Văn mà Mộc Mộc quen biết. Tôi căn bản không nghĩ tới anh chính là anh trai của Lữ Vũ - Lữ Văn, chính là người anh hùng Lữ Văn từng làm mưa làm gió giai đoạn đầu Cách mạng Văn hóa. Tôi đã sớm quên mất sự thật là nửa năm trước Lữ Văn đã bị bắt. Chúng tôi bị tập trung trên sân trường, ngồi bệt dưới đất, chờ đợi kết quả phiên tòa công khai. Mọi người đều là lần đầu trải qua chuyện như vậy, đều cảm thấy rất mới mẻ rất thú vị. Giọng của công tố viên là một loại giọng địa phương rất lạ, ông ta dõng dạc đọc bản tuyên án, mỗi khi đọc đến "tội ác tày trời, không giết không đủ để bình phẫn nộ trong dân chúng", hội trường liền vang lên tiếng vỗ tay như sấm, vì sau câu nói này, chắc chắn là "tuyên án tử hình, thi hành ngay lập tức". Khán giả đã sớm không chờ nổi, vỗ tay trước cả rồi. Công tố viên quen thói kéo dài hai chữ "ngay lập tức", nghe khá giống lối đọc bạch thoại trong kinh kịch, khi đọc được một nửa, đám con trai nghịch ngợm đã bắt đầu bắt chước điệu bộ, phía nữ sinh truyền đến tiếng khúc khích không nhịn được, tiếng cười này đối với hành vi nghịch ngợm của nam sinh là sự cổ vũ tốt nhất.

Phiên tòa công khai xong, là đi đường vòng diễu phố thị chúng. Trường học cũng lập tức cho tan học, chúng tôi như một đàn vịt được thả ra tan tác chạy đi, hò hét xông ra đường lớn. Đã có rất nhiều người tự phát đứng hai bên đường hoan nghênh, để có thể nhìn rõ hơn một chút, lũ con trai lần lượt leo lên cây ngô đồng Pháp bên đường, trong chớp mắt, trên cây ngô đồng dọc phố đều là học sinh trường chúng tôi. Từ xa, Mộc Mộc nhìn thấy giáo viên chủ nhiệm và mấy nữ sinh đứng cùng nhau, họ kiễng chân, nhìn đông ngó tây, đột nhiên giáo viên chủ nhiệm đi về phía cái cây tôi đang đứng. Tôi có chút căng thẳng, sợ cô ấy vào lúc mấu chốt này, nhất định bắt Mộc Mộc xuống khỏi cây, tuy nhiên giáo viên chủ nhiệm dáng người thấp bé không hề trách chúng tôi, chỉ lớn tiếng hỏi có nhìn thấy xe chạy qua chưa.

Giáo viên chủ nhiệm nói: "Này, lúc xe chạy qua, báo cho chúng tôi một tiếng."

Một lát sau, giáo viên chủ nhiệm lại nói: "Cẩn thận một chút, đừng ngã xuống."

Cuối cùng cũng nghe rõ tiếng còi báo động rồi. Âm thanh còi báo động cứ vang vọng một cách mơ hồ, nhưng luôn cảm thấy rất xa xôi. Cuối cùng ngày càng rõ ràng, ngày càng đến gần chúng tôi hơn. Cuối cùng nhìn thấy đoàn xe từ xa đi tới, đám đông lập tức kích động lên, có người tranh thủ trước khi đoàn xe đến, vội vã chạy ra giữa đường nhìn một cái, rồi nhanh chóng quay lại đám đông bên đường. Đoàn xe dài dằng dặc nói đến là đến, dẫn đầu là mấy chiếc mô tô cảnh sát, trên xe là công an vũ trang đầy đủ, đi phía trước mở đường đầy oai phong, theo sau là một xe tải chiến sĩ Giải phóng quân súng đạn đầy đủ, vẻ mặt từng người đều vô cùng nghiêm nghị. Tiếp theo đó, chính là những phạm nhân bị diễu phố thị chúng, trên mỗi chiếc xe tải mui trần, đều có hai tội phạm bị trói giò trói cẳng đã bị tuyên án tử hình, do chiến sĩ Giải phóng quân đội mũ sắt áp giải. Tất cả tử tù trên lưng đều cắm một tấm biển lớn, bên trên viết tên tội phạm, chữ đen trên nền trắng, dùng bút đỏ gạch chéo.

Ngay cả khi đối diện với Lữ Văn, khi ánh mắt của mọi người chạm nhau, Mộc Mộc vẫn không nhận ra anh là ai. Khung cảnh lúc đó thực sự quá hỗn loạn, tiếng còi báo động chói tai, tôi căn bản không kịp nghĩ nhiều, chỉ cảm thấy người này quen mặt, chỉ cảm thấy anh đang nhìn về phía mình, hơn nữa ánh mắt lưu lại trên mặt Mộc Mộc rất lâu. Mãi đến khi xe tải đã chậm rãi chạy qua, Lữ Văn dường như vẫn muốn ngoái đầu lại, tất nhiên điều này là tuyệt đối không làm được, dưới sự áp giải của chiến sĩ Giải phóng quân, anh căn bản không có khả năng động đậy. Tất cả tử tù trong miệng đều buộc chặt một sợi dây nhỏ, làm như vậy, nghe nói là để ngăn họ giãy giụa tuyệt vọng, ngăn họ dọc đường hô khẩu hiệu phản động. Mặc dù chỉ là chuyện trong một khoảnh khắc, nhưng ánh mắt lờ đờ và tuyệt vọng của Lữ Văn đã đủ để để lại cho tôi ấn tượng vô cùng sâu sắc, thế nhưng Mộc Mộc lúc đó thực sự không biết người này chính là Lữ Văn mà mình quen biết.

