Quản Trị Thương Hiệu Trực Tuyến

Lượt đọc: 154 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Phần Ii - Chương 7
Xây Dựng Phản Hồi Đúng Đắn

❊ ❊ ❊

Bất kể bạn nỗ lực chuẩn bị đầy đủ đến đâu, sản phẩm của bạn sớm muộn gì cũng sẽ gặp sai sót: Nhóm chăm sóc khách hàng của bạn xử lý sai một trường hợp phàn nàn; một đồng nghiệp làm điều gì đó ngu ngốc trên Facebook hay một blogger nổi tiếng sẽ nói điều gì đó không hay hoặc bịa đặt về công ty bạn. Nếu đã có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, nhiều khả năng bạn có thể giải quyết những vấn đề trên trước khi chúng trở nên nghiêm trọng hơn, hoặc thậm chí trở thành khủng hoảng.

Cách bạn phản ứng trước một vấn đề nảy sinh trên mạng xã hội cũng tương đồng với cách bạn phản ứng trên các phương tiện thông tin truyền thống. Trong cả hai trường hợp, việc hiểu rõ tình hình, phản ứng nhanh nhạy, trung thực và cẩn trọng đều được đề cao. Tuy nhiên, mạng xã hội cũng có những điểm khác biệt trên nhiều khía cạnh quan trọng. Trong khi nhiều khả năng bạn có quen biết với phóng viên đang đặt câu hỏi về tình hình tài chính của công ty hoặc nắm được thông tin cơ bản về khách hàng đang phàn nàn về sản phẩm của công ty, thì hiếm khi bạn từng nghe nói đến những người bạn phải chống lại trên mạng xã hội. Lúc đó, doanh nghiệp của bạn đa phần phải tham gia vào các cuộc tranh luận công khai với bản chất khó lường của mạng xã hội, nên rất khó biết được cách phản ứng của bạn sẽ được công chúng nhìn nhận ra sao.

Các kết quả nghiên cứu cho thấy: Người dùng cho rằng trên mạng xã hội, doanh nghiệp phải phúc đáp cho các khiếu nại trong vòng vài phút chứ không phải vài giờ. Vì thế, việc bạn phản ứng nhanh là rất quan trọng. Và áp lực càng tăng cao khi bạn nhận ra doanh nghiệp càng mất nhiều thời gian để tìm cách phản hồi, thì sự khó chịu càng dễ chuyển thành giận dữ, đồng thời người dùng sẽ quyết tâm mang bức xúc đó công bố cho tất cả mọi người. Nhưng thái độ bình tĩnh và không phản ứng thái quá cũng rất quan trọng. Như Ed Hoover, giám đốc cấp cao chuyên xử lý khủng hoảng và chăm sóc khách hàng tại Mars, đã phát biểu trong cuộc phỏng vấn làm tư liệu cho cuốn sách này: “Theo kinh nghiệm của tôi, khi nhìn vào một bình luận tiêu cực hoặc giận dữ trên mạng xã hội, nhiều nhà quản lý, hay thậm chí cả những chuyên gia truyền thông đang nổi tiếng đều nghĩ: ‘CHÚNG TA PHẢI HÀNH ĐỘNG NGAY BÂY GIỜ!’ Điều này có thể dẫn đến phản ứng thái quá và khiến tình hình thêm tồi tệ. Tốc độ là vua trên mạng xã hội, nhưng cũng không thừa nếu chúng ta ngừng lại một chút để suy nghĩ thật thấu đáo trước khi hành động.”

Đánh giá tình huống

Mọi người thường nói mạng xã hội là nơi đầy rẫy thị phi và thường không thể tìm ra những dấu hiệu hữu ích thật sự, khiến cho việc đánh giá xem một vấn đề có đáng bỏ công sức giải quyết không hay cần giải quyết một tình huống nhạy cảm thế nào cho đúng trở nên khá khó khăn. Và việc này lại càng nan giải hơn do xu hướng xem dữ liệu thu thập được trên mạng xã hội là mục đích cuối cùng, là trò chơi với các con số thay vì một bức tranh tổng hòa của những mối quan tâm, kỳ vọng và mục tiêu của con người. Dữ liệu phải được xem như công cụ chủ yếu để xác định và cảnh báo các vấn đề, để theo dõi sự kiện đang diễn ra và định hướng cho cách phản ứng. Việc lưu ý chặt chẽ đến những điểm sau đây sẽ hữu ích cho bạn:

Mức độ xuất hiện. Số lần một khiếu nại nào đó được nhắc đến trong các thảo luận trực tuyến và mức độ xuất hiện rộng rãi của các kênh thông tin đang lan truyền khiếu nại này.

