Quản Trị Thương Hiệu Trực Tuyến

Lượt đọc: 154 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 14
Chuẩn Bị Cho Khủng Hoảng

❊ ❊ ❊

Cũng dễ hiểu nếu bạn không biết đến công ty Fonterra. Dù sao thì công ty này cũng chỉ mới được thành lập vào năm 2001, là kết quả của thương vụ sáp nhập của ba công ty sữa lớn nhất New Zealand. Là một doanh nghiệp tư nhân, đây cũng là doanh nghiệp lớn nhất tại New Zealand kiêm đơn vị kinh doanh sữa lớn nhất thế giới – chiếm đến 30% lượng sữa, bơ và pho-mát xuất khẩu toàn cầu.

Tuy bạn chưa từng nghe đến Fonterra, nhưng có thể biết các sản phẩm của công ty này, gồm bơ Anchor, sữa bột Anlene và kem Tip Top. Đó là những thương hiệu được biết đến rộng rãi tại New Zealand và Úc. Chúng và nhiều thương hiệu khác được quảng bá mạnh mẽ, cũng như được bán tại hơn 100 quốc gia toàn cầu. Trên thực tế, nhiều nhãn hiệu của công ty này đều là nhãn hiệu mới. Fonterra hoạt động dựa trên việc cung cấp nguyên liệu sữa cho nhiều công ty khác và cho thị trường. Dù đây là một bộ phận quan trọng trong kinh doanh, nhưng công ty này đã tái định hướng để trở thành một doanh nghiệp phục vụ người tiêu dùng trực tiếp từ lâu. Cũng như nhiều doanh nghiệp khác đã đi theo đường lối tương tự trước đây, Fonterra bắt đầu quảng bá tên tuổi của mình và dùng nó như một sự chứng nhận về chất lượng.

Nhưng hành trình ấy cũng không hề suôn sẻ. Fonterra từng bị buộc tội phá rừng hàng loạt tại Indonesia và Malaysia, gây ô nhiễm sông ngòi tại New Zealand. Năm 2008, Tập đoàn Shijazhuang Sanlu, đối tác của Fonterra tại Trung Quốc, đã phải thu hồi hơn 10 nghìn tấn sữa bột công thức dành cho trẻ sơ sinh khi bị phát hiện có chứa chất melamine. Đây là một phần của vụ bê bối liên quan đến toàn ngành công nghiệp sữa, ước tính đã gây nhiễm độc cho hơn 300 nghìn trẻ em và khiến sáu em tử vong. Vì thế, doanh nghiệp New Zealand này đã cho thu hồi 38 tấn protein bán ra thị trường Trung Quốc, Malaysia, Thái Lan và các thị trường khác vào tháng Tám năm 2013, sau khi có kết quả thử nghiệm nghi ngờ (sau này phát hiện là không chính xác) lô hàng bị nhiễm vi khuẩn có thể gây ngộ độc. Fonterra lẽ ra phải chuẩn bị đầy đủ để ứng phó với những tình huống xảy ra sau đó. Nhưng sự thật không như thế. Một báo cáo độc lập về khủng hoảng do các chủ tịch của Fonterra thuê thực hiện đã miêu tả đây là “thất bại chồng chất trên mọi giai đoạn”, từ thử nghiệm và theo dõi sản phẩm không đúng cách, quy trình báo cáo và ra quyết định chậm chạp, văn hóa chỉ chăm chăm lợi ích cá nhân cho đến chiến lược lên kế hoạch và xử lý khủng hoảng yếu kém. Bản báo cáo còn chê tan nát cách Fonterra sử dụng mạng xã hội là “không chín chắn”, đồng thời tiết lộ doanh nghiệp này đã không truyền thông hiệu quả trên mạng xã hội tại Trung Quốc, nơi vấn đề bị thổi phồng với tốc độ kinh khủng: Các câu hỏi và bình luận không được trả lời và tin đồn không bị dập tắt.

Bảng báo cáo cũng ghi nhận việc Fonterra thuê đối tác bên ngoài quản lý các hoạt động trên mạng xã hội của hãng (cũng như các hoạt động rộng hơn trên mạng xã hội tại Trung Quốc) và cuối cùng bị hạn chế do chỉ có thể theo dõi phản ứng của cư dân mạng một cách thủ công. Doanh nghiệp cũng không có kế hoạch ứng phó với khủng hoảng trên mạng xã hội, không hề đào tạo nhân viên. Đồng thời, sự xuất hiện của doanh nghiệp trên mạng xã hội chỉ bao gồm một tài khoản Twitter duy nhất cùng một trang LinkedIn. Cả hai đều rất ít khi được sử dụng và không có nội dung gì nổi bật.

Lập kế hoạch ứng phó với khủng hoảng trên mạng xã hội

Trước khi đi vào tìm hiểu những nguyên tắc cơ bản để chuẩn bị ứng phó với khủng hoảng trên mạng xã hội, chúng ta cần xem xét định nghĩa thế nào là “khủng hoảng trên mạng xã hội”. Nhưng trước tiên, hãy định nghĩa thế nào là “khủng hoảng”. Hiệp hội Quan hệ công chúng định nghĩa khủng hoảng là: “Một mối đe dọa nghiêm trọng đối với hoạt động của doanh nghiệp, có khả năng để lại hậu quả tiêu cực nếu không được xử lý đúng cách”, dẫn đến những mối đe dọa về an toàn của công chúng, tổn thất tài chính và tổn hại uy tín. Chuyên gia truyền thông xử lý khủng hoảng Steven Fink gợi ý rằng một cuộc khủng hoảng chỉ thật sự diễn ra khi tất cả những câu hỏi sau đều cho câu trả lời “có”:

Tình huống này có phải là điềm báo của một nguy cơ có thể leo thang mức độ nghiêm trọng hay không?

