Thứ Hai tuần đó, Seth tình cờ vào căn buồng nhỏ ở nhà kho để tìm một miếng da sửa lại chiếc yên cương cũ, thì bắt gặp Willy đang đi xuống cầu thang với một giỏ đầy đồ sắt vụn.
"Đứng lại một phút xem nào, Willy. Em cầm cái gì thế kia?"
Willy lẽ ra đã vâng lời ngay lập tức, nếu không vì cái giọng điệu bề trên và vẻ ra uy ấy của Seth, vốn luôn khiến cậu bé cảm thấy nổi loạn.
"Anh bảo đứng lại cơ mà!" Seth nhắc lại. "Em cầm cái gì trong đó thế?"
"Đồ sắt vụn."
"Đồ sắt vụn á? Mẹ bảo em đi thu gom đấy à?"
"Không."
"Thế thì mang trả lại ngay vào chỗ cũ đi."
Willy không nhúc nhích.
"Đồ sắt vụn đáng giá tiền đấy, em bé ạ."
"Vâng, em biết chứ."
"Thế em có quyền hạn gì mà dây dưa với nó?"
"Định mang đi bán."
"Hả? Không xin phép mẹ mà dám thế à, cái thằng bé hư này?"
Willy đặt cái giỏ nặng trĩu xuống bậc cầu thang ngay phía dưới.
"Thế hóa ra em lên lầu lấy số sắt đó mà không xin phép à? Thật là một đứa trẻ hư đốn!"
Willy dịch chiếc giỏ xuống một bậc cầu thang khác.
"Vòi ống bễ, ấm trà cũ, đinh gỉ," Seth nói khi đang săm soi cái giỏ.
"Willy Parlin, em có biết đây là ăn cắp không hả."
"Chẳng ăn cắp tẹo nào cả!"
"Nhưng anh bảo là có! Cấu kết thế này chẳng khác nào em thọc tay vào ví của bố mà lấy tiền."
"Em không ăn cắp," Willy vừa nói vừa dịch chiếc giỏ xuống thêm một bậc nữa.
Seth bắt đầu phát cáu.
"Nếu em không chịu nghe lời anh, Willy Parlin, và mang số sắt đó trả lại chỗ cũ, thì anh sẽ phải đi mách bố đấy."
"Thế thì anh thành kẻ mách lẻo nhé, anh Seth."
"Em nghĩ anh muốn cậu em trai của mình lớn lên thành một tên trộm à?"
"Em có phải là tên trộm đâu; nhưng anh thì đúng là kẻ mách lẻo. Hôm qua anh vừa bảo là trẻ con không được phép mách lẻo cơ mà, chắc người lớn cũng thế thôi, chẳng khá hơn đâu," Willy vừa cãi lại với giọng điệu thách thức, vừa kéo lê giỏ sắt của mình đi thẳng vào nhà bếp.
"Mẹ ơi," Seth nói khi bà Parlin bước qua nhà kho với một xoong sữa chua, "phải trị chấn chỉnh lại thằng Willy thôi mẹ ạ; nó bắt đầu học đòi thói ăn cắp rồi đấy."
Bà Parlin đặt cái xoong lên một chiếc ghế dài, rồi khuỵu xuống ngồi bệt lên thớt thái thịt, bủn rủn cả chân tay đến mức không đứng vững nổi.
"Con vừa bắt gặp nó lúc nãy, đang lôi đi cả một giỏ sắt vụn to tướng; nếu mẹ không vào ngay mà ngăn nó lại, thì nó sẽ mang ra cửa hàng để bán mất thôi."
"Có thế thôi à?" bà Parlin thốt lên, thở phào nhẹ nhõm. "Chà, con làm mẹ giật cả mình! Bố nó cho phép nó đi thu nhặt bất cứ thứ sắt vụn nào tìm thấy để đem bán bù vào chiếc huy chương mà nó đã làm mất hôm trước cơ mà."
