HAI NĂM RƯỚC sau khi Israel có được kho lưu trữ hạt nhân của Iran, một trong những mục tiêu lớn mà họ đặt ra cho cuộc đột kích đã trở thành hiện thực. Các tài liệu lưu trữ đã giúp thúc đẩy Hoa Kỳ rút khỏi JCPOA và cung cấp cho Israel thông tin tình báo hoạt động mới. Bây giờ, họ có Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế quay lại vấn đề Iran với toàn bộ sức mạnh và mục đích.

Và IAEA đã có hành động trực tiếp hơn đối với Iran, mặc dù không chỉ vì các tài liệu bị tịch thu trong cuộc đột kích kho lưu trữ. Cũng có một sự thay đổi ở vị trí lãnh đạo của tổ chức khiến tổ chức này phải thay đổi cả phong cách và bản chất của mình. Vào tháng 7 năm 2019, vài tháng trước khi ông chuẩn bị từ chức, giám đốc lâu năm của IAEA, nhà ngoại giao Nhật Bản Yukiya Amano, người đã đứng đầu cơ quan giám sát hạt nhân trong gần một thập kỷ, đã qua đời vì một căn bệnh không xác định. Ông được thay thế vào cuối năm đó bởi một nhà ngoại giao người Argentina, Rafael Grossi.

Trong khi Amano kín tiếng, Grossi lại lắm lời. Nếu Amano thích nhịp độ chậm rãi, điều tra mọi chi tiết, thì Grossi là người năng nổ và làm việc theo bản năng. Quan trọng hơn, theo quan điểm của Israel, trong khi Amano triệu tập tất cả các quyền hạn của mình như một viên chức hành chính khiêm tốn, nhẹ nhàng để dội gáo nước lạnh vào bất kỳ nỗ lực nào nhằm tập hợp sự phấn khích hoặc cường độ chống lại Iran dựa trên những phát hiện của Mossad, Grossi biết chính xác những tài liệu mà Mossad đã trình bày với IAEA có giá trị như thế nào, và ông sẽ không vùi đầu vào cát.

Sinh ra tại Buenos Aires năm 1961, Grossi gia nhập cơ quan ngoại giao Argentina năm 1985. Ông từng giữ chức vụ chánh văn phòng IAEA dưới quyền giám đốc cơ quan Mohamed ElBaradei, xử lý các cuộc đàm phán với cả Bắc Triều Tiên và Iran. Từ năm 2010 đến năm 2013, ông là phó tổng giám đốc của cơ quan này, và trở thành người đứng đầu cơ quan mới vào ngày 3 tháng 12 năm 2019.

Grossi ngay lập tức bắt tay đối đầu với Cộng hòa Hồi giáo để giải quyết các câu hỏi về các hoạt động hạt nhân chưa được công bố đã đã được tiết lộ sau vụ Mossad đánh cắp kho lưu trữ. Các ayatollah đã cố gắng phản kháng, nhấn mạnh rằng bằng cách chấp nhận thông tin của Mossad là hợp lệ bất chấp sự phủ nhận của Iran, IAEA được cho là trung lập thực sự đang đứng về phe nào đó. Nhưng Grossi không muốn nhìn vào đèn đỏ và giả vờ rằng nó xanh. Vấn đề là liệu Iran có che giấu thế giới hay không: làm giàu uranium, các thí nghiệm hạt nhân trong quá khứ và các hoạt động vũ khí hạt nhân tiềm tàng khác.

Grossi đã gây sức ép với Iran về vấn đề này vào cuối năm 2019 và một lần nữa vào đầu năm 2020, khi ông nói rằng thứ trưởng ngoại giao Iran Abbas Araghchi đã không giải thích về các hành vi vi phạm. Grossi một lần nữa gây sức ép với Iran trong các tuyên bố công khai vào ngày 10 tháng 2 năm 2020, mặc dù ông không ủng hộ hành động trừng phạt, chẳng hạn như áp đặt lại các lệnh trừng phạt. Các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Iran đã được nới lỏng khi thỏa thuận hạt nhân năm 2015 được ký kết, miễn là Iran giữ các hành vi vi phạm hạt nhân của mình ở mức không khiến nước này tiến gần hơn đáng kể đến việc phát triển vũ khí hạt nhân thực sự.

Nhưng vào ngày 3 tháng 3 năm 2020, một tài liệu bị rò rỉ cho thấy Grossi đã báo cáo riêng về một hành vi vi phạm cấp cao với các quốc gia thành viên IAEA, cụ thể là Iran đã tăng gần gấp ba lần kho dự trữ uranium làm giàu thấp và hiện chỉ còn thiếu 30 kg là đủ số 1.050 kg cần thiết để đạt tới mức làm giàu 90 phần trăm nhằm sản xuất bom hạt nhân.

“Iran phải quyết định hợp tác theo cách rõ ràng hơn với cơ quan này để đưa ra những giải thích cần thiết”, Grossi phát biểu công khai. Ông nói về tốc độ làm giàu nhanh chóng của Iran và cuối cùng cũng thừa nhận rằng tuyên bố của Mossad về một cơ sở lưu trữ uranium bí mật tại Turquzabad ở miền bắc Iran là đúng. (Xem Chương 6.) “Thực tế là chúng tôi tìm thấy dấu vết [urani bất hợp pháp tại Turquzabad] là rất quan trọng”, Grossi nói thêm công khai, lưu ý đến một hành vi vi phạm bổ sung ngoài uranium làm giàu mà Iran đã công khai thừa nhận. “Điều đó có nghĩa là có khả năng xảy ra các hoạt động hạt nhân và tài liệu không nằm trong sự giám sát quốc tế và chúng tôi không biết nguồn gốc hoặc mục đích của chúng.”

“Điều đó làm tôi lo lắng”, Grossi nói thêm.

Đó là những lời lẽ khiêu khích đến từ IAEA vốn thường “không gây kịch tính”, và chúng báo hiệu sự khác biệt giữa Grossi và người tiền nhiệm của ông.

Vào đầu tháng 6 năm 2020, Grossi đã tiết lộ một báo cáo rằng trong ba tháng kể từ cảnh báo cuối cùng của ông, Iran đã sản xuất thêm 500 kg uranium làm giàu thấp. Ông lưu ý rằng nếu Tehran duy trì tốc độ làm giàu đó, có lẽ họ sẽ có đủ uranium làm giàu thấp cho hai vũ khí hạt nhân trong vòng ba tháng. Người Israel, với tư cách là Bộ trưởng Tình báo Eli Cohen và Giám đốc Mossad Yossi Cohen cho biết họ rất vui khi Grossi thể hiện thái độ sẵn sàng cứng rắn với người Iran.

