THÁNG 3 NĂM 2024

Cuốn Mục tiêu Tehran đã hoàn thành vào khoảng cuối năm 2022, với một số bản cập nhật nhỏ cho đến tháng 4 năm 2023. Vào thời điểm đó, cả tác giả, cơ quan tình báo và quốc phòng của Israel, cũng như bất kỳ ai ở Hoa Kỳ hoặc các cơ quan tình báo đồng minh phương Tây khác đều không lường trước được những sự kiện hỗn loạn bắt đầu vào ngày 7 tháng 10 năm 2023, khi 3.000 tên khủng bố Hamas xâm lược miền nam Israel, tàn sát khoảng 1.200 người Israel, phần lớn là thường dân và bắt cóc ít nhất 250 người. Sự kiện này đã gây ra một cuộc chiến tranh làm rung chuyển khu vực, làm nổi sóng địa chính trị và khiến mối đe dọa về một cuộc xung đột trực tiếp hơn giữa Israel và Iran ngày càng đến gần hơn.

Cơ quan an ninh của Israel đã tránh trực tiếp chỉ trích Iran về vụ tấn công ngày 7 tháng 10, nhưng đối với những ai quen thuộc với cách thức hoạt động của Lực lượng Quds, nhánh của IRGC chịu trách nhiệm về các hoạt động ở nước ngoài và lực lượng ủy nhiệm, thì rõ ràng là dấu vân tay của Iran có ở khắp mọi nơi trong những gì đã xảy ra vào ngày 7 tháng 10. Iran đã cung cấp cho Hamas tiền tài trợ, vũ khí, bí quyết, đào tạo và tình báo. Tuy nhiên, không có khả năng là ngay cả Lực lượng Quds cũng biết thời điểm chính xác của hoạt động hoặc các kế hoạch chính xác của Hamas, vì Iran cho phép các nhóm khách hàng của mình đưa ra quyết định chiến thuật thực hiện độc lập, vừa để Tehran có thể phủ nhận hợp lý vừa để tăng cường an ninh thông tin. Tuy nhiên, một báo cáo trên tờ The Wall Street Journal trích dẫn lời các quan chức cấp cao của Hamas và Hezbollah tuyên bố rằng Lực lượng Quds đã huấn luyện hàng trăm chiến binh Hamas tại Iran, giúp lập kế hoạch cho các khía cạnh quan trọng của cuộc xâm lược và, tại một cuộc họp ở Beirut vào ngày 2 tháng 10 với các nhà lãnh đạo của Hamas và Hezbollah, đã nhất trí rằng Hamas có thể tiến hành bất cứ lúc nào. Bất kể mức độ tham gia của Iran vào việc lập kế hoạch và thực hiện cuộc tấn công cụ thể này là bao nhiêu, IDF đã tìm thấy nhiều bằng chứng về sự hỗ trợ của Iran đối với Hamas trong cuộc xâm lược trên bộ vào Gaza. Ví dụ, điều này bao gồm các hướng dẫn bằng tiếng Ba Tư để sản xuất tên lửa dẫn đường bằng GPS, một mối đe dọa nghiêm trọng mà trước đây Israel không biết Hamas sở hữu.

Vào ngày 8 tháng 10, một ngày sau cuộc tấn công của Hamas, và với lệnh trực tiếp hơn nhiều từ Iran, Hezbollah đã nổ súng vào các vị trí quân sự của Israel trên biên giới Lebanon. “Lịch sử của chúng tôi, súng và tên lửa của chúng tôi đều ở bên các bạn”, viên chức cấp cao của Hezbollah Hashem Safieddine tuyên bố khi nói về Hamas. Bất chấp lời lẽ khoa trương, Hezbollah đã dừng lại trước khi bước vào một cuộc chiến tranh toàn diện với Israel như Hamas hy vọng sẽ làm. Tuy nhiên, cuộc xung đột đã dần leo thang thành các cuộc đấu súng hàng ngày, với việc Hezbollah phóng tên lửa, tên lửa chống tăng và máy bay không người lái có vũ trang vào quân đội Israel và mục tiêu dân sự. Israel đã đáp trả bằng các cuộc ném bom và pháo kích bằng pháo binh và xe tăng; nước này cũng sử dụng UAV để tấn công các nhóm Hezbollah.