"Thế thì hay quá, mẹ ạ—nghe thế này thì con mừng thật đấy! Nhưng sao cái đồ tiểu yêu này lại không nói với con nhỉ? Thật chứ, nó đáng bị đòn một trận vì dám cả gan qua mặt con đấy."
"Lẽ ra nó nên nói với con; nhưng có lẽ con đã nặng lời với nó rồi đấy, con trai ạ. Con thừa biết là tính Willy không chịu được những lời đó mà."
"Con nghĩ là mình không đến nỗi nặng lời đâu, mẹ. Mẹ chẳng lẽ lại muốn thấy đứa trẻ này làm điều quấy mà con lại không uốn nắn nó hay sao—đúng thế không nào?"
"Bố mẹ mới là những người có trách nhiệm uốn nắn nó," bà Parlin đáp. "Willy có quá nhiều ông thầy bà cô rồi đấy. Lần sau nếu con thấy nó làm điều gì mà con cho là sai trái, hãy báo cho mẹ biết, nhưng đừng có mắng mỏ nó!"
Bà Parlin đã từng nói điều này trước đây, nhưng đó là một chuyện mà Seth chẳng bao giờ nhớ nổi.
Willy đã bán số sắt vụn, trả lại cô Judkins đồng tiền xu mới tinh và cảm thấy hạnh phúc trở lại, nhất là khi vẫn còn dư lại mười xu mà người bố tử tế đã cho phép cậu giữ lấy.
Gideon Noonin chưa bao giờ thú nhận tội lỗi của mình, và sau vụ đó, Willy rất cẩn trọng để giữ khoảng cách, không bén mảng đến gần hắn nữa. Nhưng lại có một cậu bé khác, trạc tuổi cậu, có ảnh hưởng xấu chẳng kém gì—đó là Fred Chase. Sau này cậu ta trở thành một thanh niên vô tích sự, khiến người mẹ đau khổ đến mức Siller Noonin phải thốt lên rằng: "Tội nghiệp bà Chase, bà ấy có tất cả mọi thứ trên đời mà lòng người hằng ao ước, chỉ trừ mỗi một cái bình để đựng nước mắt của mình."
Fred là một đứa trẻ có cung cách lịch sự, dễ thương, và chẳng ai nghĩ xấu về nó cả, bởi vì nó quá ư ranh mãnh trong những trò nghịch ngợm của mình. Nó gây ảnh hưởng xấu cho Willy bằng cách nhồi nhét vào đầu cậu suy nghĩ rằng cuộc đời mình quá ư khổ sở. Công việc hằng ngày của Willy là xách một giỏ dăm bào đầy ụ vào mỗi buổi sáng để nạp đầy thùng cội trong phòng khách. Dĩ nhiên là những khúc củi "lót đáy", củi "chèn sau" và củi "chèn trước" đều quá sức đối với đôi tay nhỏ bé của cậu, nên Caleb đã phải lo liệu những việc đó. Còn Freddy thì chẳng phải làm bất cứ việc gì sất, thế mà lại ra điều tỏ vẻ thương hại Willy.
"Chúng nó đối xử bất công với cậu đấy," nó bảo. "Tớ thì tớ chẳng bao giờ thèm chịu đựng thế đâu."
Cho đến khi Freddy nói rằng cậu đang bị áp bức, Willy chưa từng mảy may nghi ngờ điều đó; nhưng ngặt nỗi, sau câu nói ấy, cậu nhận ra mình phải gánh vác gần như toàn bộ mọi việc, và rằng Seth với Stephen chẳng hề giúp đỡ nhiều như họ có thể. Càng ngẫm nghĩ về chuyện này, cậu càng cảm thấy bất hạnh hơn, và càng lề mề, chần chừ lâu hơn bên đống củi cùng những mảnh dăm bào.
Mẹ cậu cất tiếng hỏi: "Con đã bao giờ nghe câu chuyện về cậu bé và hai thùng nước chưa?"