Nguy cơ này có bị bới móc hay không?

Sự cố này có ảnh hưởng đến hoạt động thường ngày hay không?

Sự cố này có gây tổn hại đến hình ảnh doanh nghiệp hay lợi nhuận không?

Như chúng ta đã thấy, phần lớn những trường hợp tiêu cực trên mạng xã hội không phải là khủng hoảng mà chỉ là những vấn đề nhỏ, âm ỉ hoặc những tai nạn nhất thời, nhanh chóng. Một “cuộc khủng hoảng trên mạng xã hội” cũng tồn tại không khác gì khủng hoảng trên radio, báo hay tạp chí. Khủng hoảng là khủng hoảng và với bản chất của mình, nó sẽ diễn ra trên bất kỳ phương tiện truyền thông nào.

Do các nhân viên thường xuyên đối mặt với công chúng trên mạng xã hội thường không phải là chuyên gia truyền thông xử lý khủng hoảng (thậm chí đôi khi còn không phải là chuyên gia truyền thông) mà chỉ là nhân viên marketing, chăm sóc khách hàng, quản lý cộng đồng trực tuyến và quảng cáo, nên các doanh nghiệp cần phải lập ra một kế hoạch có thể chuẩn bị cho nhiều tình huống tiêu cực đa dạng mà họ có thể gặp phải trên mạng (thực tế là bao gồm tất cả những tình huống “ngoài đời thật”). Kế hoạch này có thể được nhiều nhân viên liên quan áp dụng mỗi ngày bằng cách này hay cách khác, nhằm mục đích phát triển, quản lý và đánh giá sự hiện diện của doanh nghiệp trên mạng. Kế hoạch này – chúng tôi tạm gọi là Kế hoạch xử lý khủng hoảng trên mạng xã hội – cần bao gồm:

Định nghĩa khủng hoảng và vấn đề;

Mục tiêu và cách đo lường;

Các bên liên quan trực tuyến và danh sách những người có ảnh hưởng lớn;

Chính sách và quy trình;

Nội dung, kênh truyền thông và công cụ;

Nhóm làm việc, đối tác và nhà cung cấp;

Phụ lục các ví dụ điển hình.

Chúng ta sẽ tìm hiểu về từng mục sau đây.

Định nghĩa khủng hoảng và vấn đề

Như chúng ta đã thấy trong các chương trước, những tình huống tiêu cực mà doanh nghiệp phải đối mặt trên mạng hiện nay là vô cùng phong phú và đa dạng. Tuy nhiên, một số nguy cơ có nhiều khả năng xảy ra hơn và khi đã xảy ra thì nguy hiểm hơn hẳn những nguy cơ khác. Cũng như trong một bảng kế hoạch xử lý khủng hoảng truyền thống, Kế hoạch xử lý khủng hoảng trên mạng xã hội cần đưa ra từ ba đến năm loại hình nguy cơ khác nhau, dựa trên khả năng có thể xảy ra và những tổn thất đến từ nguy cơ đó (Bảng 14.[1]).

Cấp độ 5 - Cực kỳ nghiêm trọng

Xâm phạm hàng loạt dữ liệu của khách hàng hoặc nhân viên.

Bắt cóc một nhân viên.

Tổn thất nghiêm trọng tài sản vật chất của công ty do động đất hoặc khủng bố.

Cấp độ 4 - Nghiêm trọng

Cáo buộc quản lý cấp cao tham nhũng.

Rò rỉ thông tin về thương tật nghiêm trọng và không rõ nguyên nhân của các nhân viên khi đang lao động.

Đe dọa thưa kiện từ nhà đầu tư quan trọng, liên quan đến tính minh bạch của báo cáo tài chính.

Cấp độ 3 - Đáng kể

Cáo buộc ngày càng gia tăng về việc sử dụng lao động trẻ em của các nhà cung cấp.

Cộng đồng phản đối doanh nghiệp gây hại cho môi trường.

Chiến dịch do một NGO toàn cầu phát động để tẩy chay sản phẩm của doanh nghiệp.

Cấp độ 2 - Vừa phải

Tin đồn lan rộng về thành phần gây tranh cãi trong sản phẩm.

Lời phàn nàn công khai về sản phẩm lỗi từ một người dùng là người nổi tiếng.

Phản ứng ngược từ một đợt tăng giá bất thường hoặc từ một chiến dịch marketing.

Cấp độ 1 - Thấp

Những lo ngại được biết đến rộng rãi nhưng không gây nhiều tranh cãi về một sản phẩm của doanh nghiệp lan truyền trên mạng.

Phản hồi tiêu cực trên mạng về một bài đăng liên quan đến chính sách thưởng cho nhân viên.

Một lời phàn nàn đơn lẻ trên Facebook của một khách hàng về chất lượng đóng gói sản phẩm.