Tính lan truyền. Khả năng một khiếu nại có thể được lan truyền sẽ tùy thuộc ai là người tương tác với nó; nó đã được lan truyền đến đâu; hình thức và khả năng chia sẻ của nó như thế nào? Video và hình ảnh sẽ được lan truyền đặc biệt nhanh chóng trên mạng.

Cảm xúc. Lời phàn nàn hoặc buộc tội trên mạng được xem là tiêu cực đến mức độ nào? May mắn là phần lớn các hệ thống nghiên cứu thị trường trên mạng xã hội đều có thể thu thập cảm xúc của người dùng thông qua thuật toán xử lý tự động.

Tác động. Khả năng gây ảnh hưởng tương đối của một người xét theo lượng người theo dõi trang cá nhân của họ, kết hợp với uy tín hoặc chuyên môn của họ về vấn đề được nhắc đến (thường được xác định dựa trên lượng tương tác với mỗi bài đăng của họ trên mạng).

May mắn là tất cả những chỉ số này đều có thể được theo dõi nhờ vào các công cụ nghiên cứu thị trường trên mạng xã hội thông thường. Hơn thế nữa, các công cụ phức tạp nhất còn có thể giúp bạn đặt ra một ngưỡng báo động và khi ngưỡng này bị phá vỡ, thì một cảnh báo tự động sẽ gửi đến các thành viên trong bộ phận theo dõi mạng xã hội của bạn hoặc bộ phận chuyên trách được chỉ định từ trước. Ngưỡng cảnh báo này bao gồm các mức độ dựa trên sự kết hợp giữa cảm xúc, khối lượng, tác động và mức độ nghiêm trọng tương đối của mỗi vấn đề, ví dụ như:

Mức nghiêm trọng. Một nhà báo hoặc blogger nổi tiếng tố cáo sản phẩm bị nhiễm khuẩn.

Mức cao. Tin đồn ngày càng lan rộng về một thành phần gây tranh cãi đang được sử dụng trong sản phẩm.

Mức trung bình. Những phàn nàn đơn lẻ về sản phẩm hay dịch vụ.

Chương 14 sẽ cung cấp cho chúng ta những ví dụ cụ thể hơn về cách thức phân loại các nguy cơ ảnh hưởng đến danh tiếng.

GIỚI HẠN CỦA CÁC CÔNG CỤ NGHIÊN CỨU MẠNG XÃ HỘI

Các công cụ nghiên cứu mạng xã hội rất giá trị để xác định và theo dõi các vấn đề có thể xảy ra. Nhưng chúng cũng cần được sử dụng một cách cẩn trọng. Ban đầu, những công cụ này thường không thể cho chúng ta một bức tranh tổng thể chính xác. Đây là một vấn đề vì các sự cố có thể nảy sinh từ các kênh không ngờ đến. Và các thông số như phân tích cảm xúc thường xuyên không đủ chính xác (thường chỉ đáng tin cậy khoảng 60%-70%), đặc biệt theo lời nhà sáng lập kiêm CEO của doanh nghiệp nghiên cứu thị trường trên mạng xã hội tại Thượng Hải – CIC – Sam Flemming, lại càng không chính xác đối với các ngôn ngữ đơn âm như tiếng Trung Quốc, do một từ có thể mang rất nhiều nghĩa so với các ngôn ngữ đa âm. Ảnh hưởng trên mạng xã hội cũng là khái niệm vô cùng khó định nghĩa. Klout, công cụ đo lường mức độ ảnh hưởng trực tuyến có lẽ được xem là nổi tiếng nhất hiện nay, đã xếp hạng mức độ ảnh hưởng dựa trên phản hồi của công chúng, những chia sẻ hay nhắc đến điều một người nói hoặc làm trên mạng. Nhưng công cụ này lại xếp Justin Bieber có ảnh hưởng lớn hơn Barack Obama và đức Đạt Lai Lạt Ma, có nghĩa là sức ảnh hưởng được định nghĩa khác nhau với từng người.

