Lý Đạo Thủy xuất hiện bất ngờ vào một năm sau khi Lữ Vũ đi về nông thôn cắm đội. Một hôm đi học về, tôi thấy Lý Đạo Thủy mặt mày rạng rỡ đang ngồi nói chuyện với Thất gia. Thấy Mộc Mộc, Lý Đạo Thủy có chút bất ngờ, anh ta cười gượng gạo, không biết làm sao. Lúc ấy, Mộc Mộc cũng thấy lúng túng, không biết có nên gọi anh ta một tiếng hay không.

Lý Đạo Thủy tỏ vẻ ngạc nhiên, bắt chuyện: "Mộc Mộc cao lớn quá."

Tôi quyết định không thèm để ý đến ông ta. Lý Đạo Thủy dường như đã lường trước việc con trai mình sẽ như vậy, ông ta cười ngây ngô, nhìn Mộc Mộc từ trên xuống dưới rồi nói mới đó mà đã mấy năm không gặp. Sau đó, mọi người ngồi xuống bắt đầu ăn cơm. Lý Đạo Thủy ăn rất ngon miệng, cả một bát lớn chân giò kho đầy ụ, gần như một tay ông ta ăn hết sạch. Thất gia ở bên cạnh ám chỉ Mộc Mộc ăn nhiều chút, thế nhưng tôi chẳng có tâm trạng nào, trong lòng có nỗi khó chịu không sao diễn tả được. Không ai muốn nói nhiều, đều cúi đầu ăn cơm. Tôi không hiểu sao Lý Đạo Thủy lại đột ngột xuất hiện, ông ta khiến Mộc Mộc cảm thấy xa lạ, cảm thấy không tự nhiên. Tôi biết lúc này ông ta đang đắn đo xem phải nói gì với Mộc Mộc, từ khi bị phe tạo phản áp giải đi vài năm trước, chúng tôi chưa từng đối mặt riêng với nhau. Mặc dù đã vài lần chạm mặt từ xa, đó là khi ông ta đứng trên bục chủ tịch bị phê đấu, đeo tấm bảng đứng trước cổng trường kịch, vừa gõ vừa hô vang điệu bộ: "Tôi là kẻ thuộc bang phái đen, tôi là tên nô tài nhỏ bé của bốn gã đàn ông kia!" Lý Đạo Thủy rõ ràng không đem lại cho Mộc Mộc ký ức vui vẻ gì, trong mấy năm qua, tôi luôn cảm thấy xấu hổ vì có người cha không vẻ vang như vậy.

Cuối cùng cũng ăn xong, Lý Đạo Thủy rất nghiêm túc nói với tôi: "Mộc Mộc, cha bây giờ đã là một quần chúng cách mạng rồi."

Tôi không hiểu ông ta đang nói gì, thấy Mộc Mộc vẫn không để ý, ông ta lại nịnh nọt: "Cha đã được giải phóng rồi, vấn đề của cha đã được thẩm tra làm rõ hết, nghĩa là, cha bây giờ chẳng còn vấn đề gì nữa cả."

Tôi cảm thấy da đầu tê dại. Trong khoảnh khắc, Mộc Mộc thực lòng hy vọng ông ta là kẻ xấu, là đặc vụ chính gốc. Tôi đã quen với việc ông ta là kẻ xấu rồi. Từ "giải phóng" trong Cách mạng Văn hóa, cũng giống như việc bị nhốt vào "chuồng bò" để cách ly thẩm tra, đều mang ý nghĩa đặc biệt, nghĩa là một người bị đánh đổ đã khôi phục lại quyền tự do thân thể, nghĩa là một kẻ xấu bỗng chốc lại trở thành người tốt. Giờ đây, Lý Đạo Thủy cứ nhấn mạnh mình không còn vấn đề gì, rõ ràng ông ta đang ám chỉ rằng, việc Mộc Mộc tố giác ông ta năm xưa thực chất mới là có vấn đề. Nói cách khác, sao Mộc Mộc có thể dùng thái độ không thân thiện như vậy đối với Lý Đạo Thủy chứ. Có lẽ ông ta sẽ hỏi Mộc Mộc, con trai sao có thể bán đứng cha mình. Đột nhiên, tôi cảm thấy chột dạ, Thất gia thu dọn bát đĩa đã dùng xong, bảo tôi đi rửa bát, tôi không muốn tiếp tục đối diện với Lý Đạo Thủy, cơm đã ăn xong rồi, tôi quyết định tranh thủ rửa bát rồi chuồn đi cho nhanh.

Lý Đạo Thủy cười tươi, nhìn tôi đầy nịnh nọt: "Mộc Mộc, định ra ngoài à, đi đâu vậy?"

Mộc Mộc vẫn không thèm đếm xỉa đến ông ta, nụ cười của ông ta có chút gượng ép.

Thất gia nói: "Nó hỏi con kìa, sao không trả lời?"

Trên mặt Lý Đạo Thủy thoáng qua nỗi buồn man mác, ông ta tự giễu: "Mộc Mộc không muốn nói chuyện với cha sao?"

Tôi bảo ông ta là mình định ra ngoài chơi với đám bạn.

Lý Đạo Thủy gật đầu, tôi quay lưng bước đi. Ông ta đuổi theo bóng lưng tôi, hô lên một câu đầy vẻ ủy mị: "Mộc Mộc, cha những năm nay luôn rất nhớ con!"

Mộc Mộc không hề bị câu nói này của Lý Đạo Thủy làm cho cảm động. Tôi chạy trốn với tốc độ nhanh nhất có thể. Chiều hôm đó đúng lúc không có lớp, tôi chạy sang nhà "Mắt Nhỏ" chơi, kể cho "Mắt Nhỏ" nghe việc Lý Đạo Thủy đã được giải phóng, đã được thả ra khỏi "chuồng bò". Mẹ của "Mắt Nhỏ" là Kim Phượng đang đứng gần đó nghe thấy chuyện này, tỏ vẻ rất lo lắng: "Nhưng mẹ con đã đi bước nữa rồi, làm sao bây giờ?"

Vấn đề này Mộc Mộc còn chưa nghĩ tới.

"Bố con mà biết mẹ con tranh thủ lúc ông ấy không có nhà mà làm bụng bầu với người khác, chắc chắn sẽ giận điên lên cho xem," Kim Phượng dường như coi Mộc Mộc chỉ là đứa trẻ con, trước mặt tôi nói gì cũng không sao, hoàn toàn không màng tới cảm nhận của tôi, cứ tiếp tục lải nhải, mũi dùi nhắm thẳng vào Lâm Tô Phì, "Ai cũng bảo tác phong sinh hoạt của Lý Đạo Thủy không tốt, nhưng ta thấy cái loại mẹ của con mới là không ra gì, phụ nữ là không được phép tác phong không tốt. Đàn ông ấy à, còn có thể tha thứ, nhắc đến thì ai chẳng tham ăn, thích ăn nhiều chiếm nhiều, đàn bà thì nhất định phải thắt chặt dây lưng quần của mình lại. Quần cũng không được để lỏng lẻo quá, đàn ông không có nhà mấy hôm là xảy ra chuyện ngay."

Tôi cảm thấy mình không thể tiếp tục ở nhà "Mắt Nhỏ" được nữa. Mộc Mộc không còn gì để nói, Mộc Mộc hận đến nghiến răng nghiến lợi. Trong lòng Mộc Mộc, tôi mặc định Kim Phượng là người đàn bà không biết xấu hổ nhất trên đời. Tôi giả tưởng bà ta có quan hệ với rất nhiều đàn ông, lão Quách trông cổng trường chúng tôi có cái chân già nát bét, động một tí là chảy mủ chảy nước vàng, tôi tưởng tượng ra cảnh Kim Phượng cũng từng ngủ với lão Quách, và cái bệnh thối chân đó đã lây sang Kim Phượng. Tôi không nhớ mình đã rời khỏi nhà "Mắt Nhỏ" với nỗi uất hận thế nào, chỉ nhớ lúc đó mình mang đầy lửa giận, cùng với những lời nguyền rủa độc địa nhất mà mình có thể nghĩ ra trên đời này. Nếu tôi có một khẩu súng, tôi sẽ không chút do dự mà nổ súng vào đầu Kim Phượng.

"Mắt Nhỏ" cũng thấy áy náy, cậu ấy tiễn tôi ra ngoài, để an ủi tôi, cậu ấy bực bội mắng: "Mẹ tớ đúng là thần kinh, đừng có thèm để ý đến bà ta!"

Thời gian đó, "Mắt Nhỏ" là người bạn thân nhất của Mộc Mộc, biểu hiện của cậu ấy quả thực khiến tôi cảm thấy được an ủi đôi chút. Nhưng tâm trạng của tôi vẫn rất tệ. Mộc Mộc đã lâu rồi không nghĩ đến cha mẹ mình, tôi đã quen với cuộc sống không có họ rồi. Sau khi rời khỏi nhà "Mắt Nhỏ", tôi cảm thấy vô cùng mông lung, trong đầu trống rỗng hỗn loạn. Tôi đi lang thang không mục đích trong sân trường kịch, cuối cùng Thất gia đi tới gọi tôi về. Thất gia phải vất vả lắm mới tìm thấy Mộc Mộc, ông ấy nghiêm túc bảo tôi mau quay về, vì mẹ tôi là Lâm Tô Phì cũng đã tới. Mộc Mộc lầm lũi đi theo sau Thất gia, không hiểu sao Lâm Tô Phì lại góp vui, lại xuất hiện cùng ngày với cha Lý Đạo Thủy. Chưa kịp vào cửa, tôi đã nghe thấy tiếng bà ấy cười nói sang sảng, Lâm Tô Phì nhìn thấy Mộc Mộc từ xa, không kìm được bước tới, ôm chặt lấy tôi. Với sự thân mật này, tôi cảm thấy rất khó chịu, bả vai Mộc Mộc lúc này đang tựa vào bộ ngực rắn chắc của Lâm Tô Phì. Lâm Tô Phì cố sức ôm lấy tôi, tôi có thể cảm nhận rất rõ ràng sự rung động từ bộ ngực của bà ấy.

Mộc Mộc bất chợt nhìn thấy cô em gái Phan Phán đang đứng sững sờ một bên, cùng với ông bố dượng Lão Phan của tôi. Phan Phán lúc này đã gần ba tuổi, rõ ràng là bị hành động của Lâm Tô Phì làm cho khiếp sợ, con bé đứng đó đầy nhút nhát, sẵn sàng bật khóc bất cứ lúc nào. Mộc Mộc cuối cùng cũng dứt khoát thoát khỏi Lâm Tô Phì, mắt tôi chạm vào Lão Phan, Lão Phan gật đầu với tôi đầy thân thiện. Phan Phán chạy tới ôm lấy Lâm Tô Phì, Lâm Tô Phì bế con bé lên, dạy nó gọi tôi: "Phán Phán, đây là anh trai con, gọi anh đi!"