"Ơ, chuyện đó thế nào hả mẹ? Mẹ kể cho con nghe đi."
"Ấy là, cậu bé nọ được bảo là hãy đi múc hai thùng nước từ dưới giếng lên; nhưng thay vì đi múc nước thì cậu ta lại ngồi xuống và cứ thế nơm nớp lo sợ mãi, cho đến khi héo mòn dần, héo mòn dần, và cuối cùng thì chết."
Willy liền vội vã chạy ra ngoài cùng chiếc giỏ của mình, và từ đó chẳng bao giờ dám đòi nghe lại câu chuyện về cậu bé với hai thùng nước ấy nữa. Thế nhưng đống củi dường như vẫn đè nặng lên lồng ngực cậu, bóp nghẹt lấy cậu, cho đến khi cậu được giải thoát bởi một ý kiến thông minh xuất hiện trong đầu.
Tại sao lại không dựng một vài khúc củi thẳng đứng ở dưới đáy thùng, rồi xếp phần củi còn lại lên trên nhỉ? Trông bề ngoài thì vẫn hoàn toàn bình thường như mọi khi; nhưng mà sẽ đỡ đần cho cậu biết bao!
Chiếc thùng được đặt ở lối đi nhỏ, và cánh cửa phòng khách đang đóng kín; cậu hoàn toàn có thể lừa dối một cách trót lọt mà chẳng sợ ai hay.
"Bây giờ thì mình tha hồ có nhiều thời gian để chơi rồi!"
Bà mở hé cửa và cất tiếng gọi: "Sao thế, con vẫn còn ở đây à, Willy?" Bà cứ nghĩ là con mình đã mất ngần ấy thời gian để nạp đầy thùng củi; và quả thực là cậu đã mất rất nhiều thời gian thật. Đây là một chiêu trò mới, làm việc theo cách này đòi hỏi phải mất công sức.
"Mẹ cứ tưởng con đi chơi lâu rồi chứ, cục cưng ạ, vì mẹ chẳng nghe thấy tiếng con huýt sáo gì cả."
Willy khẽ huýt sáo một tiếng khi đặt khúc củi cuối cùng lên. Thật là may mắn làm sao khi mẹ không mở cửa sớm hơn!
"Một thùng đầy đặn và đẹp đẽ đấy, con trai của mẹ. Sáng nay con làm mẹ rất vừa lòng đấy nhé. Lại đây ôm hôn mẹ nào."
Willy ngoan ngoãn bước tới, rồi bà Parlin, người có giọng hát rất hay và thuộc lòng rất nhiều khúc ballad, vừa mỉm cười vừa cất tiếng hát,—
“Này! Cớ sao ngươi run lẩy bẩy,
Lão Gaffer Gray?
Và cớ sao mũi ngươi xanh ngắt thế này?”
Bà thường hay hát khúc ca đó mỗi khi cậu từ bên ngoài bước vào nhà với cơ thể lạnh buốt, và khi ấy cậu sẽ cất giọng hát hồi đáp lại, với chất giọng ngọt ngào chẳng kém gì giọng của mẹ,—
“Bởi tiết trời lạnh giá,
Bởi tôi đã già nua,
Và chiếc áo khoác chùng này đâu còn mới nữa,
Than ôi là than!”
Nhưng sáng nay tâm trạng cậu chẳng có chút hứng thú nào với ca hát cả: cậu đang cảm thấy vô cùng vội vã để đi cho mau lẹ; và sau khi trao vội cho mẹ một nụ hôn, cậu liền ba chân bốn cẳng chạy biến đi mà quên béng mất cả cuốn sách đánh vần bọc vỏ ván mộc của mình, để rồi lại phải lật đật quay trở lại lấy.