BẢNG 14.[1]. Phân loại mức độ nghiêm trọng của nguy cơ ảnh hưởng đến danh tiếng

Nhiều khủng hoảng bắt đầu từ cấp độ thấp, nhưng nếu không được chú ý xử lý, bị bỏ mặc hoặc để tự phát triển, chúng sẽ có khả năng trở thành khủng hoảng ở cấp độ cao hơn. Sự thật luôn là thế. Tuy nhiên, Internet và mạng xã hội lại càng đặt ra những nguy cơ lớn hơn và có thể thổi bùng các rủi ro có vẻ vô hại nhất, theo những cách không lường trước được. Nhiều hệ quả sẽ tùy thuộc phản hồi của doanh nghiệp được công chúng nhìn nhận ra sao. Nếu xử lý tốt, một nguy cơ ở cấp độ 1 hoặc 2 sẽ giữ nguyên mức độ nghiêm trọng; nhưng nếu xử lý kém, chúng có thể nhanh chóng biến thành thử thách khó nhằn hơn rất nhiều.

Mục tiêu và cách đo lường

Điều quan trọng là bạn cần có sự chuẩn bị cẩn thận và hiểu rõ – hoặc càng rõ càng tốt – về những mục tiêu cần đạt được khi xử lý khủng hoảng. Những mục tiêu kinh doanh của bạn có thể bao gồm từ kết thúc vấn đề càng nhanh càng tốt, hạn chế ảnh hưởng tài chính, hạn chế khả năng kiện tụng và xử phạt, bảo vệ đời sống và giảm thiểu tác động đối với môi trường, cho đến việc bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng. Và tại một thời điểm nào đó, bạn còn phải xây dựng lại niềm tin và giành lại sự tín nhiệm.

Câu thần chú căn bản trong xử lý khủng hoảng truyền thông là công bố mọi việc bạn biết ngay khi bạn biết đến chúng. Mạng xã hội là công cụ quý giá để truyền đạt thông tin cập nhật mới nhất, cũng như giải thích những vấn đề phức tạp mà không làm chúng trôi tuột đi hoặc bị báo chí bóp méo. Tuy nhiên, mạng xã hội còn có nhiều chức năng hơn khi ứng phó với khủng hoảng, và trong các trường hợp đó, mục tiêu có thể khác đi. Ví dụ, mạng xã hội có thể giúp chính quyền và cơ quan quản lý cải thiện chất lượng thông tin cung cấp cho công chúng sau một tai họa thiên nhiên, tấn công khủng bố và những tai nạn khác bằng cách chia sẻ các dòng tweet, hình ảnh và dữ liệu của chính công dân. Sở Cảnh sát Boston đã nhận ra rằng chính hàng loạt dòng tweet, hình ảnh và video do công chúng công bố trong và sau sự cố đánh bom tại cuộc chạy đua Boston Marathon đã giúp Sở sắp xếp cách ứng phó và truy tìm những kẻ đánh bom. Tuy nhiên, quá nhiều thông tin cũng đặt ra những vấn đề phức tạp, đặc biệt khi phần lớn chúng đều dựa trên tin đồn sai lệch. Một ví dụ điển hình là các thành viên của Reddit được khuyến khích đưa ra “tất cả và bất kỳ giả định nào” về kẻ ném bom trong chủ đề tranh luận “Truy tìm kẻ đánh bom Boston”, nhưng cuối cùng chỉ để nhận diện sai nhiều người. Khi phân tích tin đồn về một em bé tám tuổi thiệt mạng trong vụ tấn công, Đại học Washington đã tìm thấy 92.700 dòng tweet nói về em, trong đó có đến 90.700 bị xem là đưa thông tin sai lệch. Tin đồn này không đúng sự thật và chỉ có 2 nghìn dòng tweet được người đăng tin đính chính sau đó.

Khi bạn đã xác định xong mục tiêu tổng thể, Kế hoạch xử lý khủng hoảng của bạn cần phải tiếp tục đặt ra những mục tiêu cụ thể cho từng nguy cơ mà bạn đã nhận diện, từ thông điệp chính của công ty, tâm lý người dùng trong các cuộc tranh luận trực tuyến, uy tín của toàn công ty cho đến sức mạnh của mối quan hệ với những người có khả năng gây ảnh hưởng lớn trên mạng.

Các bên liên quan trực tuyến và danh sách những người có ảnh hưởng lớn

Các phóng viên báo mạng, blogger, người tiêu dùng có mạng lưới quan hệ rộng trên mạng, các nhà hoạt động và nhiều người khác cũng ít nhiều góp phần tạo nên nhận định chung của công chúng về một tổ chức. Một số người có thể yêu thích công ty của bạn và các giá trị của công ty. Họ sẽ ủng hộ bạn kể cả trong những tình huống khó khăn, trong khi những người khác thận trọng hơn và không đưa ra ý kiến cho đến khi họ tin rằng mình biết sự thật. Một số người sẽ tận dụng cơ hội này để đâm sau lưng bạn. Nhưng bất kể quan điểm của họ thế nào, bạn sẽ có lợi lớn nếu nắm rõ các bên liên quan này trước khi khủng hoảng xảy ra, vì bạn không cần phải mất thời gian quý báu để xác định người dùng và hy vọng họ sẽ nói tốt về công ty bạn. Nếu chưa từng làm việc này, bạn cần xác định những người này là ai, họ dùng thời gian trên mạng như thế nào, họ nói chuyện với ai, có quan hệ công việc với ai và có thể bị tác động từ những người nào. Bạn cũng cần hiểu rõ những mối quan tâm của họ, tìm hiểu xem trong quá khứ họ đã ủng hộ hay tấn công bạn chưa, cũng như họ có đáng tin hoặc gây được ảnh hưởng lớn đối với nguy cơ mà bạn đã xác định. Tốt hơn hết, bạn nên xây dựng mối quan hệ với họ ngay từ bây giờ.