Israel cũng đã tấn công một số mục tiêu Iran cấp cao có liên quan đến việc chuyển giao vũ khí từ Iran cho Hezbollah qua Syria và cho các lực lượng dân quân thân Iran ở Syria. Trong số đó có một sĩ quan Lực lượng Quds, Chuẩn tướng Sayyed Razi Mousavi, một người bạn thân và cộng sự của cố Qasem Soleimani. Mousavi qua đời vào ngày 25 tháng 12 năm 2023, khi trang trại của ông ở ngoại ô Damascus bị trúng ba tên lửa bắn từ một máy bay chiến đấu. Iran đổ lỗi cho Israel và hứa sẽ trả thù đau đớn.

Cho dù tình hình có hay không biên giới phía bắc của Israel sẽ dẫn đến một cuộc chiến tranh quy mô lớn vào năm 2024 hoặc sau đó vẫn là một câu hỏi bỏ ngỏ. Tính đến tháng 3 năm 2024, có vẻ như xung đột cường độ thấp liên tục có thể kéo dài sau khi Chiến tranh Gaza kết thúc, hoặc, khó xảy ra hơn, một thỏa thuận ngoại giao với Hezbollah có thể đẩy Hezbollah ra khỏi biên giới Israel-Liban. Với cảnh báo của Israel rằng nếu Hezbollah không ngừng các cuộc tấn công, họ sẽ dùng vũ lực để loại bỏ Hezbollah khỏi miền nam Lebanon, cả Hoa Kỳ, thông qua đặc phái viên Amos Hochstein, và Pháp, cựu cường quốc thực dân ở Lebanon, đều tham gia vào các nỗ lực buộc Hezbollah di chuyển lực lượng của mình ra khỏi Sông Litani, để đổi lấy các thỏa thuận của Israel về việc sửa chữa biên giới.

Tại Gaza, tính đến tháng 2 năm 2024, Israel đã giải tán 18 trong số 24 tiểu đoàn của Hamas. Bắc Gaza hoàn toàn nằm trong tay hoạt động của IDF, và ngoại trừ hai trại tị nạn, trung tâm Gaza cũng vậy. Thành trì Khan Younis của Hamas ở phía nam sắp thất thủ. IDF cũng đang tiến hành một số hoạt động ở ngoại ô Rafah, một trong những thành phố lớn nhất của Gaza, trên biên giới Ai Cập, bao gồm cả giải cứu con tin, và có vẻ như một hoạt động trên bộ lớn có thể diễn ra ở đó, bất chấp sự phản đối của Hoa Kỳ và một số quốc gia châu Âu.

Trong nội bộ Israel, ngày 7 tháng 10 đã có những tác động chính trị lớn. Tất cả những người đứng đầu cơ quan tình báo Israel, bao gồm cả tình báo quân đội và Shin Bet, được cho là sẽ từ chức sau khi họ không đưa ra cảnh báo trước về cuộc tấn công lớn của Hamas. Ngoại lệ duy nhất là giám đốc Mossad David Barnea, người không bị ép phải từ chức vì Gaza không nằm trong phạm vi của cơ quan gián điệp. Trên thực tế, Mossad được chỉ đạo tập trung vào các quốc gia không giáp biên giới với Israel, đặc biệt là Iran, nhưng ngay cả như vậy, Mossad, cùng với phần còn lại của tình báo huyền thoại của Israel, đã mất đi khá nhiều hào quang của mình. Cùng với Shin Bet, nó chịu trách nhiệm ngăn chặn việc Iran tuồn lậu vũ khí cho Hamas.