Đoàn xe dài dằng dặc cuối cùng cũng đi hết, những người bị bắn chết, đại đa số là phản cách mạng hiện hành, có nam có nữ, chỉ có hai phạm nhân cuối cùng kia là tội phạm cướp của giết người lưu lạc đến địa phương. Ngoài ra, còn có bảy tám tên tội phạm hình sự bị tuyên án tù và cải tạo lao động, chúng bị nhốt trên cùng một chiếc xe, làm vật đi kèm, theo cùng để diễu phố thị chúng. Mọi chuyện coi như kết thúc, tiếng còi báo động ngày càng đi xa, trên đường về nhà tiếp theo đó, Mộc Mộc cùng bạn học đùa nghịch dọc đường, bắt chước giọng điệu của công tố viên, thẩm phán lẫn nhau, không chút nương tay tuyên án tử hình đối phương. Trò chơi như vậy kéo dài rất nhiều ngày, các bạn học chơi với nhau, hơi một tí là mở hội nghị xét xử ai đó. Một ngày nọ, cô giáo dạy Ngữ văn họ Trần kinh ngạc phát hiện, cái tên mình viết trên giáo án, cũng bị chơi khăm gạch lên dấu X tử hình màu đỏ.

Tôi hăm hở trở về đại viện trường kịch, trong đại viện, đâu đâu cũng là những đám đông bàn tán, Vương Thúc Bình đột nhiên từ trong đám đông chui ra, thần bí đi đến trước mặt Mộc Mộc, hỏi tôi lúc vừa nãy nhìn thấy Lữ Văn, có cảm tưởng gì, hỏi tôi có nhìn thấy ánh mắt Lữ Văn chuyển động không. Mộc Mộc nhất thời không hiểu chuyện gì xảy ra, đờ đẫn nhìn Vương Thúc Bình. Vương Thúc Bình đắc ý nói: "Tớ dám chắc, anh ấy tuyệt đối nhìn thấy tớ, tớ thấy con ngươi Lữ Văn chuyển động một cái."

Trong lòng Mộc Mộc thắt lại, như thể một cánh cửa bị đẩy ra, chuyện vốn không hiểu, bỗng chốc đều sáng tỏ. Hèn gì tôi lại cảm thấy ánh mắt đó rất quen. Mộc Mộc chợt ý thức được điều gì đó, tuy nhiên, tôi dường như vẫn còn chút nghi vấn, lẩm bẩm nói:

"Lữ Văn thế nào..."

"Thế nào là thế nào?"

Không đợi Vương Thúc Bình hiểu ra, tôi vội vàng che giấu sự thiếu hiểu biết của mình, giả vờ như đã biết hết tất cả. Mộc Mộc giải thích rằng lúc đó loạn cào cào, tôi căn bản không nhìn rõ. Vương Thúc Bình nghe Mộc Mộc nói vậy, càng đắc ý hơn, nói mình lúc đó tuyệt đối nhìn rõ ràng, nói khi đoàn xe ào ào chạy tới, cậu ta không ngừng khoe mẽ với bạn học bên cạnh:

"Các cậu xem, đó chính là Lữ Văn đại viện chúng ta!"

Lúc đầu, tôi chỉ cảm thấy có chút hụt hẫng. Mộc Mộc cảm thấy mình đã bỏ lỡ một cơ hội, bỏ lỡ một cơ hội tuyệt vời để khoe khoang với bạn học. Trong số phạm nhân bị bắn chết, lại có một người mình quen biết, đây vốn là một chủ đề rất hay, nhưng Mộc Mộc đã rất dễ dàng bỏ qua mất. Hiện tại, khi Mộc Mộc trở về đại viện trường kịch, phát hiện hầu như mọi người đều đang long trọng bàn luận về Lữ Văn. Mọi người say sưa kể lại, một cách ngon lành, bàn tán về Lữ Văn như thể đang bàn về một ngôi sao mà mọi người đều quen thuộc. Tôi không muốn để người khác biết mình lúc đó lại thiếu hiểu biết như vậy, phản ứng lại chậm chạp như thế, nếu Mộc Mộc nói với người khác, nói mình lúc đó lại không nhận ra Lữ Văn này, mọi người chắc chắn sẽ cười rụng cả răng. Tiếp theo đó, mọi người tiếp tục hăng hái bàn luận về Lữ Văn thế nào thế nào, Mộc Mộc lại cứ buồn bực không vui.

Tôi mãi mãi không bao giờ quên được sự chấn động đó khi Mộc Mộc vừa mới hiểu rõ thân phận Lữ Văn, càng không quên được nỗi kinh hoàng to lớn nảy sinh sau chấn động. Đây là một nỗi kinh hoàng khó mà diễn tả bằng lời. Thực tế, khi Mộc Mộc thực sự liên hệ tử tù bị bắn chết với Lữ Văn, thì đối với trò chơi xét xử lẫn nhau giữa các bạn học liền không còn hứng thú nữa. Mộc Mộc chìm đắm trong nỗi sợ hãi sâu sắc, cảnh tượng Lữ Văn bị diễu phố thị chúng, vô số lần hiện lên trước mắt cậu. Biểu cảm thẫn thờ và tuyệt vọng của Lữ Văn vào khoảnh khắc cuối cùng, như bức phù điêu khắc sâu vào trí nhớ của Mộc Mộc. Tôi nằm mơ cũng không nghĩ tới, Mộc Mộc lại có thể nảy sinh nỗi kinh hoàng to lớn như vậy về cái chết của Lữ Văn. Tôi nằm mơ cũng không nghĩ tới, sự hụt hẫng ngắn ngủi sẽ nhanh chóng bị nỗi sợ hãi không dứt tiếp theo thay thế. Lũ trẻ đại viện gần như tự phát tụ tập lại với nhau, rồi cùng nhau chạy đến cổng trường kịch xem thông báo. Vì mới dán lên, hồ dán vẫn chưa khô, thông báo trông ướt át, Mộc Mộc không chỉ nhìn thấy tên Lữ Văn trên đó, mà còn nhìn thấy tên của Trương Kế Khánh. Cha dượng của Trương Tiểu Yến vì tội lưu manh mà bị tuyên án tám năm tù. Khi ở cùng với bạn bè, nỗi sợ hãi của Mộc Mộc tạm thời bị che giấu, theo trời tối dần, chia tay bạn bè, một mình về nhà, tôi đột nhiên bắt đầu cảm thấy sợ hãi. Đột nhiên, nỗi sợ hãi như màn đêm bao vây Mộc Mộc kín mít.

