Quản Trị Thương Hiệu Trực Tuyến

Lượt đọc: 154 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 16
Phục Hồi Sau Khủng Hoảng

❊ ❊ ❊

Một vài tuần sau sự cố mất tích của chuyến bay MH370, chiếc máy bay vẫn không được tìm thấy. Gia đình của các hành khách và phi hành đoàn vẫn cắm trại trước sân bay Kuala Lumpur và Bắc Kinh. Số lượng hành khách sụt giảm kinh khủng và giá cổ phiếu của hãng hàng không cũng bị ảnh hưởng trầm trọng. Trong nỗ lực tuyệt vọng nhằm kéo câu chuyện ra khỏi trang bìa của mọi tờ báo, hãng hàng không và chính phủ Malaysia chỉ có thể ngồi im và nhìn khi những nỗ lực giải cứu cứ kéo dài vô vọng, trong khi những tin đồn về nguyên nhân của vụ mất tích thì rộ lên khắp nơi.

Có thời điểm, Malaysia Airlines đã phải thuyết phục công chúng rằng chọn bay cùng hãng này là an toàn và các nhà đầu tư cần giữ niềm tin với hãng. Giúp hãng trở về với vị thế trước đây chắc chắn là mục tiêu của Thủ tướng Malaysia Najib Razak khi ông ra tuyên bố vào ngày 24 tháng Ba năm 2014, tức ba tuần sau khi chiếc máy bay mất tích. Theo đó, dựa trên dữ liệu của vệ tinh Immarsat của Anh, chuyến bay MH370 đã mất tích tại phía nam Ấn Độ Dương. Tuyên bố này là tín hiệu không thể đảo ngược đối với gia đình của các nạn nhân, nhân viên trên chuyến bay, hành khách cũng như các nhà đầu tư, rằng đây là lúc nên bỏ qua quá khứ và đưa cuộc sống cũng như công việc kinh doanh trở lại trạng thái ban đầu.

Dù viễn cảnh này nghe có vẻ rất hay, nhưng khủng hoảng không tự động dừng lại khi làn sóng phản ứng dữ dội trên các phương tiện truyền thông đại chúng và những ồn ào trên mạng tạm lắng xuống. Bạn cần phải tìm ra căn nguyên của vấn đề và đảm bảo vấn đề đó không bao giờ lặp lại nữa, để đưa công việc kinh doanh trở về với trạng thái bình thường của nó. Bạn cũng cần dành thời gian xây dựng lại những mối quan hệ đã sứt mẻ với khách hàng và các đối tác, với mục tiêu cuối cùng là khôi phục lại lòng tin và sự ủng hộ trung thành mà mọi người dành cho bạn như trước khi khủng hoảng nổ ra.

Mạng xã hội là công cụ tuyệt vời để hỗ trợ phục hồi sau khủng hoảng, cho phép bạn tiếp cận trực tiếp người dùng và xin họ thứ lỗi, kể lại câu chuyện từ góc nhìn của bạn, đồng thời nêu ra một quan điểm từ người trong cuộc về các nỗ lực khắc phục khủng hoảng. Mạng xã hội cũng là một công cụ đầy sức mạnh để chứng minh rằng bạn đang lắng nghe và kéo mọi người tham gia vào quá trình khôi phục công việc kinh doanh. Nhưng quá trình này cần phải được tiến hành vô cùng thận trọng.

Gửi lời xin lỗi trên mạng

Nếu được đảm bảo, thì cách tốt để bạn bắt đầu quá trình xây dựng lại cầu nối với những người bị ảnh hưởng là xin thứ lỗi. Nhưng xin lỗi trong thời điểm khủng hoảng lại là một con dao hai lưỡi. Một lời xin lỗi thuyết phục sẽ khiến công chúng tin rằng bạn quan tâm đến lợi ích của người tiêu dùng và giúp hạn chế những tin đồn tồi tệ nhất. Nhưng xin lỗi cũng có thể bị xem là không thật lòng hay dối trá, từ đó lại càng khiến tình thế vốn dĩ đã trầm trọng trở nên kinh khủng hơn. Những lời xin lỗi kiểu này sẽ càng làm tăng nguy cơ vướng vào rắc rối pháp lý của bạn.

Cho đến gần đây, những lời xin lỗi của doanh nghiệp khá hiếm hoi và cách nhau rất lâu; và trong trường hợp doanh nghiệp có xin lỗi thì họ cũng thường làm việc này một cách kín đáo. Nhưng ngày nay, dường như tất cả mọi người đều xin thứ lỗi một cách công khai, từ chính trị gia (như Thống đốc Chris Christie trong vụ Bridgegate hay nguyên Thị trưởng Toronto Rob Ford vì bê bối lạm dụng thuốc kích thích), vận động viên thể thao (LeBron James vì đã gọi một phóng viên là “đồ đần độn”), người nổi tiếng (Lance Armstrong, Paula Deen) cho đến các CEO (Gregg W. Steinhafel khi an ninh của Target bị xâm nhập, Tim Armstrong của AOL khi sa thải một nhân viên trước công chúng). Trên thực tế, hành động cáo lỗi trước công chúng đã diễn ra thường xuyên đến mức Andrew Ross Sorkin, phóng viên tờ New York Times, đã quyết định lập cột “Theo dõi cáo lỗi”.

