Quản Trị Thương Hiệu Trực Tuyến

Lượt đọc: 154 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 10
Những Nhà Hoạt Động Nhiệt Huyết

❊ ❊ ❊

Vận mệnh của các tổ chức hoạt động xã hội lớn như Hòa bình Xanh, Bạn Trái đất hay Tổ chức Ân xá Quốc tế đã thay đổi hoàn toàn nhờ sự xuất hiện của Internet và mạng xã hội, cho phép họ kêu gọi những người ủng hộ và vận động ý kiến trên quy mô lớn, với mức độ chính xác chưa từng nó. Trước đây, họ bị hạn chế trong việc biểu tình trực tiếp hoặc các chiến dịch e-mail. Nhưng ngày nay, họ có thể gây khó khăn lớn cho các tập đoàn mình nhắm tới bằng cách sử dụng vô số công cụ trực tuyến phong phú, từ các trò chơi khăm trên mạng, lừa phỉnh, kiến nghị – video cho đến chiếm quyền kiểm soát. Ngoài việc các doanh nghiệp phải chịu áp lực ngày càng lớn khi hoạt động của họ gắn liền với những vấn đề xã hội và hầu như tất cả đều sử dụng các kênh trực tuyến để quảng bá sản phẩm, thì điểm yếu trong lá chắn bảo vệ doanh nghiệp cũng ngày càng bị khoét rộng.

Tìm phương pháp tốt nhất để đối phó với những chiến dịch được các tổ chức hoạt động xã hội dùng để chống lại bạn là công việc khó khăn, thậm chí đôi khi vô ích. Các nhà hoạt động thường chỉ gây sức ép trực tiếp bằng chiến dịch khi họ tin rằng không còn lựa chọn nào khác; và khi họ đã thật sự ra tay thì chẳng còn cơ hội nào để bạn đối thoại trên tinh thần xây dựng nữa. Tương tự, cơ hội để trao đổi sao cho thấu tình đạt lý trên mạng xã hội là rất hạn chế. Mục tiêu của họ là nhằm gây khó khăn cho hoạt động của bạn càng nhiều càng tốt, đến khi nào bạn công khai nhận lỗi và tỏ ra hối lỗi.

Shell đứng ngoài cuộc tấn công giễu nhại của tổ chức Hòa bình Xanh

Ngày 7 tháng Sáu năm 2012, một tài khoản YouTube mang tên “kstr3l” đã đăng một video quay cảnh phóng tàu thất bại tại Trung tâm Tàu vũ trụ con thoi Seattle trong lúc tiễn đưa hai dàn khoan của Shell tại Bắc cực. Vòi dầu đã phun dầu khắp nơi và văng vào các quan khách. Video này nhanh chóng thu hút các blogger và lan truyền mạnh mẽ, với 500 nghìn lượt xem chỉ trong vài ngày. Các blogger đã bàn luận về câu chuyện nhiều đến mức báo chí chính thống phải chú ý và đăng hàng trăm bài viết.

Các phóng viên viết bài về câu chuyện sau đó đã nhận được một e-mail nhân danh hãng Shell, đe dọa họ không được tiếp tục đưa tin về câu chuyện và dẫn họ đến đường link http://arcticreadycom – một trang web (và trang này vẫn tiếp tục tồn tại, vẫn hoạt động tại thời điểm tôi viết cuốn sách này) thoạt nhìn trông giống hệt trang web chính thức của Shell, từ logo, hệ thống điều hướng, phong cách hình ảnh cho đến các đường dẫn đến tài khoản Twitter hay Facebook. Người truy cập vào trang web này thậm chí có thể tự tạo các quảng cáo mang thương hiệu Shell bằng cách sử dụng hình ảnh có sẵn về các núi băng, chim cánh cụt và gấu Bắc cực, rồi quảng cáo sáng tạo nhất sẽ được dựng thành bảng quảng cáo đặt ngay trước tòa văn phòng Shell tại Houston (Hình 10.[1]).

