Việc thay thế gần như hoàn toàn những lò sưởi mở truyền thống bằng chiếc lò tôn ảm đạm và kém thân thiện thực sự là một cuộc cách mạng lớn trong đời sống xã hội cũng như gia đình, và chẳng kém phần to lớn trong cuộc đời của một kẻ sĩ ẩn dật. Vào một buổi sáng như sáng hôm nay đang phủ bóng u ám quanh ngôi nhà mục sứ xám xịt lâu đời của tôi, tôi nhớ làm sao gương mặt rạng rỡ của người bạn cổ xưa, kẻ vẫn thường nhảy múa bên khung cửa lò và đóng vai trò như một thứ ánh nắng quen thuộc hơn.
Thật buồn biết bao khi phải quay mặt đi khỏi bầu trời mây xám và phong cảnh ảm đạm; từ ngọn đồi đằng kia với chùm thông già đen sẫm, thứ tán lá trở nên ảm đạm làm sao trong cảnh vắng bóng mặt trời; từ mảnh đồng hoang vu ấy, cùng bề mặt gồ ghề của thửa ruộng trồng khoai tây với những mô đất nâu bị che khuất một phần bởi trận tuyết rơi đêm qua; từ dòng sông sưng phồng và lờ đờ với những rìa đóng băng, lê lết dòng nước xám xanh dọc theoì mép vườn cây ăn trái của chúng tôi giống như một con rắn nửa tê cóng vì giá lạnh — thật buồn biết bao khi phải quay đi từ một khung cảnh bên ngoài ít sự dễ chịu đến thế để rồi bắt gặp những ảnh hưởng ảm đạm tương tự đang vẩn vơ ngay trong chốn phòng nghiên cứu của tôi.
Vị khách rực rỡ kia đâu rồi, linh hồn nhanh nhẹn và tinh tế ấy, kẻ mà Prometheus từng dụ dỗ từ thiên đàng xuống để khai hóa loài người và sưởi ấm họ giữa chốn hoang vu lạnh giá mùa đông; người bạn chung nhà dễ mến ấy, kẻ mà nụ cười trong suốt tám tháng của một năm từng là sự an ủi đủ đầy cho chúng ta trước sự tiến đến chần chừ và sự rời đi sớm sủa của mùa hè? Hỡi ôi! Vì sự bất khách sáo một cách mù quáng, vì tiếc rẻ chút nhiên liệu giữ cho hắn luôn vui tươi và linh hoạt, chúng ta đã tống giam hắn vào một nhà ngục bằng sắt, và buộc hắn phải ruội tàn sinh mạng dựa vào một chút bổng lộc còm cõi hằng ngày mà thuở trước thậm chí còn chẳng đủ làm bữa sáng cho hắn.
Nói không cần ẩn dụ, giờ đây chúng ta nhóm lửa trong một chiếc lò kín gió, và cung cấp cho nó chừng nửa tá cúc củi từ lúc rạng đông cho đến khi màn đêm buông xuống.
Tôi sẽ chẳng bao giờ chịu thỏa hiệp với sự quá đáng này. Quả thực có thể nói rằng thế gian trông ảm đạm hơn vì điều đó. Bằng cách này hay cách khác, ở nơi này hay nơi khác và xung quanh chúng ta, những phát minh của nhân loại đang nhanh chóng xóa nhòa vẻ đẹp nên thơ, thi vị và tuyệt mỹ ra khỏi đời sống con người.
Lửa trong nhà từng là biểu tượng của tất cả những thuộc tính ấy, dường như mang cả sức mạnh, sự uy nghiêm, thiên nhiên hoang dã và một bản chất tâm linh bước vào sâu thẳm mái ấm của chúng ta, thế nhưng lại chung sống với chúng ta thật gần gũi đến mức những điều huyền bí và kỳ diệu của nó chẳng hề gây ra chút sợ hãi nào.
Cũng chính người bầu bạn dịu dàng ấy từng mỉm cười điềm tĩnh trên gương mặt chúng ta lại chính là kẻ gầm thét tuôn trào từ ngọn Ætna và lao vun vút lên bầu trời như một tên ác quỷ xổng chuồng khỏi chốn cực hình và tranh giành một chỗ đứng giữa các thiên thần thượng giới.