Vậy cơn cuồng xin lỗi này từ đâu mà ra? Một phần là do các tin xấu ngày nay khó lòng che giấu được, buộc chúng ta phải đối diện với thực tế phũ phàng càng sớm càng tốt. Phần còn lại vì giới truyền thông đã trở nên ngày càng đòi hỏi nhiều hơn. Thêm vào đó, như trường hợp của nghị sĩ Anthony Weiner đã chứng minh, chúng ta rất dễ thốt ra những điều ngu ngốc, phát ngôn có phần gây tranh cãi hay thậm chí gây hấn rõ rệt trên mạng mà không hề suy nghĩ cẩn thận, để rồi sau đó bị “ném gạch đá”, hứng chịu búa rùi và bị dồn vào chân tường bởi các nhóm quá khích trên mạng. Trong những trường hợp này, xin lỗi dường như là giải pháp khá dễ dàng.

Điều này không có nghĩa là bạn phải xin lỗi bất cứ lúc nào mình phạm sai lầm. Tuy nhiên, việc đưa ra lời xin lỗi là cách để giới truyền thông không truy đuổi bạn nữa; và mạng xã hội ngày nay đã cho phép bạn thú nhận sai lầm, cũng như xin công chúng thứ lỗi chỉ trong 140 từ, giúp làm dịu tình hình căng thẳng cả trên mạng lẫn đời thực cùng một lúc.

Giá như mọi việc chỉ đơn giản có thế – xin thứ lỗi trên Twitter hoặc YouTube có thể là con dao hai lưỡi nguy hiểm hơn cả xin lỗi trên báo chí, truyền hình hoặc trực tiếp trước nhân viên tại nhà máy. Trên Internet, bạn hầu như phải nói chuyện với những người không hề quen biết với tư cách cá nhân. Họ có thể biết rất ít về công ty bạn hay hoàn cảnh và bản chất của khủng hoảng. Vì thế, bạn sẽ dễ dàng bị hiểu lầm và xem là thiếu chân thành. Hơn nữa, nếu tỏ ra không thẳng thắn, có vẻ trốn tránh hoặc không thành thật, bạn sẽ phải hứng chịu phản ứng ngay tức thì và không khoan nhượng.

Vậy điều gì có thể giúp bạn đưa ra lời xin lỗi hiệu quả trên mạng xã hội trong thời điểm khủng hoảng?

Ngày 3 tháng Mười năm 2012, tức ngày tranh biện đầu tiên trong quá trình vận động tranh cử tổng thống giữa Barack Obama và Mitt Romney, một dòng tweet chống đối đã nhắc đến người bà vừa mất của Obama – bà Madelyn Dunham – và được đăng trên tài khoản Twitter chính thức của hãng KitchenAid tại Mỹ, với hơn 24 nghìn người theo dõi.

Ngay cả bà của Obama cũng biết có chuyện xấu sắp xảy ra! Bà ấy mất chỉ ba ngày trước khi ông ta trở thành tổng thống??? Chà! #nbcpolitics

Dòng tweet này đã lập tức được chia sẻ hàng loạt trên mạng xã hội. Nhưng giám đốc nhãn hiệu của KitchenAid, Cynthia Soledad đã hành động nhanh chóng, xóa bỏ ngay bài đăng và đưa ra lời xin lỗi.

Chào các bạn. Tên tôi là Cynthia Soledad và tôi là giám đốc nhãn hàng KitchenAid.

Tôi muốn gửi lời xin lỗi chân thành nhất vì một dòng tweet vô trách nhiệm, cũng như không hề thể hiện quan điểm của nhãn hàng. #nbcpolitics

Tôi cũng muốn gửi lời xin lỗi cá nhân đến ngài Tổng thống @BarackObama, cùng gia đình ngài và tất cả những người dùng Twitter vì dòng tweet gây tranh cãi vừa rồi.

Đó là sai lầm do sự bất cẩn của một thành viên trong nhóm quản lý tài khoản Twitter của chúng tôi. Và tôi cũng không cần phải nói thêm rằng thành viên này sẽ không còn tweet cho chúng tôi nữa.

Dù vậy, tôi xin thay mặt đội ngũ của mình nhận toàn bộ trách nhiệm. Cảm ơn các bạn đã lắng nghe.

Khi ứng phó với một khủng hoảng tức thời, Soledad đã hành xử chính xác trên mọi phương diện:

Cô phản ứng nhanh chóng và tập trung vào Twitter, kênh truyền thông mà vấn đề phát sinh;

Cô đã nhận trách nhiệm về bản thân và sử dụng tên thật của mình;

Cô xin lỗi một cách chân thành và trực tiếp đến Tổng thống Barack Obama và gia đình bằng cách sử dụng tên thường dùng trong các cuộc đối thoại trực tuyến;

Cô tách công ty ra khỏi vấn đề một cách thuyết phục, trong khi vẫn chịu trách nhiệm cho mọi sai lầm trong nhóm của mình;

Những động thái sửa chữa sai lầm đã được thực hiện ngay lập tức;

Cô sử dụng ngôn ngữ đơn giản, không bị tác động bởi sự quá khích hay các thuật ngữ chuyên môn;

Cô không cố gắng ép tuyên bố của mình trong khuôn khổ 140 từ.

Video cũng là một kênh thường được sử dụng để biểu đạt lời xin lỗi. Tuy nhiên, bản chất hình ảnh và tính lan tỏa cao của YouTube khiến cho cái giá đánh đổi cũng rất cao. Xét trên khía cạnh tích cực, video giúp bạn trò chuyện trực tiếp với khán giả trong một môi trường được kiểm soát và là cách hữu hiệu để tác động đến cảm xúc của người tiêu dùng. Xét trên khía cạnh tiêu cực, camera không biết nói dối: Một lời xin lỗi thiếu chân thành hoặc thiếu thuyết phục sẽ rất dễ bị bắt bài và sẽ tồn tại mãi mãi. Một video xin thứ lỗi tồi tệ sẽ dễ bị lan truyền hơn rất nhiều so với một video được thực hiện thỏa đáng về mọi mặt.