Hơn 12 nghìn quảng cáo đã được tạo, nhưng rất ít trong số đó thể hiện thông điệp tích cực về công ty. Và mọi việc cứ tiếp diễn trong nhiều tuần liền. Dĩ nhiên, nhiều người đã nhanh chóng nhận ra đây chỉ là một chiến dịch chơi khăm khôn khéo, nhưng cũng có một số ít không nhận ra; và họ lại càng hoang mang hơn vì một tài khoản Twitter xuất hiện vài tuần sau đó – mang tên @ShellisPrepared – đã tự xưng là bộ phận truyền thông của Shell, có nhiệm vụ theo dõi và trả lời những “tuyên bố vu khống chống lại Royal Dutch Shell”.

Chúng tôi đang làm thêm giờ để xóa bỏ những quảng cáo phỉ báng.

Trò gây rối này sẽ nhanh chóng được giải quyết. Hãy chờ nhé!

Nhóm chúng tôi đang làm thêm giờ để xóa những quảng cáo không phù hợp. Xin đừng chia sẻ chúng nữa!

HÌNH 10.[1]. Nhại lại quảng cáo “Đi thôi” của Shell

Những dòng tweet cũng ám chỉ Shell không hề biết mình đang làm gì trên mạng xã hội.

Nghe này, đây là ngày làm việc đầu tiên của tôi. Tôi rành Facebook lắm nhưng chẳng hiểu sao mọi người đều đọc được tweet của tôi vậy?

XIN ĐỪNG RETWEET CÁC DÒNG TWEET CỦA CHÚNG TÔI NỮA! Chúng chỉ dành cho @người_nhận mà thôi!

Họ còn đi xa hơn thế khi đe dọa can thiệp bằng luật pháp đối với những người nhắc đến các quảng cáo hay retweet[29] những dòng tweet có nhắc đến chiến dịch “Bắc cực sẵn sàng”.

CHÚNG TÔI RẤT BẤT NGỜ KHI NHẬN ĐƯỢC NHIỀU SỰ CHÚ Ý NHƯ THẾ NÀY, NHƯNG HÃY DỪNG LẠI NGAY! Chúng tôi không muốn phải kéo bộ phận pháp lý của #Shell vào cuộc.

Đã in xong! 157 trang giấy. Phí phạm cả đống vỏ cây nhưng RẤT BÕ CÔNG. Các người gặp rắc rối to rồi...

Tôi đang chuẩn bị in danh sách và chuyển cho bộ phận pháp lý của #Shell đây. Các người có năm phút để xóa hết mấy dòng tweet đó đi.

Thật ra, toàn bộ chiến dịch này đều được dàn dựng. Vị khách danh dự được ghi hình trong video làm giả vụ phóng dàn khoan chính là một nhà hoạt động Dorli Rainey, vốn nổi tiếng vì bị cảnh sát xịt hơi cay trong phong trào “Chiếm Seattle” vào năm trước đó. Và cả video, trang web lẫn các tài khoản mạng xã hội đều chỉ là một phần trong trò chơi khăm do tổ chức Hòa bình Xanh dàn dựng chi tiết, phối hợp với nhóm hai nghệ sĩ tuyên truyền The Yes Men nhằm đưa những hoạt động tại Bắc cực của hãng dầu mỏ này ra ánh sáng.

Phản hồi chính thức của Shell chỉ gói gọn trong một thông báo ngắn đăng trên trang web Alaska của hãng vài tuần sau khi video giả xuất hiện, theo đó phủ nhận bất cứ sự liên đới nào đến chiến dịch này. Hãng cũng không can thiệp vào bất kỳ cuộc tranh luận nào, không cố gắng đóng cửa trang web hoặc kiện tổ chức Hòa bình Xanh vì xâm phạm bản quyền thương hiệu. Tuy vậy, câu chuyện này cũng đã ít nhiều lan truyền rộng rãi khi phản hồi của Shell được đăng tải, do đó nó nhận được rất ít sự chú ý.

