Dương cầm của Tự do

Có thể là một chương tiểu thuyết? Một câu chuyện? Một giấc mộng khi đang thức? Nhưng lúc nào nó cùng làm đau đớn. Nó bắt đầu với những rời rạc...

***

Lần đầu tiên ông đưa Dung xuống hầm rượu là một buổi tối mùa đông mưa dầm dề.

Chị đi xích lô đến nhà ông. Hai người đứng áp vào nhau sau cánh cửa gỗ đã tróc hết sơn. Lần đầu tiên họ đứng gần nhau như vậy. Cả hai nghe rõ hơi thở và tiếng đập của trái tim trong lồng ngực. Ông chậm rãi lau những hạt mưa giá lạnh trên mặt chị. “Em run quá phải không?” chị hỏi. Ông vòng tay ôm chị. Chị thấy run hơn. Đã một năm nay kể từ ngày đầu tiên họ biết nhau, họ thường xuyên gặp nhau nhưng chưa bao giờ ông ôm chị. Họ đã yêu nhau. Nhưng hình như có một cái gì đó vẫn ngăn cách họ. Ông đã từng mơ cả hai người không quần áo nằm bên nhau, xung quanh họ chất đầy những hoa trên một con tàu rời bỏ thế gian. Thế nhưng khi gặp chị, ông lại như thấy cách xa. Có quá nhiều lí do cho sự cách xa ấy. Nhưng có lẽ lí do lớn nhất là ông luôn mang cảm giác chị là một thiên thần mà ông không có quyền chạm vào chị. Ông cảm giác da thịt ông là một sự thô bạo. Nhưng với Dung thì không. Dung đã bước đến với ông đầy tự tin và cuồng nhiệt. Sự tự tin và tình yêu nồng cháy của chị có lúc làm ông thấy xấu hổ. Bây giờ, chị đang ở trong vòng tay ông. Gần gũi và xa xôi. Yếu đuối và mạnh mẽ. Sợ sệt và tự tin. Còn ông lúc này đang ngây ngất, đang ngạt thở và đầy hoang mang.

Dung: Đừng bao giờ xa em nữa.

Minh: Anh không để em đi.

Dung: Tại sao em hay nghe thấy tiếng thở dài của anh? Tại sao đôi mắt anh lúc nào cũng buồn?

Minh: Em cũng buồn, tại sao vậy?

Cả ông và Dung không ai trả lời câu hỏi ấy. Cả hai chỉ biết mỗi ngày họ im lặng và buồn bã hơn. Tất cả những khát khao dâng hiến của ông cho một cái gì đó đang dần dần lụi tắt. Ông đã chờ đợi một sự thay đổi. Và khi sự thay đổi đến thì ông lại rơi vào một thất vọng khác. Thất vọng lần này đào một cái hố sâu hơn trong tâm hồn ông. Một người đầy tri thức, đầy khát vọng dâng hiến như ông bây giờ lại trở thành một người đàn ông ngồi lẩn mẩn đóng lại bìa cho những cuốn sách cũ. Nhưng những cuốn sách cũ có lẽ là những thứ còn lại ít ỏi trong cái thành phố cổ kính này làm ông có một chút ý nghĩa và chút niềm vui. Đã có nhiều lúc ông nghĩ ông sẽ ra đi khỏi thành phố này để đến một nơi nào đó. Nơi chỉ có thiên nhiên dịu dàng sẽ cứu rỗi được ông.