Tháng Ba năm 2013, khách hàng bắt đầu phàn nàn vì những chiếc quần tập yoga của Lululemon quá mỏng. CEO lúc bấy giờ là Catherine Day đã phản ứng rất nhanh trong việc thu hồi sản phẩm và sa thải giám đốc sản xuất của hãng. Tuy việc thu hồi sản phẩm đã khiến hãng chịu thiệt hại ước tính 67 triệu đô-la Mỹ và làm giá cổ phiếu sụt giảm, nhưng người tiêu dùng và các nhà đầu tư vẫn ở lại với doanh nghiệp. Song, nhà sáng lập Chip Wilson lại khơi dậy sự việc này lần nữa trong một đoạn phỏng vấn phát sóng trên Bloomberg TV vài tháng sau đó: Ông đổ tội cho hình thể của phụ nữ đã khiến chiếc quần trông mỏng xuyên thấu như thế.

Khi đối diện với làn sóng phản đối mạnh mẽ, Wilson đã lên tiếng trên YouTube. Theo ông:

Xin chào, tôi là Chip Wilson, người sáng lập nên Lululemon Athletica.

Hôm nay, tôi muốn nói với các bạn về những thông tin trên báo chí trong vài ngày gần đây, liên quan đến cuộc phỏng vấn của tôi trên kênh Bloomberg.

Tôi buồn, thật sự rất buồn vì những phản ứng trước hành động của tôi. Tôi buồn cho những nhân viên tại Lululemon mà tôi hết sức quan tâm đã phải chịu ảnh hưởng vì những hành động của tôi.

Tôi xin chịu trách nhiệm vì tất cả những gì đã xảy ra và những ảnh hưởng đã gây ra cho các bạn. Tôi xin lỗi vì đã để các bạn phải trải qua những điều này.

Đối với các bạn, những người đã góp phần làm nên Lululemon của ngày hôm nay, tôi mong các bạn hãy giữ những phát ngôn của mình ngoài sự xung đột. Tôi mong các bạn hãy chứng minh văn hóa công ty mà chúng ta đã xây dựng không thể bị lay chuyển.

Cảm ơn các bạn.

Về nguyên tắc, sử dụng YouTube để khuyến khích nhân viên là một chiến thuật hợp lý. Nó sẽ nhắc nhở nhân viên rằng bạn quan tâm đến họ và gửi thông điệp đến công chúng rằng bạn đang tập trung giải quyết vấn đề nội bộ, cũng như rất thành thật khi đưa ra các thông điệp của mình. Công bố những thông báo nội bộ ra ngoài cũng làm giảm nguy cơ rò rỉ thông tin khi bạn công bố một điều cho nội bộ và một điều khác cho công chúng. Nhưng nỗ lực của Wilson đã phản tác dụng. Tuy đã thừa nhận vấn đề và nhận trách nhiệm cá nhân, nhưng lời xin lỗi của ông được nhìn nhận là không thật lòng. Tệ hơn nữa, Wilson bị xem là để cho cảm xúc chi phối và hoang mang, còn ngôn ngữ thể hiện ông không hoàn toàn kiểm soát được bản thân. Video này đã kéo theo một làn sóng phản đối khủng khiếp trên các phương tiện thông tin và thu hút 200 nghìn lượt xem trên YouTube. Một tháng sau, ông đã từ chức Tổng giám đốc tại Lululemon.

Trái ngược với ví dụ trên là cách nhà sáng lập kiêm CEO của JetBlue, David Neeleman, sử dụng video để nói lời xin lỗi về sự cố hạ cánh máy bay. Vào lễ Valentine năm 2007, một trận bão tuyết lớn đã ập vào vịnh Trung Tây và Đông Bắc nước Mỹ, gây hỗn loạn lan rộng và buộc hàng loạt chuyến bay trên khắp nước Mỹ phải hoãn lại. Nhưng trận bão còn gây thiệt hại nặng nề hơn cho JetBlue so với các đối thủ, dẫn đến việc một số máy bay của hãng bị mắc kẹt và hành khách phải ngồi trong phòng chờ tại sân bay JFK New York hơn 11 tiếng đồng hồ. Các nhà lãnh đạo của JetBlue, đặc biệt là David Neeleman, đã lập tức xin lỗi, cam kết đền bù cho hành khách và lập ra một kế hoạch cải thiện quá trình giải quyết những khó khăn vận hành của hãng.

Trong vòng một tuần, hãng hàng không đã xây dựng hoàn thiện một văn bản Quy định Quyền lợi Hành khách, đề ra một loạt cam kết với hành khách và khẳng định sẽ áp dụng các quy định này cho những hành khách nào bị ảnh hưởng trong trận bão dịp Valentine năm ấy. Song song với đó, một chiến dịch quảng cáo cũng được tung ra cùng với hàng loạt bài phỏng vấn báo chí, cùng một lá thư cáo lỗi được gửi đi dưới tên Neeleman đến tất cả những hành khách của JetBlue bị ảnh hưởng, kèm đường dẫn đến văn bản Quy định Quyền lợi Hành khách được đăng trên trang web của hãng. Bức thư cũng đính kèm đường dẫn đến một video được đăng trên YouTube và được đưa vào trang web chính thức; trong đó, Neeleman đã khẳng định cam kết của ông trong thời gian sắp tới.

Neeleman rõ ràng đã kiệt sức sau một tuần đầy hoạt động và thiếu ngủ. Mắt ông thâm quầng. Ông nói chuyện với phong cách gần gũi, khoác một chiếc áo không cổ. Ông không có kịch bản trước, không dùng ghi chú trên giấy và rõ ràng đang nói mà không cần bục nhắc lời, vì mắt ông không hề di chuyển (không giống như Chip Wilson, người quả thực đã liếc nhìn giấy ghi chú). Thêm vào đó, Neeleman nói không hề trôi chảy và sử dụng động tác tay trong suốt video để làm rõ ý định của mình. Và trong trường hợp này, ông không đưa ra lời xin lỗi; sự cố là chuyện đã rồi và trọng tâm của video là việc hãng hàng không sẽ cải thiện như thế nào.