Hắn cũng chính là kẻ tung mình từ đám mây này sang đám mây khác giữa cơn giông bão sấm sét đùng đùng. Đó chính là vị thần được tín đồ phái Gheber sùng bái bằng thứ lòng sùng kính không có gì là phi tự nhiên; và cũng chính là kẻ đã thiêu rụi London, Moskva cùng bao thành phố nổi tiếng khác, kẻ thích hoành hành qua những khu rừng u tối của chúng ta, lướt qua những đồng cỏ bạt ngàn, và theo lời đồn đại, cái miệng đói khát của hắn sẽ có ngày nuốt chửng cả vũ trụ như một bữa tiệc tàn.
Trong lúc ấy, hắn lại là người thợ thủ công và lao động vĩ đại nhờ sự trợ giúp của hắn mà con người có thể xây dựng nên một thế giới trong lòng thế giới, hay ít nhất là gọt giũa lại tạo vật thô ráp mà Tự nhiên đã ném cho nó. Hắn rèn chiếc mỏ neo hùng vĩ cùng mọi công cụ nhỏ hơn; hắn thúc đẩy tàu thủy và kéo tàu hỏa; và chính hắn — sinh vật mang sức mạnh khủng khiếp, với công dụng đa chiều cùng khả năng hủy diệt toàn diện ấy — đã từng là người bạn thân thiết, gần gũi trong những ngày đông giá của chúng ta, để rồi giờ đây chúng ta biến hắn thành tù nhân của chiếc lồng sắt này.
Hắn mới dịu dàng làm sao! Và dù là tác nhân của sự biến đổi khôn lường, hắn vẫn cư xử với sự nhã nhặn nhường ấy, tự hòa mình vào mọi gắn bó suốt đời suốt kiếp đến mức tưởng chừng như hắn chính là vị thần bảo tồn vĩ đại của tự nhiên.
Chừng nào một người còn trung thành với ngọn lửa gia đình, chừng ấy anh ta còn trung thành với đất nước và luật pháp, với vị Thần mà tổ tiên anh ta sùng bái, với người vợ thuở thanh xuân, và với vạn vật khác mà bản năng hoặc tôn giáo đã dạy chúng ta coi là thiêng liêng.
Với sự khiêm nhường ngọt ngào biết bao khi tinh thần nguyên thủy này thực hiện mọi công việc cần thiết cho hộ gia đình mà hắn đã gắn bó! Hắn đủ sức tạo ra một bữa tối thịnh soạn, nhưng chẳng hề chê bai việc nướng một củ khoai hay dăm miếng phô mai.
Hắn đã nâng niu những ngón tay tê cóng vì lạnh của đứa trẻ đi học một cách nhân từ làm sao, và sưởi ấm những khớp xương của cụ già bằng thứ hơi ấm nồng nàn gần như sánh kịp ngọn lửa thanh xuân! Và hắn đã cẩn thận làm khô biết bao đôi bốt da bò từng lội bì bõm qua bùn tuyết, cùng chiếc áo khoác xù xì cứng đơ vì mưa băng giá! Hắn cũng chu đáo lo cho sự thoải mái của chú chó trung thành đã theo chân chủ vượt qua bão giông.
Có khi nào hắn từ chối một hòn than để châm tẩu thuốc, hay thậm chí một phần thân mình để nhóm lên ngọn lửa nhà hàng xóm? Và rồi, vào lúc chạng vạng, khi người lao động, kẻ sĩ, hay bất kỳ phàm nhân nào dù ở độ tuổi, giới tính hay bậc thang nào, kéo ghế ngồi bên hắn và nhìn vào gương mặt bừng sáng của hắn, sự đồng cảm của hắn với tâm trạng của từng người và tất cả mọi người mới sâu sắc, uyên thâm và bao trùm làm sao!
