Bài thơ:

Chuyển dịch màu đen

Tặng Kevin Leslei và Kevin Bowen

Màu đen một

Hai màu đen nhìn nhau, chuyển động quanh một màu đen hình cốc.

Đứa bé gái rời cái làng trồng bắp cải ra đi trên lưng mẹ nó mười tám năm về trước. Trong địu nó ngủ, thức, khóc, chảy dãi và đái ướt một vòm đen vĩ đại khốn khó, hay rên khóc, nhưng không nguyền rủa. Ra đi như thiên thần qua bầu trời trắng. Đến xứ sở trắng, nó khóc như thổ huyết trên tuyết. Màu đen vĩ đại của nó cắt bánh mì đứt tay mở ra một cái miệng. Và cái miệng bé xíu chảy dãi đỏ thấm ướt ruột bánh mì. Nó lớn lên trên tuyết và nẩy hai bầu vú. Hai bầu vú lấp lánh như hai cây kim bọc trong vải tối màu.

Hai màu đen bỏ màu đen hình cốc, bò lại gần nhau.

Gã sinh ra và lớn lên từ rơm rạ, tro trấu, từ những giọng buồn. Gã, tóc bùng màu đen, râu dựng màu đen. Những mái rạ đen mục tiếng thạch sùng, bầy chó mực mê man bóng tối. Bánh xe trâu khắc hai nét đen dài suốt con đường qua cánh đồng từ tinh sương đến đổ tối. Không có dấu hiệu gì từ những chữ trắng trên bảng đen. Và gã ra đi từ những ô chữ nhật đen, khi bóng tối lùa kín từng cái miệng. Những con muỗi trộn màu đen của chúng và màu đen ngôi nhà để đánh cắp màu đỏ. Và trăng, màu đen của ánh sáng ngày dứt mình ra khỏi những đám mây bẩn thỉu.

Gã đi, màu đen của mọi màu đen, miết vệt sáng lên những màu đen khác. Và màu đen vĩ đại của gã quờ tay xóa hết những khoảng trắng có thể giết chết gã.

Hai màu đen đã sát nhau như hai cái cây trong đêm và thì thào như khóc. Thì thào, thì thào dẫn lên thành tiếng gào gọi. Ngôn ngữ trắng không giết được những u oa của chúng. Chỉ còn lại thì thào như lá khua, dội lên trong tiếng răng rắc của cây đang đổ.

Chúng, hai mảng đen, đã trộn vào nhau. Những cặp môi xiết vào nhau như thổ dân xiết hai miếng đá. Và máu của cô đơn, khát vọng rỉ ra chảy trên hai bi kịch đen. Hai bi kịch rã rượi, xoải dài và chopứ lên khoảnh khắc cứu vớt.

Chúng lặng lẽ gượng dậy, bọc giấu hai cây kim lấp lánh và bí ẩn khác. Im lặng tràn qua chúng bất tận và bóng tối đã đến.

Những con hải âu bay qua mái nhà khàn khàn gọi. Chúng lặng lẽ cộng thêm những màu đen.

Màu đen hai

Hoàng hôn bọc kín khu vườn, cộng thêm những màu đen.

Cầu thang gỗ đến giờ đau răng, rên rỉ.

Con chó trắng trong ngày thay lông,

bóng tối phủ những mảng da trần đỏ.

Một màu đen khác và một màu trắng đang đi qua vườn,

họ có một chiếc chìa khóa

Ngôi nhà gỗ lặng im, cố tình không thấy họ.

Trên lối nhỏ, họ dạt vào nhau, cố trộn lẫn nhau.

Màu đỏ trong màu đen kia làm đôi vai co lại hoảng sợ.

Màu đen trong màu trắng kia lục cục tiếng quan tài

Trong bóng tối đổ xuống khu vườn có tiếng áo sột soạt

Trong hương hoa hồng trái mùa có mùi thuốc rẻ tiền

Và kí ức - một màu đen - vẫn phủ ngợp những ngọn núi,

cánh rừng và tiếng súng của họ

Gió thổi mạnh, những hồng bạch, hồng nhưng trái mùa,

dạt vào nhau, hương trộn lẫn nhau.

Một người là mu bàn tay, một người là lòng bàn tay và

họ có một chiếc chìa khóa.

Máu đang chia đều trong bàn tay, trong cả những móng tay

Ngôi nhà gỗ cắn môi, ổ khóa hóc chết chẹt một khoảng tối.

Con chó quay đầu tìm những mảng da trần đỏ

đã trộn vào bóng tối

Nhưng cơn ngứa của sự mọc lông không trộn được vào đâu.

Người cựu binh trắng đốt lên ngọn nến

Ánh sáng nến và màu da anh không trộn được vào nhau.

Trong màu trắng kia có một màu đen chuyển động bằng xích,

bằng cánh quạt và thuốc nổ.

Người đàn bà màu đen không làm sao trộn mình

vào ga giường trắng.

Màu đỏ trong màu đen kia mọc lên cái gai cột sống.

Nến vẫn trắng để tắt, ga giường vẫn trắng để nhàu,

và rượu vang vẫn trắng để cạn.

Nhưng họ không thể trộn vào nhau,

hai ám ảnh không thể nào hóa bột

Ngôi nhà gỗ cắn đến nát môi, vẫn cố tình quay mặt

về hướng khác

Họ đã đi qua khu vườn trong bóng tối nhiều gió, những bông hồng trái mùa khóc họ.