Phan Phán lí nhí gọi tôi một tiếng.

Thời gian sau đó, Lâm Tô Phì lại trở thành bà chủ đích thực, bà ấy hô mưa gọi gió, sắp xếp việc này việc nọ, một lúc thì bảo Mộc Mộc chơi cùng em gái Phan Phán, một lúc lại bảo Mộc Mộc thay quần áo ra để bà ấy giặt. Bà ấy lại bảo Lý Đạo Thủy cũng thay áo khoác ra giặt chung. Lý Đạo Thủy và Lão Phan ngồi cùng một chiếc bàn vuông, hết điếu này đến điếu khác hút thuốc, nói chuyện câu được câu chăng, giữa hai người đàn ông không nhìn ra vẻ gì là không hòa thuận, sắc mặt Lão Phan có chút lúng túng, Lý Đạo Thủy cũng lúng túng, cả hai cứ liên tục tìm chủ đề mới. Lâm Tô Phì dường như rất hài lòng với hiện trạng này, giặt xong quần áo, bà thấy tóc Mộc Mộc dài quá, nhất định đòi kéo tôi ra tiệm cắt tóc ở cổng trường kịch để cắt tóc. Kết quả là đi cắt tóc thật, lúc cắt tóc, Lâm Tô Phì bế Phan Phán ở bên cạnh chỉ trỏ lung tung, làm cho bác thợ cắt tóc rất không vui.

Từ tiệm cắt tóc bước ra, Lâm Tô Phì hỏi Mộc Mộc có muốn ăn gì không. Tôi không nhớ rõ mình đã trả lời thế nào, dù sao chúng tôi cũng đã đến một quán vằn thắn ở đầu đường, gọi hai bát vằn thắn, Lâm Tô Phì và Phan Phán ăn chung một bát. Phan Phán tuy nhỏ người nhưng khẩu vị lại không nhỏ, bát vằn thắn đó gần như một mình con bé ăn hết sạch. Lâm Tô Phì nhìn chằm chằm vào tôi, đầy xúc động hỏi Mộc Mộc có nhớ bà không.

Tôi vừa ăn, vừa nói dối lòng: "Nhớ, tất nhiên là nhớ rồi."

Khi Lý Đạo Thủy mới được thả ra khỏi "chuồng bò", trông ông ta đặc biệt hiền lành và đáng thương, nói gì cũng răm rắp nghe theo. Lâm Tô Phì sắp đặt cuộc sống cho chúng tôi, bà cảm thấy Lý Đạo Thủy không biết chăm sóc trẻ con, nên bảo tôi tiếp tục ở cùng với Thất gia. Lý Đạo Thủy chỉ là ăn cơm chung ở chỗ Thất gia, hai cha con chúng tôi vẫn sống riêng. Ban đầu, mối quan hệ giữa Mộc Mộc và Lý Đạo Thủy, trước sau vẫn không thể hòa hợp được. Lý Đạo Thủy tìm mọi cách để lấy lòng Mộc Mộc, thế nhưng tôi vẫn không mảy may đón nhận sự ân cần của ông ta. Ông ta chỉ có cơ hội gặp tôi vào lúc ăn cơm, mà những lúc ông ta không có mặt, Thất gia lại không ngừng nói xấu ông ta.

Sự bất mãn lớn nhất của Thất gia đối với Lý Đạo Thủy là chê ông ta ăn quá nhiều. Mỗi lần Lâm Tô Phì đến thăm tôi, Thất gia đều lải nhải phàn nàn với bà ấy hồi lâu. Lý Đạo Thủy tuy đã được thả khỏi "chuồng bò", nhưng ai cũng vẫn coi ông ta là người phạm sai lầm nghiêm trọng, động một chút là chỉ trích bình phẩm. Giai đoạn đó, Lâm Tô Phì thường xuyên đến thăm Mộc Mộc, trong vòng một tháng Lý Đạo Thủy vừa mới khôi phục tự do thân thể, số lần bà đến thăm tôi còn nhiều hơn tổng số lần của mấy năm trước cộng lại. Lý Đạo Thủy và Lâm Tô Phì đều thuộc tầng lớp thu nhập cao trong thời đại đó, nhất là Lý Đạo Thủy, ông là giáo sư nổi tiếng nhất trường kịch, lương cao hơn cả hiệu trưởng và bí thư đảng ủy, Cách mạng Văn hóa vừa bắt đầu, họ chủ động xin giảm lương, chỉ nhận mức phí sinh hoạt thấp nhất, số tiền dư ra đều nộp Đảng phí hết, vì thế đó cũng là lúc họ nghèo khó nhất về kinh tế.

"Ăn cơm ở chỗ tôi thì không sao, nhưng không thể để một ông già không có thu nhập gì phải bỏ tiền túi ra bù vào được," Thất gia rõ ràng chê Lý Đạo Thủy nộp tiền ăn quá ít, ông ta không ngừng phàn nàn với Lâm Tô Phì, nhắc đến Lý Đạo Thủy là lộ vẻ khinh bỉ, "Nói thật là ăn cũng nhiều quá, dù sao cũng là trí thức, đúng là quỷ đói đầu thai."

Lý Đạo Thủy tăng thêm một ít tiền ăn, gần như dốc hết cả phí sinh hoạt của mình ra. Ngay cả trong "chuồng bò", Lý Đạo Thủy cũng không cai thuốc lá, nhưng giờ ông buộc phải quy định cứng, ba ngày mới được hút một bao thuốc lá rẻ tiền giá một hào bốn xu. Kết quả vẫn không vui vẻ gì, đến bữa cơm, mặt Thất gia không nhịn được lại xị xuống. Lý Đạo Thủy lúc đầu không để ý, sau đó đành bữa nào cũng dày mặt chịu đựng, giả vờ như không thấy gì cả. Ông ấy chắc là đã quen nhẫn nhục ở trong "chuồng bò" rồi, thấy Thất gia không vui, còn tìm mọi cách dỗ cho ông ấy vui, khen món ăn của ông ấy làm ngon thật, nói cơm nấu bằng nồi sắt đặc biệt thơm. Thế nhưng Thất gia hoàn toàn không mặn mà, vẫn giữ nguyên bộ mặt cau có, có một hôm, ăn được nửa chừng, Lý Đạo Thủy phát hiện hết cơm rồi, hỏi Thất gia cơm ở đâu, Thất gia trả lời không mặn không nhạt rằng, anh ăn nhiều quá, tem lương thực dùng hết rồi.

Lý Đạo Thủy lập tức hơi xuống đài, cười khổ nói:

"Được rồi, vậy tôi ăn ít đi một chút."

Thất gia im lặng, như thể không nghe thấy gì. Thất gia thậm chí còn liếc xéo Lý Đạo Thủy một cái đầy thâm độc, Lý Đạo Thủy vừa hay ngẩng đầu lên, nhìn thấy hết. Lý Đạo Thủy đặt đũa xuống, trên mặt vẫn cố gượng cười, nhưng mặt đã đỏ bầm như gan lợn, vành mắt cũng đỏ lên.

Lý Đạo Thủy nói: "Khẩu vị của tôi thật sự quá tốt!"

Việc này khiến lòng tự trọng của Lý Đạo Thủy bị tổn thương nặng nề. Lý Đạo Thủy không muốn so đo quá nhiều với Thất gia, ông đã từng đến nhà ăn của trường kịch, sau khi tính toán kỹ lưỡng, Lý Đạo Thủy nhận ra số tiền trả cho Thất gia không phải là quá ít, mà là quá nhiều. Nếu thực sự ăn chung ở nhà ăn trường kịch, chỉ cần một nửa số tiền là đủ rồi, nói về tem lương thực, Lý Đạo Thủy không những giao toàn bộ tem lương thực của hai cha con cho Thất gia, mà Lâm Tô Phì hàng tháng còn hỗ trợ thêm mười cân tem lương thực cho ông ấy. Trời mới biết Thất gia nghĩ gì, có lẽ ông ta nghĩ kẻ mọt sách như Lý Đạo Thủy cả đời sẽ không biết tính toán. Ông không biết Lý Đạo Thủy kiên trì ăn chung ở chỗ ông hoàn toàn là vì ông đã từng chăm sóc Mộc Mộc. Lý Đạo Thủy không bận tâm trả thêm chút tiền cơm cho Thất gia, ông thấy mình không nên vong ân bội nghĩa, thấy không nên so đo tính toán chi li với một ông già cô độc. Nhưng Thất gia lại hoàn toàn coi thường Lý Đạo Thủy, chỗ nào cũng khinh bỉ ông. Lý Đạo Thủy càng nhẫn nhịn Thất gia, Thất gia lại càng không coi ông ra gì. Lý Đạo Thủy càng cung kính với Thất gia bao nhiêu, Thất gia lại càng không coi ông là cái đinh gì bấy nhiêu. Thái độ của Thất gia cuối cùng cũng làm Lý Đạo Thủy nổi giận.

Lý Đạo Thủy đột nhiên quyết định đến nhà ăn của trường kịch ăn chung. Chiêu này rõ ràng khiến Thất gia cứng đầu trở tay không kịp, mặc dù còn một tuần nữa mới hết tháng, Lý Đạo Thủy không chút do dự mà quyết đoán, nói rút lui là rút lui, nói dứt khoát là dứt khoát. Thất gia phát hiện không còn cách nào cứu vãn, rất cao ngạo nói với Lý Đạo Thủy:

"Được, rất tốt!"

Giọng Thất gia rất cứng, có ý cảm ơn trời đất vì cuối cùng cũng thoát khỏi chúng tôi. Ông ta thậm chí còn dùng lời lẽ lạnh lùng châm chọc Lý Đạo Thủy, mỉa mai sao không nghĩ ra điều này sớm hơn. Kể từ ngày đó, Mộc Mộc lại một lần nữa chuyển từ chỗ Thất gia về nhà mình ở. Nhớ lúc đó là trực tiếp đến nhà ăn, Lý Đạo Thủy nở nụ cười cứng đờ, cùng Mộc Mộc cầm mấy cái bát không, như đám ăn mày mà rời khỏi nhà Thất gia. Chúng tôi mua mấy món ở nhà ăn, có cá, có thịt, có đậu phụ, có trứng hấp, còn có hai món rau, gần như gọi hết các món ăn. Gọi nhiều món như vậy hoàn toàn là để khoe khoang, Lý Đạo Thủy trẻ con nhìn những món ăn này, nửa ngày không động đũa. Ngắm nghía một hồi lâu, ông đọc giá từng món, bảo tôi tính xem nhiều món thế này tổng cộng là bao nhiêu tiền.

"Mộc Mộc, con biết không, ăn cơm người khác thật không dễ dàng," Lý Đạo Thủy thở dài, đột nhiên buồn bã rơi nước mắt, "Hơn nữa chúng ta còn mất tiền, mất nhiều tiền hơn nữa."