Hắn phác họa nên chính những suy nghĩ của họ. Với người trẻ tuổi, hắn bày tỏ khung cảnh của cuộc đời phiêu lưu đang chờ đón phía trước; với người già, hắn vẽ nên bóng hình của tình yêu và hy vọng đã khuất; và nếu mọi thứ trần gian đều trở nên nhạt nhẽo, hắn có thể làm cho kẻ trầm ngâm bên lò sưởi vui lên bằng những cái nhìn thoáng qua đầy ánh vàng về một thế giới tốt đẹp hơn.
Và giữa sự giao cảm đa dạng với tâm hồn con người ấy, kẻ mang lòng đồng cảm, nhà đạo đức học uyên thâm, họa sĩ vẽ tranh ma thuật ấy lại chăm chỉ biết bao khi khiến cho ấm trà phải sôi lên!
Sự quyến rũ từ lòng ân cần dịu dàng, quen thuộc và hữu ích của hắn cũng chẳng hề thuyên giảm dẫu cho vị thần dũng mãnh ấy, nếu có cơ hội, sẽ hoành hành khắp ngôi nhà yên bình, ôm trọn những con người trong đó bằng cái ôm khủng khiếp của mình, và chẳng để lại gì ngoài bộ xương trắng phau.
Khả năng hủy diệt điên cuồng ấy chỉ càng làm cho sự ân cần gia đình của hắn trở nên tốt đẹp và cảm động hơn. Thật đáng yêu làm sao ở hắn, dẫu được ban cho sức mạnh lớn lao như thế, ngày qua ngày, và hết đêm cô độc dài đằng đẵng này đến đêm khác, lại ngự trị trên khung cửa lò tro bụi, để rồi thỉnh thoảng mới hé lộ bản tính hoang dã bằng cáchè thè chiếc lưỡi đỏ rực ra khỏi miệng ống khói!
Quả thật, hắn từng gây ra không ít tai họa trên thế gian, và chắc chắn sẽ còn gây thêm; nhưng trái tim ấm áp của hắn đã bù đắp cho tất cả. Hắn rất đỗi nhân từ với giống loài người; và họ đã tha thứ cho những khiếm khuyết vốn có của hắn.
Vị mục sư đáng kính, người tiền nhiệm của tôi tại dinh thự này, rất am hiểu về sự dễ chịu của ngọn lửa gia đình. Hạn mức củi hằng năm của ông, theo các điều khoản khi nhận chức, lên tới tận sáu mươi sải.
Gần như cả một khu rừng hằng năm đã bị biến từ những khúc sồi chắc khỏe thành tro tàn trong nhà bếp, phòng khách và căn phòng nghiên cứu nhỏ này, nơi mà giờ đây một kẻ kế nhiệm bất xứng, không phải ở chức vị mục sư, mà chỉ đơn thuần ở chốn dung thân trần thế của ông, đang ngồi hí hoáy viết lách bên cạnh chiếc lò kín gió.
Tôi thích tưởng tượng về một trong những ngày bên lò sưởi ấy khi người hiền triết nọ, một người cùng thời với cuộc Cách mạng, đang ở độ tuổi thanh xuân rực rỡ, chừng sáu mươi lăm năm về trước.
Trước lúc mặt trời mọc, chắc hẳn ngọn lửa đã lơ lửng bên rìa xám xịt của màn đêm và làm tan chảy lớp băng giá đã giăng mắc như bức rèm che trên những ô cửa sổ nhỏ.
Có một điều gì đó thật kỳ lạ ở khung cảnh buổi sáng bên lò sưởi; một ánh chói lọi tươi mới hơn, rộn ràng hơn; sự vắng bóng của vẻ đằm thắm chỉ có thể được tạo ra bởi những khúc củi cháy dở, những thanh củi vô định hình với lớp tro trắng phủ trên mình, và những hòn than rực hồng khổng lồ – tàn tích của những thân cây đã bị các nguyên tố đói khát gặm nhấm suốt nhiều giờ liền.
Lò sưởi buổi sáng cũng vừa được quét dọn sạch sẽ, những thanh củi bằng đồng được đánh bóng kỹ càng để ngọn lửa vui tươi có thể soi gương mặt mình vào đó.