Lúc ăn tối, Mộc Mộc không nói một lời. Lý Đạo Thủy hỏi tôi có nhìn thấy cảnh diễu phố thị chúng không, tôi gật gật đầu. Lý Đạo Thủy lại hỏi trường học có tổ chức nghe phát thanh không, tôi cũng gật gật đầu. Lý Đạo Thủy tự nói tự nghe, nói Lữ Văn đứa trẻ này cũng là lớn lên dưới mắt ông, sao kết quả lại đi đến bước này. Lý Đạo Thủy không hiểu tại sao con trai lại lơ đãng, Mộc Mộc dường như căn bản không nghe ông nói chuyện. Một lát sau, chủ đề của Lý Đạo Thủy chuyển sang Trương Kế Khánh, ông nhớ tới Mộc Mộc thường xuyên chơi cùng Trương Tiểu Yến, liền tra hỏi con trai:

"Đều nói tác phong con bé đó vốn đã có chút vấn đề?"

Để tạm thời có thể quên đi Lữ Văn, tôi bừa bãi kể cho cha nghe một vài câu chuyện về Trương Tiểu Yến. Những câu chuyện này có cái là thật, có cái lại là thêu dệt thêm mắm dặm muối. Tối hôm đó, Mộc Mộc như cái bóng đi theo Lý Đạo Thủy, không có chuyện gì cũng tìm chuyện để nói, rất nhanh, Lý Đạo Thủy cũng phát hiện ra sự bất thường của con trai, ông phát hiện sắc mặt Mộc Mộc tái nhợt, tinh thần hoảng hốt, đầu lưỡi không ăn khớp. Nếu lúc đó Mộc Mộc có thể thẳng thắn nói nỗi sợ hãi tận sâu trong lòng mình cho Lý Đạo Thủy, có lẽ đã không có những đau khổ tiếp theo, nhưng Mộc Mộc xấu hổ thừa nhận sự nhát gan của mình, tôi đã là học sinh cấp hai rồi, sự yếu đuối này thực sự không nói ra miệng được. Mộc Mộc sợ một mình ở trong phòng riêng, Mộc Mộc lần lữa không chịu đi ngủ, cho đến cuối cùng Lý Đạo Thủy phát ra lời cảnh cáo với tôi:

"Này, mai con không đi học à?"

Mộc Mộc đành phải về căn phòng nhỏ của mình, lên giường nhỏ của mình đi ngủ, thế nhưng chỉ cần vừa nhắm mắt lại, trong đầu tôi toàn là chuyện liên quan đến Lữ Văn. Bên tai tôi dường như lại vang lên tiếng còi báo động, từ xa xa, đoàn xe diễu phố thị chúng đang chạy tới, Lữ Văn bị áp giải trên xe như không có chuyện gì xảy ra, lần này, Mộc Mộc nhìn thấy hoàn toàn rõ ràng, nhìn một cách vô cùng chân thực, Lữ Văn đột nhiên không có ý tốt nháy mắt với tôi. Đoàn xe chậm rãi chạy qua, Lữ Văn ngoái đầu lại, tiếp tục nhìn Mộc Mộc như không có chuyện gì xảy ra, dường như đang nói, lần này con đã nhớ kỹ ta là ai rồi chứ. Cảnh tượng tương tự lặp lại hết lần này tới lần khác, hoàn toàn giống như đang chơi trò chơi, đêm này đối với Mộc Mộc mà nói, là một sự tra tấn phi thường. Tôi không dám nhắm mắt, không dám tắt đèn, thậm chí không dám dậy đi vệ sinh. Chỉ cần mắt tôi vừa nhắm lại, Lữ Văn liền xuất hiện vô cùng rõ ràng trong đầu tôi.

Liên tiếp bốn đêm đều như vậy, trong lớp học, thầy cô đang giảng bài, Mộc Mộc lại gục xuống bàn, dãi chảy ròng ròng ngủ khò khò. Bạn học hết lần này tới lần khác trêu chọc Mộc Mộc, thầy cô hết lần này tới lần khác gọi Mộc Mộc dậy, thế nhưng không được bao lâu, tôi lại hôn mê bất tỉnh gục trên bàn học. Ngay cả dưới ánh mặt trời rực rỡ ban ngày, trong lớp học sáng sủa, Mộc Mộc vẫn có thể mơ thấy Lữ Văn một cách khó tin. Lữ Văn lười biếng xuất hiện trong lớp học, thay thầy cô giảng bài. Mộc Mộc nói, Lữ Văn, anh không phải đã chết rồi sao? Sao còn có thể giảng bài. Lữ Văn nói, ai bảo người chết không thể giảng bài, ta nói cho con biết Mộc Mộc, những khóa học tốt nhất trên thế giới, đều là người chết giảng, người sống nghe. Lữ Văn nói, người nào cuối cùng cũng phải chết, bao gồm cả con. Lữ Văn nói, như đang đùa giỡn tháo đầu mình xuống, đặt lên bục giảng máu me đầm đìa. Thân thể không có đầu như gốc cây đứng đó tiếp tục phát ra âm thanh, Mộc Mộc không kiềm chế được kêu to lên, tiếng kêu này, người cũng tỉnh lại. Tiếng thét thảm thiết bất thình lình, khiến trật tự lớp học đại loạn, vì Mộc Mộc không thuộc loại đứa trẻ nghịch ngợm phá phách, thầy cô và bạn học đều cảm thấy chấn động vì hành vi khác thường của tôi.