Tóm lại, Neeleman rất tự nhiên và chân thành. Nếu hàng nghìn bình luận trực tuyến (hiện nay đã bị khóa) để lại ngay dưới video của ông có thể xem như chỉ số đánh giá trực tiếp, thì Neeleman đã thành công trong việc kết nối với người xem. Và tuy có nhiều người phản đối, nhưng nhiều người khác cũng đã bị biểu hiện chân thành của ông thuyết phục, nhờ thế giúp JetBlue có được lợi thế từ sự hoài nghi.

Phong cách gần gũi và chân thật của Neeleman khác một trời một vực so với phong cách xa cách và trau chuốt gắn liền với nhiều CEO khác trong giai đoạn khủng hoảng; nhưng lại khá hiệu quả đối với một hãng hàng không tầm trung tại Mỹ, được đánh giá cao về chất lượng phục vụ khách hàng. Nhưng cách tiếp cận này có thể sẽ không phù hợp với mọi thương hiệu khác trong những tình huống khác. Một CEO ngân hàng có thể được kỳ vọng phải luôn trịnh trọng. Theo sát văn hóa khá bảo thủ này, Matthew Thornton III, Phó Chủ tịch cấp cao về hoạt động chuyển phát của FedEx tại Mỹ đã chọn đeo cà vạt khi đưa ra lời xin lỗi trên YouTube, trước việc nhân viên giao nhận của hãng quẳng màn hình máy tính của khách hàng qua hàng rào. Và phong cách quá gần gũi có thể bị đẩy đi quá xa. Quản lý cấp cao của Eurostar Richard Brown đã trở nên thân mật thái quá, đến mức xuề xòa khi cập nhật về trận bão tuyết đã khiến hành khách mắc kẹt trên các chuyến tàu nối liền London và Paris trong đường hầm dưới Eo biển Manche. Một người xem đã nói rằng ông ta trông “cứ như nạn nhân bị bắt cóc”.

Một vấn đề rất quan trọng là bạn phải nhìn nhận vấn đề trên góc nhìn rộng hơn. Tôi thường yêu cầu các thành viên tham gia những hội thảo về xử lý khủng hoảng của mình bình luận về David Neeleman; và các bình luận của họ đồng nhất đến mức kỳ lạ: Những người được giáo dục ở phương Tây, làm việc trong thời gian dài ở các nước phương Tây hoặc các công ty phương Tây thường nói rằng họ cảm thấy thông cảm với CEO JetBlue, nhận thấy video đáng tin cậy và đầy sức thuyết phục. Nhưng phần lớn những người châu Á và Trung Đông lại rằng ông trông thật vụng về và mềm yếu. Tại sao vậy? Vì ông trái ngược với nhận thức của họ về hình ảnh người lãnh đạo, vốn cần phải thể hiện sự mạnh mẽ. Phong cách của ông cũng không phù hợp với văn hóa cáo lỗi mang tính nghi thức và trang trọng của châu Á.

Hãy lưu ý đến những điểm sau khi bạn đưa ra lời xin lỗi trên YouTube:

Hãy đưa ra các thông điệp vững chắc. Sự thiếu quyết đoán rất dễ được nhận thấy qua video. Vì thế, hãy đợi đến khi bạn biết được sự thật về tình huống, hoặc tốt hơn cả là đợi đến khi bạn thống nhất được giải pháp cho vấn đề;

Hãy bắt đầu bằng việc giới thiệu bản thân và nêu rõ đối tượng mà lời xin lỗi gửi đến là ai;

Nhanh chóng đưa ra lời xin lỗi. Và khi bạn xin lỗi, hãy nói ngắn gọn vào thẳng vấn đề. Đừng cố gắng lấp liếm bằng những tuyên bố dông dài hoặc phức tạp hóa nó bằng cách dùng những từ ngữ sáo rỗng;

Đảm bảo tuyên bố của bạn ngắn gọn, nếu cần thì sử dụng trang blog hoặc trang web của công ty để giải thích vấn đề chi tiết hơn;

Bảo đảm rằng những điều bạn nói, cách bạn nói và cách bạn thể hiện luôn nhất quán với các giá trị và văn hóa của công ty;

Hãy luôn nhất quán trong những điều bạn nói vào giai đoạn khủng hoảng, với tất cả các đối tượng và luôn ngầm hiểu rằng mọi điều bạn tuyên bố trong nội bộ – nhất là dưới dạng tập tin chia sẻ được như video – chắc chắn sẽ bị lộ ra ngoài;

Cuối cùng, đừng xem thường những bình luận tiêu cực. Hãy để người tiêu dùng có cơ hội trút giận nếu đó là điều họ muốn làm. Hãy lắng nghe kỹ những gì họ nói; và lý tưởng hơn cả là phản hồi những yêu cầu đó cho từng người.

Xây dựng lại mối quan hệ

Một lời xin lỗi đúng cách và chân thành có thể giúp bạn có thêm một khoảng thời gian ngắn để thư giãn trong giai đoạn khủng hoảng. Nhưng bạn cũng cần đưa công việc kinh doanh trở về với nhịp độ thông thường và thuyết phục mọi người rằng những giải pháp bạn đang thực hiện nhằm giải quyết tận gốc vấn đề là quyết định đúng đắn. Cuối cùng, bạn cũng cần xây dựng lại lòng tin và sự trung thành mà mọi người dành cho bạn trước khi khủng hoảng xảy ra. Nhưng khi công chúng thất vọng, giận dữ hay bị xúc phạm bởi những hành động của bạn, họ khó có thể đón nhận bạn trở lại ngay được. Thậm chí, một vài mối quan hệ còn rạn nứt mãi mãi – bất kể bạn làm gì hay nói gì, họ sẽ không còn lắng nghe và tin tưởng bạn trong bất kỳ trường hợp nào nữa.