Cuối cùng, vào ngày 19 tháng 6, Hội đồng Quản trị IAEA đã lên án Iran lần đầu tiên kể từ trước thỏa thuận hạt nhân năm 2015. Theo quan điểm của Israel, sự lên án này đã tước đi bất kỳ “nền tảng đạo đức” giả tạo nào mà Cộng hòa Hồi giáo có thể cố gắng tuyên bố, viện dẫn việc tuân thủ các khía cạnh khác của thỏa thuận.

___

Nếu Israel đạt được mục tiêu của mình liên quan đến IAEA, họ vẫn phải đối mặt với tiến triển mà Iran đã đạt được trong các hoạt động làm giàu không còn bí mật nữa. Trên thực tế, trong hai năm rưỡi sau cuộc đột kích kho lưu trữ và việc Mỹ rút khỏi JCPOA, Cohen đã ngứa ngáy muốn tấn công Iran, thực tế là thèm thuồng những cơ hội mà ông biết là có để khai thác những lỗ hổng lớn trong an ninh của nước này. Nhưng ông buộc phải kiềm chế một cách bất thường vì Mossad không thể phá hủy một cơ sở hạt nhân lớn của Iran miễn là IAEA và các quốc gia ký kết JCPOA ghi nhận sự tuân thủ của Cộng hòa Hồi giáo. Tuy nhiên, bây giờ, tình hình đã thay đổi và tạo ra đủ vỏ bọc đạo đức để thực hiện các hoạt động rủi ro mới.

Cohen, một vận động viên chạy marathon nhiệt thành, cảm thấy như thể khẩu súng lục bắt đầu cuộc đua đã phát pháo. Cuối cùng, ông có thể giải phóng tiềm năng của cơ quan.

Từ ngày 25 tháng 6 đến ngày 19 tháng 7, các cơ sở của Cộng hòa Hồi giáo đã bị tấn công liên tục bởi hơn mười vụ nổ bí ẩn, hỏa hoạn và các “tai nạn” khác. Trong số các địa điểm bị tấn công có cơ sở lắp ráp máy ly tâm tiên tiến nhất của đất nước, một nhà máy hóa dầu, một lưới điện và địa điểm tên lửa lớn nhất của nước này.

Gần như toàn bộ đất nước đột nhiên bị bao quanh bởi núi lửa và tất cả những gì Cộng hòa Hồi giáo có thể làm là chờ đợi trong vô vọng cho đến khi có đợt phun trào tiếp theo. Đối với Cohen, có thể trông giống như ai đó đang bắn cá trong thùng: lần lượt từng cơ sở hạt nhân hoặc IRGC bùng cháy. Các đối tác tình báo của ông từ các quốc gia khác và các nhà phân tích Iran trên toàn cầu đã theo dõi trong sự kinh ngạc khi chương trình dường như không bao giờ kết thúc này tiếp tục.

Các sự cố đầu tiên xảy ra vào ngày 26 tháng 6 năm 2020, đúng một tuần sau khi IAEA lên án Iran, khi một đám cháy bùng phát tại một nhà máy điện ở Shiraz, thành phố đông dân thứ năm của Iran, gây ra tình trạng mất điện trên diện rộng. Cùng ngày hôm đó, một vụ nổ lớn đã xé toạc cơ sở sản xuất tên lửa Khojir trên núi cách Tehran khoảng 12 dặm về phía đông. Hội đồng Kháng chiến Quốc gia Iran, một nhóm đối lập, đã tuyên bố rằng Khojir là một cơ sở bí mật của Bộ Quốc phòng Iran có tên mã là B1-Nori-8500 và “tham gia vào việc phát triển đầu đạn hạt nhân cho tên lửa đạn đạo tầm trung”.

Có nhiều báo cáo về hành động phá hoại hoặc tấn công Khojir của Israel, Hoa Kỳ hoặc những nhóm bất đồng chính kiến ​​Iran, nhưng bốn ngày sau vụ nổ ngày 26 tháng 6, các quan chức Israel và Mỹ đã phát biểu ngoài lề rằng họ không có liên quan đến vụ việc cụ thể đó.

Bất kể ai thực hiện vụ tấn công vào Khojir, có vẻ như không có nghi ngờ gì rằng đó là một phần trong chòm sao các cơ sở của Iran liên quan đến việc phát triển vũ khí hạt nhân của nước này. Điều tương tự cũng đúng với các địa điểm khác nơi diễn ra hành vi phá hoại hoặc nổ bom, bao gồm Natanz, Sina Medical tại Đại học Tehran và tại các thành phố Ahvaz và Karun, cựu quan chức tình báo mạng của Không quân Hoa Kỳ Jeff Bardin đã nói với các tác giả. Ví dụ, ông nói thêm rằng Sina Medical có liên quan đến Khoa Y học Hạt nhân của Đại học Tehran và Ahvaz có một cơ sở hạt nhân được xác định trên bản đồ thu được trong vụ trộm Mossad. Bardin cũng đưa ra giả thuyết rằng nhà máy hóa chất Karun có thể có một số mối liên hệ với chuỗi cung ứng hạt nhân, nhưng cho biết bằng chứng về điều này ít có trong thông tin nguồn mở.

Iran, trong một phản ứng có điều kiện quen thuộc, tuyên bố vụ nổ Khojir là do một vụ nổ khí gas, không phải tại Khojir, mà là tại khu phức hợp quân sự Parchin gần đó, cả hai đều cách Tehran khoảng 20 dặm. Khi sự cố xảy ra, toàn bộ bầu trời đêm trên Tehran sáng rực, khiến có thể tin rằng một vụ nổ khí gas lớn đã xảy ra. Tuy nhiên, hình ảnh vệ tinh cho thấy rõ ràng một nhà kho chứa hai công ty con của ngành công nghiệp vũ trụ Iran tại Khojir đã hoàn toàn bị phá hủy, cũng như một số cơ sở không xác định. Một trong những công ty, Shahid Bagheri Industrial Group, sản xuất nhiên liệu rắn cho tên lửa của Iran, trong khi một công ty khác, Shahid Hemat Industrial Group, sản xuất nhiên liệu lỏng cho tên lửa đạn đạo. Một số nguồn tin ở cả Israel và nước ngoài suy đoán cuộc tấn công được thực hiện bởi Israel bằng cách sử dụng vũ khí mạng động lực, nghĩa là phần mềm độc hại gây ra thiệt hại vật lý, giống như virus Stuxnet được sử dụng vào năm 2009 để phá hoại máy ly tâm tại cơ sở phát triển hạt nhân Natanz. Một nhà phân tích người Mỹ, Theodore Karasik, đã nói với một tờ báo của ẢRập Xê-út, “Dường như có sự đồng thuận cho rằng đó là cuộc tấn công mạng của Israel…. Sự kiện Khojir là sự tiếp nối của virus Stuxnet được sử dụng cách đây 10 năm để phá hoại và ngăn chặn ngành công nghiệp quân sự của Tehran.”