Cuối cùng, Barnea và Mossad sẽ bị phán xét về cách họ xử lý chính Iran, điều mà cuốn sách này ghi chép lại, họ đã làm hiệu quả như bất kỳ ai có thể mong đợi. Sự sa sút to lớn của tình báo Israel dẫn đến việc Hamas thành công trong cuộc xâm lược miền nam Israel bắt nguồn từ việc không xem xét nghiêm túc những người cai trị Gaza nhiều hơn từ việc đánh giá sai Iran. Nói cách khác, nếu tình báo Israel đã thực hiện việc giám sát Hamas nghiêm túc như Mossad đã làm với Cộng hòa Hồi giáo, thì cuộc thảm sát ngày 7 tháng 10 có thể đã tránh được hoặc ít nhất giảm nhẹ thiệt hại. Nhưng khi có thời gian để mở ra điều tra về cuộc chiến tranh, câu hỏi sẽ đặt ra là liệu Mossad lẽ ra phải nên làm nhiều hơn nhằm hiểu rõ cách thức Iran hậu thuẫn cho Hamas đã khiến nó trở thành một mối đe dọa chết người. Và, với thảm bại của ngày 7 tháng 10, liệu có phải thành công của Mossad ở Iran đã rủ ngủ Israel vào một cảm giác tự mãn sai lầm.

Vào đầu năm 2024, các nhà lãnh đạo Iran đã bắt đầu lợi dụng những nghi ngờ này. Ali Akbar Salehi, cựu giám đốc Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran, cho biết: “Chúng tôi đã [vượt qua] mọi ngưỡng cửa của khoa học và công nghệ hạt nhân. Đây là một ví dụ: Hãy tưởng tượng một chiếc ô tô cần gì; nó cần khung gầm, động cơ, vô lăng, hộp số. Bạn hỏi chúng tôi đã chế tạo hộp số chưa, tôi nói là có. Chúng tôi đã chế tạo động cơ chưa? Có, nhưng mỗi loại đều có mục đích riêng của nó.” Nói cách khác, ông ta đang tuyên bố hay đang lừa bịp? – rằng Iran đã làm chủ mọi khía cạnh của chu trình vũ khí hạt nhân, từ làm giàu đến kích nổ đến thu nhỏ và khả năng phóng đầu đạn hạt nhân lắp vào tên lửa đạn đạo và có thể tấn công các mục tiêu ở Israel. Nếu tuyên bố của Iran là sự thật và việc bắt đầu kết hợp những yếu tố đó lại với nhau sẽ tạo nên một cuộc bùng nổ hạt nhân cực kỳ quan trọng.

Tuy nhiên, các nguồn tin tình báo cấp cao nhất đã nói với chúng tôi rằng những tuyên bố của Iran là sai sự thật. Chuyên gia hạt nhân David Albright đã kể lại cho chúng tôi nghe về lịch sử lâu dài của những tuyên bố sai sự thật của Iran về việc đã đạt được những tiến bộ hạt nhân liên quan đến máy ly tâm tiên tiến để làm giàu uranium.

Các sự kiện bắt đầu vào ngày 7 tháng 10 cũng ảnh hưởng đến các cuộc đàm phán đang diễn ra về việc Hoa Kỳ tái gia nhập thỏa thuận hạt nhân năm 2015 với Iran. Vào giữa tháng 6 năm 2023, các báo cáo cho biết đã đạt được sự hiểu biết không chính thức giữa phương Tây và Cộng hòa Hồi giáo. Cụ thể, thỏa thuận này quy định Iran phải chậm lại tiến trình hướng tới uranium cấp độ vũ khí để đổi lấy việc giải tỏa hàng tỷ đô la tiền quỹ của Iran. Vài tháng sau, vào tháng 9, Washington đã dọn đường chuyển số tiền đó, thông qua Qatar, tới Iran, để đổi lấy việc Iran thả sáu người Mỹ mà họ đã giữ làm con bài mặc cả về những gì mà phần lớn thế giới coi là cáo buộc bịa đặt. Ngoài ra, Iran, dường như tuân thủ thỏa thuận không chính thức, đã làm chậm đáng kể tốc độ làm giàu 60 phần trăm của mình và thậm chí pha loãng một số uranium mà trước đó họ đã làm giàu ở mức 60 phần trăm, do đó trong một khoảng thời gian nhiều tháng, Tehran thực sự không tiến gần hơn đến một cuộc đột phá hạt nhân. Tuy nhiên, ngay khi Hoa Kỳ cho phép Hàn Quốc, nơi nắm giữ tiền của Iran, chuyển chúng đến Qatar, Tehran đã trục xuất một số thanh tra viên mà IAEA cho đến lúc đó vẫn được phép lưu lại trong nước.