Đó là những ngày kinh khủng nhất trong đời tôi. Nỗi kinh hoàng như một tảng đá lớn, đè tôi không thở nổi. Mộc Mộc tránh né tất cả những gì có thể liên quan đến Lữ Văn, bạn học nói chuyện với nhau, tôi không dám tham gia, vì sợ họ lại đang bàn luận bắn người thế nào. Bài báo viết trên bảng tin cũng không dám xem, vì trên đó rất có thể viết tên Lữ Văn. Không chỉ hình ảnh Lữ Văn làm tôi cảm thấy sợ hãi, mà ngay cả thông báo dán trên phố bắn người, cũng làm tôi rùng mình. Nỗi sợ hãi của Mộc Mộc hoàn toàn đến mức vô lý, tôi trở nên cô độc và không hòa đồng, mỗi ngày tan học về nhà, để tránh tấm thông báo của công an cục dán ở cổng đại viện trường kịch, Mộc Mộc không tiếc trèo tường vượt rào phía tây nhất của đại viện.

Đối với Mộc Mộc mà nói, khó vượt qua nhất vẫn là những đêm dài đằng đẵng, trải qua bốn đêm mất ngủ liên tiếp, tinh thần tôi đã gần như sụp đổ, thần kinh cũng đã căng thẳng đến tột độ. Hồn ma Lữ Văn cứ nhìn chằm chằm tôi không buông, tôi có thể cảm thấy anh đang lởn vởn xung quanh mình. Đến đêm thứ năm, Mộc Mộc quyết định nói thật với Lý Đạo Thủy, tôi chạy sang giường của Lý Đạo Thủy, chui vào trong chăn của ông, ngượng ngùng nói ra sự thật về nỗi sợ hãi của mình, lúc này tôi đã không màng đến thể diện, lúc này, có người mắng tôi một trận có khi ngược lại là chuyện tốt. Tôi như một con chuột trốn vào trong lỗ nhỏ, giấu đầu hoàn toàn trong chăn. Mộc Mộc cứ ngỡ Lý Đạo Thủy sẽ không chút nương tay chê cười, không ngờ ông lại trách tôi sao không sớm một chút nói ra tâm sự của mình. Chúng tôi đối với cách nói trên thế giới này rốt cuộc có tồn tại quỷ hay không, đã tiến hành một cuộc thảo luận cẩn trọng, cuối cùng lại đưa ra một kết luận mơ hồ. Lý Đạo Thủy ôm Mộc Mộc đang run lẩy bẩy, nói con vẫn còn là đứa trẻ, là trẻ con thì đương nhiên sẽ sợ hãi. Lý Đạo Thủy nói lần đầu tiên ông nhìn thấy bắn người, lúc xem vì người đông, ào ào xông lên, mọi người đều đi xem thi thể, chỉ thấy óc người bắn tung tóe khắp nơi, lúc đó cũng không thấy gì, sau đó lại là rất nhiều ngày không dám ngủ, vừa nhắm mắt lại là óc người trắng bệch.

"Con trai, cha lúc đó đã hơn hai mươi tuổi rồi, còn không phải cũng sợ như nhau. Cha nói cho con biết, cha suýt chút nữa sợ đến mức muốn đái ra quần."

Tối hôm đó, gối lên cánh tay Lý Đạo Thủy, Mộc Mộc ngủ rất ngon lành, rất yên tâm, như chết đi sống lại vậy. Không có ác mộng, không có tiếng hét trong mơ, khi tỉnh lại, trời đã sáng rõ. Giấc ngủ này, khiến thần kinh căng thẳng của tôi hoàn toàn thư giãn, những ảo giác kỳ quái kia cũng không còn tồn tại nữa. Ngày hôm sau, mọi thứ liền khôi phục bình thường, mọi thứ đều giống như quá khứ. Không thể nói nỗi sợ hãi hoàn toàn không còn, nhưng, chút ít còn sót lại, Mộc Mộc phát hiện mình đã hoàn toàn có thể chịu đựng được. Tôi phát hiện mình đã hoàn toàn có thể đối phó với những chuyện đó, bây giờ, Mộc Mộc có thể thản nhiên đi qua tấm thông báo dán ở công an cục, có thể thản nhiên đi nghiên cứu những cái tên bị gạch chéo đỏ, có thể bình tâm tĩnh khí nhớ lại Lữ Văn.

Lớp học tập tổ chức cho Trương Tiểu Yến, thuộc tính chất gửi ban ngày, sớm ra chiều về, giống như đi làm vậy. Mỗi sáng sớm ăn cơm xong, tổ dân phố liền cử một bà bác đến đón Trương Tiểu Yến, đến trưa, do căng tin trường kịch cung cấp một bữa trưa miễn phí cho người lớp học tập, buổi tối trước khi trời tối, lại đưa Trương Tiểu Yến về nhà, giao cho cha mẹ cô trông coi nghiêm ngặt. Nghe nói nhiệt tình tổ chức lớp học tập của tổ dân phố cao như vậy, là liên quan đến bữa trưa miễn phí này, các bác nhàn rỗi cũng là nhàn rỗi. Tính khí Trương Tiểu Yến vẫn rất xấu, căn bản không để các bác tổ dân phố vào mắt. Cho dù là mở lớp học tập của cô, vẫn dám cãi nhau với bất cứ ai. Mục đích mở lớp học tập là muốn cô khai ra một người đàn ông tồi tệ, cô nhất định không khai, người khác không làm gì được cô.

Trương Tiểu Yến dưới sự đi cùng của các bác tổ dân phố, đi đến bệnh viện bảo vệ bà mẹ trẻ em lớn nhất thành phố để nạo thai. Từ phòng phẫu thuật đi ra, đi qua phòng đỡ đẻ, truyền đến một tiếng khóc trẻ sơ sinh, Trương Tiểu Yến dừng lại, nghe một lúc, rồi chính mình cũng khóc rống lên như chết cha chết mẹ ở hành lang. Các bác tổ dân phố muốn an ủi cô, cô hung hăng nói:

"Tôi khóc việc của tôi, liên quan quái gì đến các bà!"