Chính sách và quy trình

Với thực tế công chúng luôn đổ xô lên mạng ngay khi họ nghe về khủng hoảng, bạn phải hành động vô cùng nhanh chóng để bảo đảm quan điểm của mình được lắng nghe, cũng như phải hoạt động vô cùng tích cực để đảm bảo những thông điệp mình đưa ra là nhất quán, đủ linh hoạt để ứng phó với tình huống thay đổi thường xuyên. nhanh chóng. Đồng thời, chúng còn phải phù hợp với nhu cầu và kỳ vọng của người nghe. Để làm được điều này, bạn cần phát triển những chính sách và quy trình xác định những điều bạn nói, thời điểm cũng như hình thức phát biểu chúng trong trường hợp khủng hoảng xảy ra.

1. Đưa ra thông điệp

Mạng xã hội cho phép bạn trò chuyện với công chúng và cá nhân theo cách trực tiếp hơn rất nhiều so với các phương tiện thông tin truyền thống. Mạng xã hội cũng cho phép bạn nói về những điều bạn thường không nhắc đến trong các thông cáo chính thức – ví như những cập nhật nhỏ về các cuộc họp với cơ quan chức năng tại địa phương hay CEO của công ty, thể hiện cảm xúc cá nhân đối với vấn đề. Nhưng bạn cũng cần đảm bảo tất cả những gì mình nói trên mạng phải nhất quán với những điều bạn nói và làm. Trách nhiệm đưa ra thông điệp trong giai đoạn khủng hoảng thường do nhóm xử lý khủng hoảng nắm giữ; nhưng bạn phải quyết định mức độ linh động mà nhóm xử lý khủng hoảng trực tuyến này sở hữu.

2. Phản ứng đầu tiên

Điều đầu tiên bạn lên tiếng khi khủng hoảng xảy ra sẽ xác định ngữ điệu của bạn trong mọi điều bạn nói ra sau đó, thế nên lựa chọn đúng là điều tối quan trọng. Trong các cuộc khủng hoảng truyền thống, bạn nên đưa ra thông báo đầu tiên trong vòng một giờ đồng hồ kể từ khi nghe nói đến sự việc; và thông báo này nên ở dưới dạng một báo cáo ngắn gọn, thừa nhận bạn đã biết đến vấn đề, rằng bạn đang tích cực tìm hiểu và thể hiện sự quan tâm đến bất kỳ ai bị ảnh hưởng. Thông báo này cần được bộ phận pháp chế đồng ý và sẽ cho phép bạn phản ứng một cách hiệu quả nhờ đã phản hồi nhanh chóng, trong khi bạn không thật sự nói lên gì nhiều và không đưa bạn vào tình thế phải đối phó với nguy cơ pháp lý. Với việc mạng xã hội hiện nay là nơi đầu tiên mà công chúng bàn tán về một tình huống, trong khi các cơ quan truyền thông ngày càng dựa nhiều vào những trao đổi trên mạng để xác định các khủng hoảng không kém gì nguồn tin thật sự, bạn phải chịu áp lực đưa ra câu trả lời chỉ trong vài phút trên Twitter, Facebook trước khi có thông cáo đầy đủ và chính thức cho báo chí. Và khi bắt đầu phản hồi trên trang mạng xã hội đầu tiên, bạn sẽ chịu sức ép phải trình bày trung thực và sử dụng ngôn ngữ mang tính cá nhân, chứ không phải những câu chữ vô hồn và có tính toán về mặt pháp lý. Hạn chế của việc này là trong giai đoạn đầu của khủng hoảng, bạn thường không có đầy đủ thông tin, trong khi phản hồi trên mạng xã hội đầu tiên có thể dẫn đến những tin đồn không mong đợi. Dù bạn chọn cách nào, Kế hoạch xử lý khủng hoảng của bạn cũng cần phải khẳng định mạng xã hội có được sử dụng hay không, sử dụng trong trường hợp nào để đưa ra phản hồi đầu tiên của công ty, cũng như phản hồi này cần xuất hiện trong khoảng thời gian nào.

3. Truyền thông đối ngoại thường trực

Truyền thông xử lý khủng hoảng là công việc xây dựng lại lòng tin một cách nhanh chóng và rộng khắp nhất có thể. Để làm được điều này, bạn cần phải đảm bảo khách hàng, công chúng, cộng đồng địa phương và những khán giả khác thường xuyên cập nhật những bước tiến mới nhất và những việc bạn đang làm để giảm thiểu nguy cơ tái diễn sự cố trong tương lai. Điều này đòi hỏi bạn phải suy nghĩ về đối tượng mà nhóm xử lý khủng hoảng trực tuyến có trách nhiệm truyền đạt trong suốt thời gian xảy ra khủng hoảng. (Thông thường, nhóm này sẽ tập trung ở người tiêu dùng, nhưng bạn cũng cần cân nhắc xem có cần để nhóm này tiếp xúc với các đối tượng nhạy cảm hơn như giới hoạt động xã hội hay phóng viên không). Và ai sẽ là người phê duyệt những điều được đăng trên mạng.