Cảm xúc, tần suất xuất hiện và mức độ ảnh hưởng là những xuất phát điểm hữu ích để tìm hiểu sâu sắc và thấu đáo hơn về tác động mà một nguy cơ trên mạng xã hội có thể gây ra, cũng như làm thế nào quản lý nguy cơ này hiệu quả nhất, dựa trên các yếu tố như sự cố đó là vô tình hay cố ý, xảy ra một cách trực tiếp hay gián tiếp. Bạn cũng cần xem xét bối cảnh của cá nhân hay tổ chức công bố lời phàn nàn hay buộc tội để hiểu được tại sao họ lại phàn nàn, xem xét liệu cáo buộc này có công bằng hay không, xác định xem họ có sẵn sàng hợp tác với bạn hay không và cân nhắc xem họ có khả năng đưa vấn đề lan rộng ra công chúng hay không. Bạn cũng nên chú ý đến việc người tiêu dùng hay người phản đối bạn đang sống ở đâu và phải chăng lời phàn nàn được đăng tải trên một trong những trang chính thức của bạn hay trên một kênh của bên thứ ba.

Một số nguy cơ còn đòi hỏi bạn phải hiểu biết sâu sắc hơn về động cơ và khả năng của người phản đối. Ví dụ, khi đánh giá một cuộc tấn công của Hòa bình Xanh hay Người bạn của trái đất, bạn phải có kiến thức về động cơ và mục tiêu của các tổ chức này, đánh giá những kỹ thuật họ sử dụng và dự kiến rõ ràng các tổn thất mà doanh nghiệp của bạn có thể phải chịu. Mặt khác, những cuộc tấn công bôi nhọ nặc danh thường khó xác định đối tượng phản đối là ai và mục tiêu của họ là gì, cũng có nghĩa là bạn cần lần theo địa chỉ IP của người than phiền để hiểu được mục đích của họ.

Cân nhắc cách ứng phó

Cũng giống như trên các kênh truyền thông chính thống, bạn không nên xem mạng xã hội như một cây đũa thần, khi được vẫy đúng hướng sẽ khiến tất cả các vấn đề tan biến. Sự thật trái ngược hẳn – sử dụng mạng xã hội có nghĩa là bạn đang trở nên dễ bị tấn công hơn bao giờ hết, trong trường hợp công chúng nghi ngờ bạn thiếu trung thực hoặc cố tránh né vấn đề; điều này cũng khiến việc bạn giải quyết vấn đề càng trở nên quan trọng hơn nếu bạn thật sự có lỗi.

Tuy nhiên, đôi khi nguyên nhân gây ra vấn đề lại không rõ ràng và với tốc độ tin xấu lan truyền nhanh như chớp hiện nay, bạn có thể không đủ thời gian khắc phục vấn đề trước khi mọi thứ trở nên tồi tệ. Cách thông thường và khôn ngoan lúc này là hãy cần nhanh chóng thừa nhận vấn đề rồi cam kết tìm ra nguyên nhân đích thực. Nhưng bản chất khó đoán của mạng xã hội luôn đòi hỏi bạn phải theo dõi vô cùng cẩn trọng và phán đoán chính xác để chọn cách ứng phó phù hợp. Ed Hoover của tập đoàn Mars đã cảnh báo: “Câu trả lời của chúng ta có đổ thêm dầu vào lửa không? ‘Mặc kệ nó’ nhiều khi lại là chiến lược đúng đắn trong vài trường hợp. Nhưng vấn đề cũng có thể vượt ngoài tầm kiểm soát của chúng ta, nên bạn luôn cần có một phán đoán chính xác về giới hạn mà tại đó bạn cần phải thật sự hành động.”