Việc Iran từ chối thừa nhận rằng các cuộc tấn công vào Khojir và những nơi khác là hành động phá hoại chứ không phải tai nạn là một phần trong sự miễn cưỡng thừa nhận điểm yếu về an ninh của mình. Nhưng các quan chức tình báo phương Tây và các nguồn tin bên trong Iran cho biết rằng trong khi một số thực sự là tai nạn, một số là kết quả của các hành động bí mật của Israel, đôi khi có sự giúp đỡ của Mỹ. “Toàn bộ vấn đề là để người Iran cảm thấy căng thẳng đáng kể khi cố gắng quyết định những gì có thể là công việc của chúng tôi”, một quan chức quốc phòng Israel cho biết. Các quan chức tình báo châu Âu suy đoán rằng Israel có thể đang “cố gắng khiêu khích Iran vào cuộc đối đầu quân sự” trước cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ vào tháng 11 khi Tổng thống Trump có thể thất cử (và thực tế là như vậy). Netanyahu và Cohen lo ngại rằng họ sẽ không thể tấn công mạnh mẽ và nhanh chóng như vậy khi một tổng thống đảng Dân chủ lên nắm quyền.

Vài ngày sau vụ nổ tại Khojir, một vụ nổ đã xảy ra tại một địa điểm bề ngoài không liên quan đến bất kỳ chương trình hạt nhân hay quân sự nào. Đây là một vụ tấn công khiến 19 người thiệt mạng và 6 người bị thương tại phòng khám Sina Athar ở phía bắc Tehran, nơi chuyên về y học hạt nhân. Chính quyền Iran trước đó đã ban hành cảnh báo an toàn cho những người quản lý cơ sở này và có khả năng vụ nổ là một tai nạn. Tuy nhiên, vụ nổ đã góp phần gây thêm áp lực cho chính quyền Iran vào thời điểm có cảm giác bất an gia tăng trong công chúng Iran.

Trong khi đó, vào ngày 27 tháng 6, giữa lúc Iran đang hứng chịu những đòn tấn công vào lãnh thổ của mình, Israel cũng đã tấn công các lực lượng ủy nhiệm của Iran tại Syria. Ít nhất 9 thành viên dân quân thân Iran đã thiệt mạng trong một cuộc không kích được cho là của Israel nhằm vào các vị trí quân sự tại al-Bukamal của Syria, một điểm quan trọng trên biên giới Iraq được sử dụng để buôn bán vũ khí. Cuộc tấn công này diễn ra chỉ vài giờ sau khi chỉ huy Lực lượng Quds của IRGC Esmail Ghaani được cho là đã có mặt tại địa điểm này. Đây là chuyến đi đầu tiên của y đến Syria kể từ vụ ám sát Soleimani, và y có mặt ở đó ít nhất một phần là để truyền tải thông điệp rằng, bất chấp việc mất Soleimani, Iran sẽ tiếp tục chiến lược sau năm 2017 là mở một mặt trận Syria chống lại “chế độ Phục quốc”. Tất cả những điều này xảy ra khi Netanyahu được cho là sắp đưa ra tuyên bố sáp nhập một phần Bờ Tây vào ngày 1 tháng 7, nhưng sau đó đã không làm vậy. Cuộc tấn công Syria và vụ nổ Khojir, xảy ra trong vòng hai mươi bốn giờ sau đó, đã giáng thêm đòn nghiêm trọng vào uy tín của Iran và cũng có thể đã giúp đánh lạc hướng công luận Israel khỏi việc Netanyahu chùn bước trước lời hứa sáp nhập của mình. Nhưng nếu những hoạt động này là sự đánh lạc hướng, thì chúng đúng là bước chuẩn bị cho một cuộc tấn công quan trọng hơn diễn ra sau đó vài ngày. Lần này cuộc tấn công diễn ra tại Natanz, một thành phố nhỏ ở trung tâm Iran, nơi tọa lạc một phần quan trọng trong chương trình chế tạo bom nguyên tử của Iran.

___

Lúc đầu, không rõ liệu có gì đáng kể thực sự xảy ra. Các báo cáo ban đầu, bao gồm cả Associated Press trích dẫn lời một phát ngôn viên hạt nhân Iran, là về một “sự cố” không xác định xảy ra vào sáng ngày 2 tháng 7 năm 2020, tại một tòa nhà đang được xây dựng gần cơ sở hạt nhân Natanz, nhưng không phải tại chính cơ sở hạt nhân đó. Trên thực tế, vì bất cứ điều gì xảy ra đều diễn ra vào thứ năm, một phần của ngày cuối tuần của Iran, nên các trang web địa phương đã không đưa tin về sự cố này.

Một phát ngôn viên hạt nhân Iran cuối cùng đã nói rằng không có thiệt hại nào đối với cơ sở hạt nhân thực tế hoặc lò phản ứng của nó. Dù có sự phủ nhận đó và bức tranh mơ hồ về những gì thực sự đã xảy ra, rõ ràng là có điều gì đó không ổn ở Natanz và đã có một vụ hỏa hoạn hoặc một vụ nổ. Điều này làm nảy sinh suy đoán rằng có người đã phá hoại vật chất địa điểm, có lẽ là tấn công bằng vũ khí mạng, như đã xảy ra với virus Stuxnet mười năm trước. Hoặc có lẽ chính Iran đã gặp phải một số loại lỗi công nghệ và thiệt hại được báo cáo tại nhà máy không phải do sự can thiệp của nước ngoài gây ra.

Ngoài ra, ngay từ đầu vẫn chưa rõ – vì Iran thường nói dối về những thất bại – liệu thiệt hại thực sự chỉ xảy ra ở các công trình xây dựng gần đó hay ở cơ sở chính Natanz.

Natanz ở tỉnh Isfahan, khoảng hai trăm dặm về phía nam Tehran, một khu vực nổi tiếng với trái lê đặc sắc cũng như vì vẻ đẹp thiên nhiên tuyệt vời của dãy núi Karkas gần đó có đỉnh phủ tuyết.

Cơ sở làm giàu Natanz nằm gần một xa lộ chính cách thị trấn khoảng 20 dặm về phía tây bắc. Nhìn từ trên không, nếu bỏ qua các vị trí đặt súng phòng không lớn gần đó, trông nó giống như một loạt các nhà kho bình thường, không có gì nổi bật, có mái bằng. Bên trong, tòa nhà chính chứa một đội quân gồm hàng nghìn máy móc hình ống màu xám cao, nơi khí uranium hexafluoride được quay với tốc độ cực cao để sản xuất uranium làm giàu, một quy trình đóng vai trò quan trọng đối với tương lai hạt nhân của Iran.