Cũng như cần sự nhẫn nại để hàn gắn một cuộc hôn nhân, chúng ta cũng cần một khoảng thời gian và nỗ lực to lớn để làm yên lòng công chúng rằng bạn hiểu những mối lo ngại của họ, đang nỗ lực khắc phục tác động của sự việc và luôn nghiêm túc mong muốn hoàn thiện tốt hơn. Mạng xã hội có thể là công cụ đầy sức mạnh để hỗ trợ những nỗ lực này, nhưng nó cần phải được sử dụng cẩn trọng và đúng mực.

Tôi đã nhận định trong suốt cuốn sách này rằng mạng xã hội cần được vận dụng như một khoản đầu tư dài hạn vào hình ảnh thương hiệu và uy tín doanh nghiệp, thay vì một công cụ marketing và khuyến mãi trong ngắn hạn. Và điều này lại càng đúng khi cả thế giới dường như đang chống lại bạn. Chúng ta đã thấy General Motors tập trung vào phản ứng trực tuyến của hãng như thế nào khi công bố phá sản theo Chương 1131, nhằm mục đích trả lời những câu hỏi từ khách hàng và công chúng. Và ngay sau thảm họa Fukushima tại Nhật Bản, Viện Năng lượng Hạt nhân cũng tập trung cung cấp các thông tin xác thực về tính an toàn tương đối của ngành năng lượng hạt nhân tại Mỹ. Tất nhiên, cả hai tổ chức trên đều sử dụng mạng xã hội để công bố những thông tin mới nhất. Tuy nhiên, trọng tâm thật sự của họ lại khác: Lắng nghe và trả lời, mang lại giá trị cho người dùng hơn là tìm cách bảo vệ danh tiếng thái quá. Và khi làm việc đó, họ đã đưa ra một thông điệp rõ ràng: Họ quan tâm đến khách hàng.

Một khi bạn đã thuyết phục được công chúng rằng mình đang hành động vì lợi ích của họ, bạn sẽ có cơ hội cao hơn nhiều để thuyết phục họ rằng bạn đã rút được kinh nghiệm từ sai lầm trong quá khứ và đang thay đổi để khắc phục nó. Trong cuốn sách The Social Media Strategist (tạm dịch: Chiến lược gia trên mạng xã hội), Christopher Barger đã nhắc lại cách xử lý của General Motors, sau khi đã làm dịu cơn bão nổ ra do hãng làm đơn đăng ký phá sản và chính thức chấm dứt giai đoạn bảo hộ theo Chương 11 sáu tuần sau đó. Hãng đã ở vào vị thế có thể tập trung trở lại các sản phẩm của mình. Hãng cũng không tung quảng cáo ồ ạt hay cố gắng truyền thông thái quá về xe hơi trên Facebook, mà để cho 100 phóng viên được ưu tiên đặc biệt tiếp cận với các sản phẩm sẵn có và trọng tâm. Họ cũng được tham gia sự kiện đặc biệt giữa các lãnh đạo công ty được tổ chức lần đầu tiên tại Detroit. Nhằm nhấn mạnh rằng những thay đổi là có thật và GM đang chuyển mình, mới mẻ và thân thiện hơn, hãng cũng mời 100 người tiêu dùng “bình thường” mà công ty đã xây dựng quan hệ trên mạng. Họ không chỉ là những người ủng hộ, mà còn là tập hợp nhiều người Mỹ đến từ đủ mọi tầng lớp: Những người ủng hộ, hoài nghi và phản đối, từ các blogger nổi tiếng về xe hơi, sinh viên đại học cho đến các bà mẹ có con nhỏ từ khắp mọi miền đất nước. Họ cùng các phóng viên đã tiếp cận với sản phẩm của hãng và gặp gỡ các lãnh đạo cấp cao. Nhờ đó, GM đã nhận được sự ủng hộ to lớn trên mạng, nhưng quan trọng hơn cả là đã khởi đầu cho một quá trình lâu dài nhằm thuyết phục người tiêu dùng và công chúng nói riêng về lợi ích của một GM “gọn gàng hơn”, được hồi sinh một cách đầy ý nghĩa và gần gũi.

Tận dụng đám đông

Giai đoạn đầu của quá trình phục hồi danh tiếng là xây dựng lại uy tín và tìm lại sự tín nhiệm của người tiêu dùng cũng như nhà đầu tư. Và bạn cũng cần tìm cách tận dụng những bước tiến mình đã đạt được để công việc kinh doanh có thể trở lại quỹ đạo vững chắc. Điều này đòi hỏi sự ủng hộ to lớn và các nỗ lực marketing, quảng cáo thường được triển khai trong giai đoạn này của khủng hoảng. Nhưng sự ủng hộ thật sự lại thường xuất hiện khi công chúng cảm thấy mình góp phần vào sự hồi phục của doanh nghiệp.