Tôi biết Lý Đạo Thủy vẫn còn đang giận Thất gia. Đây là lần đầu tiên trong ấn tượng của Mộc Mộc, Lý Đạo Thủy tức giận như một người đàn ông thực thụ. Trước đó, tôi luôn cảm thấy Lý Đạo Thủy không có lòng tự trọng, ai cũng gật đầu khom lưng, ai cũng có thể mỉa mai ông. Mọi người đều thấy ông ăn nhiều, đều lấy khẩu vị của ông ra làm chủ đề đùa cợt. Lý Đạo Thủy không bận tâm người khác chà đạp mình, ông đã quen với việc bị chê cười, bị làm trò cười. Đối với ông, nhân cách đã là thứ không quan trọng nữa. Khi đó công việc nặng nhọc nhất ở trường kịch là đào hầm trú ẩn, Lý Đạo Thủy được công nhận là lao động khỏe trong số cán bộ công nhân viên, so với việc không ngừng viết tài liệu kiểm điểm trong "chuồng bò", mỗi ngày đào mấy mét khối đất gần như cũng là một sự hưởng thụ. Lao động có thể là một việc rất vui vẻ, vì cảm thấy vui, nên trong thời gian đó, nỗi khó chịu lớn nhất của Lý Đạo Thủy có lẽ chính là cái nhìn khinh bỉ của Thất gia. Cái nhìn khinh bỉ của Thất gia đột nhiên đổi lấy lại lòng tự tôn làm người của Lý Đạo Thủy.

Đây là lần đầu tiên Mộc Mộc nhớ đến việc ăn ở nhà ăn. Món ăn ngày hôm đó quá phong phú, hai cha con chúng tôi cố gắng hết sức, cuối cùng vẫn không ăn hết. Lý Đạo Thủy châm một điếu thuốc, mãn nguyện nhìn đống tàn dư thức ăn trước mặt. Tôi sẽ không bao giờ quên cảnh tượng ngày hôm đó, đó là lần đầu tiên trong ký ức, Lý Đạo Thủy ngẩng đầu ưỡn ngực, trước đó ông luôn là bộ dạng sa sút sau khi phạm lỗi. Mặc dù cuộc Cách mạng Văn hóa chưa từng có tiền lệ bắt đầu khi tôi lên chín, nhưng Lý Đạo Thủy từ trước đó đã dự cảm được một cơn bão lớn sắp ập đến. Ông đã sớm bỏ cái sĩ diện hão của trí thức, trong ấn tượng của Mộc Mộc, Lý Đạo Thủy hoàn toàn không giống một vị trưởng khoa nắm quyền trong tay, hoàn toàn không giống một vị giáo sư trẻ tuổi tài cao. Ông sống hệt như một kẻ xui xẻo, dường như sinh ra là để người ta chế giễu, bên ngoài luôn lan truyền những câu chuyện cười về ông, Mộc Mộc là con trai ông, luôn bị liên lụy một cách khó hiểu. Đối với Mộc Mộc, có một người cha như Lý Đạo Thủy quả là một sự sỉ nhục.

Thế nhưng, ấn tượng Lý Đạo Thủy để lại cho Mộc Mộc ngày hôm đó thực sự quá kỳ diệu. Ngày hôm nay là một bước ngoặt quan trọng, lần đầu tiên tôi hiểu ra mình không còn là trẻ mồ côi nữa. Lý Đạo Thủy đột nhiên khiến tôi cảm thấy một sự gần gũi chưa từng có. Trong mấy năm xa cách cha mẹ, Mộc Mộc nghĩ đến mẹ Lâm Tô Phì nhiều hơn. Lâm Tô Phì từng khiến tôi thất vọng quá nhiều, Mộc Mộc đến chỗ bà, bà chưa bao giờ có ý định giữ tôi lại. Bà luôn không kìm được mà muốn đuổi tôi đi. Bố dượng Lão Phan của tôi rõ ràng không chào đón Mộc Mộc, Lâm Tô Phì ngoài việc dặn đi dặn lại phải nghe lời Thất gia ra, không nói được gì khác. Cho dù là Thất gia hay Lâm Tô Phì, đều thích lải nhải nhồi nhét vào đầu tôi những điều không tốt về Lý Đạo Thủy. Lý Đạo Thủy mãi mãi là hình ảnh tiêu cực, ai cũng nói ông là người cha không xứng đáng, ai cũng nói ông hoàn toàn không có trách nhiệm với con trai Mộc Mộc.

Cũng chính vào tối hôm đó, Mộc Mộc trở về chiếc giường nhỏ đã lâu không nằm. Mọi thứ đều có vẻ rất lạ lẫm, rất thú vị, giống như đang làm khách ở nhà người khác vậy. Trước khi ngủ, Lý Đạo Thủy đến bên giường Mộc Mộc, ngồi trò chuyện cùng tôi. Lý Đạo Thủy rất giỏi kể chuyện, nhưng trớ trêu thay hôm đó ông lại nói năng vụng về, toàn kể những câu chuyện cười nhạt nhẽo. Bản thân ông thì cười ha hả, cứ hỏi Mộc Mộc có buồn cười không. Kể chuyện cười xong, ông nhìn tôi, nhận ra Mộc Mộc có tâm sự:

"Con trai, sao thế?"

Mộc Mộc nói mình không có tâm sự gì cả.

"Con trai, có gì không vui, nói với cha."

Mộc Mộc nói không có gì không vui. Tôi thực sự không có chuyện gì không vui cả. Tôi chỉ không hiểu tại sao mình không thể vui lên được, thực tế là, có lẽ tôi chẳng có gì là không vui. Lý Đạo Thủy bình thường luôn gọi tôi là "Mộc Mộc", giờ đây đột nhiên đổi cách gọi, câu nào cũng "con trai", cách gọi này khiến tôi cảm thấy vô cùng gần gũi. Lý Đạo Thủy nói ông muốn đợi Mộc Mộc ngủ rồi mới rời đi, nhưng đêm đó tôi đặc biệt phấn khích, không sao ngủ được.

Lý Đạo Thủy đã nghiêm túc cân nhắc khả năng tái hôn với Lâm Tô Phì. Khi mới được thả ra khỏi "chuồng bò", mỗi lần Lâm Tô Phì đến thăm hai cha con, Lý Đạo Thủy đều tỏ ra đặc biệt phấn khích. Lâm Tô Phì rõ ràng không có ý định này, bà khéo léo ám chỉ mình hiện đã là vợ của Lão Phan, và cố tình hay vô ý nhắc đến cô em gái Phan Phán của tôi. Dù là hiểu lầm hay tình cũ cháy lại, Lý Đạo Thủy cảm thấy mình hoàn toàn có thể tha thứ cho hành vi của Lâm Tô Phì. Ông rất thích nghe lời Lâm Tô Phì, khi bà nói, ông luôn nhìn bà đầy tình cảm, giống như một đứa trẻ lớn nghe lời. Khi họ ở bên nhau, rất dễ khiến người ta nảy sinh hiểu lầm, rằng họ vốn chưa từng ly hôn. Một hôm, sau khi Lâm Tô Phì rời đi, Lý Đạo Thủy lật lại những bức ảnh cũ, buồn bã nói với Mộc Mộc:

"Mẹ con khi còn trẻ, tuy không phải là xinh đẹp nhất, nhưng rất mê hoặc."

Lâm Tô Phì có đôi mắt phượng, lông mày lá liễu, rất giống mỹ nhân trong tranh. Bà làm việc dứt khoát, không thích dây dưa. Bà nhận ra sự lưu luyến của Lý Đạo Thủy, nếu phát triển tiếp sẽ khiến sự việc trở nên quá phức tạp, vì vậy đã đường hoàng nói chuyện với ông. Có lẽ cũng đã thương lượng trước với Lão Phan, bà hỏi Lý Đạo Thủy có sẵn lòng cân nhắc việc xây dựng gia đình mới với Anna không. Lý Đạo Thủy cảm thấy vô cùng kinh ngạc, phản ứng thái quá của ông ngay lập tức khơi dậy sự ghen tuông của Lâm Tô Phì, bà chua chát nói:

"Đằng nào các người lúc trước chẳng có cơ sở, năm đó tôi cướp anh từ tay cô ta, giờ thì, trả anh lại cho cô ta thôi."

Lý Đạo Thủy không biểu thái gì, nhưng Lâm Tô Phì tự biên tự diễn cho rằng ông đã đồng ý. Một thời gian sau đó, Lâm Tô Phì vẫn rất nghiêm túc thúc đẩy việc này, không ngừng sắp xếp cho họ gặp mặt. Dì Anna lâu rồi không xuất hiện lại bắt đầu xuất hiện trong nhà chúng tôi, có khi là một mình, có khi dắt theo một trong hai cô con gái, dì ấy không bao giờ dắt cả hai con cùng lúc. Con gái dì Anna đến sau, nhất định sẽ xảy ra xung đột với tôi. Cho dù là mẹ Lâm Tô Phì, hay dì Anna, chỉ cần xuất hiện trong nhà chúng tôi, là mặc nhiên trở thành bà chủ của ngôi nhà này. Họ luôn chê cái này cái kia, nói chỗ này không đúng chỗ kia không tốt, giáo huấn Lý Đạo Thủy xong, lại quay sang giáo huấn Mộc Mộc. Họ không hài lòng với tất cả mọi thứ nhìn thấy, động một tí là chỉ trích lung tung. Có một thời gian, dì Anna gần như đã là mẹ kế của tôi rồi, dì ấy sắp xếp mọi thứ của Mộc Mộc, đến trường nơi Mộc Mộc học để họp phụ huynh, có lúc đơn giản là ở lại nhà chúng tôi luôn. Mộc Mộc làm phẫu thuật cắt amidan, dì ấy đi theo suốt cả quá trình, không ngừng đút kem cho tôi ăn.

Cuối cùng cũng có một ngày, Lâm Tô Phì và Anna, hai người bạn thân thiết như chị em, đã cãi nhau một trận tơi bời ngay trước mặt Lý Đạo Thủy. Tôi không rõ tại sao họ lại cãi nhau, họ chửi bới lẫn nhau, giọng người này cao hơn người kia, và người này đau lòng hơn người kia, đều khóc như những đứa trẻ. Họ buộc tội lẫn nhau, công kích lẫn nhau, mắng đối phương là không biết xấu hổ. Lý Đạo Thủy đứng một bên xem kịch, ông không bênh ai, cũng không cách nào bênh ai. Kết quả của trận cãi nhau này là Lâm Tô Phì và Anna một lần nữa liên minh với nhau, họ cùng nhau than phiền Lý Đạo Thủy, cùng nhau tố cáo ông.

Lý Đạo Thủy cuối cùng cũng tức giận, ông hơi mất kiên nhẫn, nghiêm mặt nói: "Đi hết đi, tôi chẳng cần ai trong hai người cả."