Vài ngày sau vụ thảm sát ngày 7 tháng 10, Hoa Kỳ tuyên bố rằng “Iran sẽ không thể tiếp cận được các khoản tiền trong tương lai gần”. Vào tháng 11 năm 2023, một tháng sau khi Chiến tranh Gaza bắt đầu, Cộng hòa Hồi giáo đã phản ứng bằng cách đẩy nhanh quá trình làm giàu uranium. Sau đó, trong vài tháng sau khi Chiến tranh Gaza nổ ra, các lực lượng ủy nhiệm của Iran đã tấn công lực lượng Hoa Kỳ hơn một trăm lần, so với khoảng tám mươi lần trong hơn hai năm trước đó và gần như không có vụ tấn công nào trong những tháng mà các bên dường như tuân thủ thỏa thuận không chính thức.

Đến tháng 12 năm 2023, mọi hy vọng rằng Hoa Kỳ có thể tái gia nhập thỏa thuận hạt nhân năm 2015 dường như đã tan biến. Không chỉ các cuộc tấn công của các đại diện Iran vào Hoa Kỳ tăng đột biến, mà Iran còn đang trên đà sản xuất đủ urani làm giàu 60 phần trăm mỗi tháng để chế tạo, nếu được vũ khí hóa, một vũ khí hạt nhân bổ sung sau mỗi bốn tháng rưỡi. Cũng trong tháng đó, một quan chức cấp cao của chính quyền Biden đã xác nhận rằng tất cả các cuộc đàm phán với Tehran đã bị đóng băng do vai trò của nước này trong Chiến tranh Gaza. Với cuộc tổng tuyển cử của Hoa Kỳ đang đến gần vào năm 2024, có vẻ như không có nhiều triển vọng tiến triển với Iran, ít nhất là trước cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 11.

Hậu quả của cuộc tấn công của Hamas và sự trả đũa của Israel không dừng lại ở đó. Nó cũng có vẻ như đã ngăn chặn, ít nhất là trong thời điểm hiện tại, sự sắp xếp lại các lực lượng ở Trung Đông bắt nguồn từ việc ký kết Hiệp định Abraham. Trong những tháng trước Chiến tranh Gaza, có vẻ như các Hiệp định đã đi đúng hướng. Thật vậy, việc bình thường hóa quan hệ giữa Israel và Ả Rập Xê-út dường như là một câu hỏi về việc có hay không, chứ không phải là khi nào. Chính quyền Biden tiếp tục thúc đẩy hai nước hướng tới quan hệ ngoại giao chính thức, trong đó Hoa Kỳ sẵn sàng cung cấp cho người Ả Rập Xê-út một hiệp ước quốc phòng mà họ đã mong muốn từ lâu, một hiệp ước yêu cầu Hoa Kỳ hỗ trợ vương quốc này nếu bị Iran tấn công. Thái tử Ả Rập Saudi Mohammed Bin Salman nói với truyền hình Mỹ rằng một thỏa thuận đang “tiến gần hơn” từng ngày, và Israel cũng có vẻ sẵn sàng đưa ra một số nhượng bộ tối thiểu liên quan đến người Palestine. Một Trung Đông mới dường như đang ở ngay gần.