Chính xác thì loại máy ly tâm nào quay ở Natanz là một câu hỏi quan trọng. Trong những năm trước thỏa thuận hạt nhân năm 2015, và trong thời gian dài khi Tehran thậm chí phủ nhận việc có chương trình vũ khí hạt nhân, Iran đã sử dụng máy ly tâm IR-1 tương đối chậm. Trong thời gian gần đây, các nguồn tin tình báo đã cảnh báo chúng ta về những nỗ lực lớn của nước này nhằm lắp đặt các máy móc mới, tiên tiến hơn có thể làm giàu uranium nhanh hơn từ bốn đến năm mươi lần. Nhưng có một vấn đề quan trọng cần phải giải quyết, đó là đưa các nguyên mẫu mới nhất vào hoạt động. Trong vấn đề này, các nhà khoa học Iran đã gặp rắc rối, mặc dù vẫn khó xác định liệu điều này là do hành vi phá hoại được thiết kế từ bên ngoài đất nước hay do lỗi kỹ thuật đơn giản.

Báo cáo tháng 6 năm 2020 của IAEA cho biết Iran đã triển khai chuỗi 164 máy ly tâm IR-2m và IR-4, đại diện cho các loại máy ly tâm tiên tiến thành công nhất của nước này. Tuy nhiên, Iran cũng đang thử nghiệm với các IR-8 và thậm chí cả IR-9 tiên tiến hơn. Trước đây, khi Tehran cố gắng nâng cao năng lực của mình trong lĩnh vực máy ly tâm, họ đã gặp nhiều thất bại và số lượng lớn máy ly tâm bị hỏng, không phải do tin tặc từ các thế lực nước ngoài mà là do lỗi kỹ thuật thông thường.

Tất cả những điều này dấy lên khả năng “sự cố” tại Natanz vào ngày 2 tháng 7 chỉ đơn giản là lỗi thiết bị cháy nổ, không phải là hậu quả của hành động phá hoại hoặc tấn công. Nhưng vào giữa đêm ngày 2 đến ngày 3 tháng 7, một nhóm bất đồng chính kiến ​​trước đây không được biết đến tự gọi mình là “Homeland Cheetahs” đã gửi email đến tờ The New York Times và BBC tuyên bố chịu trách nhiệm vụ phá hoại cơ sở hạt nhân Natanz.

Homeland Cheetahs cho biết họ đã gây ra một vụ hỏa hoạn gây thiệt hại lớn cho một tòa nhà ở đó. Nhóm này tự mô tả mình là “một phe đối lập ngầm trong bộ máy an ninh của Iran”. Không rõ liệu tổ chức này có thực sự tồn tại hay là một phần của chiến dịch thông tin sai lệch cổ điển của thế giới gián điệp nhằm đánh lạc hướng người Iran khỏi những kẻ phá hoại thực sự. Riêng biệt, có thông tin cho biết một viên chức tình báo Trung Đông giấu tên đã nói rằng vụ nổ là kết quả của một chất nổ được đặt trong một phần của cơ sở nơi các máy ly tâm được cân bằng trước khi đi vào hoạt động. Đôi khi, tính ẩn danh của những bình luận như vậy là mật mã của Mossad. Tuy nhiên, thông tin này vẫn chưa được xác nhận; có thể những gì xảy ra ở Natanz vẫn chỉ là một tai nạn, như Iran vẫn tiếp tục tuyên bố.

Tuy nhiên, tai nạn không xảy ra ở những cơ sở như thế này, David Albright, chủ tịch Viện Khoa học và An ninh Quốc tế, cho chúng tôi biết. “Họ lấy các thành phần phụ tùng và lắp ráp chúng lại với nhau”, Albright nói. “Bạn sẽ không có nhiều chất lỏng dễ cháy. Các hoạt động lắp ráp không nguy hiểm. Có vẻ như đó có thể là hành động phá hoại. Đây là một địa điểm có giá trị cao đối với người Iran. Đây là một tòa nhà rất quan trọng”.

Vậy, điều gì thực sự đã xảy ra ở Natanz và ai chịu trách nhiệm về việc này?

Các hình ảnh vệ tinh của NASA cho thấy có hỏa hoạn ở Natanz. Hơn nữa, thiệt hại do đám cháy gây ra ở đó trùng khớp với chi tiết chứa trong email của Homeland Cheetahs.

Các nhà quan sát Iran và Mossad lưu ý, ví dụ, rằng thông điệp của nhóm Homeland Cheetah bao gồm một video tuyên truyền về các cuộc tấn công vào các địa điểm chiến lược mà họ cho biết đã thực hiện bên trong Iran. Việc thực hiện video sẽ đòi hỏi nhiều giờ, nếu không muốn nói là nhiều ngày, lên kế hoạch của những người có trình độ chuyên môn cao. Sự xuất hiện của nó ngay sau sự kiện này cho thấy rõ ràng bất kỳ ai sản xuất video đều biết trước rằng vụ nổ Natanz sẽ xảy ra, điều này cho thấy một hoạt động phá hoại tinh vi đã được thực hiện bởi một cơ quan tình báo hùng mạnh – cho dù cũng có khả năng một nhóm người bất đồng chính kiến ​​địa phương người Iran tham gia.

Nói cách khác, có vẻ như mọi việc diễn ra giống như một hoạt động của Mossad từ đầu đến cuối; bản thân Cohen đã công khai ám chỉ điều này trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình vào tháng 6 năm 2021.

___

Sau vụ tấn công Natanz năm 2020, Cohen đã nhắc đến trong cuộc phỏng vấn công khai đầu tiên của mình về nhiều tình huống trong suốt sự nghiệp của ông, khi mối đe dọa ám sát đã thành công trong việc thuyết phục được một số nhà khoa học rời khỏi chương trình vũ khí hoặc thực sự hợp tác với Mossad – mặc dù các nhà khoa học có thể thường nghĩ rằng mình đang làm việc cho một nhóm bất đồng chính kiến ​​​​của Iran hoặc một cơ quan tình báo nước ngoài của Ả Rập. Ông cho biết chìa khóa trong mọi hoạt động để lật đổ bất kỳ ai có bất kỳ quốc tịch nào, là tìm ra cách để họ tin tưởng bạn và sau đó khiến họ cần bạn. Cơ quan bí mật của Israel được cho là đã ra sức làm biến mất bất kỳ nhà khoa học nào đã giúp họ đi đến những địa điểm an toàn bí mật, có lẽ là dưới danh tính mới.