Nói xong, Trương Tiểu Yến tiếp tục gào khóc, tiếng lớn đến mức rất nhiều người đều vây quanh cô. Cô chưa bao giờ đau buồn như vậy, cũng chưa bao giờ uất ức như vậy. Có một cách nói, khi Trương Tiểu Yến nảy ra ý nghĩ kỳ quái khai ra Trương Kế Khánh, cô căn bản không hề cân nhắc tính nghiêm trọng của hậu quả, cô chỉ vì không chịu nổi sự lải nhải của Trương Kế Khánh, mới bất chấp hậu quả mà đưa cha dượng đi tù. Cho dù là đội tuyên truyền công nhân trường kịch, hay là các bà già tổ dân phố, đều có một mục tiêu cách mạng chung, đó là nhất định phải đào ra kẻ xấu ẩn giấu sau lưng Trương Tiểu Yến. Họ khiến Trương Tiểu Yến tin rằng, cô chỉ là nạn nhân vô tội, là quần chúng cách mạng không cao giác ngộ bị lừa gạt. Chỉ cần Trương Tiểu Yến nguyện ý tỉnh ngộ, phản công lại, thì nhất định có thể đem kẻ địch giai cấp ẩn giấu sau lưng cô ra trước pháp luật. Trong tay Trương Tiểu Yến bây giờ có một con dao sắc nhọn, cô muốn đâm ai thì đâm.

Ý nghĩ đơn giản mộc mạc nhất của Trương Tiểu Yến lúc đó, chính là không để âm mưu quỷ kế của Trương Tố Cầm thực hiện được. Phàm là cái gì Trương Tố Cầm ủng hộ, Trương Tiểu Yến liền phản đối, phàm là cái gì Trương Tố Cầm phản đối, Trương Tiểu Yến liền ủng hộ. Mã Diên Linh vào thời khắc mấu chốt, luôn tỏ ra không giống đàn ông, ông ta trước là trốn tránh không dám gặp lại Trương Tiểu Yến đã mang thai, đến sau này thực sự trốn không thoát, mắt thấy sự việc sắp bại lộ, lại dày mặt đến cầu xin cô. Mã Diên Linh vẻ mặt kinh hãi nói với Trương Tiểu Yến, nếu cô nói ra sự thật của sự việc, vậy ông ta chắc chắn ăn không ngon ngủ không yên, chắc chắn phải vì chuyện này mà bị đưa đi lao giáo.

"Vợ tôi lần này chắc chắn sẽ không tha cho tôi," Mã Diên Linh vô cùng chán nản nhìn Trương Tiểu Yến, cảm xúc tỏ ra rất hoảng hốt, "Trương Tố Cầm nằm mơ cũng muốn tôi phải vào tù."

Trương Tiểu Yến hiếm khi suy nghĩ tương lai của mình và Mã Diên Linh sẽ như thế nào. Cô chỉ thích Mã Diên Linh, toàn tâm toàn ý thích, chỉ căm ghét Trương Tố Cầm, toàn tâm toàn ý căm ghét. Trương Tiểu Yến không đưa Mã Diên Linh đi tù, hoàn toàn là không muốn để âm mưu của Trương Tố Cầm thực hiện được. Tâm trạng của Trương Tiểu Yến giai đoạn đó đặc biệt tồi tệ, tính khí cực kỳ xấu. Ở lớp học tập, cô không dứt chịu đựng sự thuyết giáo của các bác tổ dân phố, chịu đựng sự mớm cung của Lưu sư phụ, buổi tối về đến nhà, còn phải tiếp tục nghe sự lải nhải của Trương Kế Khánh. Đối với Trương Tiểu Yến mà nói, sự lải nhải của Trương Kế Khánh càng kinh khủng hơn, vì ông ta suốt ngày qua lại với người chết, lải nhải lên, căn bản không quản người ta có đang nghe hay không, căn bản không cân nhắc người ta có muốn nghe hay không. Trương Tiểu Yến cuối cùng nhẫn nhịn không nổi nữa.

Cảm xúc của Trương Tiểu Yến trở nên cực kỳ tồi tệ, thường về nhà cơm tối cũng không ăn, chân cũng không rửa, mặt lạnh tanh liền trực tiếp lên giường. Trương Kế Khánh cảm thấy vô cùng giận dữ vì sự bại hoại đạo đức của Trương Tiểu Yến, ông thay đổi thói quen ít nói trước đây, chỉ cần nhìn thấy Trương Tiểu Yến, liền giống như hòa thượng tụng kinh mà đay nghiến. Trong những ngày đó, từ lúc Trương Tiểu Yến vào cửa, cho đến lúc cô ngủ thiếp đi, những lời ông lải nhải mỗi đêm, còn nhiều hơn những lời ông từng nói với Trương Tiểu Yến cộng lại. Trương Kế Khánh không dứt, lời vô nghĩa giống như vòi nước bị vặn mở ra không dứt. Ông dùng những lời độc địa nhất trên thế giới để nguyền rủa, không dưới một lần phàn nàn với người đưa cô về từ lớp học tập, nói còn làm gì mà phải đưa nó về, nói đối phó với Trương Tiểu Yến cách tốt nhất, chính là đưa nó đi lao động giáo dưỡng. Trương Kế Khánh nói, ông đã nuôi nó đến mười tám tuổi rồi, nuôi nó như phượng hoàng, cuối cùng lại biến thành một con cáo. Trồng cây gì, nở hoa nấy, gieo hạt nào, gặt quả nấy, hồ ly tinh bẩm sinh, dạy dỗ thế nào cũng vô ích. Có người mẹ thế nào, thì có đứa con gái thế ấy, Trương Kế Khánh không chỉ đay nghiến Trương Tiểu Yến, kèm theo đó liền chửi cả mẹ cô là Thang Nhược Băng và em gái Trương Tiểu Điệp.