Như chúng ta đã thấy trong vụ đánh bom marathon tại Boston, công chúng thường có xu hướng chia sẻ thông tin khi người vô tội phải chịu tổn thất trong một thảm họa. Nhưng sự kiện Boston cũng dạy cho chúng ta rất nhiều điều về việc thông tin có thể trở nên không chính xác hay sai lệch, khiến giải pháp đưa ra ban đầu sai lầm trầm trọng hơn. Đối với một số người, việc khuyến khích công chúng chia sẻ hình ảnh, dẫn dắt hoặc đưa ra các thông tin chỉ dẫn sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn so với lợi ích, chí ít là trong giai đoạn đầu của khủng hoảng. Nhưng một số người khác lại tính xa hơn. Khi trận lở đất khủng khiếp nhấn chìm vùng nông thôn ngoại ô Oso, bang Washington vào tháng Ba năm 2014, các nỗ lực vận động công chúng đăng hình ảnh và video của chính quyền địa phương ban đầu không thành công – theo lời Phó Giám đốc phụ trách truyền thông của Hạt Snohomish, Bronlea Mishler. Lý do là bởi mọi người quá bận rộn ứng phó với tai họa. Hơn nữa, bà bổ sung thêm trong một cuộc phỏng vấn làm tư liệu cho cuốn sách này: “Có nhiều nguy cơ tiềm ẩn hơn so với lợi ích khi vận động cộng đồng, đặc biệt là khi khủng hoảng vừa bùng phát. Các cơ quan chuyên trách phải đóng vai trò là nguồn thông tin chính xác và đáng tin cậy; và điều này có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng nếu chỉ dựa vào thông tin của cộng đồng.” Trên thực tế, việc sử dụng thông tin từ cộng đồng sẽ hiệu quả hơn nhiều sau khi sự hỗn loạn ban đầu kéo theo trận lở đất lắng xuống. Theo Mishler, công cụ đặc biệt hữu ích trong giai đoạn này là một trang Facebook được nhà chức trách lập ra để hỗ trợ điều phối hoạt động khắc phục hậu quả và quyên góp cho các gia đình nạn nhân. Quan trọng hơn, cư dân địa phương, các tổ chức cộng đồng và doanh nghiệp cũng được chủ động khuyến khích chia sẻ cảm nhận, trải nghiệm và sự hỗ trợ của họ, từ đó gia tăng mức độ nhận biết về thảm họa cao hơn nhiều so với con số 4 nghìn người tham gia.

Việc tận dụng thông tin từ cộng đồng có vẻ là điều hiển nhiên đối với các thảm họa trong cộng đồng. Nhưng đối với những trường hợp mang tính thương mại, việc tận dụng kiến thức của đám đông sẽ nan giải hơn. Tại sao mọi người lại muốn giúp đỡ một tập đoàn đa quốc gia dường như chỉ quan tâm đến lợi ích của chính họ? Tuy vậy, vẫn có những trường hợp mà việc dựa vào cộng đồng tỏ ra hiệu quả. Ví dụ, hàng nghìn người đã sẵn sàng đóng góp thời gian và công sức của mình để giúp Malaysia Airlines thu thập, xác minh và phân tích các dữ liệu về vụ mất tích của chiếc máy bay MH370.

Dell cũng nhận được nhiều thiện chí của cộng đồng trực tuyến khi hãng này dùng sự cố bị blogger kiêm phóng viên Jeff Jarvis bôi nhọ vào tháng Sáu năm 2005 để làm tiền đề xây dựng lại cách xử lý truyền thông trực tuyến và mạng xã hội từ căn bản, theo đó xem việc lắng nghe và chăm sóc khách hàng là ưu tiên hàng đầu trong mọi nỗ lực. Kế hoạch đầu tiên được tung ra vào tháng Bảy năm 2006 mang tên Direct2Dell – một trang web được thiết kế nhằm giúp doanh nghiệp trở nên cởi mở hơn với công chúng bên ngoài – đã giúp Dell kể câu chuyện của mình và trực tiếp tiếp xúc với người tiêu dùng và công chúng. Sau đó, để hưởng ứng lời yêu cầu từ nhà sáng lập Micheal Dell – kêu gọi mọi nhân viên đưa ra các sáng kiến đột phá cho công ty – vào tháng Hai năm 2007, Dell ra mắt IdeaStorm, một cộng đồng trực tuyến dành cho người dùng và công chúng muốn khuyến nghị và bình chọn cho các sản phẩm cũng như ý tưởng dịch vụ. IdeaStorm nhanh chóng thu hút được hàng nghìn gợi ý, trong đó ý tưởng được nhiều người đồng tình nhất là máy tính xách tay nhỏ của Dell nên được cài sẵn hệ điều hành miễn phí trên nền tảng Linux, Ubuntu. Ý kiến này có thể gây nhiều tranh cãi, vì nó ảnh hưởng đến mối quan hệ lâu dài với Microsoft. Nhưng Dell đã quyết định vẫn cài sẵn phần mềm này, qua đó chứng minh một thông điệp quan trọng là hãng đang thay đổi định hướng và cải tạo lại bản thân, đồng thời ưu tiên cho người dùng và nhu cầu của họ. Hướng hành động này rất hiệu quả: Số lượng lời phàn nàn của khách hàng giảm xuống. Nhiều người trước đây công khai chỉ trích hãng, bao gồm cả Jeff Jarvis, đã biến mất. Tỷ lệ bài đăng mang tính tiêu cực về công ty cũng giảm từ 49% xuống 22% trong vòng sáu tháng.

Việc tận dụng thông tin từ cộng đồng để vượt qua một loạt khủng hoảng không phải là giải pháp có thể áp dụng trong mọi trường hợp. Để có thể ứng dụng mô hình này một cách nghiêm túc, bạn cần phải sẵn lòng đón nhận sự phê bình, luôn lắng nghe học hỏi và tin rằng người dùng của bạn cùng những bên liên quan khác sẽ tham gia với tinh thần xây dựng, thay vì lợi dụng cơ hội để bôi nhọ bạn. Và bạn cần phải chứng tỏ mình đang nỗ lực cho đi cũng nhiều như đang nhận lại. Dell rõ ràng đã sử dụng IdeaStorm và những ý tưởng tốt nhất mà họ thu hoạch được. Hãng này cũng bị buộc tội là không chủ động tham gia vào cộng đồng, dẫn đến việc tuyển một trong những người chỉ trích nổi bật nhất trong cộng đồng, Cy Jervis, vào vị trí lãnh đạo cộng đồng IdeaStorm. Và ông ta vẫn còn giữ vị trí này cho đến ngày nay. Khi tôi viết cuốn sách này, hơn 23 nghìn ý tưởng đã được đăng tải, gần 750 nghìn bình chọn được thực hiện cùng hơn 101 nghìn bình luận và gần 550 ý tưởng được biến thành hiện thực.