Willy ngốc nghếch! Cậu lại tưởng là người mẹ kính yêu của mình sẽ không thể nào phát hiện ra cái âm mưu được sắp đặt tinh vi đã ngốn của cậu biết bao công sức lao động ấy hay sao? Trẻ con chẳng bao giờ có thể lường trước được các bậc sinh thành của chúng tinh tường đến nhường nào đâu!
Hôm đó là một ngày tháng Mười Hai vô cùng lạnh giá, và vì bà Parlin vẫn luôn giữ cho ngọn lửa trong lò cháy bập bùng rực rỡ, nên trước khi trưa đến, bà đã phát hiện ra những khúc củi dựng đứng thẳng băng như những người lính đang diễu hành trong thùng củi. Bà khẽ thở dài một tiếng rồi lại mỉm cười, nhưng chẳng thốt ra một lời nào cả, bởi bà Parlin vốn là một người phụ nữ vô cùng khôn ngoan.
Bà cất tiếng nói khi cậu bé từ trường trở về nhà và đã thưởng thức xong bữa xế gồm bánh mì lèo, táo nướng cùng sữa: "Nào, bé Willy của mẹ, lại đây chúng ta cùng hát một khúc nào."
Chẳng có điều gì khiến Willy và mẹ thích thú hơn việc được cùng nhau ca hát, trong lúc bà ôm cậu vào lòng và đu đưa chiếc ghế bập bênh. Cậu thả trọn vẹn tâm hồn mình vào giai điệu, thỉnh thoảng lại phát âm sai những từ tiếng Xéc-ốt một cách vô cùng đáng yêu khiến ai nghe cũng phải lấy làm thích thú. Người ta thường hay dừng lại ngay trước ngưỡng cửa, tôi được biết thế, hoặc dừng lại bên cửa sổ mở toang vào những ngày mùa hè, để lắng nghe âm giọng trong trẻo như trẻ thơ cất lên qua những khúc ballad như thế này,—
“Nào! Hãy cùng nhau đến đám cưới,
Bởi họ đang tưng bừng khúc nhạc vui;
Vì Jock sắp sửa kết duyên cùng Maggie,
Thiếu nữ mang mái tóc vàng óng ánh như tơ vàng.”
Và giai điệu vang lên tối nay chính là bài "Colin's Come to Town" (Colin đã đến phố thị); và giọng ca của Willy vang lên thật ngọt ngào và cao vút,—
“Ngay cả bước chân chàng cũng mang đầy âm điệu,
Khi chàng bước lên từng bậc cầu thang.”
Caleb liền cất lời nói với bác sĩ Hilton và ông Griggs tại phòng bán rượu: "Các ông đã bao giờ nghe thấy ai có giọng ca vượt qua được cậu nhóc này chưa?"
Kể từ sau vụ việc buồn bã về món tiền bán bò ấy, Caleb lại càng quý mến Willy hơn trước bội phần, mặc dù thật khó để giải thích nguyên nhân vì sao; có lẽ là bởi vì đứa trẻ đã tỏ ra quá đỗi vui mừng khi thấy anh quay trở lại.
Love vừa mang chiếc chảo ủ than bằng đồng vào căn phòng khách để múc những hòn than hồng từ lò sưởi, vừa thốt lên: "Cầu Chúa phù hộ cho thằng bé! Này mẹ ơi, con chưa bao giờ nghe thấy cái tên 'Willy' được nhắc đến mà không khiến con liên tưởng đến âm nhạc cả. Âm thanh ấy vang lên ngọt ngào chẳng khác nào khi mẹ cất tiếng gọi 'chim sơn ca' vậy."
Bà Parlin đáp lại bằng cách ôm chặt chú chim họa mi đang ca hát ấy vào sát trái tim mình.
"Và mẹ có biết từ 'Mẹ' gợi cho con nghĩ đến điều gì không?—Đó là hình ảnh một người phụ nữ thật to lớn, lúc nào cũng sẵn sàng ôm chầm lấy ai đó."
Bà Parlin phì cười.