Năm phương án ứng phó

Có năm cách thức chủ yếu mà bạn có thể dùng để ứng phó trước một nguy cơ trực tuyến:

1. Đối thoại. Phần lớn các trường hợp tiêu cực đều đòi hỏi một phản ứng công khai dưới hình thức này hay hình thức khác, từ một lời thừa nhận ngắn gọn rằng bạn đã ghi nhận vấn đề và đang tìm phương án giải quyết cho đến một thông cáo công khai đầy đủ. Dĩ nhiên, cách trả lời của bạn sẽ phụ thuộc vào bản chất của lời phàn nàn hoặc nguy cơ, nhưng thông thường câu trả lời càng minh bạch, trung thực, nhanh chóng và mang tính xây dựng bao nhiêu thì càng tốt bấy nhiêu. Nguyên tắc vàng là nếu lời phàn nàn có căn cứ, bạn nên chính thức thừa nhận, giải thích khuyết điểm ở đâu và tuyên bố bạn sẽ giải quyết vấn đề đó, nếu cần thì xin thứ lỗi. Còn khi tình huống chưa rõ ràng, hãy tuyên bố rằng bạn chưa tìm ra sự thật nhưng vẫn đang xem xét tình huống này một cách rất nghiêm túc và sẽ thông báo ngay khi có những kết luận vững hơn. Và bạn phải đòi hỏi bên khiếu nại rút lại hoặc có lời xin lỗi công khai nếu họ đưa ra tuyên bố gây hiểu lầm hoặc không đúng sự thật – lý tưởng nhất là trên đúng kênh truyền thông mà sự việc xuất hiện lần đầu tiên. Còn nếu không, bạn có thể dùng các kênh chính thức của doanh nghiệp mình.

2. Thương lượng. Thỏa hiệp bằng cách đề nghị người tiêu dùng nhận lại tiền, nâng cấp quyền thành viên hoặc giảm giá thường là cách hiệu quả để giải quyết một vấn đề, đặc biệt khi phàn nàn có cơ sở. Nhưng trong một vài trường hợp khác, ví dụ như những lời phàn nàn hoặc buộc tội khả nghi hoặc khi tình huống phức tạp và không thể giải thích cụ thể trên mạng, thì trao đổi một cách chính thức hơn là cần thiết. Trong các trường hợp như vậy, cách tốt nhất để cả hai đi đến một kết luận chung thỏa mãn đôi bên là trao đổi trực tiếp; và lý tưởng hơn cả là gặp mặt. Việc này không chỉ gửi đi thông điệp rằng bạn thực sự quan tâm đến mối quan hệ với người tiêu dùng mà còn giảm thiểu khả năng lời phàn nàn này bị phát tán rộng rãi với công chúng. Tuy vậy, bạn phải đảm bảo rằng cuộc trao đổi thể hiện thiện chí chứ không chỉ là biện pháp dập tắt sự việc trên mạng, cũng như kéo sự việc ra khỏi tầm mắt của công chúng.

3. Từ bỏ. Nhiều người cho rằng bạn phải phản hồi mọi tuyên bố tiêu cực, bình luận hay phàn nàn. Nhiều người khác lại nói rằng nếu bạn để những thứ này tích tụ lâu ngày thì cũng giống như cho tay xuống cát vậy. Nhưng có nhiều trường hợp mà sự việc rất nhạy cảm và việc bạn can thiệp chỉ càng làm tình hình tồi tệ thêm. Trong những trường hợp ấy, tốt nhất bạn nên im lặng quan sát và chờ đợi. Ví dụ như khi các cáo buộc liên quan đến bạn rõ ràng là không công bằng hoặc người phản đối bạn rõ ràng chỉ với mục đích kích động, thì cộng đồng có thể sẽ đứng về phía bạn, bảo vệ bạn. Nếu quyết định từ bỏ vấn đề hoặc chờ đợi, bạn vẫn nên theo dõi mức độ quan tâm của công chúng đối với các bài đăng đó thêm vài ngày nữa, để xem nó tăng lên, giảm đi, biến mất hay thay đổi.