Đó chắc chắn là niềm hạnh phúc khi mục sư, sau khi được bồi bổ bằng một bữa ăn sáng thịnh soạn, ngồi xuống chiếc ghế bành cùng đôi giày đi trong nhà và mở bộ Toàn thư Thần học (Whole Body of Divinity), cuốn Bình luận về sách Gióp (Commentary on Job), hay bất kỳ cuốn sách khổ lớn nào trong số những sách khổ folio hoặc quarto của ông có thể rơi vào phạm vi những bài giảng hằng tuần của ông.
Ắt hẳn phải là lỗi của chính ông nếu hơi ấm và ánh rực rỡ của lò sưởi dồi dào này không thấm đượm vào bài giảng và giữ cho thính chúng của ông được ấm áp bất chấp ngọn gió bắc buốt giá nhất từng quần thảo với ngọn tháp nhà thờ.
Ông đọc sách trong khi sức nóng làm cong những bìa sách cứng ngắc; ông viết lách mà không bị tê cóng ở cả tim lẫn ngón tay; và với bàn tay hào phóng, ông ném nhữngh khúc củi tươi vào đống lửa.
Một giáo dân bước vào. Với sự nồng hậu đầy lòng bác ái — làm sao ông có thể không nồng hậu trong bất kỳ phẩm chất nào của mình chứ? — vị mục sư cất lời chào đón, và đặt một chiếc lò sưởi cho ông ta ở khoảng cách gần đến mức chẳng mấy chốc vị khách thấy cần thiết phải chà xát đôi ống chân bị phồng rộp của mình bằng đôi bàn tay to lớn đỏ ứng!
Tuyết tan nhỏ giọt từ đôi bốt đang bốc hơi của ông và sủi bọt trên lò sưởi. Trán ông đang nhíu lại liền giãn ra những nếp nhăn chằng chịt. Chúng ta đánh mất rất nhiều niềm tận hưởng hơi ấm lò sưởi nếu thiếu đi cơ hội được ghi nhận tác dụng thân thiện của nó đối với những ai đã và đang đương đầu với thời tiết khắc nghiệt.
Trong suốt cả ngày, chính vị mục sư của chúng ta lại sải bước ra ngoài, biết đâu là để đi một vòng thăm viếng giáo dân; hoặc cũng có thể là để thăm ngọn núi củi của mình và bổ những khúc gỗ khổng lồ thành từngh thanh vừa vặn cho lò sưởi.
Ông trở về với sinh khí tươi mới hơn bên lò sưởi thân yêu của mình. Trong buổi chiều ngắn ngủi, ánh nắng phương tây rọi vào phòng nghiên cứu và cố gắng nhìn chằm chằm để át đi ngọn lửa hồng rực nhưng chỉ giành được chiến thắng ngắn ngủi, chẳng mấy chốc sẽ bị kế vị bởi những vinh quang rực rỡ hơn của đối thủ.
Thật tuyệt vời biết bao khi chứng kiến ánh sáng ngày càng mạnh mẽ, ánh sáng ngày càng sâu thẳm dần dần in bóng rõ ràng của hình dáng con người, chiếc bàn và những chiếc ghế tựa lưng cao lên bức tường đối diện, và cuối cùng, khi hoàng hôn buông xuống, làm đầy căn phòng bằng ánh hào quang sống động và khiến cuộc sống ngập tràn sắc hồng.
Từ đằng xa, người lữ hành nhận ra ngọn lửaập bập bùng khi nó nhảy múa trên những khung cửa sổ, và chào đón nó như một ngọn hải đăng của nhân loại, nhắc nhở anh ta, trên con đường lạnh lẽo và cô đơn của mình, rằng thế giới không toàn là tuyết rơi, sự cô độc và cảnh hoang vu.
Vào buổi chiều tà, căn phòng nghiên cứu có lẽ đã chật kín vợ con vị mục sư, và lũ trẻ lăn lộn trên chiếc thảm trước lò sưởi, còn chú mèo lười biếng ngồi quay lưng về phía ngọn lửa, hoặc đăm đăm nhìn vào chiều sâu rực lửa của nó với vẻ thâm trầm giống như con người.