Từ đó về sau, hai người đàn bà này nắm tay nhau biến mất khỏi cuộc sống của Lý Đạo Thủy. Trước đó, nhà chúng tôi lúc nào cũng ồn ào, Lâm Tô Phì và dì Anna thay phiên nhau xuất hiện, sắp xếp cuộc sống của Mộc Mộc và Lý Đạo Thủy đâu ra đấy. Một gia đình thiếu sự chăm sóc của phụ nữ, rõ ràng là một vấn đề không nhỏ. May mà Lâm Tô Phì và Anna vừa biến mất không lâu, Mỹ Phương lại thường xuyên xuất hiện ở nhà chúng tôi. Điều này nằm ngoài dự đoán của tất cả mọi người, một thời gian bàn tán xôn xao, tin đồn thất thiệt bay loạn xạ như bươm bướm trong không trung. Lúc đó, Mỹ Phương làm công nhân tạm thời giúp việc ở nhà ăn của trường, chúng tôi đến nhà ăn ăn cơm, ngày nào cũng thấy cô ấy. Ban đầu, Mỹ Phương gặp Lý Đạo Thủy còn hơi ngại ngùng, không chỉ là ngại ngùng, mà thường là nhìn nhau với ánh mắt tức giận, giận dữ khôn cùng. Cả cái sân trường kịch đều khẳng định cô ấy và Lý Đạo Thủy có quan hệ mờ ám. Mặc dù đã qua một thời gian, những bản tự thú mà Lý Đạo Thủy viết hồi đầu, những dòng chữ dâm ô trụy lạc liên quan đến Mỹ Phương đó, mọi người vẫn nhớ như in. Người ta có thể quên mọi chuyện, duy chỉ có quan hệ nam nữ là không thể quên. Những chuyện cũ đó khiến Mỹ Phương nín nhịn một hơi thật dài, lúc mua cơm ở cửa sổ nhà ăn, nếu ánh mắt hai người này tình cờ chạm nhau, ngay lập tức có rất nhiều người ngoài cuộc đang lén lút quan sát họ. Sự quan sát này khiến Lý Đạo Thủy và Mỹ Phương cảm thấy rất không tự nhiên.

Một hôm, Lý Đạo Thủy quyết định mặc kệ người khác nghĩ gì, ngay tại đại sảnh nhà ăn, công khai xin lỗi Mỹ Phương. Lý Đạo Thủy nói lúc trước khi viết tài liệu kiểm điểm, ông đã nói một số lời trái lương tâm không đúng sự thật, những lời này hoàn toàn là nhảm nhí, ông xin Mỹ Phương có thể tha thứ. Sau khi được quần chúng cách mạng giúp đỡ giáo dục, sau khi học tập trích dẫn của Chủ tịch Mao, sau khi đấu tư phê tu, giờ ông đã hiểu ra, thực chất đều do tư tưởng tư sản của bản thân ông giở trò quỷ, là hậu quả của việc buông lỏng cải tạo tư tưởng. Lý Đạo Thủy cảm thấy xấu hổ vì hành vi phỉ báng của mình, cảm thấy nhục nhã vì tâm địa đồi bại năm xưa, ông nói ông có thể đảm bảo với Chủ tịch Mao rằng, Mỹ Phương trong sạch vô tội, cô ấy chỉ là nạn nhân của những tư tưởng bẩn thỉu của ông thôi. Công khai nói ra một tràng lời lẽ lộn xộn như vậy thật không dễ dàng gì, Mỹ Phương dường như đã bị sự bày tỏ trước đám đông của ông làm cho cảm động, hốc mắt cô ngấn lệ, nghẹn ngào không nói nên lời.

Mỹ Phương mỗi tuần một lần đến nhà chúng tôi giúp làm vài việc nhà, ban đầu là lao động không công, vì cô cảm thấy hai cha con chúng tôi sống quá vất vả. Theo lời cô, cô thấy chúng tôi thực sự quá đáng thương. Chẳng bao lâu sau, thời gian cô đến nhà chúng tôi đã tăng từ mỗi tuần một lần lên hai, thậm chí ba lần. Lúc đó, Lý Đạo Thủy vẫn không dám công khai thuê bảo mẫu, ông chỉ đành lén lút trả chút tiền cho cô. Mỹ Phương luôn đến vào sáng chủ nhật hoặc chiều thứ năm, giặt một đống quần áo, nấu một nồi thịt lớn, rồi trước khi trời tối nhất định phải rời đi. Mặc dù ở cùng trong một sân, để tránh điều tiếng, trong một thời gian khá dài, Mỹ Phương và Lý Đạo Thủy gần như không bao giờ đối thoại với nhau. Họ phối hợp rất ăn ý, nếu nhất định phải nói gì đó, sẽ thông qua Mộc Mộc để chuyển tin, Mỹ Phương sẽ nói rất to với tôi:

"Mộc Mộc, bảo cha cháu thay áo khoác đi."

Lý Đạo Thủy cũng sẽ nói:

"Mộc Mộc, gọi dì Mỹ Phương uống chút nước đi."

Mỹ Phương ở trường kịch cũng thuộc loại đàn bà có tiếng xấu, cô có một vẻ diễm lệ không bình thường, thế nhưng giai đoạn đó, biểu hiện của cô ở nhà chúng tôi, chỗ nào cũng tỏ ra như một tiểu thư đài các. Như một con cừu non dễ bị giật mình, lúc nào cũng lo lắng sẽ bị Lý Đạo Thủy quấy rối. Chịu ảnh hưởng của Mỹ Phương, Lý Đạo Thủy cũng biểu hiện hệt như một quý ông thực thụ, chỉ sợ mình có hành vi gì mạo phạm khiếm nhã. Ông không có chút kiêu ngạo nào, nói chuyện cẩn thận từng li từng tí, đối thoại với Mỹ Phương lúc nào cũng là bộ dạng lắng nghe. Lý Đạo Thủy vốn dĩ không có cáu bẳn gì, từ "chuồng bò" đi ra, ông càng trở nên ôn thuận hơn, hoàn toàn giống như một đứa trẻ ngoan biết nghe lời. Mỹ Phương có một hôm rất cảm khái, thì thầm với Mộc Mộc:

"Phong trào này làm đi làm lại, phê rồi đấu, cái lợi lớn nhất chính là làm cho cha cháu trở nên đáng yêu!"

Một hôm, Thất gia đột nhiên xuất hiện trước mặt Lý Đạo Thủy. Ông ấy trông có vẻ chán nản và thất vọng, do dự một lát, rồi rất nghiêm túc yêu cầu hai cha con Lý Đạo Thủy quay trở lại chỗ ông để ăn chung. Lý Đạo Thủy cảm thấy hơi khó xử, đầy vẻ hối lỗi, nhưng ông đã từ chối yêu cầu của Thất gia. Vào thời điểm đó, người như Lý Đạo Thủy vừa mới được thả ra khỏi "chuồng bò", nói một chữ "không" là cực kỳ khó khăn. Trên mặt Thất gia lập tức hiện vẻ không vui, nói vậy thì để Mộc Mộc đi một mình, mọi thứ vẫn như trước, cứ để thằng bé Mộc Mộc ăn chung ở chỗ ông. Lý Đạo Thủy quay đầu lại, nhìn biểu cảm của tôi, rất tự tin nói với Thất gia rằng, ông có thể hỏi xem Mộc Mộc có nguyện ý hay không.

Mộc Mộc tất nhiên là không nguyện ý, giờ đây tôi nói gì cũng không bao giờ muốn chia lìa với cha nữa.

Thất gia hoàn toàn không nhận thức được sự thay đổi này, ông ấy tự tin hỏi Mộc Mộc, món ăn ở nhà ăn có ngon không.

Mộc Mộc biết câu này sẽ khiến Thất gia rất không hài lòng, nhưng vẫn đành phải nói thật:

"Ngon, món ở nhà ăn vừa nhiều vừa ngon."

"Món của Thất gia chẳng lẽ không ngon à?"

"Không ngon!"

Thất gia tỏ ra rất lúng túng, không ngờ đứa trẻ Mộc Mộc này lại lật mặt không nhận người quen, ông vẫn rất ngạo mạn, không thừa nhận thất bại của mình. Thất gia bắt đầu lý lẽ, ông mỉa mai nhà ăn một phen, rồi phàn nàn rằng, nếu hai cha con Lý Đạo Thủy không đến đó ăn chung, phí sinh hoạt cá nhân của ông sẽ không có nguồn, mấy năm qua, ông luôn dựa vào việc chia sẻ phần phí sinh hoạt đó của Mộc Mộc để sống, Lý Đạo Thủy đột nhiên thay đổi mối quan hệ này, rõ ràng là không định để ông sống nữa. Lý Đạo Thủy tuy không có nghĩa vụ phụng dưỡng Thất gia, nhưng vì ông không cho Mộc Mộc đến ăn chung ở chỗ Thất gia, kết quả là làm chết đói một ông già không nơi nương tựa, việc này nghĩ lại cũng chẳng phải chuyện vẻ vang gì. Một tràng lý lẽ hùng hồn của Thất gia khiến Lý Đạo Thủy không biết phải làm sao. Đôi khi, những lý do vốn không thành lý do, cũng sẽ trở thành một cái cớ đường hoàng. Lý Đạo Thủy không còn gì để nói, không biết làm sao để đuổi khéo Thất gia. Thất gia bức bách yêu cầu Lý Đạo Thủy bày tỏ thái độ, kết quả Lý Đạo Thủy chỉ đành phục tùng mà nhượng bộ, đó là cho Thất gia vay ít tiền.

Từ đó trở đi, cứ cách một thời gian, Thất gia lại đầy vẻ xấu hổ đến tận nhà vay tiền. Ông liên tục tìm đủ mọi lý do, bịa ra đủ kiểu câu chuyện. Ban đầu thì không mấy tự nhiên, nói mãi rồi cũng trở nên tự tin hẳn. Lý Đạo Thủy rất nhanh đã quen với kiểu này, thường là chưa đợi Thất gia nói hết câu, đã vội vàng rút tiền ra đuổi ông đi cho xong. Việc vay tiền này chẳng khác gì tống tiền, từng có lúc gây cho Lý Đạo Thủy nỗi đau khổ và phiền muộn, nhưng theo thời gian trôi qua, việc đột ngột đến thăm hỏi này cũng chẳng tính là gì. Quen dần thành thói, ăn một lần, thêm một trí khôn, Lý Đạo Thủy rất nhanh đã nắm vững cách đối phó với những phiền toái kiểu này.