Tiếng đập cửa ầm ầm. Chị ngừng chơi. Nhưng những ngón tay vẫn run rẩy mãi trên những phím đàn. Cha mẹ chị và cậu em trai thức dậy bởi tiếng đập cửa gấp gáp. Tổ bảo vệ khu phố đang đập cửa. Cha chị lập cập bật đèn và mở cửa. Những người bảo vệ lầm lầm bước vào. Tất cả đứng nhìn chị như nhìn một vật lạ. Tóc chị xổ tung. Chị vẫn ngồi cúi đầu bất động. Gương mặt chị nhợt nhạt. Một người bảo vệ nói, “Có phải cô ta mắc bệnh thần kinh không?” Một người bảo vệ khác nói, “Tịch thu cái của nợ này lại. Làm náo loạn cả thành phố.” Chiếc piano không bị tịch thu. Nhưng ngày sau đó, những người lạ kia mang đến một tờ giấy có dấu đỏ và dán lên trên những phím đàn. Đó là một tờ giấy niêm phong với dòng chữ: “Không được chơi đàn vào buổi tối và cấm chơi những bản nhạc nước ngoài.” Ông chú chị biết chuyện đó nói với cha mẹ chị, “Nó muốn chơi đàn thì xung phong vào đội văn nghệ xung kích.” Cha mẹ chị đã van xin chị làm theo lời ông chú. Sáng hôm sau chị quyết định đi tàu điện lên chợ Đồng Xuân mua những chiếc lọ thủy tinh. Chị quyết định bỏ khát vọng dạy nhạc và bắt đầu một nghề mới: làm ô mai.

Bên ngoài gió lạnh vẫn thổi và mưa vẫn rả rích. Bóng tối trùm lên thành phố tưởng đã như thế ngàn năm nay. Đã có nhiều đêm ông đi bộ một mình trên phố trong những đêm mưa gió lạnh này. Ông đi và tự hỏi: Có thực là tôi đang sống không?

Dung đã nghe ông kể về cái “Thế giới tự do” này của ông nhưng chị vẫn ngạc nhiên khi bước chân xuống. Ngày đó chính là ngày mà trước đó một năm họ gặp nhau trên chuyến tàu điện. Ông đã nói cho chị nghe và chị như tưởng ông đang nói về một thiên đường có thật trên mặt đất. Nơi tràn ngập âm nhạc, tràn ngập những cuốn sách kỳ diệu và rượu vang và nến và tự do. Mỗi khi nghe ông kể về nơi đó của ông, chị thấy ông trẻ trung như một chàng trai mười tám tuổi. Những lúc như thế, chị ngồi im lặng trước ông và cảm xúc của chị trôi về một miền tràn ngập ánh sáng.

Ông chọn một chai vang và lau rất kĩ trước khi mở nút chai. Tiếng nút chai bật một tiếng quyến rũ. Ông luôn luôn xúc động vì tiếng bật ra của nút chai. Mùi rượu vang mơ hồ lan tỏa. Nó không bao giờ là hương vị của đồ uống. Nó là hương của những cánh đồng nho mà ông đã từng đón nhận vào máu thịt ông trong những năm tháng trước kia. Ông từng nói say đắm về những cánh đồng nho nước Pháp đến nỗi có người bạn ông đã phải kêu lên: “Kiếp trước cậu là người Pháp.” Ông chưa bao giờ là người Pháp và sẽ chẳng bao giờ là người Pháp. Nhưng những cánh đồng nho nước Pháp và những ngôi nhà gỗ nơi đó mãi mãi sống động và đẹp đến nao lòng trong ông. Đó là vẻ đẹp, đó là sự thanh bình, đó là báu vật của trời đất tặng cho con người. Ông đã đi qua đó, đã dừng lại và đã đón nhận. Đó cũng là món quà trời đất trao tặng cho ông. Tất cả những thứ đó đang hiển hiện trên thế gian và ông dù mang quốc tịch nào đi nữa cũng vẫn có quyền đón nhận như chính thứ rượu vang kia, như chính những bản nhạc kia. Tất cả những vẻ đẹp thuộc về tất cả những ai nhận biết ra chúng.

Ông rót rượu vào hai chiếc ly. Tiếng rượu chảy vào lòng ly pha lê vang lên như tiếng một dòng suối trên thiên đường chảy qua những tảng đá vàng. Ông đã từng nghỉ cả mùa hè ở một làng làm rượu nho nước Pháp. Người ta đã cho ông tham gia công việc kỳ diệu đó. Cho đến tận lúc này, ông vẫn thấy da thịt mình mê đi khi ông nghe tiếng vỡ của những quả nho chín chạm vào da thịt ông trong bể gỗ. Không biết có bao giờ ông được trở lại cái làng ấy. Nhiều lúc ông tự hỏi, tại sao mình lại yêu những cánh đồng nho nước Pháp đến như vậy? Mình có thiên vị không? Mình có bị cái nền văn minh phương Tây mê hoặc không? Nhưng đó đâu phải là nền văn minh phương Tây. Đó đâu phải là sản phẩm của những người Pháp trong toà nhà của phủ Toàn quyền. Đó là vẻ đẹp của thế gian này. Và mình có quyền được đón nhận như mọi người Pháp.