Đến thời điểm thích hợp, lớp tro tàn dồi dào trong ngày được cào phủ lên những mẩu củi đang âm ỉ, và từ đống tro đó bốc lên những tia lửa, cùng làn khói nghi ngút kéo dài suốt đêm lặng lẽ luồn lách bay lên ống khói.
Chúa hãy tha thứ cho vị mục sư già! Vào những năm cuối đời, khi suốt gần chín mươi mùa đông ông đã được ngọn lửa sưởi ấm — khi nó đã bừng sáng soi rọi ông từ thuở ấu thơ cho đến tuổi già sức yếu, và chưa bao giờ thôi làm bừng sáng tâm hồn cũng như gương mặt ông, và có lẽ nhờ thế mà duy trì sự sống cho ông lâu đến vậy — ông lại nhẫn tâm xây bịt kín lò sưởi của mình lại và vĩnh biệt gương mặt của người bạn cũ muôn đời.
Sao ông không vĩnh biệt luôn cả ánh mặt trời nhỉ? Sáu mươi sải củi của ông có lẽ đã sụt giảm đi nhiều trong thời hiện đại; và chắc hẳn là ngôi nhà mục sứ đã trở nên xiêu vẹo theo thời gian và bão tố, thấm cả cái lạnh vào trong; thế nhưng đó vẫn là một trong những dấu hiệu buồn bã nhất về sự suy tàn và sụp đổ của những lò sưởi mở khi vị tổ phụ tóc bạc ấy lại hạ mình sưởi ấm bên chiếc lò kín gió.
Và tôi cũng vậy — kẻ đã tìm thấy một mái nhà trong cái tổ cú cổ kính này kể từ khi người cư ngụ trước đó bay về trời — tôi, thật hổ thẹn làm sao, đã lắp đặt những chiếc lò sưởi trong nhà bếp, phòng khách và phòng ngủ.
Dù bạn có lang thang khắp ngôi nhà ở bất cứ đâu, sẽ chẳng có lấy một tia sáng nào của vị thần sinh ra từ đất, hướng về trời của Ætna — kẻ nô đùa trong cơn giông bão, thần tượng của giáo phái Gheber, kẻ nuốt chửng các thành phố, kẻ hoành hành rừng rậm và càn quét đồng cỏ, kẻ hủy diệt trái đất trong tương lai, người bạn đồng hành bên xó lò lâu đời từng hòa mình thật chan hòa vào niềm vui nỗi buồn của gia đình — sẽ chẳng có lấy một bóng dáng của vị thần hùng vĩ và nhân hậu ấy chào đón mắt bạn.
Giờ đây hắn chỉ là một sự hiện diện vô hình. Kìa là chiếc lồng sắt của hắn. Chạm vào nó xem, hắn sẽ làm cháy xém những ngón tay bạn.
Hắn thích làm xém một bộ quần áo hay gây ra bất kỳ trò tai quái nhỏ nhặt đáng trách nào khác; bởi vì tính khí của hắn đã bị hủy hoại bởi sự vô ơn của nhân loại — những kẻ mà hắn từng dành cho biết bao tình cảm nồng nàn, và những kẻ mà hắn đã dạy cho mọi nghệ thuật, thậm chí cả nghệ thuật làm ra nhà giam cho chính hắn.
Trong cơn thịnh nộ, hắn thổi từng luồng khói cùng khí độc nồng nặc qua các kẽ hở của cánh cửa, và rung chuyển những bức tường sắt trong ngục tối của mình đến mức làm lật nhào chiếc bình trang trí trên đỉnh.
Chúng ta run sợ kẻo hắn phá tung xiềng xích mà xổng ra giữa chúng ta. Phần lớn thời gian của hắn trôi qua trong những tiếng thở dài, trĩu nặng nỗi buồn không thốt nên lời, và bị kéo dài lê thê qua ống khói.
Hắn cũng tự giải trí bằng cách lặp lại tất cả những tiếng thì thầm, tiếng rên rỉ, và những âm thanh lớn hơn hay tiếng hú cuồng loạn của gió; để rồi chiếc lò sưởi biến thành một thế giới thu nhỏ của bầu trời.