Những bài học rút ra từ cách Shell xử lý chiến dịch Bắc cực sẵn sàng

Đừng để bị kích động

Phần lớn các chiến dịch của những nhà hoạt động xã hội chỉ nhằm một mục đích chính: tạo sự thay đổi bằng cách khiến càng nhiều người biết đến hành vi của doanh nghiệp càng tốt và khuyến khích họ hành động. Nhưng trong một thế giới mà chúng ta thường xuyên bị kêu gọi tham gia ký tên vào các bảng kiến nghị, từ cấm khai thác hải sản quá mức, chống xâm phạm nhân quyền cho đến vận động quyên góp ủng hộ cuộc đua xe đạp từ thiện do bạn chúng ta tổ chức, thì những nhà hoạt động luôn buộc phải tìm kiếm những cách tiếp cận mới lạ, khác biệt hoặc đánh vào cảm xúc nhiều hơn để nổi bật trước đám đông và nhận được sự ủng hộ của chúng ta.

Những trò chế nhạo và chơi khăm trên trang web là cách hay để làm những điều trên – chi phí thấp, dễ thực hiện và cho phép người ủng hộ đưa ra nhận xét ngay thông điệp được lan truyền như thế nào. Những công cụ này cũng là một phần sẵn có trong bộ công cụ của các nhà hoạt động xã hội vì một lý do quan trọng khác: Chúng cho phép họ dễ dàng vận dụng khiếu hài hước để thu hút sự chú ý và khiến người xem quan tâm đến những vấn đề tuy phức tạp nhưng dễ tạo cảm xúc. Như Poynter Institute đã chỉ ra, chiến dịch Bắc cực sẵn sàng đã tạo nên “một chuẩn mực mới trong lịch sử trò chơi khăm”. Tổ chức Hòa bình Xanh đã tạo nên cả một hệ sinh thái trực tuyến giả, giả vờ như chính tổ chức của mình bị tấn công, đe dọa sử dụng các biện pháp pháp lý dưới danh nghĩa của Shell và sử dụng logo cũng như mọi tài liệu khác của Shell một cách trắng trợn. Tất cả đã bảo đảm cho Hòa bình Xanh thu hút được vô vàn sự chú ý trên mạng cũng như bài viết trên các báo. Trang web của Bắc cực sẵn sàng cũng thu hút hơn 2 triệu lượt xem chỉ trong vòng vài tuần.

Nhưng chiến dịch này còn có một mục tiêu khác: Khiêu khích nhằm khiến Shell phải đưa ra một phản hồi ngu ngốc hay không thỏa đáng để có thể dùng chính phản hồi đó chống lại hãng này. Khi danh tiếng của bạn bị bôi nhọ trên Twitter còn cấp trên thì thúc bạn từ phía sau, buộc bạn phải mau chóng dẹp sạch những tin đồn này, thì bạn rất dễ đối phó một cách vội vã. Hãng xăng dầu này có thể cố gắng ngăn chặn chiến dịch dựa trên thực tế rằng chiến dịch đã xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hoặc hãng có thể kiện để bảo vệ cho những hoạt động của mình tại Bắc cực một cách công khai. Nhưng Shell đã nhận ra rằng các lựa chọn trên đều không mang lại lợi ích gì cho hãng. Đáp trả các lập luận của tổ chức Hòa bình Xanh cũng đồng nghĩa họ đã lao vào vào một cuộc so găng kiểu Mexico trên mạng, mà cuối cùng chẳng có ai là người thắng cuộc rõ ràng. Việc thưa các nhà hoạt động xã hội ra tòa đồng nghĩa họ sẽ trao cho Hòa bình Xanh thêm cơ sở để bảo vệ lý lẽ của mình; và Shell cũng không chắc chắn sẽ giành được chiến thắng, vì chiến dịch này không nhất thiết bị xem như một hành động lừa đảo. Vì thế, Shell đã chọn cách đối phó thầm lặng hơn, khi xác nhận chiến dịch này không đúng sự thật và cố gắng thu hút càng ít sự chú ý càng tốt.