***

Ông đưa ly vang cho Dung.

Minh: Kỷ niệm một năm chúng ta gặp nhau.

Dung: Chúc mừng ngày đầu tiên em đặt chân lên Thế giới tự do.

Minh: Ừ... một thế giới tự do... ừ...

Tiếng ly pha lê vang lên như ai đó gõ một phím đàn. Tiếng pha lê chạm nhau vang mãi trong căn hầm nhỏ bé đầy bóng tối. Họ im lặng. Cả hai nghe đến tận cùng âm thanh của pha lê trong bóng tối. Con chuột xuất hiện.

Minh: Xin chào, khỏe chứ?

Ông đặt miếng biscốt vào một chiếc đĩa sứ nhỏ và đặt lên sàn hầm. Dung ngạc nhiên nhìn con chuột. Nó bò một cách thanh thản từ giá rượu xuống sàn hầm như một vị khách lịch sự nhất. Đến trước miếng bánh, nó dừng lại, vuốt râu và từ tốn ăn miếng bánh.

Dung: Anh nuôi nó à?

Minh: Chúa gửi ông ấy xuống cho anh.

Dung: Chúa gửi nó xuống cho anh trước hay gửi em xuống trước?

Minh: Người gửi em xuống trước.

Dung: Anh khéo nói lắm.

Minh: Anh gặp em trước ông ấy mà.

Dung: Chúa gửi nó xuống làm gì?

Minh: Để làm nhân chứng cho chúng ta.

Dung: Dù sao em cũng không thích chuột.

Minh: Con chuột này khác. Chúa gửi những con chuột xuống nhưng một số đã phản bội lại lòng tin yêu của Người. Đó là những con chuột em không thích. Cũng như Người gửi xuống thế gian những con người và một số kẻ biến thành quỷ dữ.

Dung: Có vẻ cậu ta thích món này.

Minh: Ông ấy nghiện rồi. Mời món khác ông ấy không xơi.

Dung: Anh đặt tên nó là gì?

Minh: Anh chưa nghĩ. Em giúp anh đi.

Dung: Ngài Biscốt.

Minh: Quá hay. Ngài Biscốt.

Minh cười.

Con chuột ngừng ăn nhìn Minh.

Minh: Xin lỗi Ngài Biscốt, tôi thật bất lịch sự.

Dung: Em không thể nào tưởng tượng nổi rằng anh lại có một chốn như thế này. Hơn cả thiên đường đấy.

Minh: Anh mê rượu vang mà.

Dung: Không chỉ là rượu vang.

Minh: Anh thèm đọc sách và làm thơ.

Dung: Cũng không chỉ thế.

Minh: Vậy là cái gì?

Dung: Tất cả và hơn thế. Em không nói rõ ràng ra được. Những ai đã được anh mời xuống đây?

Minh: Hai người. Em và Ngài Biscốt.

Dung: Tại sao một luật sư lại có thể làm thơ được?

Minh: Luật là sự công bằng của xã hội còn thơ là sự công bằng của tâm hồn.

Dung: Em yêu anh.

Họ chạm ly. Tiếng pha lê chạm nhau ngân mãi như không bao giờ dừng lại. Họ đợi cho âm thanh kỳ diệu đó như tan sâu vào bóng tối loang lổ trong hầm rượu thì mới nâng ly lên uống.

Dung: Em say mất.

Minh: Say thì em ngủ lại trong Thế giới tự do này.

Dung: Em mơ ước vậy, nhưng em vẫn chưa hoàn toàn thuộc về cái thế giới ấy.