4. Truyền thông cho nhân viên

Người ngoài cuộc sẽ dễ có ấn tượng rằng doanh nghiệp chỉ tập trung giữ gìn hình ảnh trước công chúng khi xảy ra khủng hoảng. Trong một số trường hợp, nhận định này là chính xác và sẽ khá hụt hẫng nếu bạn là một nhân viên có thâm niên và cảm thấy bị bỏ mặc. Các nhân viên của bạn chính là thành phần thính giả rất quan trọng mà bạn phải quan tâm khi xảy ra khủng hoảng, nếu không muốn nói là thành phần quan trọng nhất (đặc biệt khi khủng hoảng tác động trực tiếp đến họ). Họ chính là – hoặc nên là – những đại sứ tốt nhất của doanh nghiệp. Nhưng với tình hình hiện nay, khi nhân viên có thể dễ dàng đặt ra những nghi vấn về tính trung thực của doanh nghiệp, đi chệch hướng, hoài nghi hay tệ hơn là đưa thông tin ngược chiều với tuyên bố chính thức của bạn trên Facebook hoặc các trang mạng xã hội khác, thì một phần thiết yếu trong Kế hoạch xử lý khủng hoảng của bạn là cung cấp chỉ dẫn, theo đó xác định rõ nhân viên có quyền công bố thông tin trên mạng xã hội trong các tình huống tiêu cực nghiêm trọng hay không.

5. Những người có ảnh hưởng lớn trên mạng

Các phóng viên báo mạng, blogger và người dùng Twitter thường xuyên có thể ủng hộ sản phẩm của bạn và đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực truyền thông quảng cáo của công ty. Nhưng họ cũng có thể không khoan dung khi vấn đề xảy ra, do đó việc tương tác với các đối tượng này là rất quan trọng, cần được cân nhắc kỹ lưỡng và phải đảm bảo tính đồng nhất với phản hồi chung của bạn. Bạn cần cân nhắc xem những đối tượng nào cần được ưu tiên, ai có quyền tiếp cận họ và cách thức tiếp cận như thế nào. Một số doanh nghiệp kiểm soát việc tương tác với những người có ảnh hưởng quan trọng rất thường xuyên, chẳng hạn như quy định hoạt động của các nhóm marketing và sản phẩm phải được bộ phận truyền thông doanh nghiệp thông qua. Đây là một phương án nhạy cảm trong thời điểm xảy ra khủng hoảng, do cảm xúc của công chúng bị đẩy lên cao, mỗi người đều có những nhận định riêng; và nếu một cá nhân thông thường có những bình luận khách quan và đáng tin cậy, thì người đó có thể dễ dàng trở thành kẻ phản đối quyết liệt.

6. Đối thoại trực tuyến

Tôi đã từng làm việc với những doanh nghiệp rùng mình hoảng sợ trước suy nghĩ phải trực tiếp tương tác với công chúng thông qua Facebook hoặc các trang mạng xã hội khác trong thời điểm thông thường. Đối với các doanh nghiệp này, việc phải trả lời những câu hỏi chất vấn một cách công khai trên mạng trong thời điểm khủng hoảng là không thể bàn tới. Nhưng lắng nghe và tham gia vào những cuộc tranh luận trên Facebook, Twitter, Weibo và các trang mạng xã hội khác trong tình huống khó khăn là điều không chỉ được trông đợi ở bạn mà còn giúp bạn có cơ hội tuyệt vời để lý giải quan điểm của mình, cải chính sự việc và xây dựng lòng tin với người tiêu dùng cá nhân cũng như cộng đồng.

Trong chương 7, chúng ta đã khám phá việc vận dụng mức độ xuất hiện, tính lan truyền, cảm xúc và tác động để đánh giá những cuộc đối thoại trực tuyến trong thời gian xảy ra sự cố tiêu cực. Những thước đo này cũng có thể áp dụng với khủng hoảng, tuy mức độ đặt ra sẽ cao hơn. Bạn cần phải cân nhắc xem ai là người phản hồi những câu hỏi được đặt ra trên mạng, phản hồi như thế nào và bạn sẽ quản lý trang mạng xã hội chính thức ra sao trong thời điểm mọi sự đều rất nhạy cảm.

Phê duyệt phản hồi. Những trao đổi trực tuyến trong thời gian khủng hoảng sẽ được báo cáo cho ai? Báo cáo này được thực hiện như thế nào (thông qua e-mail, bằng văn bản Word…) và cần cung cấp những thông tin gì để quá trình phê duyệt diễn ra nhanh chóng, hiệu quả? Ai sẽ là người phê duyệt những phản hồi đó: người đứng đầu nhóm xử lý khủng hoảng hay trưởng nhóm quản lý truyền thông trên mạng xã hội? Hoặc chúng có cần sự đồng thuận từ các chuyên viên trong nhiều lĩnh vực liên quan, như quan hệ công quyền hay các bộ phận bị ảnh hưởng trực tiếp không?