Ngoài việc tiếp xúc trực tiếp với các nhà khoa học hạt nhân, Mossad cũng đổi mới hoạt động sử dụng các điệp viên đóng giả làm nhà bán sỉ vật liệu xây dựng để xâm nhập vào chuỗi cung ứng hạt nhân của Iran. Điều này cho phép người Israel đặt thuốc nổ bên trong sảnh máy ly tâm A1000 tại Natanz khi nó đang được xây dựng. Một số quả bom nằm trong sảnh; một số khác được giấu trong lô thực phẩm trên xe tải phục vụ ăn uống. Đây là những chất nổ đã phát nổ trong cơ sở Natanz mà người Iran cho rằng đó là một “tai nạn”.

Chiêu trò chuỗi cung ứng là thứ Mossad đã thực hiện nhiều lần trước đây với người Iran, người Palestine và những người khác. Trên thực tế, nhiều quan chức tình báo đã nói rằng người Iran thậm chí còn biết chuỗi cung ứng của họ đã bị thâm nhập sâu đến mức nào, nhưng lại bất lực không thể làm gì được.

Albright đưa ra giả thuyết rằng từ năm 2020 trở đi, khi Iran lựa chọn máy ly tâm tiên tiến nào để đưa vào sử dụng, người ta cân nhắc đến kiểu máy nào có thể hoạt động với các bộ phận do Iran sản xuất được.

___

Vào Chủ Nhật, ngày 5 tháng 7 năm 2020, một phát ngôn viên của cơ quan năng lượng hạt nhân Iran cuối cùng thừa nhận rằng đã xảy ra hỏa hoạn tại Natanz và nó đã gây ra “thiệt hại đáng kể”. Ông đã cố gắng hạ thấp tầm quan trọng của vụ việc bằng cách nói rằng không có thương vong. Thật kỳ lạ, ông cũng nói rằng nguyên nhân gây ra vụ cháy Natanz đã được xác định, nhưng ông không đưa ra chi tiết, một dấu hiệu cho thấy Khamenei và Fakhrizadeh vẫn không muốn tiết lộ về tình hình an ninh hạt nhân của Iran kém như thế nào. Nhưng Behrouz Kamalvandi, người phát ngôn của Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran, thừa nhận rằng “vụ việc có thể làm chậm quá trình phát triển và sản xuất máy ly tâm tiên tiến trong một trung hạn”. Cố gắng đưa tình hình vào góc nhìn tốt nhất có thể, ông nói thêm, “Iran sẽ thay thế tòa nhà bị hư hại bằng một tòa nhà lớn hơn có trang thiết bị tiên tiến hơn”, nhưng rõ ràng là Iran đã phải chịu tổn thất lớn.

Những tuyên bố của Iran vẫn để ngỏ câu hỏi liệu vụ nổ tốn kém này có phải là kết quả của một hoạt động của Israel hay là do một lý do nào khác. Vào ngày 6 tháng 7, một ngày sau khi Iran thừa nhận đã xảy ra hỏa hoạn tại Natanz, một viên chức tình báo Trung Đông đã nói với chúng tôi rằng Israel đứng sau vụ nổ, mà theo ông, là do một “quả bom mạnh”. Một thành viên của IRGC đã xác nhận rằng một chất nổ cũng đã được sử dụng trong vụ việc, mặc dù ông không nói rằng đó là một cuộc tấn công của Israel. Cả hai viên chức đều nói với điều kiện giấu nhẹm tên.

Thành viên IRGC cũng loại trừ khả năng một cuộc tấn công mạng đã gây ra thiệt hại, do đó loại trừ khả năng người Israel đã sử dụng cùng một phương pháp như họ đã sử dụng trong các cuộc tấn công vào Natanz trước đó một thập kỷ

Trong bài phát biểu chính thức, Israel vẫn giữ thái độ e dè về hành động phá hoại mới đối với chương trình hạt nhân của Iran. Khi được hỏi về điều này, Bộ trưởng Ngoại giao Gabi Ashkenazi cho biết tại một hội nghị trực tuyến của The Jerusalem Post và tờ báo Maariv, “Chúng tôi thực hiện những hành động tốt hơn là không nên nói ra”.

Vào ngày 9 tháng 7, bốn ngày sau khi người Iran thừa nhận đã xảy ra hỏa hoạn tại Natanz, David Albright tiết lộ với chúng tôi rằng không chỉ có “một số thiệt hại” đối với cơ sở này mà ba phần tư hội trường lắp ráp máy ly tâm chính đã bị phá hủy. Albright cho biết phát hiện của ông dựa trên các quan sát của hai vệ tinh mới cho thấy một hình ảnh đầy đủ hơn nhiều so với những bức ảnh có độ phân giải thấp hơn thu được cuối tuần trước. Chính trong tòa nhà bị phá hủy này, các cụm rotor, bộ phận quay nhanh của máy ly tâm là thành phần quan trọng nhất của nó, đã được lắp ráp lại với nhau, và mức độ thiệt hại có nghĩa là chương trình hạt nhân của Iran liên quan đến máy ly tâm tiên tiến đã bị trì hoãn lâu hơn nhiều so với dự kiến ​​ban đầu. Trên thực tế, ước tính trước đó về số ngày hoặc tuần chậm trễ đã đột nhiên được thay đổi thành nhiều năm (cuối cùng, sự chậm trễ được chứng minh là khoảng chín tháng, lâu hơn ở một số khu vực).

“Rõ ràng là một vụ nổ lớn đã diễn ra, phá hủy gần ba phần tư hội trường lắp ráp máy ly tâm chính, gây ra một đám cháy làm đen phần lớn tòa nhà, vết đen có thể nhìn thấy ở nơi mái nhà bị thổi bay”, Albright cho biết. Đánh giá của ông về thiệt hại và hậu quả của nó đã được Sima Shine, cựu giám đốc Nghiên cứu và Phân tích Iran của Mossad, chấp nhận khi chúng tôi gặp bà. Bà đã nói với chúng tôi vào năm 2021, “Tác hại chính đối với Iran do thiệt hại đối với các máy ly tâm tiên tiến gần cơ sở hạt nhân Natanz có liên quan đến khả năng và các lựa chọn trong tương lai của nước này để phá hủy vũ khí hạt nhân”. Bà thừa nhận rằng việc mất các máy ly tâm tiên tiến không ảnh hưởng đến kho dự trữ uranium mà Cộng hòa Hồi giáo đã làm giàu, bản thân nó đủ cho ít nhất một quả bom hạt nhân, một khi nó đã được vũ khí hóa. Tuy nhiên, bà gọi các máy ly tâm tiên tiến là “rất quan trọng”, chỉ ra rằng hầu hết các máy ly tâm của Tehran làm giàu uranium ở tốc độ rất chậm. Điều này đòi hỏi một số lượng lớn máy ly tâm để có được vật liệu phân hạch. Ngược lại, bà nói, “các máy ly tâm tiên tiến cho phép đột phá nhanh hơn”, và vì bạn không cần nhiều máy như vậy để làm giàu uranium, “nên che giấu chúng dễ dàng hơn”.