Minh: Em hãy chơi một bản gì đó đi...

Dung: Anh say rồi... đàn đâu nào?

Minh: Dưới những ngón tay của em đấy.

***

Dung xòe hai bàn tay ra. Trong ánh sáng chập chờn của nến, mười ngón tay chị trải dài như những vệt sáng từ một ô cửa của một Thánh đường trong buổi hoàng hôn. Chị nhìn mãi vào những ngón tay của mình như lần đầu tiên chị khám phá ra những ngón tay đó. Mười ngón tay cứ xòe ra như thế trong ảo mờ tối, sáng và như trải dài bất tận. Và Minh lại nhớ đến con tàu đưa họ rời bỏ thế gian buồn bã và u tối. “Em hãy ngồi xuống và chơi đi...” Minh thì thào. Ông lấy chiếc ghế mây và đặt giữa phòng. Dung bước từng bước đến bên chiếc ghế và ngồi xuống. Hai bàn tay như đang đặt trên những phím đàn.

Một nhà hát kỳ vĩ hiện ra. Tất cả nến được thắp sáng. Minh đặt chiếc ghế vào trong góc tối của căn hầm và ngồi xuống. Chưa bao giờ ông cảm thấy một điều kỹ vĩ như buổi tối này đang xảy ra. Ông nhìn chị chờ đợi. Im lặng thật lâu. Thế gian như chưa bao giờ im lặng như thế. Đầu chị hơi cúi xuống. Nến hắt một vầng sáng lên gương mặt xanh xao và huyền bí của chị. Một tiếng đàn vang lên. Những ngón tay của chị bắt đầu chuyển nhẹ như những gọn sóng khi có một làn gió mỏng lướt qua mặt hồ nước phăng lặng. Rồi những ngón tay mềm như những sợi nước chuyển động không ngừng. Minh nhắm mắt lại. Máu trong thân thể ông chuyển động kỳ lạ. Những giai điệu kỳ lạ tràn qua ông. Những đường phố trống rỗng. Những ngọn gió của mùa đông. Những ngôi nhà đầy bóng tối. Tiếng người khóc đâu đấy trong bóng tối mênh mông này. Tiếng đổ vỡ của một cái gì đó. Và tiếng bật mở của những ô cửa. Và ánh sáng. Và con tàu đã đến. Và họ đã bước lên con tàu đó, trút bỏ những thống khổ như trút bỏ áo quần trên cánh đồng ngập tràn hương ngũ cốc và ánh sáng. Và họ ra đi. Và những dòng sông vang lên nhịp chảy của nước. Và những vòm cây rung những hồi chuông lớn. Những ngón tay lộng lẫy của chị lướt trong bóng tối trên những phím đàn của khát vọng tự do và tình yêu. Chưa bao giờ ông được nghe một bản nhạc nào như thế. Mái tóc của chị được búi gọn giờ xổ tung đổ xuống hai vai. Gương mặt chị hắt một ánh sáng xanh. Nước mắt ngập tràn trên gương mặt chị. Lúc này, những ngón tay tung lên như những con sóng lớn của biển cả và đổ xuống những ghềnh đá. Chưa bao giờ ông lại được nghe một bản nhạc kỳ lạ như thế. Ông đã từng đến những nhà hát ở Paris. Nhưng không có một nhà hát nào trên thế gian này kỳ vĩ và linh thiêng như nơi ông đang ngồi. Bởi ông đang ngồi dưới bầu trời bất tận và đang nghe một bản nhạc của máu, nước mắt, của tiếng sấm ái tình và những hơi thở đau đớn và rực nóng của khát vọng tự do.

Dung ngừng chơi. Hai cánh tay chị buông thõng. Một phần hai cánh tay chị ngập trong bóng tối bởi ngọn nến để trên bàn không đủ ánh sáng tỏa sáng cả căn hầm. Mặt chị ngửa lên, đầm đìa mồ hôi, hai mắt nhắm lại như ngủ. Minh ngồi như gục trên ghế. Im lặng kéo dài bất tận.