Cứ để cho họ nói

Bạn rất dễ cảm thấy giận dữ, bực dọc hoặc sợ hãi khi bị những nhà hoạt động xã hội tấn công. Họ phá hủy công sức và lợi nhuận của bạn. Và những điều họ yêu cầu thường ít khi làm được gì khác hơn là mang lại lợi ích cho chính mục đích hẹp hòi của họ. Nhưng tuy bạn có thể không đồng tình với những điều các nhà hoạt động xã hội phát biểu, thì điều vô cùng quan trọng là bạn phải nhận thức được rằng họ cũng có quyền nêu lên chính kiến của mình, miễn là ý kiến đó không phải cố ý dối trá hay bóp méo sự thật. Quan điểm của họ cũng có giá trị không kém quan điểm của bạn và nhiều khả năng là bạn sẽ chịu phản ứng ngược nếu cứ cố gắng chấm dứt cuộc tranh luận, hay bị nhìn nhận là không nghiêm túc hoặc đùa cợt với họ.

Dĩ nhiên, nếu những người tấn công bạn nói những điều mà bạn có thể chứng minh chúng hoàn toàn sai, thì bạn sẽ có lý do vững chắc để phản đối ngay một cách trực tiếp và công khai. Nếu không, chúng sẽ nhanh chóng được xem như sự thật không thể chối cãi. Shell đã công khai tuyên bố chiến dịch Bắc cực sẵn sàng chỉ là một trò chơi khăm. Nhưng họ phải mất vài tuần để làm điều đó và có lẽ nên hành động nhanh hơn nếu muốn hạn chế số người tin vào trò chơi khăm đó. Tương tự như thế, nếu bạn có đủ lý do để tin rằng cộng đồng sẽ đứng về phía mình thì bạn cũng có lý do để phản ứng quyết liệt. Một chiến thuật hay là tìm những chuyên gia có tầm ảnh hưởng, có uy tín lên tiếng ủng hộ bạn. Lý tưởng nhất là một người ủng hộ độc lập, mặc dù bạn cũng có thể tìm người trong nội bộ, miễn là họ hội đủ những điều kiện nêu trên.

Mặt khác, bạn phải luôn nhớ rằng ý kiến của người phản đối bạn cũng có giá trị không kém ý kiến của bạn, mặc dù ý kiến đó có chủ quan tới đâu chăng nữa. Tổ chức Hòa bình Xanh có thể sử dụng những cách có vẻ bất chính để thu hút sự chú ý, nhưng thông điệp phía sau chiến dịch này – hệ sinh thái mong manh ở Bắc cực đang bị đe dọa – là một thông điệp chính đáng, dù cho nó ảnh hưởng đến lợi ích của Shell.

Hành động trước cộng đồng rộng lớn hơn

Thông thường, bạn chẳng được lợi gì nhiều khi trả lời trực tiếp một nhà hoạt động xã hội đang tấn công bạn. Những nỗ lực thương lượng thường vấp phải một bức tường kiên cố vì vào lúc đó, người phản đối bạn chỉ còn lại một vũ khí tối thượng duy nhất – sử dụng sức ép của cộng động để đưa bạn trở lại bàn đàm phán. Họ thường không thèm nghe đến những điều bạn nói trên mạng và mọi nỗ lực tiếp xúc trực tiếp đều sẽ gặp phản ứng gay gắt.

Thay vào đó, bạn nên nghĩ đến cộng đồng rộng lớn hơn, vì cuối cùng cộng đồng này mới chính là những người bạn cần quan tâm. Chẳng có gì hấp dẫn trong câu chuyện một tập đoàn khổng lồ như Goliath tấn công chàng David nhỏ bé, mặc dù David ở đây đến từ một tổ chức có nguồn vốn khổng lồ như Hòa bình Xanh. Vì thế, điều tối quan trọng là bạn phải luôn cư xử kiên nhẫn, lịch sự và cẩn trọng. Bạn nhất thiết phải xác định được ngữ điệu chính xác và vận dụng hợp lý.