Hầm trú ẩn của trường kịch đào rồi lại đào, Lý Đạo Thủy làm việc ở công trường, ngày nào cũng đào đất, vác đất, ăn được ngủ được nên béo tốt ra. Ông trở nên ngày càng cường tráng, trên tay có một lớp chai sần dày cộm, xương bả vai cũng nổi lên một cục. Đến lúc hầm trú ẩn gần đào xong, có một hôm Mộc Mộc đi chơi về nhà, đột nhiên phát hiện chiếc cặp sách quân dụng của mình đâu mất rồi. Trẻ con thời đó đều dùng loại cặp sách màu xanh cỏ úa này, như thể vừa mới bị cướp vậy, sách giáo khoa của tôi vương vãi trên giường nhỏ, văn phòng phẩm trong hộp bút lăn lóc khắp nơi. Mộc Mộc đang cảm thấy kỳ lạ không hiểu sao, Lý Đạo Thủy hốt hoảng từ bên ngoài trở về, tay xách chiếc cặp sách của tôi như xách một con gà. Ông tiện tay đóng sầm cửa lại, vô cùng cảnh giác nhìn trước ngó sau, hỏi tôi trong nhà có ai khác không. Mộc Mộc không hiểu đã xảy ra chuyện gì, ngây người nhìn ông. Lý Đạo Thủy rất nghiêm túc vẫy tay gọi Mộc Mộc, bảo Mộc Mộc cùng ông vào trong phòng. Ông bảo tôi nhìn chiếc cặp sách ông đang xách trên tay, rồi như làm phép, rũ mạnh một cái, từ trong cặp sách tuôn ra một đống tiền lớn. Mộc Mộc bị dọa cho giật bắn mình. Những xấp tiền được buộc gọn gàng tuôn ra từ cặp sách, vương vãi khắp sàn nhà. Thời đó, chưa có tờ một trăm, mệnh giá lớn nhất của Nhân dân tệ là mười đồng, trong cặp sách của tôi có gần tám nghìn đồng. Lúc đó, lương bình quân chỉ khoảng ba bốn mươi đồng, một cân thịt vài hào, một suất chiếu phim mới có năm xu, tám nghìn đồng hoàn toàn là một con số thiên văn.

Đây là Đảng phí mà Lý Đạo Thủy đã nộp trong mấy năm, giờ đây, tất cả đều thực hiện chính sách hoàn trả lại cho ông. Trong mấy năm qua, Lý Đạo Thủy hàng tháng đều nộp hơn hai trăm đồng Đảng phí, bản thân chỉ nhận rất ít phí sinh hoạt. Giờ đây, Lý Đạo Thủy không những khôi phục đãi ngộ lương cũ, mà còn là phúc từ trên trời rơi xuống, đột ngột truy lĩnh một khoản tiền lớn như vậy. Đây thực sự là một khoản tiền bất ngờ rất lớn, hai cha con Lý Đạo Thủy nhìn đống tiền rơi vương vãi trên sàn nhà, nửa ngày không nói được một câu. Cuối cùng, Lý Đạo Thủy không nhịn được đắc ý nói:

"Mẹ kiếp, nhiều thế này cơ à, quả là một khoản lớn."

Mộc Mộc dường như vẫn còn chút thắc mắc: "Đều là của cha?"

Lý Đạo Thủy hạ thấp giọng nói: "Tất nhiên là của cha rồi."

Lý Đạo Thủy dặn Mộc Mộc tuyệt đối không được nói chuyện này với người ngoài, nhưng tin tức Lý Đạo Thủy được truy lĩnh một khoản tiền lớn giống như mọc cánh vậy, nhanh chóng lan truyền khắp mọi ngóc ngách của trường kịch. Cách mạng Văn hóa ngoài việc sùng bái cá nhân lãnh tụ ra, đã quét sạch mọi uy quyền, người ta không coi tiền ra gì, vì vậy phản ứng của sân trường kịch đối với việc này, nói là ghen tị thì không bằng nói là phẫn nộ. Người đầu tiên công khai chỉ trích Lý Đạo Thủy chính là Thất gia, ông bất bình chất vấn Lý Đạo Thủy, một người cần nhiều tiền như vậy để làm gì. Thất gia nói, vài đồng một tháng là đủ tiêu rồi, thế mà Lý Đạo Thủy lại có tám nghìn đồng. Một người có nhiều tiền như vậy không sợ nóng tay sao, một người có nhiều tiền như vậy chẳng lẽ không phải là tội lỗi à. Tại sao nhà tư bản bị đánh đổ, chính là vì nhiều tiền, chính là vì bóc lột, chính là vì mọi người đều ghét họ. Còn tại sao địa chủ bị tịch thu tài sản, tại sao ngai vàng của hoàng đế không ngồi vững, tại sao nông dân lại nổi dậy làm phản, tại sao người nghèo lại làm cách mạng, tại sao đế quốc chủ nghĩa lại đến Trung Quốc, đều là cùng một đạo lý. Nước có thể chở thuyền, cũng có thể lật thuyền, nhiều tiền là chuyện tốt, cũng chưa chắc đã là chuyện tốt. Con người rồi cũng phải chết, cần nhiều tiền như vậy để làm gì.

Đối với hàng loạt những lời nhiếc móc và chất vấn, Lý Đạo Thủy lí nhí nói: "Tám nghìn này là Đảng phí, Đảng không muốn nhận, khăng khăng muốn trả lại cho tôi, tôi cũng không dám động vào nó, đành gửi vào ngân hàng."

Thất gia nói: "Gửi ngân hàng cũng vẫn là tiền của anh!"

Khoản tiền bất ngờ này mang lại cho Lý Đạo Thủy không ít phiền toái. Trong ánh mắt khác lạ của mọi người, Lý Đạo Thủy bắt đầu chú ý kiềm chế lời nói việc làm của mình, không dám buông lỏng cải tạo tư tưởng chút nào. Số tiền này khiến Lý Đạo Thủy có nỗi hoang mang rằng mình lại phạm sai lầm gì đó. Để không thu hút sự chú ý, dù là đi lao động ở công trường, hay tham gia học tập chính trị ở văn phòng, dù gió mưa hay lễ tết, ông mãi mãi là bộ đồng phục kaki cũ kỹ vá chằng vá đụp đó. Bộ đồng phục đó đã phai màu nghiêm trọng, thêm chiếc mũ nát nhăn nhúm, trông rất giống kẻ xấu trong một bộ phim thịnh hành lúc bấy giờ. Lý Đạo Thủy không chỉ tự ăn mặc như vậy, mà đối với cách ăn mặc của con trai cũng cố ý yêu cầu không được nổi bật. Ông kiên quyết không mua quần áo mới cho Mộc Mộc, ngay cả chiếc áo khoác ngắn có cổ lông do Lâm Tô Phì mua, cũng không cho con trai mặc đến trường.

Lý Đạo Thủy cảm thấy mình đang phát huy tinh thần cách mạng gian khổ giản dị, nhưng tất cả mọi người đều nhìn ra ngay ông đang cố tình giả nghèo. Khắp nơi đều có những con mắt theo dõi chúng tôi, trong nhà ăn, mọi người không nhịn được mà liếc xem Lý Đạo Thủy rốt cuộc mua những món gì, hơn nữa động một tí là bưng khay cơm đi tới, ngồi xuống bên cạnh chúng tôi đầy khả nghi. Mặc dù khẩu vị của Lý Đạo Thủy vẫn vậy, dù món ăn ở nhà ăn rất rẻ, dù Mộc Mộc đã đến tuổi dậy thì cần phát triển cơ thể, Lý Đạo Thủy mỗi lần nhiều nhất cũng chỉ gọi một món mặn. Ông lúc nào cũng treo cái "gian khổ giản dị" trên miệng như tụng kinh, cứ cách ba ngày lại phải có một lần ôn nghèo nhớ khổ, lải nhải không ngừng tố khổ với tôi về thời trước giải phóng:

"Trước giải phóng, đừng nói là ăn cải thảo, ngay cả cơm trắng cũng không được ăn no."

Lời này của Lý Đạo Thủy nhìn bề ngoài có vẻ như đang giáo huấn Mộc Mộc, thực chất càng giống như nói cho những người ngồi bên cạnh chúng tôi nghe hơn. Chúng tôi tiết chế khẩu vị của mình, không bao giờ ăn to kho lớn ở nhà ăn nữa. Mọi cử chỉ hành động của chúng tôi đều như đang biểu diễn, vì không được mấy hôm, Lý Đạo Thủy sẽ dẫn Mộc Mộc, lén lút chuồn đi ăn tiệm một bữa. Thực tế, từ khi Mỹ Phương đến nhà chúng tôi giúp việc, cô ấy mỗi tuần đều nấu một nồi món mặn sắc hương vị đầy đủ, hai cha con Lý Đạo Thủy hoàn toàn có thể trốn ở nhà mà đánh chén no nê. Chúng tôi ở nhà ăn rõ ràng là rất tiết kiệm, tiết kiệm đến mức có chút giả tạo, bữa nào cũng là cải thảo nấu miến, không phải rau xanh thì là củ cải. Khi ánh mắt Mộc Mộc hướng về món mặn của người khác, Lý Đạo Thủy sẽ hạ giọng với giọng điệu bàn bạc:

"Con trai, chúng ta không cần thiết phải bày đặt phô trương ở đây, đúng không?"

Hành động của Lý Đạo Thủy điển hình cho câu "lạy ông tôi ở bụi này", kết quả ngược lại với mong đợi. Thỉnh thoảng lại có người đặt câu hỏi, đó là ông ấy giàu có như vậy, tại sao còn phải tiết kiệm thế, mà sống tiết kiệm thế này, chắc chắn sẽ càng có nhiều tiền hơn. Dù Lý Đạo Thủy không từ chối ai, vẫn bị coi là người càng có tiền càng không dám tiêu, cái gọi là càng giàu càng keo kiệt, càng nhiều càng bủn xỉn. Ngoài việc Thất gia thỉnh thoảng đến nhà vay tiền, những người tìm đủ mọi lý do để vay tiền Lý Đạo Thủy nối đuôi nhau không dứt, từ ngày thứ hai sau khi truy lĩnh lương, lần lượt không hề ngắt quãng. Lý Đạo Thủy có một cuốn sổ tay màu xám, trên đó ghi chép chi tiết tên người vay, ngày vay và số tiền. Từ vài đồng đến vài chục đồng đến một hai trăm đồng, mỗi một khoản đều ghi chép cẩn thận.

Cuốn sổ tay màu xám trông hơi giống một cuốn sổ nợ thời thế, những ký hiệu bên trong đều là những câu chuyện, nó là bản ghi chép tình cảnh trong một thời đại đặc biệt. Việc vay mượn trong dân gian thường sẽ không vui vẻ gì, thực tế, mỗi một bản ghi chép vay tiền đều để lại cho Lý Đạo Thủy một vết thương không nhẹ. Công bằng mà nói, Lý Đạo Thủy không phải là một người đàn ông keo kiệt, dù cũng không thể nói là hào phóng. Khi đó những người hỏi vay tiền ông, ít nhất một nửa là trắng trợn tống tiền, trong số những người này, đủ mọi độ tuổi, đông nhất vẫn là những kẻ tạo phản phái từng chém giết trước đây. Cách mạng Văn hóa vừa mới bắt đầu, tạo phản phái vẫn là những gã thanh niên ngây ngô, giờ đây từng đứa đều đã đến tuổi kết hôn sinh con. Anh hùng chí đoản, nhi nữ tình trường, điệu bộ cách mạng cao ngạo vẫn còn đó, người thì đều đã trở về với cuộc sống đời thường rồi. Cứ như thể đã bàn bạc từ trước, những kẻ ra tay tàn độc nhất với Lý Đạo Thủy trong "chuồng bò" năm nào, giờ đây từng đứa một xếp hàng, vừa tự tin, lại vừa thoáng chút e ngại mà đến hỏi vay tiền Lý Đạo Thủy. Đối với họ, vay tiền dường như chỉ là một biểu hiện của việc không nhớ thù cũ, là sự tin tưởng, là hữu nghị, là coi trọng Lý Đạo Thủy ông. Vay tiền cũng là một kiểu nể mặt, nếu Lý Đạo Thủy thực sự là kẻ thù giai cấp, họ tuyệt đối sẽ không cúi cái đầu cao quý của mình xuống trước ông.