Trương Kế Khánh trong mắt người khác, giống như một cái xác không hồn. Nghĩ tới ông là một người suốt ngày qua lại với người chết, người khác nhìn ông luôn có một cảm giác kỳ lạ. Mọi người đều không thích để ý đến ông, ông cũng không thích để ý người khác. Ngay cả ở trong nhà, Trương Kế Khánh cũng giống như một người câm hơn. Thế nhưng người câm một khi đã mở miệng, người vốn đã quen ông, từng người từng người đều chịu không nổi. Trong trí nhớ của Trương Tiểu Yến, Thang Nhược Băng hơi một tí là sinh bệnh, không phải đau dạ dày, thì là đau bụng, tay bà suốt ngày xoa bóp cho mình, không phải bảo vệ dạ dày, thì là xoa bụng. Bao nhiêu năm sau, Trương Tiểu Yến cùng em gái Trương Tiểu Điệp bàn về mẹ của họ, tin chắc rằng Thang Nhược Băng rất có khả năng không muốn quan hệ tình dục bình thường với Trương Kế Khánh. Thang Nhược Băng chỉ là vì bất đắc dĩ, mới gả cho Trương Kế Khánh, Trương Tiểu Yến có lý do đầy đủ tin rằng, mẹ mình là vì không muốn làm tình với Trương Kế Khánh, mới dựng lên cái cớ đau dạ dày và đau bụng.

Trong đại viện trường kịch, có rất nhiều người tin rằng Trương Kế Khánh sẽ làm chuyện đó với Trương Tiểu Yến. Mọi người luôn dùng một ánh mắt kỳ lạ nhìn chằm chằm nhà họ. Bất cứ thứ gì nhìn có vẻ tươm tất trong nhà họ, mọi người đều nghi ngờ là lột ra từ trên người chết. Thang Nhược Băng luôn lén lút mang đồ đến cửa hàng ký gửi để bán, cái gì cũng có, từ đủ loại trang sức nhỏ, đến giày da cũ mới một nửa, từ tóc giả, đến kính mắt viền vàng. Có một lần, có người nhìn thấy một chiếc kính viễn vọng cũ trong cửa hàng đồ cũ, vì luyến tiếc đồ cũ, liền mua về, chính là loại kính viễn vọng đơn ống có thể thu phóng dùng thời Napoleon, mang về nhà, phát hiện giống hệt chiếc kính viễn vọng hỏa táng cùng với cha già của mình, ngay cả một ký hiệu rõ ràng nhất cũng không sai một li. Mọi người tin rằng phẩm hạnh của cả gia đình này đều có vấn đề, lớp học tập của Trương Tiểu Yến không thể tổ chức vô thời hạn, đã Trương Tiểu Yến khăng khăng muốn bảo vệ Mã Diên Linh, thì cứ để Trương Kế Khánh làm người chịu tội thay là xong.

Vào mùa đông năm thứ hai Trương Kế Khánh thụ án, Thang Nhược Băng phát bệnh được đưa vào bệnh viện, chưa đến một tuần đã chầu trời, một cách nói là bà bị Trương Tiểu Yến tức chết tươi, một cách nói khác là bà đã sớm mắc bệnh nan y. Vào mùa xuân năm tiếp theo, Trương Tiểu Yến dẫn em gái Trương Tiểu Điệp đến nông trường cải tạo thăm Trương Kế Khánh, báo cho ông tin tức mẹ đã qua đời, và mang theo hai bao thuốc lá. Lúc này Trương Tiểu Yến so với trước kia đã trưởng thành hơn rất nhiều, y phục cũng là mốt thời thượng nhất lúc bấy giờ. Trương Kế Khánh không ngờ Trương Tiểu Yến sẽ đi thăm mình, mặt lạnh tanh không nói chuyện với cô. Nghe nói vợ đã bệnh chết, vành mắt Trương Kế Khánh đỏ lên, mũi hít vài cái, vung vung tay, bảo Trương Tiểu Yến chị em rời đi.

Trương Tiểu Yến nói: "Con đã đến thăm bố rồi, bố còn muốn con thế nào nữa?"

Trương Kế Khánh không hừ tiếng nào, vẫn tức giận phừng phừng.

Trương Tiểu Yến phát hiện ông không muốn để ý đến mình, mặt đỏ bừng, nói: "Nếu bố thực sự không nói chuyện, chúng con đi đây."

Trương Kế Khánh cuối cùng chỉ nói một câu. Ông nhìn đứa con gái út Trương Tiểu Điệp đã cao hơn rất nhiều, nói với Trương Tiểu Yến: "Bố không có gì để nói, chỉ cầu con một chuyện, đừng làm hư em gái con."

Những ngày cuối đời của Lữ Văn mãi mãi là một bí ẩn. Tôi từng rất nỗ lực muốn suy nghĩ cho thông suốt chuyện của Lữ Văn, nhưng cuối cùng vẫn không làm rõ được. Trong những ngày đầu đông đầu những năm bảy mươi đó, Lữ Văn là một tên phản cách mạng hiện hành tội ác tày trời, đến đầu những năm tám mươi, Lữ Văn lại trở thành anh hùng đấu tranh với "Bè lũ bốn tên". Tên anh xuất hiện trên các loại báo chí, thỉnh thoảng có phóng viên tiến vào đại viện trường kịch, tiến hành phỏng vấn về sự tích của Lữ Văn, nghe nhân chứng thuật lại tình hình trước sau khi anh bị bắt giữ. Vì thế còn đầu tư quay một bộ phim, do lý do chính trị, bộ phim kéo dài đến giữa những năm chín mươi mới công chiếu, lúc này đã bước vào thời đại thương mại, vật đổi sao dời, cái gì cũng chú trọng hiệu quả kinh tế, kết quả doanh thu phòng vé của bộ phim này thảm hại, rạp chiếu phim lớn như vậy, chỉ có mấy người đi xem, xem xong đều nói không hay, người không quen thuộc lịch sử, xem xong không hiểu chuyện gì xảy ra, người quen thuộc tình hình lúc đó, lại cảm thấy bộ phim này căn bản không chân thực, không phải mỹ hóa thì là sửu hóa.