4. Giảm thiểu. Khi lâm vào tình thế khó khăn, cộng đồng nổi giận còn công chúng thì vây quanh gây áp lực để tìm lời giải đáp, bạn thường có xu hướng né tránh và muốn chôn sâu vấn đề bằng cách đẩy những nhận xét tiêu cực ra khỏi Facebook, hoặc ra khỏi trang kết quả tìm kiếm đầu tiên hoặc thứ hai của Google. Đăng tải những nội dung mới có thể khiến công chúng sao nhãng và chỉ cần tạo một vài bài đăng mới là đủ để bạn đẩy các thông tin cũ xuống trên Facebook. Ngược lại, việc giảm thiểu mức độ xuất hiện của những thông tin tiêu cực trên các trang tìm kiếm thường mất một thời gian dài, tốn nhiều chi phí và trong nhiều trường hợp, kết quả lại không được như mong muốn. Chẳng hạn khi Google thay đổi thuật toán và bạn buộc phải bắt đầu lại từ con số 0. Bạn cũng cần ghi nhớ rằng rủi ro của việc này là nếu bị phát hiện tìm cách xóa bỏ thông tin bất lợi, bạn chắc chắn sẽ vấp phải một cơn thịnh nộ trên mạng, dẫn đến thông tin tiêu cực trên các phương tiện thông tin đại chúng.

5. Xóa bỏ. Trong vài trường hợp, như khi đối thủ cạnh tranh, người dùng bất mãn hoặc nhân viên cũ đăng tải những cáo buộc sai lệch hoặc bình luận giả tạo, bạn có thể phải sử dụng các biện pháp mạnh hơn để tự bảo vệ mình. Phần lớn các trang mạng xã hội ngày nay cho phép bạn báo cáo về các tài khoản giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hoặc đăng ký để gỡ bỏ những nội dung phản cảm. Tại châu Âu, bạn còn có thể kiến nghị Google xóa bỏ những liên kết “không liên quan” hoặc “không phù hợp” theo luật của EU về Quyền được quên[28]. Tương tự, bạn có thể cân nhắc nhiều lựa chọn hợp pháp, từ đưa ra thông báo chính thức ngừng hẳn và chấm dứt các hành động của người tấn công bạn, yêu cầu ISP, trang web hoặc trang mạng xã hội đăng lời cáo buộc phải cung cấp IP của người đang phản đối bạn. Và sau cùng, bạn có thể nhờ đến trọng tài hoặc tòa án.

Việc bạn lựa chọn phương án nào hay kết hợp các phương án trên ra sao tùy thuộc vào bản chất của nguy cơ. Nhiều mối đe dọa trên mạng xã hội chỉ là những mối bận tâm nhỏ và có thể được giải quyết dễ dàng, nhanh chóng nhờ các thành viên trong bộ phận quản lý mạng xã hội, truyền thông và marketing. Những trường hợp này chỉ cần chọn một phương án. Các trường hợp khác phức tạp hơn và có khả năng gây nhiều thiệt hại hơn, đòi hỏi một hướng tiếp cận trải rộng, cân nhắc cẩn trọng những ảnh hưởng mà nguy cơ này có thể gây ra đối với lợi ích và những rủi ro của từng phương án giải quyết.

Giải quyết một cách hợp lý và thỏa đáng

Bất kể chọn cách giải quyết nào, bạn cũng nên dùng cách tiếp cận nhẹ nhàng đối với các vấn đề trên mạng xã hội. Điều đó phụ thuộc rất nhiều vào giọng điệu của bạn. Sẽ có ích nếu bạn ứng xử một cách chuyên nghiệp, sẵn lòng giúp đỡ và khiêm tốn, khi đó công chúng sẽ dễ giúp bạn được lợi từ sự hoài nghi. Điều đó cũng có nghĩa họ sẽ chủ động bảo vệ bạn nếu bạn thừa nhận sai lầm. Và ngược lại, công chúng cũng dễ dàng phản đối kịch liệt nếu doanh nghiệp giải quyết vấn đề bằng cách đe dọa, phủ nhận hay thô lỗ. Tiếp cận vấn đề một cách nhẹ nhàng cũng đồng nghĩa với giải quyết một cách thích hợp và đúng đắn, chứ không phải chỉ chăm chăm bảo vệ danh tiếng. Hành động nhanh chóng và nhận trách nhiệm hợp lý, cùng với nỗ lực làm mọi điều có thể để giải quyết vấn đề sẽ thuyết phục công chúng rằng bạn đang hành động vì lợi ích của người tiêu dùng, chứ không phải của riêng doanh nghiệp.