Lý Đạo Thủy sau này tố cáo Cách mạng Văn hóa, không kìm được lại muốn nhắc đến những chuyện cũ này. Dù thế nào đi nữa, cứ luôn có người nhớ đến việc hỏi vay tiền bạn, dù số tiền không cao, rốt cuộc vẫn là một việc rất uất ức. Không sợ trộm, chỉ sợ trộm nhớ đến, Lý Đạo Thủy rõ ràng bị tổn thương bởi kiểu vay tiền vô tận này. Ông trước sau vẫn cảm thấy nhục nhã vì sự yếu đuối của mình, vốn dĩ, cho người khác vay tiền là người ta có việc mới cầu ông, thế mà biểu hiện của ông lúc đó, cứ như thể chính ông là người có việc mới cầu người ta vậy. Người vay tiền chột dạ, người cho vay tiền lại càng chột dạ hơn. Lúc đó tiền nhiều, lại có thể chột dạ như làm trộm. Lý Đạo Thủy chưa từng nghĩ đến chuyện từ chối, ai mở lời với ông đều được đáp ứng, hơn nữa đã vay rồi, cũng chẳng mong chờ được trả. Liên tục cho người khác vay tiền chỉ chứng tỏ ông yếu đuối dễ bắt nạt, kết quả là sau mỗi lần cho vay tiền, Lý Đạo Thủy đều cảm thấy lòng tự trọng lại bị giày xéo một lần.

Mùng hai Tết, Lưu sư phụ thuộc đội tuyên truyền công nhân dẫn theo một người đàn bà trung niên rất xinh đẹp đến chúc Tết Lý Đạo Thủy. Người đàn bà này là đồng nghiệp ở nhà máy của Lưu sư phụ, chồng chết vì bệnh gan, tiền nong hơi eo hẹp. Lưu sư phụ nói, cô ấy muốn vay tiền tôi, tôi làm sao mà có tiền, vả lại, cho dù tôi có tiền, cũng đều do vợ tôi quản lý cả, bà ấy mà biết tôi cho cô ta vay tiền, chẳng làm vỡ bình giấm thì mới lạ. Người đàn bà trông đã xế chiều này có một biệt danh rất khó nghe, gọi là "Đường 13", ý nói cô ta giống như xe buýt ở cổng nhà máy, ai cũng có thể lên được. Bản thân Lưu sư phụ không cho "Đường 13" vay tiền, nhưng lại dẫn cô ta đến chỗ Lý Đạo Thủy, ông ta rất nghiêm túc nói với Lý Đạo Thủy:

"Coi như tôi vay anh, cô ấy đây, thực sự cũng có chút khó khăn."

Lưu sư phụ của đội tuyên truyền lại nói một tràng lý do tại sao mình không thể cho cô ấy vay tiền, lại nói một số lý do tại sao Lý Đạo Thủy buộc phải cho cô ấy vay tiền. Lý Đạo Thủy muốn nói tôi còn không quen biết người đàn bà này, nhưng lúc đó có cho ông mười lá gan, ông cũng không dám nói "không" với đội tuyên truyền công nhân. Lưu sư phụ nói, việc này đối với anh hoàn toàn chẳng tính là gì, mọi người giúp đỡ lẫn nhau mà. Chúng ta đều từ năm hồ bốn bể đến, vì một mục tiêu cách mạng chung mà đi cùng nhau. Đồng chí của chúng ta trong lúc khó khăn, phải nhìn thấy ánh sáng, phải nâng cao dũng khí của chúng ta. "Phục vụ nhân dân" của Chủ tịch Mao thật đáng để chúng ta học một ngàn lần, học một vạn lần, trong đời người, còn có việc gì tốt đẹp hơn việc phục vụ nhân dân nữa chứ.

Người đàn bà được gọi là "Đường 13" lấy được số tiền mình muốn vay, nhìn Lý Đạo Thủy đang rầu rĩ, hớn hở nói với Lưu sư phụ: "Lão Lưu, ông suốt ngày ngâm mình với trí thức, trở nên biết ăn nói thật đấy, biến chính mình thành gần giống trí thức rồi kìa."

Người đàn bà này trước khi đi, nhân lúc Lưu sư phụ không để ý, dùng một cái nháy mắt vô cùng diễm lệ, bày tỏ sự cảm ơn với Lý Đạo Thủy. Lưu sư phụ vỗ vai ông đầy thân thiện, rồi cùng người đàn bà đó cười nói vui vẻ bước đi. Lý Đạo Thủy đứng sững sờ ở đó, nửa ngày không động đậy. Giai đoạn đó, Lý Đạo Thủy trở thành kẻ khờ lớn nhất, ai nhìn ông thêm vài cái, ông cũng đều cảm thấy vô cùng không tự nhiên, chỉ sợ người ta lại đang tính toán mình, vì những trải nghiệm bị oan uổng tương tự thực sự quá nhiều. May mà sự tự tin của Lý Đạo Thủy, chậm rãi cuối cùng cũng được khôi phục, dù sao thì cũng là ông cho người khác vay tiền, dù sao thì cũng là ông có tiền để có thể cho vay. Liên tục cho người khác vay tiền, một mặt làm tổn thương lòng tự trọng của Lý Đạo Thủy, mặt khác, lòng tự trọng bị tổn thương của ông cũng nhờ đó mà được bù đắp. Ông bắt đầu biến bị động bị đánh thành chủ động tấn công, theo thời gian trôi qua, Lý Đạo Thủy học được cách tìm kiếm niềm vui từ trong những tổn thương.

Đuổi khéo Thất gia trở thành một niềm vui bệnh hoạn của Lý Đạo Thủy, nợ nhiều không lo, rận nhiều không ngứa, Lý Đạo Thủy đã không còn bận tâm đến việc Thất gia đến cửa vay mượn nữa, ông rất kiên nhẫn nghe Thất gia phàn nàn, nhìn Thất gia khóc than nghèo khổ, đợi câu chốt cuối cùng của Thất gia. Trong lúc Thất gia lải nhải không dứt, Lý Đạo Thủy lấy bút ra, lấy cuốn sổ tay màu xám ra, bảo Thất gia tự viết xem lần này lại vay bao nhiêu tiền. Ban đầu, Thất gia cảm thấy việc vay tiền mà phải để lại giấy trắng mực đen thế này là một nỗi nhục nhã không thể chấp nhận được. Ông không hiểu tại sao Lý Đạo Thủy đột nhiên lại giở trò này ra, rõ ràng là cố ý gây khó dễ, rõ ràng là làm cho người vay tiền không xuống đài được. Thất gia không tìm thấy lý do gì để từ chối, tuy nhiên thái độ của ông vẫn còn chút ngang ngược, vừa run rẩy viết, vừa tự trấn an rằng, viết rồi sợ cũng là viết trắng thôi, vì ông căn bản không biết đến bao giờ mình mới có tiền trả nợ.

Lý Đạo Thủy cười nói, bao giờ trả tiền không quan trọng, quan trọng là mọi người đều có thể nhớ được có việc này là được.

Thất gia nói: "Tôi tất nhiên là nhớ rồi."

Thất gia lại nói: "Tôi quên mất bao giờ đến Tết, cũng sẽ không quên số tiền này."

Lý Đạo Thủy không những bắt viết số tiền vay lần này, mà còn bắt Thất gia bổ sung viết cả những lần vay trước đó vào.

Sắc mặt Thất gia lập tức rất khó coi, lí nhí nói: "Cái, cái này không cần thiết đâu nhỉ!"

Lý Đạo Thủy không nói, lúc này ông không nói, nghĩa là Thất gia bắt buộc phải làm theo ý ông. Trong những thời khắc then chốt mà không nói năng gì, đây là một phương thức tấn công vô cùng hiệu quả. Thất gia đành phải nhượng bộ, ông cố tỏ vẻ nhẹ nhõm: "Được rồi, tổng cộng là bao nhiêu, cậu nói ra đi, tôi viết vào."

Lý Đạo Thủy báo một con số, Thất gia sửng sốt, thầm tính toán trong lòng hồi lâu, lắc đầu thở dài, viết con số đó lên, viết xong liền xiêu xiêu vẹo vẹo ký một chữ ký. Lý Đạo Thủy nhận lấy cuốn sổ, vô cùng nghiêm túc xem xét một lát, lại đi tìm hộp mực, bảo ông điểm chỉ bên cạnh tên mình. Đến lúc này, cái tính khí của Thất gia đã tiêu tan sạch sẽ, chìa ngón trỏ ra chấm vào hộp mực, vô cùng miễn cưỡng để lại dấu vân tay của mình. Mỗi lần mượn tiền rồi rời đi, Thất gia mang đậm chất giang hồ ấy chưa bao giờ thoải mái cho cam, ông chỉ làm ra vẻ như không có chuyện gì xảy ra, nhưng tận sâu trong nội tâm lại không kìm được mà thở dài ngao ngán. Ông hoàn toàn không chịu nổi cái kiểu tiểu nhân đắc chí của Lý Đạo Thủy, rõ ràng là mỗi lần Thất gia rời đi đều mang theo một cục tức ở trong lòng.