Người phản hồi. Ai nên đưa ra phản hồi cho các cuộc đối thoại trực tuyến trong thời gian khủng hoảng? Đó có nên là bộ phận truyền thông trực tuyến hay là chính những nhân viên đang quản lý tài khoản mạng xã hội và các cộng đồng trực tuyến khác? Hoặc đó có nên là nhóm xử lý khủng hoảng, quan hệ công chúng hay chuyên gia về vấn đề có liên quan trả lời trực tiếp?

Hình thức phản hồi. Phản hồi như thế nào là phù hợp? Nên phản hồi riêng cho từng trường hợp hay các câu trả lời nên được phê duyệt sẵn trong cơ sở dữ liệu? Bạn có nên dẫn nguồn thông tin chi tiết hơn không; và nếu có, thì doanh nghiệp của bạn sẽ tự tạo đường dẫn rút gọn hay sử dụng các dịch vụ sẵn có như bitly? Thêm nữa, người trả lời có cần nêu danh tính của mình, trên các kênh nào và dưới hình thức nào (tên họ đầy đủ hay chỉ viết tắt)? Đồng thời, bạn cũng phải tính đến việc cần phản hồi trên nhiều mạng xã hội khác nhau. Một câu trả lời trên Facebook có thể khác với câu trả lời trên Twitter, do giới hạn số từ trên trang này. Trong khi đó, một câu trả lời trên blog có thể diễn giải chi tiết hơn nhiều.

Theo dõi các cuộc đối thoại. Các cuộc đối thoại trực tuyến không nhất thiết sẽ ngừng lại khi có sự can thiệp hoặc khi vấn đề đã được giải quyết. Chúng lại càng không ngừng lại trong tình huống khủng hoảng, vì thế bạn nên cân nhắc xem cần theo dõi những trao đổi tiêu cực trên Internet trong bao lâu sau khi chúng được phản hồi. Thông thường, khoảng thời gian này là từ 36 đến 72 giờ, tuy nhiên bạn cũng có thể theo dõi cuộc đối thoại của những người có ảnh hưởng lớn trong khoảng thời gian dài hơn.

Xóa bỏ. Các đoạn đối thoại trực tuyến có nên được lưu trữ trong thời gian khủng hoảng không? Trong một số trường hợp, như khi báo cáo các phản ứng phụ của một loại dược phẩm thương mại hay trong quá trình điều tra một vụ án, bạn buộc phải lưu trữ tất cả hồ sơ có liên quan theo đúng quy định pháp luật, đặc biệt là khi dính líu đến những cáo buộc của khách hàng hay bên thứ ba. Trong những trường hợp khác, việc lưu lại các cuộc đối thoại trực tuyến cũng là một hoạt động có ích, cho phép bạn đối chiếu và tham khảo sau này.

Vi phạm. Cộng đồng mạng có thể trở nên kích động, quá khích và không khoan nhượng đối với những vấn đề nghiêm trọng. Sự giận dữ có thể bị đẩy lên cao và công chúng có thể nói những điều gây xúc phạm nghiêm trọng đối với bạn và với những người khác trong cộng đồng. Họ sẵn sàng bóp méo những gì bạn nói và làm, hoặc đe dọa nhân viên công ty bạn. Nếu bạn còn chưa nắm rõ, thì hãy bắt đầu đề ra nguyên tắc dành cho việc sử dụng các trang mạng xã hội của công ty, đồng thời đảm bảo những nguyên tắc này được theo dõi và tuân thủ chặt chẽ khi khủng hoảng xảy ra. Bạn cũng nên biết rằng, việc xóa những bình luận ngay trước đám đông giận dữ vẫn có thể được chấp nhận, miễn là các bình luận này vi phạm rành rành các nguyên tắc được đề ra từ trước trong phần điều khoản và điều kiện tham gia cộng đồng. Tuy nhiên, bạn nên chú ý rằng việc xóa bỏ một bình luận vi phạm ngang nhiên các nguyên tắc có thể gây phản ứng ngược nếu cộng đồng đã cực kỳ bị kích động. Trong những trường hợp như thế, bạn có thể cảnh cáo riêng đối tượng này, sau đó đăng một bản cảnh cáo công khai. Nếu người này vẫn tiếp tục phớt lờ, thì khi đó bạn đã có cơ sở vững chắc để chặn anh ta.

7. Thẩm quyền ở từng địa phương

Lý tưởng nhất, công ty của bạn có thể giải quyết một cuộc khủng hoảng ở quy mô địa phương mà không cần tổng công ty chỉ thị và hỗ trợ. Tuy nhiên, những đơn vị tại các thị trường nhỏ có thể không đủ nhân lực và kỹ năng cần thiết để đảm đương trách nhiệm này, hoặc để thực thi chính xác các chính sách và quy trình. Kế hoạch xử lý khủng hoảng trên mạng xã hội của bạn cũng cần định rõ mức độ linh hoạt để trao quyền cho các thị trường địa phương tự quyết định những sự điều chỉnh của họ, xác định rõ các chính sách và quy trình nào là bắt buộc (như báo cáo các nguy cơ từ cấp độ 1 đến 3) và các quy trình nào có thể điều chỉnh.