Dĩ nhiên, đôi khi bạn cũng không còn lựa chọn nào khác ngoài sử dụng biện pháp mạnh, nhưng phản ứng của bạn cần phải được nhìn nhận là hợp lý. Chúng ta đã thấy trong chương 5 rằng nỗ lực ngăn chặn thông tin lan truyền trên mạng có thể dễ dàng gây phản ứng ngược như thế nào, từ đó giúp đưa một vấn đề trước đó được rất ít người biết tới ra trước toàn thể công chúng – hiện tượng này được gọi là “hiệu ứng Streisand”. Trong một số trường hợp khác, mặc dù xử lý một vấn đề bằng biện pháp pháp lý có thể hợp pháp hoặc có đạo đức, nhưng biện pháp này có thể bị xem là quá mạnh tay, hay bị xem là “mất bò mới lo làm chuồng”.

Năm sự cố thường gặp trên mạng xã hội

Trong môi trường mạng xã hội, chúng ta rất dễ tìm thấy nhiều ví dụ về các tổ chức bày ra một mớ bòng bong khi phản ứng trước các mối đe dọa. Chúng ta cũng đã chứng kiến một số ví dụ trong cuốn sách này. Dĩ nhiên, cũng có nhiều ví dụ về các phản ứng sao cho hiệu quả, chỉ có điều chúng ta ít khi được nghe về những trường hợp này vì chúng không trở nên nghiêm trọng trước công chúng. Tuy mỗi sự cố đều khác nhau và đòi hỏi phải có giải pháp riêng, nhưng có vài nguyên tắc và cách ứng xử cơ bản đã trở thành kim chỉ nam khi đối phó với các sự cố thường gặp nhất trên mạng xã hội.

Năm sự cố thường gặp nhất bao gồm:

Khách hàng giận dữ. Khách hàng tức giận và chán nản vì không được lắng nghe hay bị đối xử tệ, lên mạng để trút hết nỗi bực tức.

Nhân viên nổi loạn. Các nhân viên chỉ có mặt mà không có tâm trong công việc, gây chuyện trên mạng xã hội, khiến doanh nghiệp mang tiếng xấu và dấy lên nghi ngờ về năng lực, giá trị và văn hóa doanh nghiệp.

Nhà hoạt động nhiệt huyết. Một chiến dịch được một nhóm người khởi xướng với mục tiêu tuyên truyền thông qua mạng xã hội về các hành vi mà họ cho là sai trái của doanh nghiệp, liên quan đến các vấn đề môi trường, xã hội và chính trị.

Phóng viên quá khích. Phóng viên hoặc blogger nổi tiếng đăng tải các thông tin sai lệch hoặc bất công về doanh nghiệp của bạn trên phương tiện thông tin đại chúng.

Chiến dịch phản tác dụng. Chiến dịch marketing hoặc truyền thông trên mạng xã hội của bạn đi chệch hướng, khiến bạn trở nên ngây ngô hoặc ngu ngốc.

***

Hãy luôn giữ bình tĩnh, đánh giá tình huống một cách cẩn trọng và xác định các phương án giải quyết hợp lý. Đó là những nguyên tắc rõ ràng và cơ bản. Nhưng mạng xã hội có thể đặt ra những tình huống phức tạp và khó khăn hơn khi đám đông nổi giận, còn cấp trên thì gây sức ép. Trong năm chương tiếp theo, chúng ta sẽ khám phá cách các doanh nghiệp ứng phó với năm kịch bản trên để rút ra những phương pháp, nguyên tắc và thủ thuật tốt nhất dựa trên những điều họ đã làm tốt và những mặt họ có thể cải thiện.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.