Bài thơ: Nhân chứng của một cái chết

(Khúc 3)

Thuở ấu thơ tôi thường ra bờ sông. Tâm hồn bé nhỏ của tôi vang lên tiếng nước chảy. Tôi hỏi sao đôi bờ không theo nước ra đi? Tôi hỏi sao những cái cây cứ quẫy lên trong gió muốn giã từ chùm rễ của mình?

Tôi đứng bên bờ sông như đứng bên bờ của thế gian. Những con thuyền trôi trước tôi như ở một thế giới khác. Tôi nhìn thấy những đàn bà từ nước đi lên. Hai bàn tay họ giữ chặt hai bầu vú và biến vào bãi dâu. Và từ ngút ngàn dâu xanh những người đàn bà khốn khổ đi ra. Họ quảy những chiếc thùng và cất lên những tiếng nằng nặng như giọng nói từ trong ngôi mộ.

Có một chiều, một chiếc thuyền ghé bờ nơi tôi đứng. Từ trên thuyền người đàn bà kỳ dị nhìn tôi và thở dài. Bà rủ tôi lên thuyền đi sang bến bờ bên kia. Tôi hỏi bà sang đó làm gì? Và ở đó có gì? Người đàn bà không trả lời câu hỏi của tôi và chèo thuyền đi khuất

Người đàn bà ấy không con và thường qua khúc sông làng tôi. Đến bây giờ, những năm cuối thế kỷ, mẹ tôi vẫn nhớ rõ người đàn bà ấy. Đêm đêm mẹ tôi vẫn sợ hãi và vẫn nguyền rủa người đàn bà ấy. Hình dáng bà trong tôi như câu chuyện cổ. Lúc nào nhớ đến bà tôi lại tin chiều ấy chỉ có trong mơ.

Vì thế đêm nay tôi vẫn đứng ở bến bờ này. Tóc tôi giờ đã rụng, râu tôi giờ đã bạc. Nếu ngày ấy tôi lên thuyền tôi đã ở bến bờ khác.

Nhưng tôi đang ở bến bờ này với những người đàn bà đã còng lưng vẫn giữ chặt hai bầu vú từ nước đi lên. Bến bờ này trên những bãi dâu xanh bạt ngàn tiếng khóc. Bến bờ này làm đêm đêm tôi cầm đèn soi những căn phòng. Tôi nghe thấy tiếng lớp lớp bụi phủ lên những mặt người bất động. Tôi nghe tiếng rạn vỡ của đồ gốm và tiếng giãn nở của gỗ. Bến bờ này tôi đặt bao câu hỏi và trả lời bao câu hỏi. Bến bờ này tôi cày cuốc và tôi gieo hạt. Có bao con thuyền ghé bến sông làng tôi nhưng tôi không gặp lại người đàn bà xưa.

Đêm nay, trên bờ sông chảy qua thị xã, một bến bờ xác thực của thế gian. Xác thực như ngón tay thứ năm của bàn tay. Xác thực đến mức tôi nghi ngờ bàn tay lành lặn của mình. Và tôi thấy bến bờ bên kia năm tháng những ngọn gió thổi suốt đêm. Bến bờ này, tháng ngày đất sụp đổ nơi tôi đứng.

Và đêm nay, trong những chiếc thuyền phờ phạc đang tránh gió mưa, nép sát bờ đất, tôi đi tìm chiếc thuyền xưa. Và tôi lại cất lên nhũng câu hỏi tôi đã hỏi thuở ấu thơ:

Sao đôi bờ đất không theo nước chảy đi?

Sao những cái cây cứ quẫy lên trong gió để giã từ chùm rễ của mình?

Rút từ tập Bài ca những con chim đêm,

NXB Hội Nhà Văn 1999