Shine và các quan chức tình báo Israel khác cho biết với chúng tôi rằng việc phát triển máy ly tâm nhanh hơn là quan trọng đối với người Iran vì những lý do khác ngoài tốc độ. Vào thời điểm xảy ra vụ nổ ở Natanz, Iran đang dự đoán sẽ thực hiện một thỏa thuận mới về JCPOA với Joe Biden, nếu ông được bầu làm tổng thống vào tháng 11 năm 2020. Để sẵn sàng cho điều đó, Shine cho biết, điều quan trọng là Tehran phải thiết lập các máy ly tâm tiên tiến của họ, vì điều đó sẽ khiến việc bãi bỏ chúng đi trong bất kỳ cuộc đàm phán nào trở nên khó khăn hơn. “Họ muốn ngày càng nhiều lá bài”, bà nói, những lá bài có nghĩa là những vị thế mạnh mẽ được sử dụng để giành lợi thế trong các cuộc đàm phán. Ít nhất là cho đến giữa năm 2021, bà dự đoán, “Cuối cùng, họ muốn có một thỏa thuận…. Sẽ tốt hơn cho họ khi đến bàn đàm phán khi họ có những lá bài tốt hơn”.

Tại sao bất kỳ bên nào tấn công Iran đều nhắm vào các máy ly tâm tiên tiến thay vì vào kho uranium hiện đang đe dọa? Câu trả lời của Shine đơn giản là: cơ sở bị tấn công có khả năng dễ bị tổn thương hơn.

___

Trùng hợp hay không, vào giữa đêm ngày 5 và 6 tháng 7, Thủ tướng Netanyahu tuyên bố rằng ông sẽ gia hạn nhiệm kỳ 5 năm của Cohen với tư cách là giám đốc Mossad thêm 6 tháng, nghĩa là Cohen hiện đã kết thúc nhiệm kỳ của mình vào tháng 6 năm 2021. Có phải thời điểm Netanyahu ra lệnh cho nổ tung Natanz sớm hơn ba ngày, vào ngày 2 tháng 7, một phần là do chính trị? Netanyahu có gia hạn nhiệm kỳ của Cohen như một cách để cảm ơn ông vì đã chuyển chủ đề từ Netanyahu phản đối việc sáp nhập sang Netanyahu thành công chống lại Iran? Là một giám đốc Mossad vô cùng thành công, với những thành công chống lại Iran vào năm 2018, trong cuộc chiến chống Covid, trong các hoạt động chống lại Hamas, và trong tiến trình ngoại giao thầm lặng lẽ với các nước vùng Vịnh Sunni, Cohen chắc chắn đủ điều kiện để gia hạn nhiệm kỳ của mình. Bên cạnh đó, Cohen được biết đến là người được Netanyahu yêu thích nhất trong số năm thủ lĩnh Mossad mà ông từng làm việc cùng. Hoặc có thể việc gia hạn của ông được công bố vào thời điểm đó vì có sự tạm dừng trong nhiều vòng bầu cử của Israel.

Việc thăng chức cho Cohen ngay sau vụ nổ ở Natanz có vẻ là một cách gián tiếp để Netanyahu nhận công lao cho hoạt động này, và điều đó có thể gây ra nguy cơ trả đũa của Iran vào thời điểm Israel dường như đang cố gắng hạ thấp hình ảnh của mình – ví dụ, có thể bằng cách bịa ra một nhóm người Iran, Homeland Cheetahs, đứng ra nhận công lao. Chúng ta có thể không bao giờ giải đáp được những câu hỏi này.

___

Một vụ nổ khác đã xảy ra vào ngày 9 tháng 7, lần này là ở phía tây nam Tehran. Cũng giống như “sự cố” tại Natanz, các quan chức Iran ban đầu khẳng định không có bất cứ sự cố gì xảy ra, mặc dù họ thừa nhận rằng điện đã bị cắt. Các nhà phân tích cho biết vụ nổ đã xảy ra ở một khu vực có các cơ sở ngầm liên quan đến nghiên cứu vũ khí hóa học của IRGC và một địa điểm sản xuất quân sự không xác định. Một lần nữa, các cơ quan tình báo phương Tây suy đoán rằng Israel đứng sau vụ tấn công.

Đây là vụ nổ thứ ba trong ba tuần đánh vào mục tiêu quân sự của Iran, nhưng một số mục tiêu phi quân sự cũng bị đánh trúng. Có một sự cố tại nhà máy điện Shahid Medhaj Zargan ở Ahvaz vào ngày 4 tháng 7, vụ hỏa hoạn tại nhà máy hóa dầu Mahshahr vào ngày 12 tháng 7 và vụ nổ tại một khu phức hợp công nghiệp gần Mashad vào ngày hôm sau. Tổng cộng, vào tháng 7 sau vụ tấn công Natanz, đã xảy ra các vụ nổ vào tám ngày khác nhau và một số vụ việc khác vào tháng 8 năm 2020.

Vào ngày 11 tháng 7, chúng tôi đã ra mắt một bài báo trên tờ The Jerusalem Post tiết lộ rằng Iran đang phải đối mặt với sự sụp đổ hoàn toàn về mặt tình báo. Câu hỏi không chỉ là làm thế nào mà ai đó có thể thực hiện nhiều cuộc tấn công như vậy trong khoảng thời gian ngắn ngủi chỉ vài tuần, mà còn là làm thế nào mà lực lượng phản gián của Cộng hòa Hồi giáo đã nhiều lần không phát hiện hoặc ngăn chặn được chúng.

Vào thời điểm bài viết của chúng tôi, chẳng hạn, IRGC lẽ ra phải dành thời gian để săn lùng các ổ bí mật đã thực hiện các cuộc tấn công này, nhưng nó chẳng làm gì ra hồn và các cuộc tấn công vẫn tiếp tục. Điều này dường như đúng, mặc dù nhìn chung, cơ quan phản gián của Iran được biết là đã hoạt động ở cấp độ cao hơn nhiều so với hầu hết các đối thủ của Israel. Cơ quan phản gián của Tehran đã mắc sai lầm, như khi bắt giữ các thành viên đối lập chính trị và khai man rằng họ là đặc vụ của Mossad. Nhưng nước này cũng đã lùng bắt được các điệp viên ở trình độ gần ngang với các cường quốc hàng đầu thế giới. Thật vậy, cho đến vụ đánh cắp kho lưu trữ của Israel vào tháng 1 năm 2018, lãnh thổ Iran được coi là khó xâm nhập hơn nhiều so với lãnh thổ Syria, nơi Israel đã thừa nhận có hàng nghìn người hoạt động tình báo và không kích.