Nội dung, kênh truyền thông và công cụ

Ngoại trừ định nghĩa thế nào là khủng hoảng và lập ra quy trình chuẩn để được phê duyệt, Kế hoạch xử lý khủng hoảng tổng thể của công ty cũng cần định hướng hình thức phản hồi đối với từng nguy cơ, đối với thông điệp chính và cách tiếp cận truyền thông nói chung. Để xây dựng được một Kế hoạch xử lý khủng hoảng thiết thực và mang tính ứng dụng cao, bạn chỉ cần đưa ra các chỉ dẫn chung và các quy tắc để chuẩn bị, lan truyền và đánh giá nỗ lực truyền thông trong thời gian xảy ra khủng hoảng là đủ, chứ không cần phải đi sâu vào chi tiết phản hồi cho từng nguy cơ cụ thể.

Nội dung. Kế hoạch xử lý khủng hoảng trên mạng xã hội cần xác định loại nội dung sẽ được sử dụng trên mạng khi xảy ra khủng hoảng và chỉ ra cách sử dụng nội dung này. Ví dụ, một thông báo về tình hình khủng hoảng thường được đăng tải trên các tài khoản mạng xã hội của doanh nghiệp, nhưng tốt nhất chúng không nên chỉ sao chép những ý chính của thông cáo, mà phải là một bảng tóm tắt bằng ngôn ngữ thân thiện với người dùng. Trang blog của doanh nghiệp và kênh YouTube cũng là các kênh truyền thông lý tưởng để giải thích tình hình và đưa ra giải pháp của bạn. Kế hoạch của bạn cũng phải chỉ ra video và phần hỏi đáp được vận dụng như thế nào, cũng như định hướng việc sử dụng các từ khóa và hashtag để tối đa tần suất xuất hiện trên mạng xã hội.

Kênh truyền thông. Nhiều doanh nghiệp sử dụng rất nhiều kênh truyền thông khác nhau để quảng bá hình ảnh doanh nghiệp, thương hiệu và nhằm nhiều mục đích khác. Kế hoạch xử lý khủng hoảng trên mạng xã hội của bạn cần chỉ rõ kênh nào trong số các kênh đó sẽ được sử dụng trong trường hợp khủng hoảng và mục đích sử dụng của từng kênh là gì. Chẳng hạn như Twitter, do bị hạn chế số chữ nên sẽ hữu ích khi được sử dụng để cập nhật nhanh diễn biến mới nhất và trả lời thắc mắc của người dùng. Khi những thắc mắc này có thể giải quyết dễ dàng, bạn nên trả lời người dùng một cách trực tiếp và công khai, thông qua chính tên tài khoản của họ (@tên), hoặc dẫn đến những thông tin có sẵn trên mạng bằng một đường dẫn của doanh nghiệp hoặc bên thứ ba. Khi thắc mắc không thể giải quyết dễ dàng, kế hoạch cần đề ra phương án trả lời phù hợp cho những người dùng đang theo dõi bạn và cả những người không theo dõi. Bạn cũng cần bổ sung những chỉ dẫn chi tiết hơn đối với Facebook, YouTube và Instagram, cũng như các kênh thông tin của bên thứ ba như bảng thông báo, các trang đăng bình luận của khách hàng như TripAdvisor, các trang đăng khiếu nại như Ripoff Report và Wikipedia.

Công cụ. Có rất nhiều công cụ giúp bạn quản lý, theo dõi và phân tích hiệu quả của các truyền thông trên mạng xã hội khi khủng hoảng diễn ra, từ các dịch vụ quản lý mạng xã hội như Salesforcecom, Buddy Media, Hootsuite, hay Buffer, các phần mềm rút gọn tên miền như Bitly hay Owly cho đến các phần mềm theo dõi mạng xã hội như Brandwatch, Percolate và Meltwater. Một số công cụ này còn bao gồm chức năng theo dõi công việc, cho phép bạn xác định vai trò của từng thành viên trong nhóm, chuyển bản nháp các bài đăng đến các thành viên khác hoặc các chuyên gia để phê duyệt, rồi đặt ra thứ tự ưu tiên dựa trên từ khóa. Các công cụ như Lithium Social Web còn cho phép bạn phát triển và dự trữ sẵn những câu trả lời mẫu, có thể được điều chỉnh và sử dụng rất nhanh chóng. Nếu nhóm quản lý truyền thông trên mạng xã hội của bạn đã sử dụng các công cụ này, bạn sẽ cần quy định những ai được quyền truy cập chúng trong thời gian khủng hoảng và trong trường hợp nào.

Nhóm làm việc, đối tác và nhà cung cấp

Kế hoạch của bạn cần nêu rõ ai sẽ là người chịu trách nhiệm quản lý khủng hoảng trên mạng xã hội. Nhìn chung, đây là một vấn đề về nguồn lực và kỹ năng. Các doanh nghiệp lớn có thể xây dựng một nhóm làm việc chuyên trách, có ngân sách dồi dào và huy động được nguồn lực chuyên môn trong nội bộ công ty hoặc bên ngoài. Các công ty nhỏ hơn có thể chọn giám đốc điều hành hoặc giám đốc marketing làm người chịu trách nhiệm trước công chúng.