Khi phải đối mặt với sự khiêu khích nghiêm trọng và chế nhạo công khai, Shell đã chứng tỏ được sự kiên nhẫn đáng khen ngợi trong suốt chiến dịch Bắc cực sẵn sàng. Tuyên bố công khai của hãng đã chứng tỏ điều này. Đơn giản và đi thẳng vào vấn đề, tuyên bố này nêu rõ hãng không dính líu gì đến chiến dịch cũng như những quảng cáo được tạo ra trên danh nghĩa của hãng, đồng thời cũng lưu ý rằng hãng chưa thực hiện bất cứ hành động pháp lý nào trong trường hợp này. Giọng điệu được Shell sử dụng đặc biệt trong sáng, uyển chuyển và không máy móc. Tuy nhiên, có lẽ họ cũng tỏ ra chút khinh thường trong những lời cuối:

...trên tinh thần tranh luận khôn ngoan về một vấn đề có tầm quan trọng như thế này, chúng tôi vẫn tiếp tục trình bày ý kiến (thật sự) của mình cũng như những sự thật ít ỏi về thách thức và cơ hội trong việc khai thác Bắc cực tại trang web http://shellcomalaska

Và cuối cùng, hãy luôn nhớ rằng những gì bạn thấy trên mạng chưa chắc đã phản ánh đúng thực tế. Việc hàng trăm hay hàng nghìn người nhấp nút “like” một bài đăng trên Facebook hoặc một bình luận của người phản đối bạn không có nghĩa rằng tất cả những người đó đều không ưa bạn hoặc không tin tưởng bạn. Chính xác hơn, điều đó chỉ có nghĩa rằng mọi người nhận thấy sự việc khá thú vị hoặc có khuynh hướng ủng hộ một cách bị động, nhưng họ chẳng hề có ý định ủng hộ chủ động hơn.

Để cộng đồng bênh vực bạn

Các nhà hoạt động chỉ có thể làm việc hiệu quả nếu họ được xem là đáng tin và có uy tín. Giống như các doanh nghiệp, họ phải mất nhiều năm để xây dựng tiếng tăm. Nhưng cũng như bao người khác, uy tín của một nhà hoạt động có thể mất sạch chỉ trong một giây. Đây là rủi ro ngày càng lớn đi cùng với sự công khai của mạng xã hội. Tổ chức Hòa bình Xanh và The Yes Men đã chấp nhận rủi ro có tính toán với chiến dịch này và đẩy việc bắt chước đến giới hạn pháp lý – đối với nhiều người là cả giới hạn đạo đức nữa. Và không phải ai cũng đồng tình với việc đó: Những phản hồi trên YouTube đăng video giả về sự kiện phóng dàn khoan và trên trang web của Hòa bình Xanh đối với một bài viết trên blog – kể lại câu chuyện đằng sau chiến dịch – đã nhận được số lượng những lời ủng hộ và chế nhạo ngang nhau, trong đó nhiều người cho rằng chiến dịch này cố tình gây hoang mang, quá ngây ngô và gây tổn hại đến uy tín của tổ chức. Một số người khác thì buộc tội Hòa bình Xanh quá chú trọng đến giới truyền thông thay vì hướng đến những thay đổi thật sự.

Đôi khi cộng đồng sẽ giúp bạn làm những việc cần làm. Đầu năm 2013, một trang blog nổi tiếng về chủ đề yêu nước tại Singapore đã tìm cách tẩy chay chuỗi cửa hàng thức ăn nhanh của Philippines – Jollibee – ra mắt tại đảo quốc này, với lý do họ “không giống như các chuỗi nhà hàng thức ăn nhanh quốc tế khác như McDonald’s và KFC, vốn chủ yếu tuyển người Singapore, thậm chí cả những người khuyết tật và quá độ tuổi lao động. Trong khi đó, Jollibee Singapore chỉ dự định tuyển dụng những người đồng hương gốc Philippines cho tất cả các vị trí khi đầu tư vào Singapore”. Nhưng khi phân tích kỹ các tài liệu tuyển dụng của Jollibee được đăng tải trên trang web, trang Facebook chính thức và thông cáo báo chí của hãng, blogger ẩm thực Daniel Ang đã chứng minh được rằng những cáo buộc này bị thổi phồng quá mức và tách rời khỏi bối cảnh, từ đó buộc trang blog phải rút lại bài viết và dẫn đến làn sóng phản ứng dữ dội trên mạng và báo chí. Sự kiện Jollibee ra mắt đã thành công ngoài sức mong đợi.

