Tôi thường được yêu cầu đưa ra những gợi ý về sách liên quan đến quản trị thương hiệu trực tuyến. Một lệnh tìm kiếm trên Amazon đã cho kết quả hơn 600 đầu sách và e-book về chủ đề này, nhưng tôi vẫn thấy rất khó gợi ý một cuốn sách duy nhất kết hợp khía cạnh chiến lược với các hướng dẫn cụ thể và hữu ích. Nhưng như thế không có nghĩa là không có cuốn sách nào đáng đọc về chủ đề này – chắc chắn là có và những cuốn sách này phân tích chủ đề theo nhiều khía cạnh khác nhau. Một vài cuốn khá tổng quát và dành cho những người mới bắt đầu. Số khác lại tập trung phân tích những trường hợp điển hình để giải thích cho các lãnh đạo cấp cao chưa bắt kịp với thời đại số; và nhiều cuốn khác lại phân tích rất sâu về sự phong phú của các hoạt động và nguyên tắc mà chủ đề này đặt ra.
Dù bạn có kinh nghiệm và kiến thức như thế nào, sau đây là tập hợp một vài cuốn sách có thể giúp bạn tiến xa hơn:
Jonathan R. Copulsky đã sử dụng cuốn sách hướng dẫn ứng phó với tình huống khẩn cấp của Thủy quân Hoa Kỳ – Brand Resilience (tạm dịch: Tính đàn hồi của thương hiệu – Palgrave Macmillan, 2012) – (đã được chứng minh thành công tại Iraq, nhưng rõ ràng kém thành công hơn tại Afghanistan) để chỉ ra cách các công ty nên lên kế hoạch và ứng phó với khủng hoảng. Khi ẩn dụ về quân đội không phù hợp thì kiến thức của Copulsky với vai trò là chuyên viên tư vấn kinh doanh và marketing sẽ tỏa sáng và giúp cuốn sách có sức nặng thật sự.
Brand Vandals (tạm dịch: Những kẻ phá hoại thương hiệu – Bloomsbury, 2013) được viết bởi hai chuyên viên quan hệ công chúng Steve Earl và Stephen Waddington. Cuốn sách chứa đầy những giai thoại thú vị và hiểu biết sâu sắc về những rủi ro mà các thương hiệu và công ty tại Anh phải đối mặt. Nếu cần tìm giải pháp, #BrandVandals sẽ cung cấp cho bạn những lời khuyên hữu ích về việc lắng nghe và các kỹ năng mà người làm truyền thông cần có để tồn tại trong môi trường khắc nghiệt ngày nay.
Lawyer Andrea Weckerle – Civility in the Digital Age (tạm dịch: Phép lịch sự trong thời đại số – QuePearson Education, 2013) là cuốn sách hướng dẫn hữu ích và rất thực tế nhằm giải quyết mâu thuẫn trực tuyến, chỉ ra các hình thức khác nhau của những tình huống tiêu cực mà trong đó cá nhân và tổ chức buộc phải sử dụng kỹ thuật phù hợp để giải quyết. Civility in the Digital Age cũng bao gồm rất nhiều ghi chú dành cho những bạn đọc muốn tìm hiểu thêm thông tin và lời khuyên.
Navigating Social Media Risks (tạm dịch: Chuyển hướng rủi ro trên mạng xã hội – QuePearson Education, 2012) của Robert McHale là bản tổng kết dễ hiểu và rõ ràng về những rủi ro pháp lý liên quan đến mạng xã hội và marketing trực tuyến, bao gồm mọi thứ từ các quy tắc trong quảng cáo, phát biểu cá nhân cho đến quản lý nhân viên và hướng dẫn pháp lý để phát triển các chính sách quản lý mạng xã hội và bảo vệ bản quyền. Dù được viết dựa trên luật pháp của Mỹ, nhưng nhiều gợi ý trong cuốn sách này có thể được áp dụng trên toàn cầu.
Đúng như tựa đề, Online Reputation Management for Dummies (tạm dịch: Quản trị thương hiệu trực tuyến dành cho kẻ ngốc – John Wiley & Sons, 2012) của Lori Randall Stradtman là cuốn sách nền tảng dành cho những người mới bắt đầu tiếp cận với mạng xã hội, giúp họ nắm bắt công việc hằng ngày để xây dựng và quản lý thương hiệu cho các nhân vật và doanh nghiệp trên Internet – từ bảo vệ domain và xây dựng những nền tảng cơ bản trên mạng cho đến xây dựng đội ngũ marketing trực tuyến và ứng phó với các blogger. Cuốn sách cũng bao gồm những lời khuyên về cách ứng phó với các bình luận tiêu cực và xử lý khủng hoảng.
Radical Openness (tạm dịch: Sự cởi mở cấp tiến – TED Conferences, 2013) của Don Tapscott và Anthony D. Williams không phải là một cuốn sách về bảo vệ thương hiệu trực tuyến, mà đúng hơn là thông tin chi tiết về việc các công ty như GSK và Zappos đã sử dụng các cách xử lý tính minh bạch khác nhau giúp đẩy nhanh tiến trình tiếp cận thị trường và chiếm được niềm tin của khách hàng. Việc những phương pháp đó có giúp củng cố danh tiếng cho các công ty này không vẫn chưa thể xác định rõ ràng, nhưng có lý do vững chắc để tin rằng họ khó bị công chúng tấn công trên mạng hơn.