Cũng từ dạo đó trở đi, không chỉ riêng Thất gia phải để lại giấy trắng mực đen cùng dấu vân tay của mình, mà bất cứ ai mượn tiền Lý Đạo Thủy đều phải thông qua thủ tục này. Thoạt đầu, đừng nói là người đi mượn tiền cảm thấy khó chịu, ngay cả Lý Đạo Thủy đôi khi cũng thấy hơi gượng gạo, tự hoài nghi bản thân có phải đã quá đáng lắm không. Lý Đạo Thủy kinh ngạc trước sự chấp mê bất ngộ của chính mình trong chuyện này. Thế nhưng mọi người nhanh chóng thấy quen dần, rất nhiều chuyện ở trên đời này vốn dĩ chỉ là một loại thói quen, Lý Đạo Thủy đã quen với việc cúi đầu nhận tội, quen với việc ngậm bồ hòn làm ngọt, quen với việc người ta đến mượn tiền mình, và cũng quen với việc người khác để lại giấy thiếu nợ trong cuốn sổ tay màu xám. Quen rồi thì dễ giải quyết, quen rồi thì thành tự nhiên, quen rồi thì ai nấy đều có thể chấp nhận được. Tình hình rõ ràng đang phát triển theo chiều hướng tốt đẹp, rồi cuối cùng cũng có một ngày, Lý Đạo Thủy bỗng gặp vận son chiếu mệnh, theo đề cử của viên đại diện quân quản mới đến, ông được bổ nhiệm làm Phó chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng trường kịch. Việc thăng chức đột ngột khiến Lý Đạo Thủy có chút choáng váng không phân định được phương hướng, biết thế này thì lúc trước đã chẳng cần phải thế. Mặc dù khoảng thời gian ở trong lều bò xám xắt ra gần như là lâu nhất, mặc dù điều này nằm ngoài dự đoán của tất cả mọi người, mặc dù ai nấy đều cho rằng tội danh phản động của ông là nghiêm trọng nhất, thế nhưng Lý Đạo Thủy một bước hóa rồng, vận may từ đó về sau chưa bao giờ đứt đoạn.

Lý Đạo Thủy trở thành đối tượng "tam kết hợp", được trọng dụng trở lại với tư cách là cốt cán chuyên môn. Mọi việc trong trường kịch vẫn do đội công tuyên và đại diện quân quản quyết định. Chức vụ Phó chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng tương đương với Hiệu trưởng phó sau này, may là Cách mạng Văn hóa đã sớm đá bay cái oai phong của đám làm quan rồi, vừa mới nhậm chức, mọi người chẳng ai thèm coi Lý Đạo Thủy cái chức phó chủ nhiệm này ra gì, hoàn toàn không đặt ông vào mắt. Người ta không thể quên được vẻ chật vật của ông khi bị đánh đổ, không thể quên được đủ thứ trò hề của ông trong lều bò, không thể quên được hình ảnh cúm núm sau khi khôi phục thân phận quần chúng bình thường, không thể quên được cảnh ông gặp ai cũng khép nép cúi đầu, nói chuyện với bất cứ ai cũng phải nặn ra nụ cười lấy lòng. Cho dù có cho ông cái danh hiệu Phó chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng đi nữa, thì cũng chẳng thể thay đổi được cái thân phận "lão cửu thúi" của ông, nói cách khác, nếu ông lơi lỏng việc cải tạo tư tưởng, muốn nhân cơ hội chưng cái đuôi tư bản chủ nghĩa lên, thì quần chúng cách mạng bất cứ lúc nào cũng có thể đánh gục ông xuống đất thêm lần nữa, rồi giẫm thêm một chân cho đời đời kiếp kiếp không thể ngóc đầu lên được.

Việc Lý Đạo Thủy bắt người ta để lại giấy nợ khi mượn tiền không hề dọa lui được ai, trái lại, nó còn để lại một tiếng cười chê không nhỏ. Ngày thứ hai sau khi Lý Đạo Thủy được bổ nhiệm làm Phó chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng, mấy thanh niên đồng lòng tìm đến tận cửa, họ nói một tràng những lời chúc mừng với Lý Đạo Thủy, sau đó hy vọng ông không phụ sự kỳ vọng của đảng và nhân dân, phải toàn tâm toàn ý đứng về phía quần chúng cách mạng, phục vụ nhân dân thật tốt. Kẻ thiện không đến, người đến không thiện, đám người này nói là đến chúc mừng, chi bằng nói là đến uy hiếp Lý Đạo Thủy thì đúng hơn. Đến giai đoạn trung và hậu kỳ của cuộc Cách mạng Văn hóa, bầu không khí không lành mạnh nhất lan tràn trong trường học chính là tệ nạn bè phái khiến ai nấy đều đau đầu, những thanh niên thuộc các tổ chức nổi dậy khác nhau cấu kết lập bè kết đảng, đấu qua đấu lại. Sông có khúc người có lúc, Cách mạng Văn hóa còn chưa kết thúc, hễ ai từng làm thủ lĩnh nhỏ trong các tổ chức nổi dậy thì đến cuối cùng hầu như chẳng có ai là không bị chỉnh đốn cả. Thế nhưng, cho dù có bị chỉnh đốn đi chăng nữa, họ vẫn chiếm ưu thế về mặt tâm lý, tuyệt đối không thèm coi Lý Đạo Thủy - người từng bị họ đấu tố - ra gì. Chim phải đạn sợ cành cây cong, Lý Đạo Thủy đã làm Phó chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng từ thời kỳ giữa của "Văn hóa", cho tới tận khi Cách mạng Văn hóa kết thúc, ông vẫn còn hồn xiêu phách lạc đối với những nhân vật phong vân trong các tổ chức nổi dậy hồi đầu phong trào.

Quý Sĩ Thanh, người tốt nghiệp lớp kịch nói ở lại trường, chính là con ác ma lớn nhất trong tâm trí Lý Đạo Thủy. Quý Sĩ Thanh nổi danh đình đám ở trường kịch, đầu thời kỳ "Văn hóa" là thủ lĩnh hiển hách của phe nổi dậy, giữa thời kỳ "Văn hóa" là thành viên nhóm "Năm mười sáu", sau đó lại là "ba loại người". Ngoại trừ lúc ban đầu ra, trong tất cả các cuộc vận động sau đó, hắn ta đều bị hành cho lên bờ xuống ruộng. Hắn ta sinh ra cao lớn uy vũ, tướng mạo đường hoàng, thích ra vẻ nhất, đặc biệt thích đóng vai trang nam tử hán từng trải gió sương. Là thủ lĩnh phái nổi dậy, Quý Sĩ Thanh vô cùng phẫn nộ vì bản thân không được "tam kết hợp" vào Ủy ban Cách mạng. Hắn đến nhà Lý Đạo Thủy, nhìn cái gì cũng thấy ngứa mắt, liếc mắt đánh giá Lý Đạo Thủy từ trên xuống dưới một lượt, rồi dùng giọng điệu khinh miệt nói:

"Chúng tôi xông pha trận mạc vì Đại cách mạng văn hóa vô sản, đến cuối cùng, người hưởng thụ thành quả cách mạng lại là mấy tên uy quyền phản động tư bản chủ nghĩa đáng bị đánh đổ như các người."

Lý Đạo Thủy cười lấy lòng, chẳng biết phải nói gì cho phải.

Quý Sĩ Thanh lại ra vẻ hưng sư vấn tội nói:

"Đều bảo là ông giữ một cuốn sổ ôn hoàng, chuyên ghi chép tiền người khác mượn, chi bằng thế này đi, hôm nay ông cũng rộng lượng một phen, cho tôi ké một chân góp vui với."

Quý Sĩ Thanh vẫn luôn độc thân, lúc đó hắn ta không hề thiếu tiền, cũng chẳng phải thật tâm muốn mượn tiền. Mục đích của hắn chỉ là muốn xả giận, sỉ nhục Lý Đạo Thủy ngay trước mặt. Người như Lý Đạo Thủy mà cũng có thể làm Phó chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng, thì tất cả mọi người trong trường kịch phải làm chủ nhiệm hết mới đúng. Quý Sĩ Thanh quyết định mượn năm đồng, chỉ mượn đúng năm đồng, hơn nữa còn cố tình nói rõ mục đích của năm đồng này. Hắn nói cho Lý Đạo Thủy biết một cách rõ mồn một rằng hôm nay hắn muốn mời khách. Quý Sĩ Thanh quyết định mời tất cả mọi người có mặt hôm nay, cùng đến quán ăn Công Nông Binh ở cổng trường kịch làm một trận. Vào thời điểm ấy, năm đồng đã đủ để mấy người ăn no uống say rồi. Lý Đạo Thủy lập tức bày tỏ sẵn sàng đứng ra làm chủ bữa này, nhưng Quý Sĩ Thanh một mực từ chối, nhất quyết đòi Lý Đạo Thủy phải mang cuốn sổ ghi chép ra để hắn viết giấy thiếu nợ. Lý Đạo Thủy hết cách, đành phải ngoan ngoãn làm theo lời hắn, Quý Sĩ Thanh giống như đang đọc sách mỏng vậy, giở từng trang từng trang cuốn sổ tay màu xám đó ra, vừa giở, vừa đọc tên những người ở trên, vừa thỉnh thoảng đưa ra bình luận:

"Lý Đạo Thủy, ông hãy suy nghĩ cho kỹ vào, một mình ông mà lại ôm tiền của mấy người khác, ông nói xem có thẹn lòng hay không?"

Lý Đạo Thủy liên tục gật đầu, nói bản thân quả thật có hơi thẹn lòng.

"Nói về cống hiến, ông bảo ông có cống hiến gì nào?"

Lý Đạo Thủy liên mồm khẳng định bản thân quả thực hoàn toàn không có cống hiến gì.

Quý Sĩ Thanh cuối cùng hậm hực nói: "Ông phải hiểu rằng, những thứ ông cầm đều là tiền mồ hôi nước mắt của nhân dân! Nhân dân, nhân dân dùng tiền mồ hôi nước mắt của chính mình để nuôi sống đám uy quyền phản động tư bản chủ nghĩa các người."

Ngoại trừ năm đồng của Quý Sĩ Thanh không trả lại, cho đến cuối những năm bảy mươi đầu những năm tám mươi, gần như tất cả những người thiếu nợ đều đã hoàn trả số tiền mình mượn cho Lý Đạo Thủy một cách đầy đủ. Lúc này, Lý Đạo Thủy nắm quyền trong tay, vừa là Hiệu trưởng kiêm Bí thư Đảng ủy trường kịch, nói một là một, nói hai là hai. So với sự phất lên như diều gặp gió của Lý Đạo Thủy, Quý Sĩ Thanh lại liên tiếp gặp vận đen, ngày càng thảm hại hơn. Vừa mới kết thúc đợt thẩm tra về "ba loại người", hắn lại bị tạm giam hình sự vì tội đánh người gây thương tật, cuối cùng còn bị kết án tù. Lúc ấy hắn đang làm việc ở phòng thường trực, hôm đó uống hơi nhiều rượu, mấy nam sinh ban mỹ thuật sân khấu dẫn theo một cô gái về, Quý Sĩ Thanh khăng khăng khẳng định quan hệ giữa họ không bình thường, kiên quyết không cho cô gái bước chân vào trường, vừa nói vừa động thủ, hắn tiện tay vớ lấy một cây gậy gỗ buộc chổi lau nhà, đánh túi bụi không ngẩng đầu lên được. Mấy học sinh kia ôm đầu chạy tháo thân, một nam sinh bị đánh trúng sau gáy, ngất lịm tại chỗ. Do hai hôm trước Quý Sĩ Thanh từng xảy ra xô xát với mấy học sinh này, lại thêm lúc đó suýt nữa thì động thủ, nên hành vi quá khích lần này của hắn bị xác định là cố ý gâyấn trả thù.