Gia cố những cánh cổng trực tuyến của bạn

Phần lớn cuốn sách này tập trung vào mạng xã hội, nhưng các công cụ tìm kiếm cũng đóng vai trò quan trọng khi khủng hoảng. Khi cơn khủng hoảng vừa nổ ra, tin đồn, ý kiến và thực tế đều lan truyền với tốc độ chóng mặt khắp mọi ngõ ngách trên Internet, đến từng công nhân, công dân và sinh viên bất kể họ đang ở đâu thông qua máy tính cá nhân hoặc các thiết bị di động. Bi kịch từ cuộc khủng hoảng lớn có thể kết hợp với sức mạnh của mạng xã hội để đảm bảo tin tức truyền đến tai người nghe. Nhưng khi sự hỗn loạn ban đầu lắng xuống và khủng hoảng trở nên “chín muồi” hơn, thì công chúng sẽ chuyển từ thụ động chờ tin sang chủ động tìm kiếm cập nhật từ các nguồn thông tin ưa thích của họ – có thể qua báo chí, truyền hình hay radio, từ bạn bè trên Whatsapp hoặc Google. Một khủng hoảng lớn cũng đồng nghĩa là số người xem truyền hình sẽ tăng cao, số người truy cập vào các trang báo mạng và số lượt nhắc đến trên mạng xã hội cũng tăng vọt. Lượng tìm kiếm trên Internet cũng tăng mạnh, như chúng ta có thể thấy trên biểu đồ mô tả số lượt tìm kiếm trên Googlecom đối với cụm từ “tràn dầu” trong giai đoạn khủng hoảng của BP tại vịnh Mexico (Hình 16.[1]).

HÌNH 16.[1]. Số lượng tìm kiếm từ “tràn dầu” trong khủng hoảng thềm lục địa của BP

Nguồn: Google Trends

Như các bạn có thể thấy trên biểu đồ, lượng tìm kiếm tin tức và thông tin về vụ tràn dầu đã tăng vọt tại thời điểm khủng hoảng xảy ra và tăng gần gấp đôi khi công chúng bắt đầu biết đến, tìm hiểu xem chuyện gì đang xảy ra. Khi khủng hoảng chìm xuống và các phương tiện thông tin bắt đầu chuyển hướng chú ý đến những sự việc khác, khối lượng tìm kiếm sẽ giảm nhanh chóng. Nhưng việc tìm kiếm không chấm dứt hoàn toàn; và các công cụ tìm kiếm vẫn là một phương pháp để tiếp cận thông tin về sự kiện. Nhờ Google, các thông tin về khủng hoảng sẽ tồn tại trên mạng mãi mãi.

Ước tính có khoảng 90% người sử dụng công cụ tìm kiếm dựa vào các kết quả trên trang đầu tiên. Bạn sẽ muốn 10 kết quả đầu tiên là những thông tin tích cực về mình. Nhưng trong thời điểm khủng hoảng, các kết quả đứng đầu khi tìm kiếm tên công ty hoặc tên thương hiệu của bạn sẽ bị nhấn chìm bởi các bài báo, bình luận, hình ảnh và video tiêu cực. Và tình hình sẽ vẫn tiếp diễn như thế trong suốt cơn khủng hoảng, thậm chí cả sau đó. Dưới đây là vài lời khuyên giúp bạn gột sạch tiếng xấu trên các công cụ tìm kiếm sau khi hồi phục từ một cuộc khủng hoảng tồi tệ:

Hiểu rõ mục tiêu của bạn. Trước khi bắt tay cải thiện những nội dung trên Google về mình, bạn cần phải hiểu rõ mình muốn làm gì. Bạn có thể bắt đầu bằng cách xác định những thuật ngữ mà mọi người thường dùng để tìm kiếm thông tin có liên quan đến khủng hoảng của bạn. Từ đó, bạn vạch ra những điều mình cần hạn chế và muốn khuyến khích.

Nghĩ rộng hơn. Khủng hoảng của BP không chỉ gói gọn trong ô nhiễm tràn dầu. Nó còn là vấn đề của cộng đồng, địa phương, ngành khai thác hải sản, các bãi biển, bảo tồn thiên nhiên và nhiều khía cạnh khác nữa. Vì thế, đừng chỉ nghĩ đến những thuật ngữ liên quan trực tiếp đến khủng hoảng, mà bạn còn phải nghĩ rộng ra những ảnh hưởng của nó. Bạn cũng nên xem xét các thuật ngữ tiêu cực và các câu nói gắn trực tiếp với khủng hoảng, vốn có thể được dùng để bôi nhọ bạn trên mạng.

Nghĩ đến hình ảnh. Google đưa cả tranh vẽ, ảnh chụp và video vào trang kết quả tìm kiếm mặc định. Với việc các nội dung có hình ảnh thường thu hút sự chú ý nhanh hơn và có khả năng truyền đạt câu chuyện tức thời mạnh mẽ hơn lời nói, bạn cần phải quan tâm đặc biệt xem mình cần làm gì để đẩy các hình ảnh có hại xuống dưới trong trang kết quả tìm kiếm, đồng thời thay thế chúng bằng những hình ảnh truyền đạt thông điệp của mình.