Nhưng cuộc tấn công tàn bạo của Hamas [và Hezbollah cùng với Iran không lâu sau đó] và cuộc trả đũa tàn khốc của Israel [cùng với việc ám sát liên tiếp các thủ lĩnh kẻ thù bằng oanh kích và nổ bom có điều khiển từ xa] đã làm thay đổi hoàn toàn bức tranh. Một điều nữa là Chiến tranh Gaza đã dẫn đến các cuộc biểu tình lớn trên đường phố Ả Rập, điều đó có nghĩa là bất kỳ thỏa thuận nào của Ả Rập Xê-út với Israel cũng sẽ quá sức đối với MBS. Vào tháng 12, ngay cả khi cuộc chiến ở Gaza đang diễn ra dữ dội, Thái tử Ả Rập Xê-út đã tiếp đón chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, một cử chỉ được coi rộng rãi là tín hiệu gửi đến Biden và Hoa Kỳ rằng Ả Rập Xê Út còn có những lựa chọn khác, không cần đi kèm với những câu hỏi rắc rối về nhân quyền như với Hoa Kỳ.

Người dân Palestine bị bỏ quên và những yêu cầu của họ nhằm giải quyết các yêu sách quốc gia đã quay trở lại và trở thành vấn đề trung tâm đối với tương lai của khu vực. [Kết quả có thể được Iran dự kiến của sự kiện ngày 7 tháng 10 do Hamas khơi mào là phá vớ Hiệp ước Abraham mà chính Netanyahu đã phẫn uất tố cáo trước Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc ngày 27 tháng 9, 2024 trong một bài diễn văn hùng hồn gây tiếng vang trên toàn thế giới:ND].

Nếu Israel, Hoa Kỳ, EU, các quốc gia Sunni ôn hòa và người Palestine có thể tìm ra một công thức chung để tái thiết Gaza và một cách để công nhận nguyện vọng quốc gia của người Palestine, thì sự thay đổi trong cán cân lực lượng được kết tinh bởi Hiệp định Abraham vẫn có thể mang lại “viên ngọc quý” của sự bình thường hóa giữa Israel và người Ả Rập Xê-út. Nhưng vẫn chưa rõ liệu một thỏa thuận giữa Hoa Ky-Ả Rập Xê-út-Israel có khả thi vào năm 2024 hay không hoặc liệu nó có xảy ra vào một thời điểm nào sau đó hay không.

Tuy nhiên, bất chấp mọi chuyện xảy ra sau ngày 7 tháng 10, với một Iran ngày càng hùng mạnh, cả Bahrain và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đều tuyên bố rõ ràng rằng mối quan hệ của họ với Israel sẽ vẫn được duy trì. “UAE đã đưa ra một quyết định chiến lược, và các quyết định chiến lược là dài hạn”, Anwar Gargash, cố vấn ngoại giao của tổng thống UAE và cựu bộ trưởng ngoại giao, cho biết vào đầu năm 2024, gần ba tháng sau cuộc chiến. Tình cảm này đã được một số nhà lãnh đạo của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất bày tỏ một cách công khai, và lặng lẽ hơn ở Bahrain.

___

Bất kể kết quả của cuộc chiến Gaza hiện tại là gì và Trung Đông sẽ liên kết thế nào sau đó, Iran vẫn là mối đe dọa lớn nhất đối với Israel và cũng là mối đe dọa hiện hữu duy nhất của nước này.

Và điều đó để ngỏ câu hỏi lớn nhất được nêu ra bởi lịch sử tường thuật được kể trong cuốn sách này. Cuốn sách của chúng tôi kết thúc với lời hứa của Mossad là không bao giờ cho phép Iran trở thành một quốc gia có vũ khí hạt nhân. Với tất cả những gì đã xảy ra kể từ ngày 7 tháng 10 năm 2023, liệu Mossad có thể giữ lời hứa đó được không?