Thỉnh thoảng có những sự kết hợp kỳ lạ của âm thanh — những tiếng nói chuyện gần như rõ thành lời bên trong cái lồng ngực rỗng bằng sắt — khiến trí tưởng tượng đánh lừa tôi với ý nghĩ rằng củi của tôi hẳn phải mọc lên từ khu rừng đáng ngợi ca chứa đầy những thân cây cất tiếng than thở với Dante.
Khi người nghe đang lơ mơ ngủ, họ rất dễ nhầm lẫn những giọng nói này với cuộc trò chuyện của các linh hồn và gán cho chúng một ý nghĩa rõ ràng.
Chốc chốc lại có tiếng lộp bộp — tí tách, tí tách, tí tách — tựa như một cơn mưa mùa hè đang rơi trong chiếc chu vi chật hẹp của lò sưởi.
Những sự kỳ quặc cằn cỗi và tẻ nhạt này là tất cả những gì chiếc lò kín gió có thể ban tặng để đổi lấy những giá trị đạo đức vô giá mà chúng ta đã đánh mất khi quay lưng với lò sưởi mở. Hỡi ôi, thế gian này có thực sự rực rỡ đến mức chúng ta có thể phung phí bịt kín một nguồn suối vui tươi trong gia đình như thế, và ngồi xuống bên nguồn cội đã tắt ngấm của nó mà không hề mảy may cảm thấy một nỗi u sầu nào sao?
Tôi tin rằng giao tiếp xã hội không thể duy trì mãi những gì nó từng có, giờ đây khi chúng ta đã tước đi một yếu tố quan trọng và tràn đầy sinh khí như ánh lửa. Ảnh hưởng ấy sẽ hiển hiện rõ rệt hơn ở con cháu chúng ta và các thế hệ tiếp nối so với chính chúng ta — những người mà cơ chế đời sống có thể vẫn không đổi, dẫu cho tinh thần bên trong đã khác xa một trời một vực.
Niềm tin thiêng liêng về ngọn lửa gia đình đã được truyền lại qua các thế hệ không đứt đoạn kể từ thuở hồng hoang, và được gìn giữ trung thành bất chấp mọi trở ngại như luật giới nghiêm của những kẻ chinh phục người Norman, cho đến tận những ngày đen tối này khi khoa học vật lý gần như đã thành công trong việc dập tắt nó.
Nhưng ít ra thì chúng ta vẫn có những ký ức tuổi thơ được nhuộm đẫm bởi ánh hồng của lò sưởi, và những thói quen cùng sự gắn bó suốt đời được sắp xếp dựa trên nguyên tắc gắn kết tương trợ trong ngọn lửa gia đình.
Do đó, dẫu cho người bạn tri kỷ ấy đã vĩnh viễn ra đi, nhưng phần nào đó hắn vẫn sẽ hiện diện về mặt tinh thần cùng chúng ta; và hơn thế nữa, những hình thái trống rỗng từng tràn ngập sự hiện diện vui mừng của hắn sẽ tiếp tục chi phối cách ứng xử của chúng ta.
Chúng ta sẽ kéo ghế lại gần nhau như chúng ta và tổ tiên đã quen làm từ hàng ngàn năm trước, và ngồi quay quần bên một góc phòng trống trải, ngọng nghịu với niềm vui không có thực về những chủ đề thích hợp cho mái ấm gia đình.
Hơi ấm từ quá khứ — từ tro tàn của những năm tháng đã qua và những mẩu than hồng được cào lại từ dạo trước — đôi khi sẽ làm tan chảy lớp băng giá quanh trái tim chúng ta; nhưng với những thế hệ kế tiếp thì mọi chuyện sẽ phải khác đi.
Theo giả định khả quan nhất, họ sẽ chỉ biết đến lò sưởi trong một hình dạng chẳng khá khẩm hơn chiếc lò sưởi u ám; và có lẽ phần đông họ sẽ lớn lên giữa cái hơi nóng phả ra từ hệ thống sưởi trong những ngôi nhà mà người ta có thể tưởng tượng ra rằng nền móng của chúng nằm ngay trên hố sâu địa ngục, nơi những làn hơi lưu huỳnh và khí độc không thể thở được bốc lên qua các khe hở của sàn nhà.