Họ dạt vào nhau, dạt mãi... nhưng không thể nào trộn lẫn

Đấy là cái chết của họ. Và bây giờ màu đen lại được cộng thêm.

Màu đen ba

Tiếng đập cánh bầy chim đổ xuống khu vườn

Cơn mưa tối của âm thanh dịu dàng, bền bỉ

Cầu thang gỗ đã ngủ, những răng sâu đã ngủ

Dìu dịu trên đệm ấm, cơn ngứa thay lông

Vọng về từ xa xăm, tiếng mê sảng biển cả

Bầy hải âu, những hạt muối đen, tan trên đầu lưỡi sóng

Biển cộng những con tàu vào biển,

nhưng không cộng được thủy thủ

Vọng về từ xa xăm và dừng lại trước bờ rào.

Dừng lại và khóc, và hát, và nói, và im lặng

Trong tiếng nghiến mềm mại của ghế mây,

những nức nở êm đềm

Những ngón tay bò trong đêm như rắn? Như giun?

Như những kiếp người?

Có thể bại liệt vì cóng trên từng đốt nhỏ

Bò đi, không chịu gục và không chịu sưởi

Bò đi và tự nóng rực lên, quặn xiết vào nhau

Những ngón tay đen như những mẩu củi khô cháy dở

Những ngọn lửa tha phương lầm lụi tìm về

Và bên thềm, chúng, hai màu đen ngóng cố hương thở nặng

Tỉnh giấc trong khuya bởi màu trắng cơn mê

Cố hương xõa tóc đen đi trong gió trắng

Cố hương vật lên như sóng

Cố hương vùi mình như muối triệu năm

Và bên thềm, chúng, hai màu đen ngóng phía vòm cây

Tiếng chuông gió mang than thở của xứ sở

nó ra đi trên đầu chúng

Trong góc phòng, bầy cá vàng đang giấu mình

vào vùng nước tối

Những bức thảm Thổ Nhĩ Kỳ gõ bong móng ngựa

trên đường về xứ sờ, cát bay

Những trà tàu mở mắt lá nhìn bình pha trà xa lạ

Những bò tót Tây Ban Nha đổi mùa khóc rống

Mang cơn mê được chảy máu đầm đìa

Đã thiu ngủ bầy chim trong giá lạnh,

lạnh không mở được mắt

Những mỏ đen ngậm cứng lưỡi đen

Những vòm cây đã trộn vào nhau

Rễ trộn vào thân và lá trộn vào quả

Một bóng đèn chợt sáng, sáng như một tiếng nổ

Tiếng nổ trộn vào bầy chim, bầy chim trộn vào im lặng

Và bây giờ những đôi mắt cố trộn vào giấc ngủ

Lưỡi cố trộn vào rượu và máu cố trộn vào tim

Biên giới cố trộn vào đất đai và cờ cố trộn vào áo

Như đã chết từ lâu, hai mảng đen, tự mình mai táng vào mình

Đấy là con đường sống của chúng. Và bây giờ quanh chúng

Vọng lên trên mênh mông tiếng rên rỉ thống thiết của sự trộn lẫn

Và tiếng ú ớ của sự chối từ trộn lẫn. Và có thể...

Và màu trắng

Lộng lẫy như lời cầu kinh, tuyết, trầm trầm đổ xuống

Miên man không bến bờ - một tiếng kêu câm

Đổ xuống, và không có gì chạy qua kịp, đổ xuống

Đang run lên, tận lưng trời, những đôi cánh tự do

Đổ xuống, và hiện dần lên trong đêm, những đỉnh núi

Đang hiện lên những ngọn cây cao

Đổ xuống, đang hiện lên những ống khói

Những mái nhà tưởng không còn nhớ

và những cửa sổ quên đóng

Đổ xuống, tuyết, như một con mắt đang mở

To dần ra và nhìn thẳng vào ngôi nhà

Không có gì cưỡng lại được cái nhìn của tuyết

Cả một chiếc giày trẻ sơ sinh lọt xuống gầm giường

Đổ xuống và những con cá vàng bất động trong bể nước

Những cái hôn dài mãi và đèn bàn bỏ quên không bao giờ tắt

Đổ xuống, mặt úp mãi vào gối, và cơn mơ vĩnh viễn lơ lửng

Đổ xuống, những bức thư mãi mãi trong hòm thư

Những giọng nói mãi mãi trong dây cáp

Đổ xuống, và hiện lên những hàng rào gỗ ngốc nghếch

Những viên đạn nằm mãi trên đường bay

Đổ xuống, tuyết, từ bất động xa xăm

Xa đến nỗi như đâu đấy ở trong, ngoài lòng bàn tay

Đổ xuống, và tất cả con đường lặng lẽ hiện lên âm bản

Đổ xuống, tất cả những tàu, xe dừng lại giữa cuộc hành trình

Hành khách vĩnh viễn ngồi trên ghế,

và vĩnh viễn hộ chiếu mang theo

Vĩnh viễn không về đến nhà, vĩnh viễn chưa ra khỏi cửa

Đổ xuống, tuyết vẽ lại bản đồ thế giới

Và dưới tấm bản đồ trắng kia, vĩnh viễn viện bảo tàng.

Boston 1994 - Hà Đông 1995

Rút từ tập Cây ánh sáng,

NXB Hội Nhà Văn 2010