Con chuột trốn đâu đó trong bóng tối căn hầm đã xuất hiện trở lại từ lúc nào. Nó ngồi im lặng trên giá gỗ bên cạnh một chai rượu.

***

Minh bước lại bên Dung. Ông cầm lấy hai bàn tay chị và từ từ dâng lên. “Anh đã nghe được tất cả.” Ông áp hai bàn tay chị vào mặt. Chợt hai người ôm lấy nhau. Họ hôn nhau. Thế gian chưa từng có cảnh tượng nào như thế. Quần áo Dung trút xuống. Tiếng thì thầm vang lên bên Minh: “Em dâng hiến cho anh.” Căn hầm mỗi lúc một sáng lên và ngập tràn tiếng thở của hai người. Cả thành phố nơi họ sống không một ai biết được rằng: dưới lòng đất có một khoảng không bé nhỏ đầy bóng tối, âm nhạc đã rền vang và ánh sáng của da thịt họ đã rạng ngời như những ban mai. Máu chảy mạnh hơn mọi con sông trong thân thể họ.

Chỉ có Ngài Biscốt vẫn mở hai đôi mắt tròn đen láy nhìn họ. Ngài là nhân chứng duy nhất cho những điều kỳ diệu đã xảy ra. Đến một ngày nào đó, râu tóc Ngài bạc trắng, Ngài sẽ kể lại cho con cháu sau này của Ngài về những gì đã hiển lộ trong căm hầm đầy bóng tối này. Một đứa cháu Ngài chỉ thích cắn những hạt đỗ đỏ luôn miệng nói: “Cháu chẳng tin những chuyện ông kể. Chẳng có gì hơn những hạt đỗ đỏ tròn căng này. Đã qua rồi cái thời của những câu chuyện lãng mạn.”

Nhưng đó là lời ngây thơ của một con chuột nhỏ dễ thương. Nó phải được tha thứ. Và nó sẽ lớn lên. Nó sẽ hiểu tất cả.

***

Gần sáng có mưa. Tiếng mưa trong thành phố đêm tĩnh lặng làm ông tỉnh giấc. Ông thấy tâm hồn vang lên một bản nhạc dịu dàng và thẳm sâu. Ông nhớ Dung. Trong giấc mơ lúc gần sáng, ông thấy Dung nằm trên cánh đồng đầy nắng. Và từ thân thể chị, những bông hoa vàng mọc lên rực rỡ. Những bông hoa lan mãi trên cánh đồng và sau đó tràn ngập cả chân trời. Lúc đó, ông thấy Dung như từ trong bức sơn dầu bước ra. Trong căn hầm chật chội thì bức sơn dầu đã mở ra một thế gian bất tận và một bầu trời mênh mông. Mỗi lúc nhìn bức tranh, ông lại thấy thế gian biến ảo lạ kỳ. Bốn mùa đã đi qua vòm lá của cái cây trong bức tranh kia. Lá non. Hoa nở. Mùa quả chín. Những tổ chim. Tiếng lá khua vang. Những cành cây trong mùa đông vạch vào nền trời như những con đường lên trời. Và cái con người đứng dưới gốc cây kia là ai? Một thiền sư, một kẻ cô đơn, một ái nữ, một người già đã sống mấy trăm năm trên thế gian, người cuối cùng còn sót lại trên thế gian hay đó là toàn bộ nhân loại? Đã có những buổi tối, ông và Dung ngồi im lặng rất lâu uống rượu vang, ngắm nhìn bức tranh và không ai nói với nhau ai một câu gì. Họ tận hưởng sự yên tĩnh và mênh mông ở chính căn hầm chật chội. Và mỗi người đều thấy cái con người trong bức tranh kia là chính mình.

Ông ngồi dậy trong đêm và lần mò trong bóng tối ra mở cửa sổ. Những hạt mưa bay qua những song cửa sổ thấm mát trên mặt ông. Ông đứng như thế rất lâu. Mặt ông hướng về ô cửa để đón những hạt mưa. Rồi ông quay vào thắp một ngọn nến. Ông nhớ Dung da diết. Và ông viết.