Một nhóm xử lý khủng hoảng trên mạng xã hội lý tưởng sẽ bao gồm các thành viên có khả năng:

Lắng nghe và phân tích những cuộc trao đổi trực tuyến;

Đánh giá và phát triển các chiến dịch, chương trình truyền thông trên mạng xã hội;

Quản lý các cuộc đối thoại trực tuyến trên các tài khoản mạng xã hội chính thức lẫn của các bên thứ ba;

Xây dựng và lan truyền nội dung trực tuyến, bao gồm cả video;

Xây dựng và quản lý các chiến dịch quảng cáo trực tuyến.

Những kỹ năng này đủ để bạn đương đầu với khủng hoảng. Thêm vào đó, bạn cũng nên mời các thành viên của bộ phận truyền thông và bộ phận marketing tham gia cùng. Vài người trong số họ có thể rất giỏi quản lý mạng xã hội. Hãy quyết định dựa trên đánh giá của bạn về các rủi ro và kỹ năng hiện có của từng người. Bạn cũng muốn xác định rõ vai trò và trách nhiệm cho từng thành viên trong nhóm, cũng như chỉ định nhóm này sẽ báo cáo cho ai. Vì mạng xã hội thường không hiện diện chính thức trong bộ phận hoặc ủy ban quản lý rủi ro, nên trưởng nhóm xử lý khủng hoảng trên mạng xã hội sẽ báo cáo trực tiếp cho bộ phận truyền thông, hoặc trong một số doanh nghiệp, là bộ phận marketing. Bạn cũng cần xem xét việc hỗ trợ – ai sẽ là người thay thế vai trò theo dõi truyền thông trên mạng xã hội trong thời điểm khủng hoảng nếu thành viên trong nhóm nghỉ phép?

Kế hoạch của bạn cũng cần liệt kê những đối tác và nhà cung cấp quan trọng tham gia theo dõi truyền thông trên mạng xã hội, quản lý các cộng đồng trực tuyến, lập kế hoạch và mua quảng cáo. Tất cả những việc trên đều cần thiết để hỗ trợ xử lý khủng hoảng. Giống như các nhân viên, những đối tác này cũng có thể được triệu tập rất nhanh ngay giữa đêm hoặc vào cuối tuần, vì thế hãy đảm bảo bạn đã liệt kê đầy đủ mọi thông tin liên lạc cá nhân và công việc.

Phụ lục các ví dụ điển hình

Kế hoạch xử lý khủng hoảng trên mạng xã hội vừa là tài liệu tham khảo, vừa là công cụ hướng dẫn, nên sẽ rất hữu ích nếu bạn bổ sung thêm một số ví dụ về các nguy cơ mà công ty bạn có thể phải đối mặt và cách xử lý chúng. Mỗi ví dụ nên miêu tả nguy cơ một cách thiết thực, ghi chú mức độ của nguy cơ, chỉ định các thành viên phù hợp tham gia vào nhóm xử lý, trình bày các bước và quy định được áp dụng cũng như minh họa cách phản hồi – bao gồm thông báo mẫu, các từ khóa và hashtag.

Chuẩn bị đội ngũ xử lý khủng hoảng

Cố Tổng thống Mỹ Dwight D. Eisenhower từng có phát ngôn nổi tiếng: “Kế hoạch là vô dụng, nhưng việc lập kế hoạch mới hữu dụng.” Thông qua câu nói này, ông cho rằng ngay cả những kế hoạch chỉn chu nhất cũng sẽ tan vỡ trong bối cảnh chiến tranh và những thay đổi thông minh nhất thường phải được hoạch định tốt ngay từ đầu. Khi không có biện pháp nào khác để tích lũy kinh nghiệm, cách tốt nhất để giúp đội ngũ của bạn chuẩn bị cho một khủng hoảng trên mạng là mô phỏng một cuộc khủng hoảng.

Một chương trình mô phỏng khủng hoảng trên mạng xã hội thường kéo dài từ nửa ngày đến một ngày, trong đó những người tham gia sẽ trải nghiệm nhiều giai đoạn của cuộc khủng hoảng trong một môi trường nhiều áp lực. Những cuộc họp này thường tập trung thử nghiệm khả năng phản ứng của nhóm, như làm việc một cách nhanh nhạy, thống nhất dưới áp lực cao, đồng thời phải đánh giá tính hiệu quả của các chỉ dẫn và quy trình ứng phó so với tình hình khủng hoảng trên mạng xã hội đang diễn ra. Những cuộc họp này còn là công cụ hữu ích để đánh giá hiệu quả của các nhóm phối hợp trong điều kiện áp lực.

***

Như Eisenhower đã phát biểu, mọi sự chuẩn bị trên thế gian đều chẳng nghĩa lý gì trước trải nghiệm thực tế. Khi một sự việc bất ngờ xảy ra hoặc chuyển hướng bất thình lình, bạn sẽ đột nhiên cảm thấy mình phải đối mặt với một làn sóng công luận nghi ngại, sợ hãi và giận dữ, cũng như tìm mọi cách để tìm hiểu xem chuyện gì đang xảy ra. Phản hồi của bạn được nhìn nhận như thế nào chính là điểm khác biệt giữa hành động dập tắt cơn bão hay bất lực đầu hàng. Trong chương tiếp theo, chúng ta sẽ tìm hiểu xem nên sử dụng mạng xã hội như thế nào khi đối phó với khủng hoảng, thông qua kinh nghiệm trong nhiều ví dụ gần đây từ nhiều ngành nghề và lĩnh vực khác nhau.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.