Chủ yếu tập trung vào xây dựng hơn là bảo vệ thương hiệu, cuốn Repped (tạm dịch: Kẻ đại diện – Marketing Pilgrim, 2014) của Andy Beal vẫn là một cuốn cẩm nang hữu ích và trực quan về cách thức xây dựng nền tảng cơ bản trên mạng. Cuốn sách được phân chia thành 30 chương rất dễ theo dõi, đề cập đến toàn bộ các bước từ lắng nghe, tạo tài khoản trên mạng, xây dựng nội dung, thu hút bình luận cho đến tận dụng khả năng của Google.
Trong cuốn Rethinking Reputation (tạm dịch: Nghĩ lại về thương hiệu – Palgrave Macmillan, 2012), Fraser P. Seitel và John Doorley đã lập luận rằng những hành vi tốt và thông điệp minh bạch có thể mang đến uy tín vững chắc và là nguyên nhân cho thành công của các doanh nghiệp hiện nay, như Johnson & Johnson và Merck. Dĩ nhiên, cuốn sách này cũng cung cấp thông tin cho các doanh nghiệp muốn xây dựng lại hình ảnh của mình. Chương sách nói về quá trình biến ExxonMobile từ một doanh nghiệp vướng vào thảm họa tràn dầu và tàn phá môi trường thành một thành viên tích cực trên toàn cầu, trình bày cách thức hãng này sử dụng mạng xã hội để xây dựng lòng tin cũng như ứng phó với khủng hoảng, sẽ cho chúng ta nhiều điều đáng suy ngẫm.
Chúng ta đều trần trụi trên Internet. Nhưng một số người trong chúng ta, vì bản chất của họ, cách họ chọn sống cuộc sống của mình hoặc vì những gì họ đã làm trong quá khứ, lại còn trần trụi hơn những người khác. CEO của trang Reputationcom, Micheal Fertik, với cuốn sách The Reputation Economy (tạm dịch: Nền kinh tế thương hiệu – Crown Business, 2014) đã đặt vấn đề rằng tất cả chúng ta hiện đều cần phải vô cùng thận trọng với hình ảnh của mình trên mạng – thứ đã trở thành nguồn thông tin mặc định khi các nhà tuyển dụng, tổ chức tín dụng, cơ quan chính phủ hay người quen, người yêu mới muốn phân tích về chúng ta.
Suy nghĩ về khủng hoảng trực tuyến có thể khiến nhiều người chao đảo, thế nên Ann Marie Van den Hurk đã cứu chúng ta bằng cách viết cuốn sách Social Media Crisis Communications (tạm dịch: Truyền thông khủng hảng trên mạng xã hội – QuePearson Education, 2013). Tuy tác giả không phải là chuyên gia truyền thông trên mạng xã hội, nhưng bà vẫn có khả năng đưa khủng hoảng vào một bức tranh rộng hơn về hoạt động kinh doanh và truyền thông, cung cấp những lời khuyên hữu ích về cách tiếp cận mạng xã hội trong hoạt động của doanh nghiệp. Và điều tuyệt vời nhất là bà đã cung cấp một loạt ví dụ về các công ty đã ứng phó thành công với những sự cố.
Nhiều người xem việc quản lý danh tiếng trước tiên và trên hết là một phần của ngành quan hệ công chúng. Tuy nhiên, các chuyên gia quan hệ công chúng lại thường bị gắn mác bóp méo sự thật và gây ảnh hưởng đến truyền thông, công cụ tìm kiếm hay bất kỳ thứ gì họ có thể tác động vì lợi ích của họ. Cuốn Spin Sucks (QuePearson Education, 2014) của chuyên gia PR Gini Dietrich sẽ cho chúng ta nhận thấy mặt tốt, mặt xấu và mặt lạ thường của ngành truyền thông hiện nay – phần lớn chỉ diễn ra trên mạng và bạn chỉ có thể thành công bằng cách trung thực, có đạo đức và đầy đủ thông tin.
Nếu bạn cần tìm hiểu yếu tố nào cho phép mạng xã hội hoạt động hiệu quả đối với một công ty lớn, hãy tìm đọc The Social Media Strategist (tạm dịch: Chiến lược gia về mạng xã hội – McGraw Hill, 2012) của Christopher Barger, người đã dẫn dắt General Motors bước vào môi trường mạng xã hội. Cuốn sách cung cấp chỉ dẫn tuyệt vời để giúp một công ty lớn có thể tung ra chương trình trên mạng xã hội và quản lý thành công các lĩnh vực nhạy cảm như quan hệ nội bộ trong công ty, đồng thời mô tả một cách lý thú từng bước hãng sản xuất xe hơi nhằm ứng phó với tình thế phá sản theo Chương 1133 vào năm 2009. Chỉ những thông tin này thôi cũng đáng để bạn đọc cuốn sách này rồi.
Được gọi là tự truyện trung thực của một chuyên gia thao túng và điều khiển giới truyền thông thời hiện đại, cuốn sách Trust Me, I’m Lying: Confessions of a Media Manipulator[34] (tạm dịch: Tin tôi đi, tôi đang nói dối đấy – PortfolioPenguin, 2012) của Ryan Holliday cũng vô cùng lý thú. Và đối với những người tin rằng tin tức cần phải khách quan và công bằng, cuốn sách này sẽ cung cấp một góc nhìn hiếm có về cách thức vận hành của Buzzfeed, Gawker và nhiều trang blog khác – họ đã đảo lộn các nguyên tắc cơ bản của ngành công nghiệp đưa tin.