"Đúng thế đấy ạ. Và có cảm giác như một người phụ nữ vóc dáng nhỏ nhắn thì không thực sự xứng đáng để được gọi là mẹ. Ví như bà Dorcas Lyman ấy: mỗi khi cô ấy gọi 'Mẹ' với người phụ nữ nhỏ thó kia, con thấy cứ kỳ cục làm sao; bởi vì bà Lyman có đủ lớn người đâu cơ chứ."
Willy hùa theo: "Đương nhiên là không rồi; chẳng to lớn được bằng một nửa ấy chứ. Con suýt nữa thì có thể nhấc bổng bà ấy lên chỉ bằng ngón út của mình. Mà này, còn đứa bé đó nữa—cô ta có một đứa bé trông đáng yêu thật đấy; ước gì cô ta đem con bé Patty cho con."
Love mỉm cười, rồi cầm theo chiếc chảo ủ than có cán dài bước đi để sưởi ấm chiếc giường cho vị khách lữ hành ở căn phòng áp mái lạnh giá phía bắc.
Lòng Willy tràn ngập sự trìu mến dành cho người mẹ, và cậu cứ liên tục đặt những nụ hôn thật trìu mến lên má bà. Có lẽ đây chính là thời điểm thích hợp để thú nhận về những khúc củi dựng đứng đầy gian dối kia rồi; thế nhưng bà Parlin lại chẳng hề đả động gì đến chuyện đó. Bà bắt đầu cất giọng hát bài Thánh ca Buổi tối, và Willy cùng hòa giọng với mẹ:
“Lạy Chúa, xin dâng Ngài vinh quang trong đêm nay,
Vì mọi hồng ân ánh sáng ban ngày;
Xin hãy che chở con, lạy Vua của muôn vị vua,
Dưới đôi cánh toàn năng của chính Ngài.
Xin Chúa thứ tha, vì Người Con yêu dấu,
Những lầm lỗi con đã trót gây ra ngày hôm nay,
Để trước lúc chìm vào giấc ngủ bình yên,
Con được giao hòa cùng thế gian, chính con và Ngài.”
"Nào, Willy," bà Parlin khẽ ngừng lại và cất tiếng bảo con: "chúng ta hãy cùng suy ngẫm một lát, và cố gắng nhớ lại xem hôm nay mình đã làm điều gì sai trái nhé. Con hãy tự suy nghĩ đi, và mẹ cũng sẽ suy ngẫm."
Cậu ngẩng phắt đầu lên, và qua ánh mắt đượm buồn của con, bà thừa biết rằng tâm can cậu đang vô cùng dằn vặt.
"Vâng, để con nghĩ. Thế còn mẹ, chắc là mẹ chẳng làm điều gì sai trái bao giờ phải không mẹ?"
"Ôi, có chứ con yêu; mẹ đã phạm phải rất nhiều điều sai quấy đấy."
"Vâng, con cũng thế. Mẹ có muốn con kể ra không?"
"Trừ phi con tự nguyện muốn nói. Chỉ cần con chắc chắn đã thổ lộ điều đó với Chúa là được."
Hai mẹ con lặng thinh trong giây lát.
Willy bỗng thốt lên đầy kiên quyết: "Đấy nhé, đó là lần cuối cùng con dám dựng đứng mấy khúc củi trong thùng đấy."
Bà vừa hôn cậu vừa nói: "Mẹ biết ngay mà."
Thế hóa ra mẹ đã biết tỏng mọi chuyện từ đời thủa nào rồi sao!
Nhưng bà chẳng thốt thêm lấy một lời nào nữa; và hai mẹ con lại tiếp tục cất tiếng hát bài thánh ca:
“Xin dạy con cách sống, để con coi nấm mồ
Cũng nhẹ nhàng tựa như chiếc giường êm.
Xin dạy con cách chết, để khi ấy con có thể
Khải hoàn bước lên trong Ngày Phán Xét Cuối Cùng.”