Đúng vậy, vào những ngày khi Meir Dagan đứng đầu Mossad, một loạt các cuộc tấn công vào các nhà khoa học hạt nhân Iran được quy cho cơ quan, và Iran đã không thể ngăn chặn được chúng. Nhưng phần lớn những điều đó đã xảy ra cách đây hơn một thập kỷ, và nhiều hoạt động mà Iran không thể ngăn chặn được nhắm vào các nhà khoa học bị giết một mình và bên ngoài nơi làm việc của họ. Họ có lẽ là những mục tiêu dễ dàng hơn so với các nhà máy lớn được bảo vệ nghiêm ngặt như Natanz. Nhưng giờ đây, Mossad, có thể với sự giúp đỡ của các đại diện Iran bất đồng chính kiến, bị cáo buộc đã tấn công các địa điểm hạt nhân, vũ khí thông thường và các cơ sở của IRGC của Iran theo ý muốn. Theo quan điểm đó, những gì thế giới chứng kiến ​​vào mùa hè năm 2020 là một lực lượng phản gián cấp độ chống lại một thế lực tình báo hoặc mạng lớn.

Như Cohen đã nhiều lần nhấn mạnh với Iran, với lối hùng biện đặc trưng của mình, Israel sẽ không để các bạn có vũ khí hạt nhân – các bạn không hiểu điều gì sao?

___

Một lý do cho sự thành công của Mossad là cơ quan tình báo của Iran đang bị xé nát bởi một cuộc chiến tranh giành địa bàn nội bộ tàn khốc và tự hủy hoại. Từ năm 2009 đến năm 2021, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã hoàn toàn làm lu mờ Bộ Tình báo và An ninh Iran (MOIS), vốn trước đây gần như độc quyền về thu thập thông tin tình báo. Sự phát triển này đã được nêu bật trong một báo cáo vào tháng 11 năm 2020 từ Trung tâm thông tin tình báo và khủng bố Meir Amit, trong đó có phát hiện rằng IRGC vẫn tiếp tục nắm quyền kiểm soát các hoạt động tình báo mặc dù người đứng đầu của họ, Qasem Soleimani, đã bị ám sát vào ngày 3 tháng 1 năm 2020. Cuộc chiến giành địa bàn giữa hai cơ quan của Iran có lợi cho tình báo phương Tây nói chung và Mossad nói riêng, phần lớn là do MOIS chuyên nghiệp và tài năng hơn IRGC.

Một lý do cho điều này là IRGC mới bước vào thế giới tình báo tương đối gần đây và chủ yếu nhằm mục đích thu thập thông tin về tình hình trong nước của Iran, đặc biệt là về nội bộ bất đồng chính kiến. Ngược lại, MOIS có lịch sử lâu dài là một dịch vụ nghiêm túc và chuyên nghiệp, quen thuộc với các chiến thuật tuyển dụng điệp viên nước ngoài và sử dụng các kỹ thuật phản gián tinh vi để bắt những người Iran đang do thám Cộng hòa Hồi giáo. Ví dụ, MOIS đã công bố vào tháng 8 năm 2020 rằng họ đã phá vỡ năm nhóm điệp viên làm việc cho các cơ quan tình báo nước ngoài mà, phó giám đốc phản gián của bộ tình báo cho biết vào thời điểm đó, đang có kế hoạch do thám các dự án hạt nhân, chính trị, kinh tế, quân sự và cơ sở hạ tầng của Iran. Độ chính xác của tuyên bố này không thể được xác nhận, nhưng chắc chắn là MOIS đã tiến hành phản gián thành công các hoạt động trong quá khứ, bao gồm việc phá hủy phần lớn mạng lưới của CIA tại Iran từ năm 2010 đến năm 2013.

Vào tháng 11 năm 2019, The Intercept đã công bố một loạt báo cáo về IRGC và các hoạt động của MOIS tại Iraq và những nơi khác, dựa trên các báo cáo và điện tín nội bộ bị rò rỉ của MOIS, xác nhận các trọng tâm khác nhau của hai tổ chức cạnh tranh. Theo các điện tín, MOIS được giao nhiệm vụ “giữ cho Iraq không bị tan rã, không nuôi dưỡng các chiến binh Sunni ở biên giới Iran, không sa vào chiến tranh giáo phái có thể khiến người Hồi giáo Shiite trở thành mục tiêu của bạo lực và không tạo ra một Kurdistan độc lập”. Ngược lại, các điện tín cho thấy IRGC đang hoạt động “tiêu diệt Nhà nước Hồi giáo” – có nghĩa là phe Hồi giáo Sunni cực đoan, hay còn gọi là ISIS, đã cố gắng nắm quyền ở Iraq và Syria vài năm sau cuộc xâm lược Iraq của Mỹ và trong cuộc nội chiến Syria. Nhưng trọng tâm chính của IRGC là “duy trì Iraq như một quốc gia chư hầu của Iran và đảm bảo rằng các phe phái chính trị trung thành với Tehran vẫn nắm quyền.” Các phe phái trung thành với Iran sẽ là các nhóm Shiite, trước cuộc xâm lược của Mỹ, đã cảm thấy bị áp bức bởi đa số người Sunni ở Iraq.

Tuy nhiên, báo cáo cho thấy rằng khi theo đuổi các mục tiêu chính của mình, IRGC đã phá hoại các mục tiêu khác. Ví dụ, khi sử dụng các kỹ thuật đen tối của hoạt động gián điệp và hành động quân sự bí mật để duy trì quyền lực và sự kiểm soát của người Shiite ở Iraq, IRGC dòng Shiite đã tước quyền của đa số người Sunni ở Iraq, khiến họ phải trông cậy vào những người khác, dù là Hoa Kỳ hay ISIS, để được bảo vệ. Và vì vậy, vào năm 2014, IRGC và các lực lượng ủy nhiệm của họ, cố gắng phá hủy một thành trì của ISIS, đã thảm sát người Sunni ở cộng đồng nông nghiệp Jurf al-Sakhar gần Tehran. Các bức điện từ MOIS đã nêu rõ rằng họ coi những hành động như vậy của IRGC là gây hại thảm khốc cho mục tiêu lâu dài của Iran là duy trì ảnh hưởng chủ đạo ở Iraq. Trớ trêu thay, điều này có lẽ cũng giống như cách CIA diễn giải vụ thảm sát và các sự kiện tương tự.