Tội danh trực tiếp khiến Lữ Văn bị bắn chết năm đó, là viết hai bức thư nặc danh cho Ủy ban Cách mạng tỉnh. Về nội dung hai bức thư này, có rất nhiều cách nói, tóm tắt lại không ngoài hai tội trạng lớn, một là chất vấn người kế nhiệm được Phó chủ tịch Lâm chọn cho Chủ tịch Mao, về trình tự có hợp pháp hay không, hai là cho rằng chính sách thanh niên tri thức lên núi về làng do Chủ tịch Mao chế định, không phải là sự tiến bộ của lịch sử, mà là sự thụt lùi của lịch sử. Hai tội trạng không phải tội trạng này, thời đó bất cứ tội nào cũng đủ để lấy mạng Lữ Văn. Lữ Văn vừa bị bắt không lâu, các điểm chính về tội trạng liên quan liền được công bố. Để thanh trừ ảnh hưởng phản động của anh, nửa tháng sau khi Lữ Văn bị bắn chết, trong đại viện gia đình trường kịch, từng tổ chức hội phê phán gần như là đay nghiến thi thể, các bác tổ dân phố đầy căm phẫn dẫn đầu phát biểu. Công an nhân viên trong hội phê phán về các điểm chính phạm tội của Lữ Văn, đã làm một sự giải thích gần như bí ẩn:

"Tư tưởng của Lữ Văn thực sự quá phản động, để tránh ảnh hưởng xấu, quan điểm phản động của hắn không thể nhắc lại nữa, dù sao hắn cũng là chết không hết tội, tội đáng chết."

Ngày Lữ Văn bị bắt giữ, từ trần nhà của Thất gia, nhân viên công an đã thu được hai cuốn sổ tay, trên cuốn sổ dày cộp ghi chép một lượng lớn cái gọi là ngôn luận phản động. Nhân viên công an còn vội vã đến nơi Lữ Vũ cắm trại, tiến hành khám xét đột kích chỗ ở của anh ta, muốn tìm xem Lữ Văn có để lại chứng cứ phản động gì cất giấu ở chỗ người em trai đó không. Theo tài liệu hồi ký do hậu nhân viết, Lữ Văn mặc dù tốt nghiệp khoa Toán, nhưng đối với triết học đặc biệt là triết học cổ điển Đức, có nghiên cứu vô cùng sâu sắc. Một người bạn tù từng ngồi tù cùng anh năm đó hồi tưởng, mọi người đặt biệt danh cho Lữ Văn là Feuerbach, vì anh hơi một tí là Feuerbach dài, Feuerbach ngắn. Lữ Văn thường thích nhắc tới Feuerbach, anh nói cho mọi người biết, rất nhiều quan điểm của Marx đều đến từ Feuerbach. Một điểm kỳ lạ khác khiến người khác ngưỡng mộ không thôi của Lữ Văn, là anh có thể đọc thuộc lòng từng đoạn lớn "Tư bản luận" của Marx, nhân viên thẩm vấn thường bị anh làm cho bối rối, vì lúc thẩm vấn, người khác tưởng rằng lại bắt được một quan điểm sai lầm của anh, truy đánh mãnh liệt, ra sức phê phán, đến cuối cùng bí mật được mở ra, lại chính là lời nguyên văn của cụ Marx.

Lữ Văn từng là người hùng trong lòng tất cả trẻ con đại viện trường kịch, do sự chênh lệch tuổi tác, và việc Lữ Vũ được mọi người yêu mến không giống nhau, Lữ Văn chưa bao giờ là thủ lĩnh trẻ con. Anh cao cao tại thượng, căn bản không thèm giao du với đám trẻ con chúng tôi. Khi Cách mạng Văn hóa bắt đầu, Lữ Văn đã là sinh viên sắp tốt nghiệp trường đại học danh tiếng, có một khoảng thời gian, anh là một trong những thủ lĩnh tạo phản lừng lẫy toàn thành phố, từng cử chỉ từng lời nói của anh, đều vô cùng thu hút sự chú ý. Lũ trẻ thường với tâm trạng sùng kính, như ngước nhìn người hùng mà nhìn Lữ Văn. Nhớ lúc đó mọi người đều mặc quân trang, các loại quân phục phỏng chế bằng vải bố, vàng không ra vàng xanh không ra xanh, màu sắc đều rất kỳ quái, duy chỉ có bộ quân phục bằng dạ cũ mà Lữ Văn mặc trông vô cùng tinh thần, bộ quân phục bằng dạ này là trước khi Hiệu trưởng Lữ chuyển ngành mặc, mặc bộ quân phục này, nhìn một cái là biết anh là con nhà sĩ quan.

Tôi vì sống ở nhà Thất gia, so với những đứa trẻ khác trong đại viện, có nhiều cơ hội tiếp xúc với Lữ Văn hơn người khác. Mộc Mộc và Lữ Văn đã từng ăn cơm cùng nhau rất nhiều lần, trong những năm tháng như lửa đỏ đó, Lữ Văn luôn đến vội đi nhanh, ăn bậy bạ vài thứ ở chỗ Thất gia, rồi đổ người xuống ngủ khò khò, rồi người liền không thấy tăm hơi. Anh luôn tỏ ra vô cùng bận rộn, như thể có rất nhiều việc quốc gia đại sự, đều đang chờ anh xử lý. Nếu Mộc Mộc còn có thể nhớ được sự quan tâm của anh dành cho mình, chỉ có duy nhất một lần, là anh trịnh trọng dặn dò em trai Lữ Vũ, không cho phép anh ta lấy lớn hiếp nhỏ, bắt nạt Mộc Mộc:

"Lấy lớn hiếp nhỏ, thì cũng giống như người giàu bắt nạt người nghèo, là không đúng, em có nghe thấy không."