Thất gia qua đời vào đầu mùa xuân năm 1975, có một hôm, người ở phòng làm việc bảo với Lý Đạo Thủy vừa được bổ nhiệm làm hiệu trưởng chính thức rằng Thất gia sắp sửa trút hơi thở cuối cùng, lúc gần chết rất muốn gặp mặt Hiệu trưởng Lý lần cuối. Lý Đạo Thủy tiện tay xé một tấp giấy từ cuốn lịch để bàn xuống, nhét vào túi quần, được đồng chí ở phòng tổng vụ đi cùng để thăm Thất gia.

Chỗ ở của Thất gia bốn bức tường trơ trọi, thoang thoảng mùi ẩm mốc. Thất gia vốn đã nằm liệt giường từ lâu, người gầy chỉ còn trơ một bộ xương, nhìn thấy Lý Đạo Thủy, ông rướn người muốn ngồi dậy, nhưng đã không thể động đậy được nữa. Lý Đạo Thủy xua xua tay, ra hiệu cho ông đừng cử động nữa. Đến nông nỗi này rồi, cái vẻ ngạo mạng của Thất gia cũng không còn nữa, ông cười khổ nói, bản thân vậy mà vẫn có thể sống đến từng tuổi này, đúng là phải cảm ơn sự chiếu cố của tổ chức và Hiệu trưởng Lý. Ông bảo ông nghĩ đến chuyện bao nhiêu năm nay nợ tiền Hiệu trưởng Lý mà vẫn chưa trả, trong lòng cảm thấy vô cùng áy náy, nay Thất gia đã biết thời gian của mình chẳng còn nhiều nữa, cũng biết bản thân không thể nào trả lại những món nợ đó được nữa, bởi vì ông thực sự không có khả năng ấy. Nghĩ đến những điều này, Thất gia chết không nhắm mắt. Thất gia bảo với Lý Đạo Thủy, món nợ giữa họ đành phải để xuống Âm phủ rồi tính sổ tiếp vậy.

Lý Đạo Thủy móc xấp giấy vụn từ trong túi ra, quơ quơ trước mặt Thất gia, bảo hà cớ gì phải đợi lâu thế. Ông thoăn thoắt xé tơi xả các mảnh giấy ra, rồi mượn diêm của người đi cùng, châm lửa đốt ngay trước mặt Thất gia. Lý Đạo Thủy nói, chút chuyện nhỏ nhặt này, còn cần thiết phải để trong lòng làm gì nữa. Lại nói tiếp, tôi biết anh sẽ canh cánh chuyện này, cho nên làm một đoạn tuyệt ngay trước mặt anh đây.

Giọt nước mắt của Thất gia lăn xuống, ông có vẻ không hề biết ơn, chỉ cực kỳ bướng bỉnh nói:

"Xuống Âm phủ, tôi sẽ trả lại cho anh."

Thất gia trút hơi thở cuối cùng ngay trong đêm hôm đó.

Đêm hôm ấy, Lý Đạo Thủy cứ buồn bã không vui suốt. Lý do khiến ông buồn bã không vui chính là vì Lý Vô Y với cái bụng bầu vượt mặt bỗng dưng xuất hiện, đường hoàng dùng bữa tối cùng hai cha con Lý Đạo Thủy. Lý Vô Y chính là nữ sinh từng cho Mộc Mộc ăn kẹo mềm bơ vào năm nhà chúng tôi bị lục soát hồi đó. Sau khi tốt nghiệp trường kịch, cô được phân công về làm việc tại một thư viện văn hóa huyện, rồi dưới sự nâng đỡ của Lý Đạo Thủy, được điều động tạm thời làm giáo viên tại trường kịch, từ nhân viên tạm tuyển cuối cùng cũng chuyển thành biên chế chính thức. Lý Vô Y vẫn luôn là một trong những nữ sinh được Lý Đạo Thủy sủng ái nhất, không lâu sau khi Lý Đạo Thủy được thả từ lều bò ra, Lý Vô Y đã tái lập liên lạc với ông. Mối quan hệ đặc biệt giữa họ gần như là bí mật công khai ở trường kịch. Có một dạo, người ta tin rằng họ sẽ sớm kết kết hôn thành vợ chồng, bởi vì hai kẻ quấn quýt lấy nhau ấy đã trơ trẽn đến mức chẳng thèm bận tâm đến lời đàm tiếu của người khác nữa. Mặc dù tuổi tác chênh lệch hơi lớn, hơn nữa từng là thầy trò, loại quan hệ này theo lệ thường chắc chắn sẽ bị người ta bàn tán thị phi, tuy nhiên dẫu sao thì một người đã ly hôn, một người chưa gả chồng, kẻ tám lạng người nửa cân, lò gạch với hàng bán ngói, đều là một một duộc cả thôi, cũng chẳng có gì là quá không thích hợp hay không xứng đôi cả. Đến cuối cùng, việc họ chia tay ngược lại còn khiến người ta ngạc nhiên hơn là việc đến với nhau.

Lý Đạo Thủy và Lý Vô Y cuối cùng đã chọn cách chia tay. Lý Vô Y đột ngột chặt tay chém đay quyết định nhanh gọn, kết hôn với một thủy thủ trên tàu viễn dương. Sau khi kết hôn, cô ta vẫn duy trì mối liên hệ phi thường với hai cha con Lý Đạo Thủy. Tối hôm Thất gia qua đời, Lý Vô Y - người đã biến mất một thời gian - bỗng đột ngột xuất hiện trước mặt chúng tôi, ngồi xuống dùng bữa tối cùng hai cha con Lý Đạo Thủy như thường lệ. Hồi đó Mộc Mộc đã mười tám tuổi, vừa được phân công vào làm công nhân cho một xưởng nhỏ ở phố. Sắc mặt Lý Vô Y hôm đó có chút khó đoán, nắng mưa thất thường. Mọi người đều không lên tiếng, hình như ai nấy đều có tâm sự gì đó không thể nói ra. Thấy sắc mặt hai cha con Lý Đạo Thủy đều rất nghiêm nghị, Lý Vô Y cười lạnh nói, sao thế, không hoan nghênh tôi đến à. Cô ta chẳng đợi câu trả lời, lại nói tiếp, không hoan nghênh thì tôi vẫn cứ đến, làm phiền chết các người. Có thể thấy rõ, Lý Đạo Thủy quả thật có chút không hoan nghênh cô ta, Mộc Mộc cũng vậy. Lý Vô Y hy vọng Mộc Mộc có thể tìm chuyện gì đó để nói, Mộc Mộc thì đang lơ đễnh, nói năng râu ông nọ cắm cằm bà kia. Lúc đó bụng của Lý Vô Y đã rất to rồi, mỗi khi nói chuyện, cô ta rất thích đặt tay lên chiếc bụng đang nhô cao của mình. Cô ta luôn cố tình hay vô ý khiến hai cha con Lý Đạo Thủy chú ý đến cái bụng to của mình.

Trên bàn ăn, ngặt nỗi ai nấy đều chẳng có chuyện gì để nói, bèn đem Thất gia vừa mới chết ra bàn tán. Lý Vô Y bảo, Lý Đạo Thủy ông đừng có đắc ý, đừng tưởng cứ xé mấy mảnh giấy đó đi là xong chuyện rũ sạch nợ nần, tôi nói cho ông biết, chẳng có chuyện gì dễ dàng kết thúc thế đâu. Tôi nói cho ông biết, sao mà mọi chuyện lại đơn giản thế được, nợ nần ở cõi trần gian này vĩnh viễn không bao giờ tính toán cho rõ ràng được đâu. Hôm nay Lý Vô Y cố tình không muốn để cho Lý Đạo Thủy được thoải mái trong lòng, cô ta cười nhạt nói, lão già đó đúng là thú vị thật, bảo là xuống âm gian rồi vẫn sẽ tính sổ với ông, đúng là chết cũng không để cho ông được yên thân, ông nhìn xem, hắn ta dây dưa với ông không dứt kìa.

C càng nói, Lý Vô Y lại càng chuyển hướng mũi nhọn sang phía Mộc Mộc:

"Này, Mộc Mộc, em nói xem dì Lý nói có đúng không?"

Mộc Mộc liếc nhìn Lý Đạo Thủy một cái, mặt lập tức đỏ bừng lên.

"Tôi đang nói bố em cơ mà, em chột dạ cái gì?" Lý Vô Y nói bóng nói gió, cô ta bỗng thở dài thườn thượt một tiếng, "Thất gia cũng thật đáng thương, một ông già cô độc chẳng có lấy một mống con cái. Mộc Mộc à, dù thế nào đi nữa, người ta cũng từng chăm sóc em một thời gian, em không thể vong ân bội nghĩa quá đáng thế được."

Hai cha con Lý Đạo Thủy hôm đó đều có chút hồn xiêu phách lạc. Lý Đạo Thủy bỗng đặt đũa xuống, đứng dậy đi về phía tủ sách, rút cuốn sổ tay màu xám được kẹp chung với những tác phẩm kinh điển thế giới ra. Ông xé sạch sành sanh những trang liên quan đến Thất gia trong đó, dùng sức xé thành những mảnh giấy vụn cực nhỏ. Trong lúc ông xé những mảnh giấy ấy, Lý Vô Y và Mộc Mộc nhanh chóng liếc nhau một cái, rồi tiếp tục xem Lý Đạo Thủy diễn trò. Cũng giống như đối với rất nhiều người khác, cuốn sổ tay màu xám của Lý Đạo Thủy đối với Lý Vô Y và Mộc Mộc mà nói, hầu như là một bí mật công khai. Lý Vô Y giật lấy cuốn sổ tay ấy, thản nhiên xem xét, vừa xem vừa không kìm được mà khúc khích cười, cô ta bỗng ngẩng đầu lên, thong thả hỏi:

"Sao không tiện tay xé luôn đi?"

Lý Đạo Thủy sửng sốt, nhất thời không hiểu ý đồ của cô ta, ngẩn ngơ nhìn Lý Vô Y.

Lý Vô Y nói: "Thứ này giữ lại còn có ích gì nữa chứ? Ông bây giờ đắc ý thế cơ mà, tiền đồ vô lượng, giữ lại mấy thứ này thì có ý nghĩa gì?"

Lý Đạo Thủy bình tĩnh nói: "Được thôi, vậy cô xé nó đi."

Lý Vô Y thăm dò nói: "Tôi xé thật đấy nhé!"

Lý Đạo Thủy không hề có ý phản đối nào, Lý Vô Y thoạt đầu làm bộ như muốn xé, đến cuối cùng thì làm giả thành thật, thực sự dùng sức xé phăng đi, trước tiên xé từng tờ xuống, rồi lại xé từng tờ thành những mảnh vụn nhỏ, sau đó gom lại bằng cả hai tay, tung lên không trung như rải hoa tuyết vậy.