Trong những trường hợp khác, bạn có thể cần sự trợ giúp của những người ủng hộ. Thông báo công khai của Shell khuyến khích mọi người hãy vào trang web về vấn đề Bắc cực của hãng để tìm hiểu phương thức mà hãng khai thác, bảo vệ an toàn và quản lý mối quan hệ với các cộng đồng dân cư địa phương, cũng như đọc thêm về các phương pháp khai thác khác của hãng. Nhưng rất ít người đọc thông báo này, vì nó được đưa ra khi tình hình tranh cãi nóng bỏng nhất đã qua đi và thông báo lại được đưa lên trên trang web địa phương. Nếu thật sự cảm thấy bị đe dọa, Shell đã phải công bố các hoạt động của mình một cách mạnh mẽ hơn bằng cách kết hợp với những blogger ủng hộ công ty, dựng các video để chứng minh cho lý lẽ của họ, hoặc thậm chí là kéo công chúng đến với trang web của mình bằng cách mua từ khóa trên Google hoặc Facebook.

Lập lại trật tự sau khi tranh cãi lắng xuống

Dĩ độc trị độc là chiến thuật nhiều rủi ro khi xử lý đòn tấn công của các nhà hoạt động xã hội, vì nó không chỉ biến người tấn công thành nhân vật chính diện mà còn tăng khả năng cộng đồng mạng nghĩ rằng bạn đang sử dụng hoặc lạm dụng sức mạnh của tập đoàn để chèn ép, ngăn chặn những bình luận có cơ sở. Trên hết, bạn cần phải cực kỳ thận trọng khi xóa bình luận trên các kênh chính thức của mình khi cả thế giới đang chú ý đến bạn, thậm chí kể cả đối với các bình luận gần như vi phạm các quy định đối với cộng đồng của bạn. Xóa bỏ hoặc báo cáo các tài khoản mạng xã hội giả mạo giữa cuộc tấn công cũng là một chiến thuật nguy hiểm.

Tuy vậy, bạn có thể bắt đầu thiết lập lại quyền kiểm soát tình hình trên mạng khi thời điểm tranh cãi nóng bỏng nhất đã qua đi, hoặc khi gió đã đổi chiều và dư luận bắt đầu nghiêng về phía bạn. Bạn có thể gạt bỏ những tuyên bố gây hiểu lầm nhất bằng cách khuyến khích mọi người vào trang web của mình và kêu gọi những người ủng hộ bạn phản đối những ý kiến tiêu cực, thông qua nêu lên chính kiến của mình. Đây 0là lúc bạn cần hành động quyết liệt hơn để xử lý những tài khoản giả mạo cũng như những vấn đề pháp lý khác.

Shell đã chờ đợi một thời gian để bắt đầu xử lý các tài khoản mạng xã hội giả mạo lũ lượt chống lại hãng, sau đó tập trung xóa bỏ tài khoản Twitter mang tên @ShellisPrepared, trên cơ sở tài khoản này rõ ràng đã vi phạm chính sách chống giả mạo danh tính của Twitter. Và nỗ lực này đã thành công. Tuy nhiên, các trang web và tài khoản giả, đặc biệt là tài khoản @ArcticReady trên Twitter, trang Facebook “Shell Arctic Ready” và trang web ArcticReadycom, vẫn còn tồn tại. Tại sao thế? Vì việc xóa bỏ những trang này có thể đúng về mặt pháp lý, nhưng phản ứng giận dữ do hành động này gây ra không xứng đáng với nỗ lực (và tiền bạc) để Shell thực hiện điều đó.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.