Trong những năm tháng gian khổ đó, túi áo Lữ Văn nhét đầy đủ loại băng đeo tay màu đỏ, anh treo tên trong rất nhiều tổ chức tạo phản. Thời đó hơi một tí là liên kết cách mạng, các tổ chức tạo phản giống như chơi bài tú lơ khơ mà cải tổ, phân hóa, rồi lại đại liên hợp, giống như quả cầu tuyết lăn ngày càng lớn. Lữ Văn một thời gian dài đều là nhân vật cấp thủ lĩnh, trong đại liên hợp Hồng vệ binh toàn thành phố đã từng đóng vai trò vô cùng quan trọng. Anh đi diễn thuyết khắp nơi, tuyên truyền chỉ thị mới nhất của Trung ương Cách mạng Văn hóa, phân tích tình hình cách mạng, giới thiệu kinh nghiệm đấu tranh. Nhớ lại dĩ vãng, năm tháng gian khổ dày đặc, cái tên Lữ Văn từng là bảng hiệu vàng tốt nhất, đến bất cứ nơi nào cũng sẽ nhận được sự chào đón nồng nhiệt, đến bất cứ nơi nào cũng khiến mọi người đổ xô đi báo tin. Tên anh từng là giấy thông hành thông suốt không trở ngại, trong một số trường hợp, chỉ cần đăng cao hô một tiếng, nói chỉ thị của đồng chí Lữ Văn thế nào thế nào, lập tức liền có quần chúng không rõ chân tướng theo hành động.

Mộc Mộc mãi mãi cũng không làm rõ được tại sao Lữ Văn đột nhiên lại trở nên chán chường, anh hô mưa gọi gió, dương dương tự đắc làm mưa làm gió, đột nhiên bắt đầu xa rời phong trào quần chúng oanh liệt. Đột nhiên, anh hoàn toàn biến thành một người khác, bắt đầu đóng cửa suy ngẫm, bắt đầu chăm chỉ đọc sách. Đây là một sự thay đổi khó tin, lịch sử đôi khi càng nghĩ càng không nắm bắt được đầu mối, càng đào sâu càng hỗn loạn, càng suy ngẫm càng không hiểu rõ. Có một cách nói, là anh chán ghét vũ đấu, vì tổ chức Hồng vệ binh anh lãnh đạo, trong thành phố này đã đánh khắp thiên hạ không đối thủ. Lại có một cách nói là Lữ Văn đã chìm đắm sâu sắc trong tình yêu, anh yêu con gái của một vị thủ trưởng cấp cao nào đó của Trung ương, lúc này, vị thủ trưởng giữ chức vụ cao đã bị đánh đổ, thiên kim tiểu thư của thủ trưởng đương nhiên liền rơi vào cảnh ngộ hoạn nạn.

Lữ Văn rốt cuộc có từng yêu đương với cô gái này hay không, vẫn là một bí ẩn, họ quen nhau khi đang liên kết, khi Cách mạng Văn hóa vừa mới bắt đầu, cô gái này ở Kinh thành cũng là nhân vật lừng lẫy, là một trong những nữ tay sai nổi tiếng. Chủ tịch Mao bước lên lầu Thiên An Môn tiếp kiến Hồng vệ binh, cô từng rất vinh hạnh được đứng bên cạnh ông, cùng với sự bị đánh đổ của cha, cô gái từ trên thiên đường lập tức rơi xuống địa ngục. Mộc Mộc ấn tượng sâu sắc nhất, là cô gái này có đôi mắt to vô cùng u buồn, cô rõ ràng đã lưu lạc bên ngoài một thời gian rất dài, lỗ mãng chạy đến với một thân dơ bẩn, rồi liền ở chỗ Thất gia một tuần lễ.

Đó là một tuần lễ vô cùng ngọt ngào. Những ngày ấy Lữ Văn gần như không ngủ, suốt ngày đêm cứ trò chuyện cùng cô gái nọ. Họ nói chuyện không dứt, chẳng phân biệt ngày hay đêm. Khi Mộc Mộc ra ngoài chơi, họ trò chuyện; Mộc Mộc đi chơi cả buổi về ăn cơm, họ vẫn đang trò chuyện. Lúc ăn cơm cũng tán gẫu, ăn xong vẫn tiếp tục tán gẫu; lúc Mộc Mộc đi ngủ, họ trò chuyện; khi Mộc Mộc tỉnh dậy, họ vẫn đang trò chuyện. Trời mới biết họ có bao nhiêu chuyện để nói, trời mới biết họ đã nói những gì. Tôi ở chỗ Thất gia cũng đã vài năm, trong ký ức của tôi, đây là lần duy nhất Lữ Văn ở nhà lâu đến thế. Bình thường, Lữ Văn luôn là khách qua đường vội vã, lúc nào cũng phong trần mệt mỏi, vừa vội vàng gặp mặt xong liền biến mất không tăm hơi. Thế nhưng lần này, Lữ Văn và cô gái ấy dường như đặt mình ra ngoài thế tục ồn ào, họ chẳng hề liên quan gì đến phong trào quần chúng oanh liệt xung quanh.

Một tuần lễ này dài dằng dặc, để lại ấn tượng vô cùng sâu sắc cho Mộc Mộc. Mộc Mộc đứng từ xa nhìn câu chuyện tình yêu mà sau này rất đáng để hoài niệm ấy. Cô gái kia có lẽ không được tính là quá xinh đẹp, nhưng Lữ Văn đã hoàn toàn mê mẩn cô, anh ta cứ tuôn ra lời lẽ không dứt, thao thao bất tuyệt. Sau này Lữ Văn đã phát phẫn học tập triết học cổ điển Đức thế nào, đã viết ra những cuốn sổ tay đọc sách dày mấy chục vạn chữ ra sao, đã viết thư nặc danh cho Ủy ban Cách mạng tỉnh thế nào, đã trình bày những vấn đề mình suy tư trong thư ra sao, đã đấu trí với người thẩm vấn mình thế nào, đã anh dũng bất khuất trong nhà tù ra sao, đã thản nhiên bước tới pháp trường thế nào, tất cả những điều này Mộc Mộc đều đọc được từ bài viết của người khác, đều là ấn tượng gián tiếp. Tôi không ít lần kể lại câu chuyện của Lữ Văn cho người khác nghe, thật ra, trong những ngày tháng cuối cùng của Lữ Văn, điều mà Mộc Mộc có thể ghi nhớ rõ ràng chỉ có hai việc: một là cảnh anh ta bị áp giải ra pháp trường với khuôn mặt vô cảm, và hai là những lúc nói cười vui vẻ cùng cô gái ấy.