Sẽ chẳng có thứ gì thu hút những đứa trẻ tội nghiệp ấy về một mối cả. Chúng sẽ chẳng bao giờ được chiêm ngưỡng lẫn nhau qua lăng kính tầm nhìn đặc biệt ấy — ánh sáng rực hồng của củi cháy hay than mỡ — thứ mang lại cho tâm hồn con người một cái nhìn sâu sắc vào tâm hồn đồng loại và hòa tan toàn bộ nhân loại vào chung một trái tim đập rộn ràng.
Đời sống gia đình, nếu vẫn có thể gọi là gia đình, sẽ tìm đến những góc khuất riêng biệt, chứ chẳng bao giờ quây quần thành từng nhóm. Những câu chuyện phiếm dễ dãi; những lời đùa vui nhưng không vụ lợi; những cuộc tranh luận thực tế, sống động về những vấn đề thực tế một cách ngẫu nhiên; linh hồn của sự thật thường được thể hiện qua một từ ngữ đơn giản bên bếp lửa — sẽ biến mất khỏi trái gian.
Cuộc trò chuyện sẽ mang bầu không khí của một cuộc tranh luận, và mọi sự giao thiệp của phàm trần sẽ bị đóng băng bởi một giá lạnh tử thần.
Thời Cổ đại, lời kêu gọi chiến đấu “pro axis et focis” — vì những bàn thờ và những ngọn lửa gia đình — được coi là lời hiệu triệu mạnh mẽ nhất có thể hướng tới lòng ái quốc. Và đó dường như là một lời tuyên bố bất tử; bởi tất cả các thời đại và dân tộc sau này đều công nhận sức mạnh của nó và đáp lại bằng toàn bộ phần nam tính mà tự nhiên đã ban cho mỗi người.
Thật khôn ngoan biết bao khi bàn thờ và ngọn lửa gia đình được kết hợp thành một câu nói hùng hồn; bởi vì ngọn lửa gia đình cũng mang một sự thiêng liêng tương tự. Tôn giáo đã an tọa bên cạnh nó, không khoác lên mình tấm áo thầy tu trang trọng và có lẽ che giấu cô ấy ở bàn thờ, mà khoác lên mình bộ trang phục của một người phụ nữ giản dị, thốt ra những bài học với sự dịu dàng từ giọng nói và trái tim của một người mẹ.
Ngọn lửa gia đình thiêng liêng! Nếu có bất kỳ vật chất trần thế nào, hay đúng hơn là một tư tưởng thần thánh được hiện thực hóa bằng gạch vữa, được cho là sở hữu sự trường tồn của chân lý đạo đức, thì đó chính là nó. Mọi người đều tôn kính nó.
Kẻ nào không cởi giày trên mảnh đất thiêng liêng này hẳn sẽ coi việc giẫm đạp lên bàn thờ chỉ là một trò tiêu khiển. Nhiệm vụ của chúng ta là nhổ bật rễ ngọn lửa gia đình. Cạnh cải cách nào còn lại cho con cháu chúng ta thực hiện, nếu không phải là lật đổ luôn cả bàn thờ?
Và bằng lời kêu gọi nào sau đây, khi hơi thở của những đạo quân thù hằn có thể hòa lẫn với những cơn gió trong lành, lạnh giá của đất nước chúng ta, chúng ta sẽ cố gắng khơi dậy lòng dũng cảm bẩm sinh đây?
Chiến đấu vì những lò sưởi của các ngươi ư? Sẽ chẳng có cái nào tồn tại trên khắp đất nước này cả.
HÃY CHIẾN ĐẤU VÌ NHỮNG CHIẾC LÒ SƯỞI CỦA CÁC NGƯƠI! Ta thề là không đời nào. Nếu trong một sự việc như vậy mà ta giáng một đòn, thì đó sẽ là đứng về phía kẻ xâm lược; và xin Chúa hãy ban ơn để nó đập tan tành cái đồ quái gở ấy ra thành trăm mảnh!