Ở một cấp độ nào đó, sự chỉ trích của MOIS đối với các chính sách của IRGC ở Iraq đã báo hiệu sự chia rẽ trong nội bộ Iran giữa phe thực dụng của tổng thống Iran khi đó là Hassan Rouhani và Soleimani hiếu chiến hơn và đôi khi là kẻ cuồng tự đại và IRGC, được Lãnh tụ tối cao cứng rắn Khamenei ủng hộ. Theo phân tích này, sự chia rẽ bên trong tình báo Iran phản ánh sự chia rẽ lớn hơn giữa những người ôn hòa và cứng rắn ở Iran nói chung. Hơn nữa, trong bối cảnh này, Khamenei đã cố tình đặt IRGC và MOIS chống lại nhau, như một cách để đảm bảo rằng không có phó tướng nào của ông có thể nổi lên như một đối thủ tiềm năng cho vị trí lãnh đạo quốc gia.

Theo phân tích này, Khamenei đã trao cho IRGC một vai trò lớn hơn như một cách làm suy yếu Rouhani, người kiểm soát MOIS.

Khamenei cũng đã ưu ái IRGC hơn quân đội Iran, có ngân sách năm 2016 đến 2017 thực tế ít hơn của cơ quan điệp viên. Đến năm 2018 và 2019, IRGC đã nhận được ba lần ngân sách của toàn bộ quân đội.

Trong nhiều năm qua, sự thiên vị của Khamenei đã khiến IRGC chắc chắn mạnh hơn bất kỳ cơ quan hay bộ nào khác của chính phủ Iran. Thậm chí, IRGC còn có một bộ phận hàng không vũ trụ song song cạnh tranh với phiên bản NASA của Iran; IRGC cũng điều hành một bộ phận mạng đặc biệt và một bộ phận tinh nhuệ tham gia vào chương trình tên lửa đạn đạo của đất nước và các năng lực liên quan đến hạt nhân khác. Nhưng chính sự đa dạng trong các nhiệm vụ của IRGC đã khiến IRGC mất tập trung khỏi nhiệm vụ quan trọng của mình là nhiệm vụ phản gián, ngăn chặn hoạt động do thám của các thế lực nước ngoài. Nhiều trách nhiệm khác nhau, đôi khi không rõ ràng, đã làm suy yếu Iran khi nước này tham gia trò chơi quốc tế rộng lớn hơn, ngay cả khi việc gạt MOIS sang một bên đã mở ra cánh cửa cho các hoạt động đặc biệt của Israel và giúp giải thích sự gia tăng đáng kể của họ.

Quay trở lại với Mossad, kết quả là vào thời điểm các điệp viên Israel tiến hành các hoạt động táo bạo ở Iran vào năm 2018 và 2020, IRGC có thể đã làm giảm khả năng phát hiện và ngăn chặn hoạt động gián điệp của nước này, trải thảm đỏ cho Mossad.

Đến cuối tháng 7 năm 2020, đã có rất nhiều vụ nổ ở Iran đến nỗi một số nhà phân tích địa chính trị đã đặt ra câu hỏi liệu quyền kiểm soát đất nước của chế độ này có phải đang tuột dốc hay không. Nhưng trên thực tế, như một số chuyên gia về Iran đã lập luận, chế độ này vẫn kiên cường bất chấp nhiều thách thức mà họ phải đối mặt, bao gồm cả hoạt động phá hoại dường như vô tận và không thể ngăn cản đang diễn ra tại các cơ sở hạt nhân và quân sự trên khắp đất nước.

Nếu tất cả những điều này giải thích tại sao Iran không thể ngăn chặn các cuộc tấn công chống lại mình, thì câu hỏi vẫn còn đó: Tại sao phản ứng của Iran đối với các cuộc tấn công của Israel, đặc biệt là cuộc tấn công gây thiệt hại nghiêm trọng tại Natanz, lại yếu đến vậy? Tại sao không có bất kỳ hành động trả đũa nghiêm túc nào? Các chuyên gia Israel không đồng ý về điều này. Một số người cho rằng Iran không có khả năng trả đũa ăn miếng trả miếng; những người khác tin rằng Iran đang chờ thời và rằng họ sẽ tấn công Israel khi thời điểm thích hợp đến.

“Họ đã từng phản ứng trước đây, ví dụ, bằng cuộc tấn công mạng vào ngành cấp nước của Israel”, giáo sư Meir Litvak của Đại học Tel Aviv cho biết, ám chỉ đến hoạt động phá hoại của Iran vào năm 2020. Litvak tiếp tục, họ có thể chỉ đơn giản là “chờ cho đến khi họ có thể tấn công mạnh hơn từ Syria”, hoặc cho một số cơ hội khác. Litvak chỉ ra rằng phản ứng của Tehran đối với vụ ám sát của Mỹ đối với chỉ huy Lực lượng Quds của IRGC, Qasem Soleimani, là có hạn, theo nghĩa là không có cuộc phản công nào kịch tính tương tự.

“Người Iran sẽ không chờ đợi mãi mãi”, ông nói. “Thật không khôn ngoan khi cố làm họ xấu hổ”.

Ori Goldberg, của Đại học Reichman ở Herzliya, ngược lại, lập luận rằng người Iran “không có nhiều lựa chọn tốt để trả thù.

“Người dân Iran không phẫn nộ đòi trả thù”, ông nói, mặc dù ông nói thêm rằng Jerusalem nên cẩn thận để không “mất kiểm soát với các cuộc tấn công chiến thuật và giành lợi thế mà không suy nghĩ thấu đáo”.

Trong khi đó, bất kể Iran có thể trả đũa thế nào, cuộc tấn công vào Natanz có ý nghĩa tức thời không thể nhầm lẫn đối với Israel. Âm mưu đen tối của Khamenei và Fakhrizadeh là sử dụng máy ly tâm tiên tiến để chạy nước rút đến một quả bom hạt nhân – với tốc độ nhanh hơn nhiều so với ước tính thông thường là ba đến bốn tháng – đã không còn được bàn đến trong tương lai gần. Kế hoạch của Iran dựa trên ý tưởng rằng các máy ly tâm tiên tiến có khả năng sản xuất vũ khí hạt nhân nhanh chóng sẽ khiến chính quyền Biden phải đưa ra những nhượng bộ mới. Mossad đã thực sự phá hủy các kế hoạch này và đòn bẩy mà Iran hy vọng có được trong các cuộc đàm phán sắp tới, buộc giám đốc hạt nhân Iran Fakhrizadeh phải vội vã cung cấp cho Khamenei một kế hoạch mới.