Tập trung vào các kênh chính thống. Dù muốn hay không, danh tiếng trên mạng của bạn nhiều khả năng sẽ bị kẻ khác chi phối. Và với việc các trang tìm kiếm chú trọng đến những nguồn “chính thống”, thông tin dễ được tìm thấy nhất về khủng hoảng của bạn sẽ đến từ các đơn vị truyền thông và các blogger có tầm ảnh hưởng lớn. Nhưng những nguồn này rất khó bị thay thế. Thay vào đó, bạn nên tập trung nỗ lực của mình cho việc cải thiện cách họ nhìn nhận và viết bài về bạn.

Phân bổ nội dung rộng khắp. Hãy tìm hiểu mạng xã hội nào được Google xếp hạng cao và bảo đảm các kênh do bạn sở hữu thường xuyên được cập nhật với các thông điệp và nội dung hợp lý. Toàn bộ những nội dung này cần được tag và đặt tựa phù hợp. Càng sở hữu nhiều tài khoản chính thức trên mạng xã hội, bạn càng có cơ hội cao hơn để cải thiện danh tiếng trên các trang tìm kiếm. Và bạn sử dụng những tài khoản này càng lâu thì khả năng chúng xuất hiện trên các trang tìm kiếm và trước mắt công chúng càng cao. Chúng ta đã thấy điều đó trong chương trước với trường hợp của BP, khi hãng này mua các từ khóa của công cụ tìm kiếm để đưa thông điệp ra công chúng nhanh chóng và rộng khắp.

Tạo một trung tâm thông tin dành riêng cho khủng hoảng. Một trong những lợi ích của việc có một trung tâm thông tin trực tuyến dành riêng cho khủng hoảng là các công cụ tìm kiếm có thể tìm ra thông tin của bạn dễ dàng hơn, đồng nghĩa bạn có thể có mức độ bao phủ tốt hơn trên mạng. Nhưng bạn cũng phải đảm bảo rằng trang của mình có đường dẫn URL riêng và được đưa vào danh mục của toàn bộ các trang tìm kiếm hàng đầu. Nếu tìm thông tin liên quan đến việc General Motors thu hồi sản phẩm lỗi khởi động, bạn sẽ dễ dàng thấy trang GMignitionupdatecom nằm trong số hai hoặc ba kết quả đầu tiên.

Tối ưu hóa quá trình hồi phục. Như các bạn đã thấy trong Hình 16.[1], khối lượng tìm kiếm không tăng vọt ngay lập tức sau khi khủng hoảng xảy ra, mà phải một thời gian sau công chúng mới tìm hiểu thông tin nền tảng và ý nghĩa của sự kiện. Vì thế, các bài viết về khủng hoảng của bạn đăng trên các tờ báo lớn sẽ xuất hiện ngay trên kết quả tìm kiếm, còn các bài đăng mới trên web của chính bạn và các kênh trực tuyến khác có thể mất vài ngày đến vài tuần mới xuất hiện. Thay vì tìm cách vô hiệu hóa kết quả của Google bằng các kênh của bạn trong giai đoạn đầu của khủng hoảng, khi thông tin thường là tiêu cực, hãy tập trung đảm bảo các thông tin tích cực hơn xuất hiện rộng rãi trên mạng trong quá trình khôi phục danh tiếng.

Biết mình không nên tận dụng điều gì. Có những điều bạn nói hoặc làm nhưng không muốn cả thế giới biết đến, hoặc càng ít người biết đến càng tốt. Bạn thường nghĩ rằng mình phải tìm cách tận dụng tất cả nội dung, nhưng điều quan trọng không kém là bạn phải biết thông điệp và nội dung nào mà bạn muốn các công cụ tìm thấy dễ dàng hơn.

Nhìn xa trông rộng. Danh tiếng một khi đã bị bôi nhọ thì không thể hồi phục trong một sớm một chiều. Và danh tiếng trên Google cũng thế. Tối ưu hóa nội dung cho các trang tìm kiếm là quá trình lâu dài và mất nhiều công sức, do các công cụ tìm kiếm thường xuyên cập nhật thuật toán. Bạn sẽ thấy mình phải bắt đầu lại gần như từ vạch xuất phát. Hãy kiên nhẫn!

***

Người Trung Quốc có câu ngạn ngữ “trong họa có phúc”. Khủng hoảng có thể khiến bạn ngã nhào, nhưng đây cũng là một cơ hội để bạn tự thanh lọc và làm mới bản thân như rắn lột xác. Như vậy, khủng hoảng cần được xem như một cơ hội để phân tích các yếu tố khách quan và chủ quan, tự phê bình và rút ra bài học về sai lầm cũng như cách cải thiện. Một cuộc khủng hoảng cũng sẽ cho bạn cái nhìn sâu sắc, quý giá về kẻ thù và thế mạnh của bạn khi phải chiến đấu bảo vệ mình trên thương trường. Và với việc mạng xã hội hiện là một phần không thể thiếu trong cuộc chiến, không phải ngẫu nhiên mà nhiều sự cố nghiêm trọng trên mạng xã hội luôn khiến các CEO phải thao thức và nhảy vào cuộc. Dĩ nhiên, không ai muốn thay đổi và công việc của bạn là phải bảo đảm những sự cố này không xảy ra. Nhưng nếu chúng xảy ra, hãy dũng cảm khống chế con bò bằng cách nắm lấy sừng của nó và sử dụng sức mạnh của mạng xã hội. Chúng sẽ mang lại cho bạn cái nhìn sâu sắc về khách hàng và công chúng, đồng thời là cơ hội để bạn xây dựng những mối quan hệ có lợi, bền vững và mạnh mẽ.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.